00:00Factory worker sa Cabuyaw, Laguna,
00:05namatay dahil sa rabies
00:07halos isang taon matapos siyang makagat ng aso.
00:12Ang mga incidenting ito,
00:14paano ba maiiwasan?
00:26Naglalaway at nagsisisigaw ang lalaking ito.
00:31Nara kodirihal!
00:33Pilit na nagpupumiglas.
00:37Kaya ang kanyang mga kamay mahigpit na itinali sa kama.
00:45Nara kodirihal!
00:47Nara kodirihal!
00:50Nasa kwartong para na niyang selda.
00:56Nang nara kodirihal!
00:58Paminaw sa koabi!
01:00Doon paminaw sa koa!
01:08Nawawala na raw ang lalaki sa sarili.
01:12Unti-unti na raw kasing umakyat sa kanyang utak ang rabies.
01:17Ang lalaki kasi nakagat ng aso.
01:22Siyam na buwan na ang nakararaan.
01:25Nagpabakuna naman daw ang lalaki ng anti-rabies.
01:29Pero may isa siyang napakalaking pagkakamali.
01:33Kung bakit humantong sa ganito ang kanyang sitwasyon.
01:37Doon paminaw sa koa!
01:38Ang biktima, ang 31 anyos at factory worker na si Janelo.
01:49Ang aso namang nakakagat sa kanya, si Hustler.
01:52Alaga ng kanyang hipag na si Annie.
01:55Sobrang likot niya po.
01:56Ang laki-laki niya po.
01:57Nakikipaglaro po yung aso.
01:59Ang gawa po ng friend po sila ng aso.
02:01Agosto nitong nakaraang taon,
02:03habang kinukuha raw ni Janelo ang nalaglag na tuwalya,
02:06malapit sa pwesto ni Hustler.
02:08Bigla raw siya nitong kinagat.
02:12Nasakmal daw po yung kanadaliri niya.
02:14Yung kalahati ng kukun niya po natuklak.
02:16Pagkakagat po,
02:17namulo daw po yung dugo dun sa sahin.
02:20Ilang minuto matapos ang insidente,
02:22bigla raw nag-iba ang kilos ni Hustler.
02:25Namula daw po yung mata.
02:27Nagliligalig na.
02:28Nagwawala na po.
02:29Sumuka na po yung aso.
02:30Paikot-ikot po sa loob ng bahay.
02:32Si Hustler napagalamang
02:34hindi pala nabakunahan ng kontra-rabies.
02:38Naisip naman po na pa-indicate.
02:40Wala po pong time,
02:41wala din po kwas naman
02:42kasi mabigat po talaga siya.
02:43Ang rabies ay isang virus.
02:45Nakukuha yung rabies virus
02:47sa kagat or exposure dun sa laway
02:49at iba pang body fluids
02:51na mga hayop na infected ng rabies.
02:54Ang inaapektuhan niya ay yung utak ng tao.
02:56So yung behavior ng aso na may rabies
02:59ay kapareho ng behavior ng tao
03:02na naapektuhan ng rabies.
03:06Nagwawala yung mga pasyente.
03:08Pag tinignan mo yung bibig,
03:09bumugula yung laway.
03:11Tapos kapag pinaypayan mo sila,
03:13takot sila sa hangin.
03:14Tapos ayaw din nila uminom ng tubig.
03:16Takot din po siya.
03:16Alam po na talaga namin na may rabies
03:18kasi nag-iba na po siya.
03:19Dahil sa awa kay Hustler,
03:22umantong sila
03:23sa mabigat na desisyon.
03:25Ako na po mismo
03:26nagsuggest noon kay kuya dyan
03:27kahit na awang-awa po ako kay Hustler
03:29kasi aso ko po yun.
03:31Kasi hindi na malapitan,
03:32hindi na sa akin nakikinig.
03:34Ayoko na po makapinsala si Hustler.
03:36Hindi na kailangan umabot
03:37sa ganong klaseng aksyon
03:39na kailangan mong patayin.
03:41Kung nakakita ka na ng sintomas,
03:44i-isolate mo na siya
03:45at humingi tayo ng tulong
03:46para i-deal itong ganitong klaseng sitwasyon.
03:49Si Janelo,
03:51agad isinugod
03:52sa isang animal bite treatment center
03:54kung saan siya tinurukan
03:56ng una niyang anti-rabies vaccine.
03:59At para makontrol
04:00ang pagkalat ng rabies,
04:01kinailangan ni Janelo
04:03na magpabakuna
04:04ng apat na beses.
