- 11 months ago
Władca Pierścieni to dzieło dziś kultowe, ale nawet Peter Jackson nie zdołał bezbłędnie zrealizować kinowej wersji dzieł Tolkiena. Co nie zagrało? O tym opowiedz Wam dziś Gambrinus.
* Cytaty pochodzą z tłumaczenia Marii Skibniewskiej ze zbiorczego wydania Warszawskiego Wydawnictwa Literackiego, Warszawa 2019.
---
✔ Facebook TvFilmy: https://www.facebook.com/Filmomaniakpl-104320947717013/
✔ Instagram TvFilmy: https://www.instagram.com/tvfilmy.yt/
✔ Nasz główny kanał: https://www.youtube.com/user/TVGRYpl
* Cytaty pochodzą z tłumaczenia Marii Skibniewskiej ze zbiorczego wydania Warszawskiego Wydawnictwa Literackiego, Warszawa 2019.
---
✔ Facebook TvFilmy: https://www.facebook.com/Filmomaniakpl-104320947717013/
✔ Instagram TvFilmy: https://www.instagram.com/tvfilmy.yt/
✔ Nasz główny kanał: https://www.youtube.com/user/TVGRYpl
Category
🎥
Short filmTranscript
00:00Nie powinieneś przejść!
00:30Plus, minus 20 lat później, zależnie od części, znacznie jaśniej potrafię wytłumaczyć, co tak naprawdę nie podoba mi się w Jacksonowej interpretacji władcy.
00:38I dla jasności są to filmy nadal bardzo dobre, mające momenty fenomenalne, ale jest jedna rzecz, którą z kolejnymi częściami robią coraz gorzej.
00:47A więc dlaczego to drużyna pierścienia jest najlepszą z adaptacji Tolkienowych powieści i co ma z tym wspólnego wielkość śródziemia?
00:54Zaczynamy!
01:00Witam, witam!
01:30W tej klasie podstawówki kompletnie ścięło mnie z nóg i pierwszy kontakt z filmem drużyna pierścienia też miał w sobie coś ze starej magii.
01:37Choćby dlatego, że drużyna jest najwierniejsza materiałowi źródłowemu, może nawet nie tyle pod względem wydarzeń, ale klimatu.
01:44Bo z jednej strony mamy kapitalnie odwzorowany Shire z sugestią wielkiego świata gdzieś za rogiem.
01:53Gandalf w końcu rusza do minastyli w szukać wskazówek w temacie identyfikacji pierścienia.
01:58Mamy też ucieczkę hobbitów i sprytny montaż ukazuje skalę samego Shire.
02:02Od razu czujemy, że kraina to nie tylko okolice Bagend.
02:06Mamy też Bree w filmie wydaje się większe niż Edoras w Rohanie.
02:10Później wyprawy przez pustkowia.
02:11No właśnie wyprawy, aspekt podróżniczy w drużynie jest bardzo dobrze podkreślony, wierny charakterowi oryginału.
02:19Okazjonalne bitki i perypetie nie przytłaczają, bo toczą się w kapitalnych lokacjach.
02:24No i sam finał, rozbicie drużyny pierścienia, choć nieco zbyt melodramatyczny po stronie Boromira,
02:29jest prawdopodobnie najlepszą sceną z całej filmowej trylogii, oddającą w mojej opinii najlepiej melancholijno-epicko-podróżniczy charakter książki.
02:41Fakt, już w drużynie pierścienia wycięto sporo względem książki.
03:00Jackson usunął nie tylko rzeczy niepotrzebne, jak to ma Bombadilla całe szczęście,
03:04ale też mnóstwo spotkań z pobocznymi NPCami i wątki wybiegające poza główne lokacje.
03:10Bo zobaczmy, Frodo nie dociera najpierw do posiadłości ustroń na drugim brzegu Brandywiny,
03:14by później potajemnie wymykać się przez stary las.
