00:01When you come to your home, you will be able to take care of your home.
00:08You will be able to take care of your home.
00:14In a strange place in Mendez Nuñez, Cavite,
00:19one of the people who are not expected to take care of your home.
00:23There is a lot of calisquis,
00:24and a lot of calisquis,
00:26and a lot of calisquis,
00:27and a lot of calis,
00:30and it's like this mysteriousness.
00:32I have been able to take care of my home.
00:36I'm going to sit back there.
00:38When I sit back there,
00:39I'm going to be able to take care of my home.
00:41I was going to be able to take care of my home.
00:44I was going to do it.
00:45When I was doing it,
00:46I arrived at the room.
00:49I went back to my bedroom,
00:54Sa kagubatan sa Palawan, matatagpuan ang pambihirang hayop na ito.
00:59Ang endemic pero endangered na ngayong Palawan Pangulin na mas kilalang balintong.
01:07Ito ang kaisa-isahang mamal na may kaliskis na siyang nagsisilbing proteksyon.
01:11Kapag nakaramdam ito ng panganib, bumabalentong ang katawan at bumibilog na parang bola.
01:24Mailap ang balintong sa mga tao.
01:31Mga langgaman-anay ang paborito nitong lantakhan.
01:37Ayon sa International Fund of Animal Welfare, pangguli ng pinakamadalas na biktima ng panguhuli para ibenta.
01:46May paniwala kasi mabisang gamot ang kaliskis nito.
01:52Pero ang malaking palaisipan, paano napadpad sa Kavite ang isang balintong mula Palawan?
01:59Naligaw ba ito? Nakawala? O inabandona?
02:06Ados nito sa Setyembre na makatanggap ng tawag ang Municipal Environment and Natural Resources Office o MENRO ng Mendez Nunez.
02:15Tungkol sa palaboy na balintong.
02:17Pinakita sa akin yung video at nakita ko rin nga na bihira, wala kaming hayop na makikita dito sa Mendez.
02:26Naisip ko lang yung para siyang ant-eater.
02:28Kahit yung Caesar Freddy na nakahuli, ngayon din lang siya nakakita ng ganong klaseng hayop sa Mendez.
02:34Agad-agad kong itinawag doon sa PENRO para po maireport at matulungan na ma-rescue po yung sabing animal.
02:44Hindi man kilala ni Freddy kung anong klaseng hayop ang kanyang bisita, nagpa siya siyang hulihin ito para iligtas sa
02:51kapahamakan.
02:52Hindi ko naman kasi alam na panggulin agad yun eh. Siyempre, sino ba naman magugulat pagkaganong hayop, hindi mo naman
02:59kilala eh.
03:00Yun, kaya tumakbo ko sa loob ng kwarto, ginisip ko yung wife ko, bago kumuha ko ng batya, bago yun
03:07na pinanghuli ko sa panggulin.
03:09Pero nung hindi ko naman siya kitang aggressive, binitawag ko na rin doon sa floor.
03:16Noong nagpa siyang humingi ng tulong si Freddy, isinuko niya ang panggulin sa MENRO ng Mendez Nunez at sunod na
03:23itiner over sa DENR.
03:25Agad sinuri ang balintong kung nakakakain ba at kayang mabuhay sa natural habitat nito.
03:33May mababangis kasing hayop na kapag napadpad na sa teritoryo ng tao, nawawala ang likas nitong ugali.
03:42Hindi na rin agad nakababalik sa pinanggalingan, gaya ng ilang hayop sa rescue and conservation farm na ito.
03:50Around 80% ay turnover ni DENR and yung iba naman po ay tinurn over ng mga citizens na hindi
03:57na po kaya alagaan yung kanilang mga hayop.
04:01Isa sa wild animals na matatagpuan dito, si Bruno, isang binturong o palawan bearcat.
04:08Sa apat po na bearcats na meron kami, si Bruno talaga yung lumaki na sa amin.
04:14So medyo sanay talaga siya sa tao and very sociable siya.
04:18The others po kasi medyo of age na.
04:23Ito naman po yung ating Bengal tigers.
04:27A few months pa lang po sila nandito.
04:29It's really more of giving them a home, a sanctuary for them to be able to have a second chance
04:36in life.
04:38Pero ang good news sa pangguli na iniligtas ni Freddy, hindi pa huli ang lahat para muli itong makabalik sa
04:44ilang.
04:46Malakas. Kasi madalas pag nakuha namin, hindi na gumagalaw.
04:50Sobrang weak na.
04:51So we conduct x-rays to check kung may mga fractures or may mga injuries. So far siya wala.