04:06May binigay po ng card,
04:07may schedule po doon
04:08kung kailan po yung next
04:09para po sa toro.
04:10What's up?
04:10Maying gabi isa to
04:11ang talano.
04:12Nagpabakuna naman pala
04:13si Janelo.
04:15Pero bakit nagkaganito?
04:20Nara ko diri, Hal!
04:22Nara ko diri!
04:23Nara ko diri!
04:25Sa nakatakdang araw pala kasi
04:27ng kanyang ikalawang bakuna,
04:29si Janelo hindi sumipot.
04:32Ayaw niya rin po umabsent.
04:33Gawa po ng sayang po
04:34yung kikitain niya.
04:35Tsaka medyo mahal din
04:37yung ibabayad.
04:38Yung ibabayad niya po sa vaccine
04:39kung pangano ng mga anak namin
04:40pang gastos.
04:41Meron tayo yung mga
04:42libring supply
04:43ng anti-rabies vaccine.
04:44Karamihan sa mga
04:45government institutions
04:46at even sa mga DOH offices
04:49in the different regions.
04:51The earlier na naibigay
04:52yung bakuna
04:53mula doon sa time
04:54na nakagad siya,
04:55mes effective siya.
04:57Sa paglipas ng mga araw,
04:59nakampante siya.
05:00Normal lang naman po siya ulit.
05:02Hanggang nitong May 15,
05:03napansin ni Eva
05:04na parang balisa
05:05ang kanyang mister.
05:07Medyo iba din po yung itsura niya,
05:08medyo makutla,
05:09tas mainit.
05:10Nakala ko naman po,
05:11pagod lang.
05:12Sabi niya na,
05:13mahal, nahirapan ako minga.
05:14Daling ko daw po siya sa ospital.
05:16Normal naman po lahat.
05:17Acid reflux lang daw po.
05:19Si Janelo,
05:20na-discharge.
05:21Pagka uwi,
05:22iniligo na lang niya
05:23ang ininda niyang sakit.
05:24Naliligo po siya,
05:26naririnig ko po siya
05:27na lamig-lamig daw po.
05:29Hirap pa rin daw itong
05:33makainom ng tubig.
05:35Kala mo,
05:35nalulod sa dagat.
05:36Baka po may sakit lang sa baga.
05:38Kaya,
05:38muli itong isinugod sa ospital.
05:41Nanlaki yung mata.
05:42Ang hirap na hirap na huminga.
05:43Naiyak na po ako noon.
05:44Sabi ko,
05:44parang nakangkat ng aso.
05:47Dito na nila napagtanto
05:48na baka ito na nga
05:50ang epekto
05:50ng hindi pagtapos ni Janelo
05:52ng bakuna niya
05:53contra rabies.
05:55Dito niya daw po nga lie
05:56na masakit.
05:57Dito po yung part na nakagat eh.
05:59Si Janelo
06:00inirekomendang dalhin
06:01sa RITM
06:02o Research Institute
06:04for Tropical Medicine
06:05sa Muntinlupa.
06:06Sa experience namin sa RITM,
06:08pag na-admit na ang pasyente dito
06:10at may sintomas na ng rabies,
06:12in 24 hours
06:13ay namamatay sila.
06:14Mahaba na yung dalawang hap.
06:15Para maiwasang makahawa,
06:20ipinasok si Janelo
06:21sa isolation room.
06:24Kung saan napansing,
06:26nagsimula siyang magwala
06:28at maglaway.
06:29Kaya ang mga doktor
06:39itinali na siya.
06:41Doon, narakodiri ba?
06:43Paminaw sa COVID.
06:45Doon paminaw sa COVID.
06:45Doon paminaw sa COVID.
06:46Ma'am!
06:51Yung time na 100% agitated,
06:54nagwawala na yung mga pasyente,
06:55maaari silang managat.
06:57Habang si Eva,
06:58sa bintana na lang
06:59nakikita ang kanyang mister
07:01at sa video call na lang
07:02nakakausap.
07:04Alam mo mo to?
07:06Alam, YouTube?
07:07Hindi na ang mamatay,
07:08ganit na tao,
07:09di na musulte.
07:10Tulog lang sa liha.
07:11Sobrang sakit po, ma'am.
07:12Para po akong sinasaksak
07:14ulit-ulit.
07:15Lalo na po,
07:16nakikita ko na po siya na
07:17kung maga nagsisimula na po
07:20yung kalbaryo po.
07:23Doon paminaw sa COVID.
07:25Sinigawan ko ko siya
07:26ng sinigawan.