03:17Ale to nie ma dla drużyny pierścienia większego znaczenia,
03:20bo zgodnie z naturą powieści drużyna wędruje przez tereny dzikie zapomniane,
03:25w jakimś sensie chodzi po cmentarzu starych cywilizacji.
03:28Przy tym Jacksonowe dwie wieże były już dla mnie pewnym rozczarowaniem.
03:32Film ma wyraźnie większą skalę, ale przy tym wydaje się być w dziwny sposób ściśnięty.
03:37To co działało w przypadku drużyny pierścienia w dwóch wieżach,
03:40a już szczególnie w powrocie króla,
03:42zaczyna coraz gorzej oddawać charakter powieści Tolkiena i charakter całego śródziemia.
03:46Od dwóch wież Jackson zaczyna już niemal całkowicie opierać się na pewnych teatralnych skrótach,
03:51gdzie każda lokacja symbolizuje od razu cały kraj,
03:55gdzie miasto odczytujemy jako całe państwo.
03:59Edoras ma być stolicą potężnego kraju,
04:01a wielkością raczej trzeba porównać je do lam z korony.
04:04Bądźmy szczerzy, jeśli popatrzeć na to, jak budowano lokację w filmie,
04:08jak montażem zarysowywano rozmiar krain,
04:10tak to Shire wydaje się być najludniejszym kawałkiem śródziemia.
04:14Popatrzmy na to, co pokazuje nam Jackson.
04:16Rohan w filmie sprowadza się niejako do stolicy Edoras,
04:19stwierdzi w Helmowymiarze, jest jeszcze sugestia jakichś wiosek na uboczu,
04:23bo jedna zostaje spalona.
04:25Do twierdzy wydaje się w filmie uciekać cała ludność Rohanu.
04:29Przy tym ciekawe są eksperymenty mediewistów,
04:31którzy starają się oszacować ludność danych regionów śródziemia
04:34na bazie rozmiarów i wielkości wystawionych armii.
04:38Rohan miałby mieć wedle takich bardzo rozsądnych szacunków
04:41między 400 a 600 tysięcy ludności,
04:43a nawet gdyby przyjąć, że Rohan to wyjątkowo wojownicze miejsce,
04:46tak Rohan nie mógłby mieć mniej niż 200 tysięcy mieszkańców.
04:51Ilu ludzi zmyka w karawanie do Helmowego Jaru?
04:54Niewielu.
04:55W książce skala wojny Rohanu z Isengardem jest lepiej zarysowana.
04:59Na zachodzie toczą walki oddziały Erkenbranda,
05:01którym Theoden rusza w końcu na pomoc.
05:04Cywile zaś pod przywództwem Eowiny zmierzają ku twierdcom w górach
05:07i nie, nie chodzi o Helmowy Jar.
05:09Rohan ma najwyraźniej więcej twierdz.
05:11Co więcej, z każdym kolejnym filmem paradoksalnie
05:13skala śródziemia wydaje się zmniejszać.
05:16Brzmi to dziwnie biorąc pod uwagę, że skala bitew rośnie,
05:19ale świat wydaje się kurczyć.
05:22Sami zobaczcie, w drużynie pierścienia motyw podróży zajmuje ile?
05:2540-50% filmu?
05:27Drużyna dokładnie tak jak w książce
05:29specjalnie przyjmuje trasę przez pustkowia,
05:32ale przy tym ich podróż jest pretekstem
05:34do przedstawienia świata o bogatej historii.
05:36W powrocie króla mamy w sumie tylko jedną, dwie sceny,
05:39które sugerują istnienie gdzieś świata poza głównymi lokacjami.
05:42To scena zapalenia sygnału przez Pipina,
05:45gdzie kolejne posterunki rozstawione na paśmie białych gór
05:47nadal są w gotowości,
05:48a więc w tak drobny sposób pojawia się sugestia.