04:58At nitong ad-17 ng September, nakabalik na sa tunay nitong tahanan ang balintong sa kagubata ng Palawan.
05:09May pagpamahal din ako sa hayop eh.
05:11Kina may papayos sa inyo.
05:13Huwag nyo sasaktan.
05:15Kung alam nyo natatakot kayo, huwag nyo nalang lapitan.
05:19O kaya ipagbigay nyo nalang sa kinuukulan para ma-rescue nila ng hayos.
05:27Tila bumabale balintong man ang mundo ng balintong na ito, gumulong pa rin ang swerte rito.
05:33At muling nakabalik sa kanyang home sweet home.
05:38Aminado si Lola Bing.
05:39May namimiss daw siya sa kanilang maliit na dating fishing resort sa Magalang Pampanga.
05:45Ang kanyang pet na si Lolong na mahigit isang dekada niyang inalagaan.
05:51Cute na cute raw ito na may sukat lang na mahigit dalawang pie o two feet.
05:56Ito ang kulungan ni Lolong.
05:57Pinagawa namin ito para nga sa kanya safety siya dito.
06:02Ayan, malalim siya o dun siya.
06:05Marami mga bato-bato dyan.
06:06At saka pinapasukan ng tubig.
06:10Pero sa edad daw niyang 82,
06:12wala na raw sapat na lakas si Lola Bing para alagaan si Lolong
06:17na nasa mahigit tatlong metro na ang haba.
06:20Si Lolong kasi isang saltwater crocodile o buhayang alat.
06:32Sa laki ni Lolong ngayon,
06:34unti-unti na rin daw nabubuhay ang pangamba sa kanilang lugar
06:37dahil sa patuloy na paglaki ng buhayang si Lolong.
06:43Mula doon,
06:44yung ano yun,
06:46sa dulong yun,
06:47hanggang dito.
06:50Dito, sumaha pare.
06:53Kahit mahirap daw sa kalooban ni Lola Bing,
06:55handa na raw siyang bumitaw kay Lolong.
07:02Dito lang Hulyo,
07:04inilipat ni Lola Bing sa Department of Environment and Natural Resources o DNR Pampanga
07:10ang pangalaga kay Lolong.
07:14Sa Clark Safari and Adventure Park muna,
07:17pansamantalang ilalaga ang buhayang si Lolong
07:20na binigyan pa ng bagong pangalang,
07:25sa pag-alaga rito kay Galang.
07:28Mamamonitor din daw kung may kakayanan pa itong mabuhay sa wild
07:32o ilang sakaling muling pakawalan.
07:37Ang nakatoka kay Galang,
07:39ang zookeeper na si Jenrick.
07:41Ang una ko pong napansin is,
07:43si Galang agad na,
07:47lumangoy po agad sa pond niya eh.
07:48Kasi first time niya yung maka-experience ng malaking pond
07:51at the same time malalim.
07:54Hindi raw makakampante si Jenrick sa pag-aalaga kay Galang.
07:57Kailangan pa rin daw na laging may distansya sa pagitan nila.
08:04Ito po yung mga crocodiles natin dito sa Clark Safari.
08:07Kung makikita niya po, hindi sila aggressive.
08:09Kasi hindi po natin na-invade yung personal space nila.
08:12Kapag binigla po natin sila at nilapitan ko po,
08:16magugulat po yan sila.
08:17May stress at matatakot.
08:19Doon na po sila mag-react niyan, magiging aggressive.
08:22May mga ligtas na paraan naman daw sa pag-aalaga
08:25ng mababangis na hayop tulad ng buhaya.
08:27Halimbawa ay hindi natin sila laging ikukulong lang.
08:33Kapag natiyak na ang tunay na lagay ni Galang,
08:37saka palang madedesisyonan kung ibabalik pa ito sa ilang
08:40para malayang mabuhay.
08:43Paalala naman ng DNR, bawal ang pag-aalaga
08:47ng mga wild animal gaya ng buhaya.
08:50Unang-una, baylo, bawal.
08:52Kasi illegal i-acquired.
08:53Second, paano kung lumaki ito ng 8 feet, 10 feet?
08:57Na mas malaki na sakin.
08:59Na kahit sabihin natin sanay sa tao,
09:02pwedeng maging aggressive,
09:03o mga gat, o maka-aksidente.
09:05Anong gagawin ko?
09:06Siyempre, nakaka-miss.
09:07Nakaka-ano, parang kulang.
09:09Parang ayaw mo rin.
09:10Umalis yan, no?
09:12Siyempre, nakaka-akaka-akaka-akaka.
09:20Kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi
09:25-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi
09:27-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi
09:28-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi-kasi
