00:00Ang talisay mas kilala bilang pangalan ng lugar, pero puno ito na ang bunga na kakain?
00:12Sa punong ito, ipinangala ng maraming bayan at syudad sa Pilipinas.
00:18Sa Batangas at Cebu, ang mga sanga nito tila tumutubo ng pahiga.
00:24Scientific name Terminalia Catapa o mas kilala bilang puno ng talisay.
00:32Pero ang hindi alam ng marami, namumunga rin ito at ang prutas pwedeng kainin?
00:39Katunayan, paborito itong papakin ng tigahilongos late na si Arnel.
00:45Isinasawsaw niya sa suka at ginagawa pang pulutan.
00:54Bata pa lang daw si Arnel, nakahiligan na niyang kumain ng talisay.
00:58Dati, nung wala kaming baon, kinakain namin yan sa school namin.
01:02Pero ang paborito niya raw talaga, ang crispy roasted talisay.
01:08Ang mga nakolekta niyang talisay, hinugasan ng tubig dagat.
01:13At dahil matigas na raw ang balat nito, isa-isa niyang binasa gamit ang kutsilyo para makuha ang laman.
01:20Ang mga nakolektang laman, isinalang niya sa kawali at saka tinimplahan ng asin at chili flakes.
01:323 to 5 minutes.
01:34Pwede na ito.
01:39Tignan ko na ha.
01:43Kasinglasa rin siya ng almond.
01:45Malaking tulong para pababa ang low-density lipoprotein or bad cholesterol.
01:51Yung traditional uses, sa mga bata, binibigyan sila ng decoction, kinukuha yung juice ng mga dahon.
01:57Or meron ding dysentery, gonorrhea, leprosy, migraine, cough, cold fever, lahat na, lahat na ng sakit.
02:07Yung talisay ginagamit.
02:09Kasi yung beach forest, yun ang butika noong unang panahon.
02:13Pagpapangalan sa mga puno at halaman, ay makita natin kung gaano kayaman yung pook na iyon.
02:18Hindi tayo humihiwalay sa pagyakap sa kalikaasan.
02:22Pagpapangalan sa mga puno at halaman, ay makita natin kung gaano kayaman yung pook na iyon.
02:28Hindi tayo humihiwalay sa pagyakap sa kalikaasan.
02:31Pumanda naman na kayong mga sim
02:36Sa prutas na ito na in season ngayon
02:40Scientific name, Sandorikon Coet Jappe
02:44Binabalatan pa lang, mapapangiwi ka na
02:47Asin!
02:52Asin at bagoong nga dyan, Santol
03:01Si Josie, para masiguradong makakakain siya ng Santol
03:09Kahit hindi na napapanahon, iniimbak niya o ibinuburo
03:14Ang mga binalatan niyang Santol, ibinabad sa grind solution
03:30O tubig na may asin
03:32Ito, Santol konti na lupa, nilalagay ko na sa aking dram na iimbakan
03:37Na aabot ito ng ilang buwan
03:40Tapos, aayusan ko ng takit para ito ay hindi mapasokan ng insekto
03:46Nilalagyan namin ang date at nangalam yung unahing gawing buro
03:51Kukuha tayo sa naimbak na, na nakaburo na sa asin
03:55Para hugasan at aasukalan na natin para panindako na
04:00Sunod niyang paghihiwalayin ang balap at buto
04:10Ang banakal o laman, nililinisan niya ng anim na beses
04:16Sa unang hugas, ay malabo yung sabaw
04:20Pagka luminaw ang sabaw nito, ang tubig, pwede na natin lagyan ng asukal
04:25Ito ang titimplahan niya ng asukal at tatakalin sa mga lalagyan
04:31Ang isang garapon na ibibenta niya ng 150 pesos
04:35Pagkatapos mo kumain, pwede man siyang dessert
04:38May pitik na parang uminom ng alak
04:43Tumatagal lang nga may santol ng 6 months to 8 months
04:46Ang mga nakolekta naman niyang banakal, ginagawa niyang minatamisang santol
04:52Ang puhunan ni Joseline nung simulan niya ang negosyong ito
05:111,000 pesos lang, pero kanya itong napalago
05:15Ngayon, kumikita na ng 15,000 to 20,000 pesos kada buwan
05:20Nakapagpatapos din naman kami ng pag-aaral
05:24Kundar din namin na rin mga pinagbahay ng aking anak
05:27Dahil naman sa mga tusok-tusok nito sa balat
05:34Maraming nag-aakala na ito'y langka
05:37Pero ang amoy nito
05:38At kapag tinikman ang malambot nitong laman, lasaraw marang
05:45Ang kalainan na niya kay smoot, ikaw lang kasi siya kay ng humok
05:49Sirit na ba kayo kung ano ang 3-in-1 fruit na ito?