05:51Ej, ktoś te posterunki musi przez te lata utrzymywać,
05:54dostarczać im żywność, wymieniać ludzi.
05:56Istnieje coś poza Minas Tirith.
05:59Drugą sceną jest pożegnanie Bilba i Froda
06:01w szarej przystani.
06:03Ale takich sugestii jest bardzo mało
06:05i to właśnie w powrocie króla
06:06szczególnie brakuje istotnych wątków z książki,
06:09które ukazują rozmach wizji Tolkiena
06:11oraz jego trzymanie się szczegółów.
06:13Minas Tirith to metropolia twierdza
06:15otoczona ogromnym terenem wiejskim.
06:18W książce mamy taki oto fragment.
06:20Gandalf wjechał więc w szeroki pas ziemi
06:23za Ramas Echor.
06:24Tak gondorczycy nazwali zewnętrzny mur
06:26wzniesiony niemałym trudem,
06:28gdy Itilien znalazło się w zasięgu wrogiego cienia.
06:31Mur ten miał ponad 10 staj długości
06:34i odbiegając od stóp gór
06:35wracał ku nim zatoczywszy szeroki krąg
06:37wokół pól Pelennoru.
06:39Piękne, żyzne podgrodzie rozpościerało się
06:41na wydłużonych zboczach i terasach,
06:44które opadały ku głębokiej dolinie Anduiny.
06:47Podgrodzie było bogate w pola uprawne i sady.
06:50Koło domów stały szopy, ich spichrze,
06:52owczarnie i obory.
06:53Tolkien wie, że wystawienie armii
06:55to nie tylko wyposażenie i wyszkolenie ludzi.
06:57Na każdego żołnierza, na każdego konia
06:59musi pracować gospodarka.
07:01Co więcej, w oryginale Minas Tirith nie jest ostatnim bastionem ludzkości,
07:04nie jest też ostatnim bastionem Gondoru.
07:07Raz jeszcze zwróćmy uwagę na to,
07:08że Jackson na potrzeby filmu
07:09polubił takie desperackie skróty myślowe.
07:12Cały Rohan krył się w helmowymiarze,
07:14cały Gondor wydaje się kryć teraz w Minas Tirith.
07:17W książce ludność cywilna Minas Tirith
07:19została ewakuowana w głąb kraju,
07:21a więc w domyśle jest gdzie uciekać.
07:24Ta droga prowadzi do dolin Tumladen i Losarnach,
07:27a także do wiosek górskich,
07:29dalej zaś do Lebeninu, powiedział Beregont.
07:31Wozami odjeżdżają ostatni już wyprawiani
07:33dla bezpieczeństwa z grodu starcy i dzieci,
07:36a z nimi kobiety niezbędne jako ich opiekunki.
07:39Do południa muszą wszyscy znaleźć się poza bramą.
07:43Minas Tirith nie pozostaje też samo sobie,
07:45otrzymuje mnóstwo posiłków z prowincji
07:47i wymienianie kolejnych oddziałów i dowódców
07:49jest mocno zgodne z tradycją średniowieczną.
07:52Pierwszy jechał na ogromnym, grubokościstym koniu,
07:55barczysty, opasły mężczyzna,
07:57stary już, z siwą brodą, ale w kolczudze,
08:00w czarnym hełmie na głowie
08:01i z długą, ciężką włócznią usiodła.
08:03Za nim w obłoku pyłu maszerowali dumnie
08:05wojownicy dobrze uzbrojeni,
08:07z potężnymi wojennymi toporami w rękach.
08:09Twarze mieli posępne, byli niższego wzrostu
08:12i smaglejszej cery niż ludzie,
08:13których Pipin dotychczas spotykał w gondorze.
08:16Forlong krzyczał tłum,
08:18wierne serce, wierny przyjaciel.
08:20Za tym pierwszym nadciągały inne oddziały,
08:23a wszystkie pozdrawiane okrzykami przekraczały bramę.
