00:00LATANG LATANG
00:30Ganito ang estado ng daan-daang mga estudyante na isinugod kamakailan sa Ramon Maza Senior Memorial District Hospital sa bayan ng Sibalong sa Antike.
00:48Ang nagpapahirap sa mga estudyante, ang umalingasaw na amoy na nalanghap nila malapit sa kanilang eskwelahan.
00:58Amoy ba yabas na hindi maintindihan na parang bulok? Sobrang sakit talaga na masakit ang ulo mo talaga.
01:04Hinga ng malalim dahil tutukuyin natin kung ano ang misteryosong nakamamatay na amoy.
01:11Nahirapang huminga ang nasa mahigit isan daang mga estudyante at guro sa Antike matapos silang makalanghap ng nakakasulasok na amoy.
01:29Ano ito?
01:30Umaga nitong Merkulis, wala na halos tigil ang pagalingaungaw ng mga ambulansya na papasok sa magkalapit na Pisanan National High School at Pisanan Central School.
01:46Studyan ang mga ambulansya na nakapagtubalik.
01:49Promisponde sila sa mga estudyante na sumasakit ng mga ulo at nagsusuka dahil sa nalanghap nilang kung anong kemikal bandang mag-aalas sa is ng umaga.
02:00Una, ipinagsawalang bahala lang nila ito.
02:03Nang umahat ng araw at lumakas na ang hangin, doon na talaga naramdaman na buong hampos na ang merong amoy.
02:11At nag-i-intense, tumawag agad kami ng EMS para mag-respond.
02:15Ang tricycle driver na si Rodel na namamasada nung mga oras na yon, nabahala lalot na sa loob ng campus ang kanyang anak na si Eliza.
02:25Nawagan ko yung anak ko, hindi na sinasagot. Kaya pinuntahan ko ka sa loob ng paralan.
02:29Dito na raw tumambad sa kanya ang mga nahimatay na estudyante, kabilang na nga ang anak niyang si Eliza na isinusugod na sa pagamutan ng mga rumisponding rescuer.
02:40Hinaabol na yung hininga niya, tapos yung mga kamay niya parang naninigas na.
02:44Mas dumami pa ang nakaramdam ng pagkahilo. Kaya ang ilang mga estudyante, tumulong na rin sa pag-alalay sa kanilang mga kaklase, kabilang na ang grade 12 na si Althea.
02:56Si Althea sumama pa sa paghatid sa mga biktima sa ospital. Pero maya-maya lang, siya naman ang nahirapan ng huminga.
03:05Umabot pa sa puntong kinailangan siyang ilipat sa mas malaking ospital. Kitang-kita kung paano niya hinahabol ang kanyang paghinga.
03:17Ang ina ni Althea na si Junela, agad sumugod sa ospital nung nabalitaan ang nangyari sa kanyang anak.
03:28Taranta na mam. Kasi ano na yan, nangyari. Nakita ko lumalaban siya. Hirap na hirap siya. Sabihan po lang siya na laban lang.
03:38Habang ang iba pang mga biktima, isinugod naman sa Angel Salazar Memorial General Hospital sa bayan ng San Jose.
03:52They arrived at the hospital with the complaint of difficulty of breathing, chest pain, headache and body numbness.
04:00Dahil sa insidente, agad sinuspinde ang klase. Pero ang 13-anyos na si Christine at ang kanyang pinsan, hindi pa man nakakarating sa kanilang bahay.
04:10Sumama na rin ang mga pakiramdam.
04:12Sakit na gano'ng, dang.
04:13Sakit na gano'ng, dang.
04:15Ang mga rumisponde sa kanilang mga residente, pinahiran sila ng liniment oil. Itinakbo na rin sila sa ospital.
04:23Umiyak ako, sabi ko, ano kaya nangyari sa anak ko? Pumunta kami ng ospital doon, kunadat na na wala siyang malay.
04:31Marami pa raw ibang mga estudyante na nakaramdam ng kaparehong delayed reaction sa nalanghap na amoy.
04:38Kaya ang mga ambulansya sumugod na sa mga kalsada, pati na sa mga bahay ng mga biktima.
04:44Nagulat din tayo na may parang may recurrence ng effect.
04:48Umabot sa mahigit tatlong daang mga estudyante isinugod sa ospital.
04:52Pero ano nga ba ang masangsang na amoy na kanilang nalanghap?
05:00Hinala ng ilang residente ang deadly chemical.
05:04Parang pesticide. Grabe talaga yung ano niya, amoy. Parang hindi makaya na.
05:09At ang itinuturong pinanggalingan di umano ng amoy, ang palayang ito na isa't kalahating kilometro lang ang layo mula sa dalawang eskwelahan.
05:19Pagmamayari ng magsasakang si Leon.
05:21Pero giit niya, malabong ito raw ang dahilan kung bakit na ospital ang mga bata.
05:43Maging siya raw mismo, direktang na amoy ang ginamit niyang pesticide.
05:48Sa ngayon, hindi pa rin tapos ang investigasyon at hindi pa matukoy kung ano at saan nang galing ang masangsang na amoy.
06:09Itong chemical na ito ay maaaring maabsorb sa ating bloodstream at siyang maging dahilan ng pagkahido, pagsusuka, or suffocation.
06:17Dapat lumayo tayo sa lugar na yun, pumunta tayo sa lugar kung saan merong fresh air.
06:21Pag may symptoms ng vomiting, abdominal, huwag mag-assume na psychiatric lang yan.
06:27We cannot conclude na activity or chemical galing sa farm natin yung cost ng incidence.
06:33Mabuti yung ginawa ng farmers na yun na naisurrender nila yung ginamit nilang pesticides.
06:38Sa ngayon, pinaprepare nga lahat ng mga samples.
06:42Yung samples na dapat itest doon sa Maynila at sa Iloilo, transport na po by Monday.
06:47Kung halimbawa, pinanggalingan itong amoy na ito ay galing sa isang hazardous waste storage o handler o transporter.
06:56May pananagutan ito sa Republika 6969 o hazardous waste stock.
07:00Fines at saka may pagkakakulong din hanggang 6 na taon.
07:03Ang ipinagpapasalamat na lang ng pamunuan ng mga eskwelahan, maayos na ang lagay ng kanilang mga estudyante.
07:13Na-discharge na rin daw sa ospital ang karamihan sa kanila.
07:17Walang babayarin yung mga biktima. Yung mga babayarin sa ospital, sagot na po nila.
07:24Si Althea na isa sa pinakanahirapang huminga.
07:29Ligtas na!
07:30Masaya ako kasi. Ang anak ko nakasorvive.
07:33Gusto ko rin mag-arayad ang mga estudyante tanan niya sa ospital para magkabalik sa mga pamilyada rin para makaispila rin kami.
07:42Sa isang lugar na dapat ligtas, biglang sumingaw ang panganin.
07:50Pero sa ganitong mga insidente, ang mahalaga, handa tayo.
07:54Alerto!
07:55At may sapat na kakayahan para rumisponde bago patuluyang may malagutan ng hininga.
08:05Thank you for watching mga kapuso!
08:12Kung nagustuhan niyo po ang videong ito, subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
08:19And don't forget to hit the bell button for our latest updates.
Comments