- 3 dakika önce
Küresel güçlerin mutlak hâkimiyetini yitirdiği ve dünyanın yeni bir sisteme evrildiği bu süreçte, Türkiye'nin dış politikada bağımsız bir çizgi izlemesi hayati önem taşımaktadır. Süper güçlerin rekabeti ve Avrupa ile Orta Doğu'daki derin krizler göz önüne alındığında, Türkiye kaderini dış aktörlerin insafına bırakmamalıdır. Bu doğrultuda atılacak ilk adım, Türk devletleri arasında ortak pazar, savunma ve ulaştırma ağlarını kapsayan güçlü bir entegrasyon sağlamaktır. Ayrıca ülkenin uluslararası alanda söz sahibi olabilmesi için içeride adaleti tesis etmesi, liyakati esas alması ve uzun vadeli milli stratejiler belirlemesi şarttır. Ekonomik ve tarımsal üretim kapasitesini artıran, milli güvenliğini kararlılıkla koruyan bağımsız bir Türkiye, yeni kurulan düzenin sadece izleyicisi değil, belirleyici kurucu aktörlerinden biri olabilecektir.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Herkese merhaba.
00:01Biliyor musunuz bugün inceleyeceğimiz analiz gerçekten ufuk açıcı.
00:04Şöyle bir etrafımıza baktığımızda küresel güç dengelerinin temelden sarsıldığını görüyoruz değil mi?
00:09Dünyanın adeta yeniden paylaşımının eşiğindeyiz.
00:12Peki taşlar yerinden oynarken ve kartlar baştan dağıtılırken Türkiye tam olarak nerede durmalı?
00:18İnceleyeceğimiz bu çarpıcı kaynak çürümekte olan eski dünya düzeniyle proaktif,
00:23milli bir stratejiye olan acil ihtiyaç arasındaki o keskin zıtlığı ele alıyor.
00:27Hazırsanız konunun derinliklerine inelim.
00:30Peki ama bu yeni dünya düzeni kurulurken Türkiye ne yapmalı?
00:34İncelediğimiz kaynağın tam kalbinde işte bu can alıcı soruyu atıyor.
00:37Yazar diyor ki bize yıllardır anlatılan o yenilmez büyük güçler masalı var ya,
00:42işte o artık gerçeklerle hiç örtüşmüyor.
00:45Eşki düzen yavaş yavaş eriyor.
00:47Yazar bu küresel belirsizlik fırtınasında Türkiye'nin kenarda bekleyen edilgen bir izleyici olmaktansa
00:52kendi kaderini tayin eden aktif bir oyuncu olması gerektiğini savunuyor.
00:55Bu sadece kağıt üzerinde bir dış politika analizi değil,
00:59kelimenin tam anlamıyla bir hayatta kalma ve büyüme stratejisi.
01:02Bugünkü incelememizde kaynağımızın çizdiği şu dört ana başlığa odaklanacağız.
01:07Bir, küresel güçlerin zayıflaması.
01:09İki, yakın coğrafyadaki krizler.
01:11Üç, Türkiye için önerilen beş adım.
01:13Ve dört, kendi masasını kurmak.
01:15Hemen birinci bölümle başlayalım.
01:18Küresel güçlerin zayıflaması.
01:19Şimdi, buradaki en çarpıcı tespit şu.
01:23Kaynağımız, üç büyük süper gücünde aslında tam olarak aynı yapısal sorunla boğuştuğunu söylüyor.
01:28Washington, Moskova, Pekin fark etmiyor.
01:31Hepsi kendi bölgelerinde o mutlak kontrolü sağlamakta inanılmaz zorlanıyorlar.
01:35Mesela Amerika'nın İran karşısında istediği o kesin üstünlüğü bir türlü kuramaması.
01:40Veya Rusya'nın Ukrayna Savaşı'nda adeta saplanıp kalması.
01:44Çin'in Tayvan konusunda o beklenen büyük adımı atamaması.
01:47Analize göre hepsinin yüzleştiği o katı gerçeklik tamamen aynı.
01:52İyi de neden böyle oluyor?
01:53Kaynağımız bunu çok net açıklıyor.
01:55Artık devasa bir ekonominiz, yüksek teknolojiniz ya da nükleer silahlarınız olması size mutlak küresel zaferi garanti etmiyor.
02:03Kesinlikle etmiyor.
02:04Çünkü teknoloji dediğimiz şey artık sadece birkaç büyük devletin tek elinde değil.
02:08Hızla yayılıyor.
02:09Yani silahınız, paranız olabilir ama tek başına işe yaramıyor.