08:26Ludzie z ościennych krajów szli bronić stolicy gondoru
08:29w godzinie niebezpieczeństwa,
08:30lecz wszystkie kraje nadesłały posiłki
08:32mniej liczne niż oczekiwano
08:34i niż wymagała ciężka potrzeba.
08:36Syn władcy doliny Ringlo, Derworin,
08:38prowadził trzy setki pieszych.
08:40Z wyżyny Mortondu, z wielkiej doliny czarnego korzenia,
08:42smukły Duinhir,
08:44synami Duilinem i Derufinem,
08:45wiódł pięciuset łuczników.
08:47Z Anfala, z odległego, długiego wybrzeża,
08:50przymaszerowali rozciągniętą kolumną
08:52myśliwcy, pasterze, ludzie z wiosek,
08:54lecz z wyjątkiem przybocznej straży
08:56ich władcy Golas Gila,
08:57nędznie odziani i uzbrojeni.
09:00I tak dalej, i tak dalej,
09:01Orszak zajmuje sporo miejsca.
09:03Można sobie wyobrazić,
09:04jakim tyglem kulturowym
09:05stała się twierdza Minas Tirif
09:06tuż przed oblężeniem,
09:08garnizon składający się z wojowników
09:10ukształtowanych przez różne tradycje militarne,
09:12mamy tu toporników, oddziały chłopskie,
09:14coś w stylu partyzantów górskich,
09:16okutych w pancerze konnych,
09:18łuczników.
09:19Ten korowód posiłków dla stolicy
09:21daje prosty efekt.
09:22W kilku akapitach udaje się Tolkienowi
09:24zarzucić przynętę na wyobraźnię czytelnika.
09:27Ileż tam za horyzontem narracji
09:29jest jeszcze krain, rodów, grodów i kultur.
09:32Film za to wszystkich żołnierzy Gondoru
09:34ubiera w jedne ciuszki,
09:35aby było ich łatwo rozpoznać.
09:36Pójdźmy jeszcze dalej.
09:38W książce siły Rohanu
09:39korzystają z pomocy dzikich ludzi,
09:41aby ominąć i zaskoczyć orków,
09:43a Aragorn szuka nieumarłych sojuszników
09:45w towarzystwie sporej drużyny
09:47zwiadowców z północy,
09:48tworząc szarą drużynę.
09:49Następnie przejeżdża na czele
09:51upiornej armii przez zaludnione,
09:53idyliczne wiejskie prowincje Gondoru,
09:55pełne ludzi i domów.
09:56W domach wiosek,
09:57które mijali światła gasły,
09:59drzwi się zatrzaskiwały,
10:00a ludzie, jeśli byli w polu,
10:02uciekali przed nimi z krzykiem,
10:03spłoszeni jak ścigany sarny,
10:05nie było człowieka,
10:06który by na widok Aragorna
10:07nie umykał w popłochu.
10:10Oczywiście język literatury
10:12i język filmu to dwa różne języki.
10:14Jacksonowi brakowało czasu
10:15na opowiedzenie wszystkich
10:16pobocznych wątków,
10:17ale też oszczędzał czas,
10:18gdy jeden obraz mówił
10:19więcej niż tysiąc słów.
10:21Tolkien wyładcy pierścieni
10:22niezliczone strony
10:23poświęca opisowi geograficznemu krain.
10:26W filmie, szczególnie w dwóch wieżach
10:27oraz w powrocie króla,
10:29mnóstwo jest za to scen batalistycznych,
10:31co jest o tyle ciekawe,
10:32że Tolkien pod tym względem
10:33miał styl raczej oszczędny.
10:35Sama akcja to kwestia
10:36eleganckich, prostych zdań,
10:37reszta toczy się w dialogach.
10:39Całe oblężenie helmowego jaru
10:40to 10 stron książki
10:42z 362 na księgi 3 i 4.