07:27Laban ka kasi maanganak pa ako.
07:29Laban ka, laban ka.
07:31Doon, narakodiri ba?
07:33Paminaw sa COVID.
07:35Mia, mia, pumalik po
07:36sa normal yung muka niya.
07:37Kahit bumubula na po
07:38yung bibig niya,
07:39kahit po duling-duling na,
07:41pinipilid niya pong
07:42lumingon po sa akin,
07:43umarap.
07:44Labanin na,
07:49muli ito ditunduha.
07:51Ilang araw,
07:53bago pa makonfine sa ospital
07:54si Janelo,
07:55dila nagpahiwatig na raw ito.
07:57Shoutout nga pala sa asawa ko.
07:59Pasalamat ako sa aming asawa
08:01na siya nagiging asawa ko
08:02at nanay ng aking mga anak.
08:04Kung
08:04di man tayo palarin ngayon
08:07sa buhay natin,
08:08sa sunod na
08:09at panadaan lang tayo
08:10magigita ulit.
08:11Ginagawa niya po lahat.
08:12Kahit po po,
08:12magkautang-autang po siya.
08:14Kahit po,
08:15mahihirap po yung trabaho,
08:16gagawin niya po
08:17para sa mga anak niya.
08:18At sa aking mga anak.
08:19Hindi palimutan
08:20na igaanan yung nanay.
08:22Salamat na lang kayo
08:23ang naging nanay.
08:26Hanggang sa
08:27lumala na nga
08:28ang kanyang lagay.
08:30Labing limang oras
08:39mula nung siya'y i-admit
08:41sa RITM,
08:43si Janelo
08:44tuluyan nang
08:45binawian ng buhay.
08:47Nawala na po siya.
08:50Hindi na po maibabalik.
08:53Hindi naman po perfect
08:53ang relasyon namin.
08:54Dami naman po kami
08:55mga struggle din po,
08:57away-away.
08:58Kung kailan po nagbago siya
09:00sa kaan naman po siya
09:01kinuha.
09:03Alam nyo to.
09:05Alam nyo to.
09:07Ang DOH
09:09o ang Department of Health
09:10nakapagtala
09:11ng mahigit
09:1255 na kaso
09:13ng rabies infection
09:15sa unang
09:16tatlong buwan
09:16ng 2025.
09:18Kabilang narito
09:19ang isa pang
09:2025 anyos na ina
09:22mula
09:23Negros Occidental
09:24na nito lang
09:25nakaraang linggo
09:26na matay rin
09:27sa rabies
09:28ng aso.
09:29Nasa sa atin rin
09:30talaga yun eh.
09:31Kung paano yung
09:31pagpapalaki natin
09:32sa mga alaga natin.
09:34Yung prevention.
09:35Kung palalawakin natin
09:36yung pagbabakuna
09:38ng anti-rabies
09:39sa mga aso.
09:40Siguro mas
09:41niliit talaga
09:42yung mga kaso
09:43ng rabies
09:43dito sa atin.
09:44Siguraduhin natin
09:45na papabakunahan natin
09:47yung mga alaga natin
09:48taon-taon
09:48para sa security nila,
09:50sa safety nila,
09:51sa health nila
09:52at syempre
09:52sa atin din.
09:53Pero hindi lang aso
09:55ang posibleng
09:56may rabies,
09:57pati na rin
09:58mga pusa.
10:00Gaya na lang
10:00ng sinapit
10:01ng limang taong gulang
10:02na anak
10:03ni Jeff Tika
10:04na si Casey.
10:05Aray!
10:06Hating gabi
10:07noong February
10:082023,
10:09nagising daw silang
10:10mag-asawa
10:11sa iyak
10:12ng kanilang anak.
10:14At noong
10:14binuksan daw nila
10:15ang ilaw,
10:16tumambad sa kanila
10:17ang duguang
10:18muka
10:19ng bata.
10:21Aray!
10:22Ang kumalmot
10:23kay Casey
10:23isa raw
10:24pusang gala
10:25na nakapasok
10:26sa kanilang kwarto.
10:27Wala po kaming idea
10:28kung saan yun
10:29nang galing yung pusa
10:30kasi iba yung
10:32tsura niya po,
10:32nagdumi niya.
10:33Ano nangyari sa'yo?
10:35Ang sugat ni Casey
10:36agad nilang hinugasan.
10:38Wala po kaming idea po
10:39na pag nakagat po
10:41at nakalmot ng pusa
10:42ay kailangan mag-undergo
10:44with the vaccine po.