02:13İşte tam da bu yüzden bu devler yeni bir güç dengesi arayışındalar ve oyunun kurallarını baştan yazmaya çalışıyorlar.
02:20Gelelim ikinci bölüme.
02:22Yakın coğrafyadaki krizler.
02:24Biraz da kendi mahallemize, yakın coğrafyamıza bakalım.
02:27İncelediğimiz metin burada Avrupa'nın durumuna çok dikkat çekiyor.
02:30Yazar Avrupa'nın masadaki ağırlığını hızla kaybettiğini savunuyor.
02:33Sebebi mi?
02:35Aslında tamamen içeriden, demografik ve sosyal bir çöküşten kaynaklanıyor.
02:39Düşen doğum oranları, hızla yaşlanan nüfus, çözülen aile yapıları, artan uyuşturucu sorunu, kimlik bunalımları ve kontrolsüz göç.
02:47Hatta metne göre Avrupa'nın bazı bölgelerindeki yaşlı nüfus artışı tarihte eşi benzeri görülmemiş bir boyutta.
02:53Yani bir zamanların o kudretli Avrupa'sı, yazarın deyimiyle bugün kendi geleceğini tartışır, adeta can çekişir hale gelmiş durumda.
03:01Küresel siyasette ağırlık kaybetmeleri kaçınılmaz.
03:04Peki ya Orta Doğu?
03:05Kaynağımız, odağımızı buraya kaydırdığımızda çok daha sert bir tablo çiziyor.
03:09Analize göre bölge, sınırların ve güç dengelerinin yeniden şekillendiği çok tehlikeli bir hesaplaşmanın tam ortasında.
03:15Özellikle İsrail'in güvenlik bahanesiyle yürüttüğü, Gazze'den Lübnan'a ve Suriye'ye kadar uzanan yayılmacı politikalarının bölgede devasa bir istikrarsızlık
03:24ateşini harladığı vurgulanıyor.
03:26Tabii bu vahim gidişatın faturasını da maalesef bölge halkları ödüyor.
03:30Metin bunu Türkiye'nin etrafındaki güvenlik çemberinin ne kadar kırılgan olduğuna dair çok net bir uyarı olarak sunuyor.
03:36İşte tam burada analizde çok ama çok kritik bir kırılma noktası var.
03:40Yazar aynen şöyle diyor, Türkiye'nin geleceği büyük güçlerin vereceği kararlara bağlanamaz.
03:45Bir düşünün, etrafımızda Avrupa çatırdarken, Orta Doğu adeta alev alev yanarken ve devler kendi krizleriyle boğuşurken,
03:52Türkiye oturup kendi kaderini başkalarının ellerine bırakamaz değil mi?
03:56Kaynağımız da tam olarak bunu söylüyor.
03:58Bu karanlık çöküş tablosunu tamamen proaktif, bize ait, bağımsız bir çözüm reçetesi sunmak için harika bir sıçama tahtası olarak kullanıyor.
04:06Peki bu reçete ne?
04:07Üçüncü bölüme geçiyoruz.
04:09Türkiye için beş adım.
04:11Hemen birinci adımla başlayalım.
04:13200 milyon.
04:14Yazarın masaya koyduğu ilk hamle, Türk dünyasıyla gerçekten somut, eti kemiğe bürünen bir birlik kurmak.
04:20Azerbaycan'dan Kazakistan'a, Özbekistan'dan Kırgızistan ve Türkmemistan'a uzanan o muazzam coğrafya.
04:26Metin bunu, 200 milyonluk devasa bir insan kaynağını ortak bir şemsiye altında toplamak için tarihi bir fırsat olarak nitelendiriyor.
04:34Yalnız kaynağımız burada çok net, çok keskin bir uyarı yapıyor.
04:38Diyor ki, bu iş öyle sadece kültürel toplantılar yapıp süslü ortak bildiriler yayınlamakla falan olmaz.
04:43Kesinlikle olmaz.
04:44İşin somutlaşması lazım.
04:46Ortak pazar, gümrük birliği, derin bir enerji ortaklığı, ülkeleri adeta birbirine dikip bağlayan demir ve karayolu ağları,
04:53dahası savunma sanayisinde entegrasyon ve dev bir ortak yatırım bankası.
04:58Yani yazar, herkesin egemenliğine saygı duyan ama ekonomik ve siyasi olarak kimsenin de öyle kolay kolay görmezden gelemeyeceği kaya gibi
05:05bir güç merkezinden bahsediyor.
05:07Gelelim ikinci adıma.
05:09Bu kısım tamamen içerisiyle alakalı.