10:45W filmie zaś trwa to ponad 20 minut,
10:48poprzedzielane scenami z innych miejsc.
10:50Do tego Jackson,
10:51im bliżej końca filmowej trylogii,
10:52unikając wierności oryginałowi,
10:54niemal zawsze stawiał fałszywe kroki,
10:56które zbliżały go coraz mocniej
10:57do katastrofy,
10:58jaką będzie trylogia Hobbita.
11:00Jeden błąd wymusza kolejny.
11:02Bo Jackson z dwóch wieżach
11:04wprowadza np. elfie posiłki
11:05dla helmowego jaru,
11:07ale jak miałyby tam dotrzeć?
11:08Kiedy zostały wysłane?
11:10Ich nadejście tuż przed urukami
11:11jest mocno hollywoodzkie,
11:13ale słabo wytłumaczalne.
11:14Dlatego też nieobecne w książce.
11:16Tak też kolejna decyzja,
11:17śmierć Haldira,
11:18to fałszywy ton próba
11:19wykrzesania emocji
11:20przy śmierci postaci,
11:22do której widz
11:22nie miał prawa się przywiązać,
11:24bo poświęcono mu bardzo mało czasu.
11:26No i nie zapomnijmy też
11:27o udawanej śmierci Aragorna,
11:29w którą nikt nigdy nie uwierzył.
11:32Dlatego też bardzo ciekaw jestem,
11:35jak Władca Pierścieni
11:36sprawdzi się w postaci serialowej.
11:38Oczywiście serial Amazonu
11:39będzie opowiadał inną historię,
11:41wcześniejszą,
11:42co też będzie nie lada wyzwaniem,
11:43aby zachować charakter oryginału
11:44bez jakiegokolwiek strzępka dialogu
11:46napisanego przez Tolkiena.
11:48Serial za to powinien dać
11:49scenarzystom więcej czasu
11:51i wirtualnego miejsca,
11:52aby oddać śródziemiu sprawiedliwość,
11:54uwolnić krainy z Jacksonowego
11:56zamknięcia do prostych lokacji
11:57i kilku NPCów niczym z gier.
11:59Co by nie mówić o grze o tron,
12:00tak od początku adaptacja
12:02Sagi Lodu i Ognia
12:03wiernie oddawała rozmach świata
12:04wymyślonego przez Martina.
12:06Ale i tutaj nie obeszło się
12:08bez wpadek.
12:09Ostatnie sezony kurczą
12:10świat Siedmiu Królestw.
12:12Perspektywa wydaje się zmniejszać.
12:13Armię i floty wesoło
12:15pokonują wielkie odległości.
12:17Smok lata od lokacji do lokacji,
12:19trudno w to wszystko uwierzyć.
12:20W pierwszym sezonie
12:21wyprawa Starka do stolicy
12:23wyglądała jak faktycznie
12:24wielkie przedsięwzięcie logistyczne.
12:25Później te odległości
12:27nie wydają się już mieć
12:28żadnego narracyjnego znaczenia.
12:30Jak widać jest coś wspólnego
12:32w tym jak najlepsze sezony
12:33gry o tron jednocześnie
12:34najmocniej trzymały się
12:35książkowego oryginału
12:37i oddawały skalę świata,
12:38a tym jak do skali świata
12:40i wierności Tolkienowi
12:41podchodził Jackson.
12:42Gdyby wyciągnąć z tego wnioski
12:44tak wypunktowałbym je tak.
12:45Nie zmieniaj tego co działa
12:46w książce zajebiście,
12:48bo na pewno się poplączesz
12:49i to zepsujesz.
12:50Oraz skala bitew nie ma nic
12:51wspólnego ze skalą świata.
12:53To w sumie jest pewnym absurdem,
12:57że Kruczytkiego Hobbita
12:58rozbito na trzy takie sobie filmy,
13:00a przy Władcy Pierścieni
13:01Jackson ciął mocno materiał
13:03i szczególnie Powrót Króla.