05:54Dili, ano ba sir? Wala kong kakuha rin ng pruta sir?
05:56Ang tawag dito, Sempudak, scientific name, Artocarpus integer
06:02Sa farm na ito sa bukid nun, ang mga puno ng Sempudak na matyagang pinayabong ni Jong
06:08Ganito po ang season ng Sempudak
06:11Talagang napakadami magbunga
06:14Ito po ito ngayon ay siguro mahigit 200 plus ito
06:17Nasa 3 to 6 kilos ang bigat
06:20Nag-change na yung kulay niya patungo doon sa parang light yellow
06:24At yung mga parang tusok-tusok niya ay unti-unti nang nawawala
06:28At ang very obvious talaga ay nangangamoy na siya at lumalambot na yung balat niya
06:34Ang pagpitas nito, gaya lang din daw sa langka
06:37Pwede kang gumamit ng kutsilyo o cutter para i-harvest mo yung prutas
06:43Pagkabukas, pwede na agad lantakan
06:46Napakatamis po ng Sempudak
06:50Murag marang ang lasagna, ang kapres niya na baho, murag durian
06:55Ang laman ng Sempudak, masarap daw gawing fruit shake
07:00Mga 30 seconds to 1 minute lang po ang pagbiblend
07:10Tapos, lagayin niyo na yung yelo
07:12Tikima na!
07:23Lamigid siya, may pagkakuhaling na prutas
07:25Hindi lang daw ito pang-dessert o himagas
07:29Pwede rin pang-ulam
07:30Ang hiniwang-hilaw na Sempudak
07:33Iginisa at saka hinaluan ng tubig at gata
07:36Sakpan niyo mga 15 to 20 minutes
07:40Ready to serve ang ginataang Sempudak
07:47Gusto na ako siya sundaan noon, balaong kanadlaw
07:53Ako po ay mahilig magtanim ng prutas
07:56Kollektor ng endemic fruits
07:59At kasama na ho yung mga nasa iba't ibang bansa
08:02Nung minsan siyang bumisita sa Faylan
08:04Nadiskubre niya ang Sempudak
08:06At hindi naman daw siya nahirapang itanim ito
08:09Sa kanilang lupa sa bukid noon
08:11Nagsimula si Jong na magtayo ng sariling nursery
08:14At nagbenta ng seedlings
08:16Wala tayong fixed price sa Mindanao
08:19Pero pag pumunta tayo sa ibang Asian countries
08:22Umaabot siya ng mga 200 to 250 per kilo
08:26Kada buwan, kumikita si Jong ng 250,000 pesos
08:31Napakalaking tulong po ng Sempudak sa amin
08:35Meron talagang income sa fruit industry
08:37Basta ma-value adding mo siya
08:39At maalagaan mo siyang mabuti
08:41Nakapagbigay rin siya ng maraming trabaho
08:44Sa kanyang mga kabarangay
08:45Merong kasabihan
08:46The fruit tree will outlive the planter
08:50Sa prutas kasi, one-time investment
08:53Lifetime na yung kitaan
08:55Ang negosyo, katulad din ang pagtatanim ng puno
09:00Kapag hands-on at binuhusan ang oras at pagmamahal
09:05Uusbong at yayabong
09:08Talagang napakadami magbunga
09:11Thank you for watching mga kapuso
09:14Kung nagustuhan niyo po ang videong ito
09:17Subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel
09:21And don't forget to hit the bell button
09:24For our latest updates
Comments