00:00Mga Kapuso, marami na babahala at natatakot ngayon sa bantapon ng MPAX o Monkey Pax sa bansa
00:06dahil sa mga nakikita nga online sa Davao City.
00:10Halos nagkagulaw mga residente sa pagunahang makabili ng face mask.
00:15Nagkakaubusan na nga yata eh.
00:17Ang DOH nagbabala naman na huwag basta-basta maniwala sa mga kumakalat na informasyon online tungkol sa MPAX.
00:23At para sa dagdag kaalaman tungkol sa sakit na ito, ikokonsulta natin yan dito sa UH Clinic.
00:31Pakasamon po natin ngayong umaga si Assistant Secretary Albert Francis Domingo, tagapagsalita ng DOH.
00:37Good morning, Asek!
00:38Good morning!
00:38Good morning, Igan. Good morning, Maris. Magandang umaga sa lahat mga kapusong nanonood at nakikinig.
00:43Dapat ba tayo ikabahala, Asek, sa MPAX?
00:46Wala, wala, Igan. Andami lang report. Alam nyo, parang traffic yan eh. Matagal ng traffic yung EDSA.
00:51Dati, isa lang yung nagre-report. Nung mga sampu na yung reporter, akala natin lumala yung traffic, pero matagal ng traffic yan.
00:58Walang nagbago, ganun pa rin yung sitwasyon natin.
01:01Opo. Dapat ba nga kakagulo sila sa pagbili ng face mask?
01:04Yun nga.
01:04Dahil nakapanood lang sa online, na basa sa social media.
01:08May ba skin-to-skin contact yan?
01:09Correct, correct.
01:11Pag ang virus, lumalabas sa ilong, takpan yung ilong.
01:14Pero pag ang virus, sa balat nang gagaling, umiwas sa pagdikit ng balat.
01:17So, yung paggamit ng face mask, hindi naman po yan para sa MPAX.
01:21Para sa ibang sakit po yan.
01:23Ito, may mga kumakalat din kasi, Asek, online, na magla-lockdown daw.
01:28Ito na naman tayo.
01:29Totoo ba ito?
01:30Nako po yung mga ECQ, GCQ, GCQ na Fortified, ECQ Max.
01:35Wala na po yun. Hindi po mangyayari yun.
01:37Dahil nga ang ating MPAX, hindi siya airborne.
01:41Ginagawa lang ang lockdown kapag ayaw mong humalu-halo yung mga tao kasi sa hangin.
01:45Pero pag nag-lockdown ka, nasa bahay lahat, nagdidikitan ng balat.
01:49Ayaw natin mangyari yun.
01:51So, hindi ho totoo. Walang lockdown.
01:53Okay. Basal datos ng DOH, ilam ho ba ang firmadong kaso na MPAX ngayon sa bansa?
01:58Igan, pag nagtatanong ng numero ng ganyan, pinapakita namin lagi yung tinatawag namin na epidemic curve.
02:03Yung epidemic curve natin, mas marami pang mga kaso ang naitala.
02:07Nung, yan, nakikita natin, nung ating Mayo 2025, mas mababa kumpara sa Abril.
02:14Bakit may grey at may blue?
02:16Yung grey kasi, yung mga suspect and probable, hindi pa nga nag-positive, nire-report na.
02:20So, sinama na rin namin dyan, yung blue yung confirmed.
02:23Makikita nyo, isang tingin pa lang pababa siya.
02:26So, pagka may LGU na nagsabi na may bagong kaso, sa katunayan,
02:31na-record na ho namin yan at hindi na ho siya bago.
02:33Ah, okay.
02:34Alright. Para sa kalaman ng lahat,
02:36eh, Asik, baka pwede namang pakipaliwanag ulit.
02:40Ano po ba ang MPOX?
02:43Paano ba nagkakaroon nito?
02:44At paano nakakahawa nito?
02:46Ang MPOX po ay isang sakita ng balat pangkaraniwan
02:50dahil sa isang virus, yung MPOX virus.
02:53Nahawa po siya sa pamamagitan ng close, physical, intimate contact
02:57kasama ang sexual intercourse
02:59dahil nagkakaroon nga ng kising-kising labing-labing.
03:01At pag nangyari yan, kailangan meron kang rashes.
03:05Pag wala pong rashes, hindi po nakakahawa.
03:08Importante po ito, Marisa na Igan, no?
03:10Dahil dati, yung COVID, kahit hindi pa umuubo,
03:13meron tinatawag na asymptomatic.
03:15Sa MPOX, meron ka ng simptomas, tsaka ka makakahawa.
03:18Anong kaibahan nito sa bulutong at tigdas?
03:21Habanggit mo yung rashes.
03:22Mas nakamamatay, Igan, yung tigdas.
03:24Ang tigdas po, pwede ka magpulmunya.
03:27Pwede ka magkaroon ng encephalitis, which is pamamaga ng utak.
03:30Pero yung MPOX, hindi po ganun ng sitwasyon.
03:33Yung pong MPOX, lalo na ngayon sa Pilipinas,
03:35clade 2 lang po ang meron natin.
03:37Hindi yung clade 1 or clade 1B.
03:39Maka-mild yung ating meron.
03:41Hindi ka magkakaroon ng death na mataas.