10:45Wala naman siyang
10:45nararamdaman na
10:47anong masakit.
10:48Naghintay lang po kami
10:49sa update
10:50ng nurse.
10:51Pero ang sabi niya
10:52kalmot lang
10:53wala naman yan
10:54hindi na po kami
10:55pumunta doon.
10:57Makalipas ang isang buwan
10:58si Casey
10:59bigla na lang daw
11:00nilagnat
11:01nahirapan na rin
11:02huminga.
11:03Nagpanik na po ako
11:04Lord
11:05mukhang rabies na po ito
11:08bakit natatakot na po
11:09siya sa hangin?
11:11Ang bata
11:11isinugod sa ospital.
11:13Ayun po sa initial
11:14na sabi ng doktor
11:15asthma.
11:17At nung sinubukan
11:18daw nilang painumin
11:19si Casey ng tubig
11:20ang isang kabahina.
11:22Ayun lang!
11:23Ayun lang!
11:23Ang bata
11:24tila
11:24takot!
11:25Alamin namin na
11:26rabies
11:27siya.
11:28Sinisisiko po
11:29yung sarili ko
11:30lahat ng tao.
11:34Pasensya na po
11:36sinisisiko lahat.
11:39Sana
11:39na hinagapan mo yun.
11:43Sabi niya sa akin, Mama.
12:11Huwag kang umiyak.
12:13Tinanggap na niya nga.
12:15Mamamatay na talaga siya.
12:17Sabi niya, Lord.
12:21Siya, Mama.
12:23Open the window
12:24kaya nakita ko
12:25yung lights.
12:27May angel.
12:29Bukunin na daw siya
12:30ni Lord.
12:32Huwag kang umiyak
12:33dahil
12:33mapatoyan kita
12:34dahil angel na po ako.
12:36Nag-pray pa siya.
12:43Kinabukasan si Casey
12:45na matay.
12:47Sorry for everything,
12:48nak.
12:50Sorry,
12:50I failed as a mother.
12:55Nak,
12:56sayang,
12:56hindi mo walang
12:57makita yung
12:58nabot ni Mama.
13:02Nak,
13:03na nabit
13:04tayo malay.
13:05May bahay na tayo.
13:07May lupa na.
13:11Wala,
13:11mahal kita na.
13:18Sa ngala ng ama.
13:20Samantala,
13:21ang mga labi
13:22ni Janelo
13:22minabuting ipakremate
13:24ng kanyang pamilya.
13:25Sobrang sakit po.
13:27Hindi ko pong matanggap
13:28na
13:28ganun pong kadali,
13:30ganun pong kabilis
13:31yung nangyari.
13:32Mahala,
13:34hindi,
13:34hindi ka naman
13:35mapapalitan dito
13:36sa puso ko eh.
13:37Yung mga bata,
13:37huwag kang mag-alala.
13:39Nga,
13:39alagaan ko yun.
13:41Lalo na itong
13:42lalabas na baby.
13:44Yung pangalan niya,
13:46pangalan mo din.
13:46Ang pag-aalaga ng hayo,
13:53may kaakibat na responsibilidad
13:56na maaaring maging usapin
13:58sa pagitan ng buhay
14:00at kamatayan
14:03tungkulin ang bawat pet owner
14:05na siguraduhin bakunado
14:07ang kanilang mga alaga.
14:09At kung makagat man
14:12ang aso
14:12o pusa,
14:13kahit pa,
14:14kalmot lang yan,
14:15huwag na huwag
14:16babaliwalain.
14:18Magpatingin agad,
14:19magpa-anti-rabies vaccine.
14:23At higit sa lahat,
14:24tapusin ang bakuna.
14:26Kompletuhin.
14:28Love you.
14:30Dahil ang rabies,
14:32walang pinipili,
14:34walang patawad,
14:35walang lunas.
14:39Hanggang dito na lang yung ano natin.
14:41Bye-bye.
14:50Thank you for watching,
14:52mga kapuso.
14:53Kung nagustuhan niyo po
14:54ang videong ito,
14:56subscribe na
14:57sa GMA Public Affairs
14:58YouTube channel.
15:00And don't forget
15:01to hit the bell button
15:02for our latest updates.
15:05Greatichys.
15:07Thank you for watching,
15:08and our guide to
15:10spreading in of
15:11we're going to
15:13one or two of
15:13the guys
15:15and to
15:18go to
15:20jai
15:20ç…§
15:23email
15:24n
15:26one
15:26st
15:28say
15:30what
Comments