13:05Bo tak,
13:06druga połowa powrotu
13:07jednocześnie wydaje się
13:08rozciągnięta
13:09i mocno ściśnięta.
13:10Mamy tu dwa elementy
13:12Deus Ex Machina
13:13upchnięte niedaleko siebie,
13:14czyli nadejście armii nieumarłych
13:15oraz ratunek Hobbitów
13:17w Szponach Orłów.
13:19Do tego kilka finałów,
13:20które stały się niemal memami.
13:21Serio, w kinie byłem pewien,
13:23że film skończy się już
13:23przy każdym kolejnym wygaszeniu.
13:25Książkowy Powrót Króla
13:26zamyka wątki
13:27w sposób niespieszny.
13:29W filmie
13:29wszystko pędzi na łeb na szyję,
13:31co bardzo nie pasuje
13:32do spokojnej narracji
13:33chociażby z drużyny Pierścienia.
13:35Do tego wywalenie
13:36wojny domowej w Shire
13:37pozbawia Powrót Króla
13:38ostatecznego,
13:39słodko-gorzkiego morału książki,
13:41bo bohaterom ostatecznie,
13:42pomimo wielu poświęceń,
13:44nie udaje się uratować
13:45idyliczności Shire.
13:47Ale być może
13:47Hobbiciemu Ludowi
13:48wyjdzie to na dobre,
13:49bo cały kraj musiał sobie przypomnieć,
13:51że wolność nie jest dana
13:53raz na zawsze.
13:54Podsumowując,
13:55im więcej lat mia
13:56od premiery filmowej trylogii
13:57Władcy,
13:58tak coraz mocniej przekonuje się,
13:59że wizja Jacksona
14:00nie oddaje w pełni
14:01sprawiedliwości
14:02książce,
14:02śródziemiu
14:03i pomysłowości Tolkiena.
14:05U Jacksona
14:05widowisko jest wspaniałe
14:06i wciągające,
14:07ale też w jakimś sensie
14:08bajkowe.
14:09Bajkowe,
14:10bo wymaga pewnej wręcz
14:11dziecinnej wiary
14:12w opowieść
14:12i skróty wizualne
14:13i fabularne,
14:15gdy Tolkien
14:15pisząc Władce
14:16bardzo mocno trzymał się
14:17geograficznych,
14:18politycznych
14:19i fabularnych szczegółów.
14:20Człowiek,
14:21który stworzył fikcyjne języki
14:23i od tych języków
14:24tworzył nazwy i imiona,
14:25pilnował też spójności
14:26w odległościach,
14:27w logice militarnych,
14:28taktyk i realizmu,
14:29wielkości krajów i armii.
14:30Pamiętajmy o tym,
14:32że przez długie lata
14:32po premierze książki
14:33do kolejnych wydań
14:34Tolkien wprowadzał zmiany,
14:36gdy wyłapywał
14:36nieraz pomocą fanów
14:38logiczne błędy.
14:39Miał na to prawie 20 lat.
14:41Sama książka
14:42powstawała zaś
14:42z długimi przerwami
14:43przez 12 lat.
14:45Nic dziwnego,
14:46że tak trudno
14:46komukolwiek nadążyć
14:48czy też oddać
14:48nawet w rozsądnym stopniu
14:50poziom geniuszu Tolkiena.
14:52Geniuszu,
14:52ale też pracowitości.
14:54Nie bądźmy więc
14:54dla Jacksona
14:55za bardzo surowi.
14:56Zrobił co mógł,
14:57a za wywalenie
14:58Toma Bombadilla
14:59ma moją
15:00dozgodną wdzięczność.
15:06Kto wie,
15:07może po serialu Amazonu
15:08jednak nadejdzie czas
15:09na kompletnie nową adaptację
15:11także i samej
15:12wojny o pierścień.
Be the first to comment