03:44Mababa lang po, 1%.
03:45And then yung bulutong tubig, yung chicken pox,
03:47mas mabilis siyang makahawa sa MPOX.
03:49Tsaka yung bulutong, meron siyang aerial component
03:52at hindi siya nakamamatay, mild siya.
03:55So mali na, panood ko na parang butil-butil na nagtutubig pa.
03:58Hindi ganun.
03:59May ganun stage rin.
04:00Actually, magkahawig sila sa itsura, Igan.
04:02Pero yung kanilang tagal, mas matagal si MPOX,
04:06mga 2 to 3 weeks hanggang minsan na 4 weeks.
04:08Si bulutong, 1 to 2 weeks lang tapos na.
04:11Paano ba nagagamata ang MPOX?
04:12May bakuna ba dyan, Asak?
04:13Ang MPOX po, wala pang gamot na definitive.
04:17Meron tayong antiviral na ginagamit yung Tecovirimat,
04:20pero yun po ay nakareserba lamang
04:21para sa mga advanced or severe cases na awananswas.
04:25Wala pa naman tayong nakikita sa Pilipinas.
04:27Yung bakuna naman,
04:28meron pong bakunang na ginagamit na sa ibang bahagi ng mundo,
04:32ngunit hindi sa maraming bansa.
04:34Ang pinakamalaking problema ngayon,
04:36bakunta sa Afrika.
04:37So doon pinapadala yung mga bakuna.
04:39Pero para sa atin, nakapila pa tayo.
04:41Dahil clade 2 nga lang yung atin.
04:43Yung clade 1, wala pa.
04:44Yun yung mas delikado.
04:45Yes, at halo-halo sila doon.
04:471 and 2 sa Afrika.
04:48Sa Afrika.
04:49Eh sino bang mas prone o namahawa
04:51o magkaroon nitong MPOX?
04:52Kapag ba mas matanda ka?
04:53Mas vulnerable ka?
04:54May edad ba?
04:54Mas prone ka?
04:55Kung tutuusin lahat ng mga edad,
04:57lahat ng kasarian,
04:58ay pwede magkaroon ng MPOX.
05:00Pero tama yung sinasabi ni Maris,
05:02maaaring mas malalayong maging sintomas
05:03kung ikaw ay immunocompromised or vulnerable.
05:07Okay.
05:07Asak, sagotin din natin ang tanong
05:08ng kapuso natin online
05:10mula kay Tasha Sumali
05:12ilang days bago lumala ang MPOX.
05:14May lagnat ba the whole time?
05:16Mabilis po ang development ng MPOX.
05:19Sabi nga nila,
05:19pag madikit ka lang,
05:20mga 1 to 3 days,
05:22meron ka na nga magkakaroon ng mga rashes.
05:24Ano yung mga simptomas na iba pa?
05:26Maliban dun sa rashes o sa butlig,
05:27sa balat,
05:28meron kang lagnat
05:29at meron kang kulani.
05:30Yung namamagang kulani.
05:32Dito sa may leeg,
05:33pwede rin sa may singit,
05:34meron kang kulani.
05:36Lumalaban ng katawan,
05:37ibig sabihin.
05:37Yes.
05:38Tama si Igan?
05:40Huling paalala na lang po sa ating mga kapuso.
05:42Opo.
05:43Sa ating mga kapuso,
05:44huwag pong kabahan.
05:45Ang ating sitwasyon ay ganun pa rin.
05:47Kami po ang unang magsasabi mula sa DOH
05:49kung kailangan maalarma.
05:50Huwag pong maniwala sa fake news.
05:52Huwag basta-basta share ng share,
05:53click ng click.
05:54Doon lang tayo sa totoo,
05:55sa mga verified page,
05:57saka sa mga mainstream media,
05:59tulad nitong sa unang hirit
06:00at iba pang mga big media organizations.
06:02Marami salamat,
06:03asing Albert Francis Domingo.
06:05Ang mga usaping pangkalusugan,
06:07ikokonsulta natin yan dito sa
06:08U.S. Clinic.
06:10Thank you, Doc.
06:13Wait!
06:13Wait, wait, wait!
06:15Wait lang.
06:16Huwag mo muna i-close.
06:18Mag-subscribe ka na muna
06:19sa GMA Public Affairs
06:21YouTube channel
06:22para lagi kang una
06:22sa mga latest kweto at balita.
06:25I-follow mo na rin
06:26ang official social media pages
06:27na ang unang hirit.
06:30O sige na.
06:30I-follow mo na rin
06:32I-follow mo na rin
06:33I-follow mo na rin
06:34I-follow mo na rin
06:35I-follow mo na rin
06:36I-follow mo na rin
06:37I-follow mo na rin
06:38I-follow mo na rin
06:39I-follow mo na rin
06:40I-follow mo na rin
06:41I-follow mo na rin
06:42I-follow mo na rin
06:43I-follow mo na rin
06:44I-follow mo na rin
06:45I-follow mo na rin
06:46I-follow mo na rin
06:47I-follow mo na rin
06:48I-follow mo na rin
06:49I-follow mo na rin
06:50I-follow mo na rin
06:51I-follow mo na rin
06:52I-follow mo na rin
Comments