05:11İç adalet.
05:12Analizin iddiası şu.
05:14Dışarıda yumruğunu masaya vurmak, güçlü bir aktör olmak isteyen bir devletin önce kendi evinde adaleti tam manasıyla tesis etmesi şart.
05:22Yani hukukun gerçekten herkese eşit uygulandığı, devlet kadrolarında siyasi sadakatin değil, tamamen liyakatin, ehliyetin yani işi bilenin başa geçtiği bir
05:32düzen.
05:33Yazar burada çok net bir denklem kuruyor.
05:35Eğer vatandaşın devlete, ekonomiye, mahkemeye güveni kalmamışsa dışarıya nasıl güç yansıtacaksınız ki?
05:42İmkansız.
05:42Üçüncü adımımız ise devlet haklı.
05:45Kaynağımız burada uzun vadeli düşünmenin altını çiziyor.
05:48Yani devlet politikaları, öyle günlük siyasi rüzgarlara göre savrulmamalı.
05:53Eğitimden savunmaya, tarımdan dış politikaya kadar şöyle en az 25-30 yıllık sağlam milli hedefler koyulmalı.
06:00Ve en önemlisi, hükümetler değişse bile bu hedeflerden zerre sapılmamalı.
06:04Analize göre Türkiye'nin her seçimde başka bir yöne savrulan ülke imajından acilen ama acilen kurtulması gerekiyor.
06:12Dördüncü adıma geldiğimizde yazar bizi oldukça sert bir gerçekle yüzleştiriyor.
06:16Üretim.
06:17Sorulan soru şu, sürekli tüketen, dışarıdan alan, borçlanan bir ülke mi olacağız yoksa üreten, teknoloji ihraç eden bir ülke mi?
06:25Kaynak diyor ki, tam bağımsızlık istiyorsanız gıdada, enerjide, stratejik savunma sistemlerinde kendi göbeğinizi kendiniz keseceksiniz.
06:33Başka yolu yok.
06:34Tarımı ayağa kaldırmak, sanayiyi en üst teknolojiyle buluşturmak, gençleri üretimin içine çekmek.
06:40Bunlar öyle olsa da olur şeyler değil, bağımsızlığın tartışmaya kapalı olmazsa olmaz şartları.
06:45Ve geldik beşinciye yani son adıma.
06:48Milli güvenlik.
06:49Burada yazar bölgesel olaylara kuş bakışı çok geniş ve bütüncül bir perspektiften bakmamız gerektiğini söylüyor.
06:55Özellikle İsrail'in yayılmacı politikalarına karşı caydırıcı olmak ve sınırlarımızı sımsıkı güvenceye almak ilk kural.
07:01Ama diplomaside metnin çok kırmızı bir çizgisi var.
07:04Türkiye asla ama asla kimsenin taşeronu olmamalıdır.
07:08Amerika, Rusya, Çin, Avrupa hepsiyle masaya oturup iş yapabilmeli evet.
07:13Ama kendi milli menfaatlerini asla onlarınkinin arkasına atmamalıdır.
07:18O dostluk ve bağımlılık arasındaki ince çizgiyi tutturmak hayati önem taşıyor.
07:23Toparlayacak olursak dördüncü ve son bölümümüz kendi masasını kurmak.
07:27Analizin sonunda kaynak önümüze iki farklı yol ayrımı koyuyor.
07:31Ya o zayıflamakta olan büyük güçlerin kurduğu masada acaba bize de bir sandalye lütfederler mi diye pasifçe bekleyeceğiz.
07:38Ya da Türk dünyasıyla omuz omuza verip adalete ve üretime dayanan yepyeni kendi masamızı bizzat kendimiz kuracağız.
07:45Tahmin edebileceğiniz gibi yazarın buradaki tercihi son derece net.
07:48Kesinlikle bağımsız, güçlü ve oyunun kurallarını kendi belirleyen bir strateji.
07:53Bu derinlikli incelemeyi yazarın analizinden süzülüp gelen şu vurucu soruyla noktalamak istiyorum.
07:59Peki Türkiye bu yeni dünya düzeninde kendine bir yer verilmesini bekleyen sıralan bir aktör mü olacak?
08:04Yoksa kendi tarihini, kendi geleceğini ilmek ilmek dokuyan kurucu bir güç mü?
08:09Zihinleri kurcalayacak, jeopolitiğin gidişatına dair hepimizi derin derin düşündürecek asıl soru işte bu.
08:15Bir sonraki incelememize kadar merak etmeye ve sorgulamaya devam edin.
08:19Hoşçakalın.