00:00Thank you for joining us.
00:30Thank you, Dr. Rise and Shine Pilipinas.
00:31Good morning, Diane. Good morning, Ice. At sa lahat ng tumatangkilik ng Rise and Shine Pilipinas.
00:37Thank you for joining us.
00:38Magandang maagang umayang.
00:40Yes, Rise and Shine sa ating lahat.
00:43Well, let's talk about ovarian cancer. Ano po ba ang nangyayari sa ovaries ng isang babae kapag mayroon po siya
00:48nito ovarian cancer?
00:49Okay. Ang ovaries, kung halimbawa hindi pa ako masyadong alam yung iba, ang ovaries po ay nakalocate sa may lower
00:55abdomen po natin.
00:57At ito po ay ang responsable sa pagproduce ng hormones, ng estrogen, at of course, mga egg cells.
01:04At kapag halimbawa meron pong mga proliferation ng mga abnormal cells, nagpuproduce ito ng bukol at nagiging cancer.
01:12Okay.
01:14And Doc, ano naman po yung karaniwang symptoms nitong ovarian cancer? At totoo po ba na hindi nararamdaman na mga
01:20ito?
01:20Yes, hindi ka agad nararamdaman, lalo na kung nag-uumpisa pa lang. Pero kung halimbawa kayo ay nakakaramdam na parating,
01:29alam mo yun, parang bloated yung feeling mo, tapos may nararamdaman kang pain doon sa may pelvis, tapos kung halimbawa
01:37kasi yung bukol lumalaki na,
01:39minsan rin para bang ikaw ay parating naiihi, isa rin yun, at bigla kang nangangayayat.
01:44So, maaaring yung mga ibang sintomas dyan, di ba, parang isipin natin, baka UTI lang, dyspepsia lang, pero ang senyales
01:52po na ito ay iba na kung persistent at kapag talagang lumalala, yun po.
01:58Para po bang dysmenorrhea yung pain niya?
02:00Maaari pong ganon, pero paiba-iba rin, may iba pa sulpot-sulpot lang.
02:05Okay.
02:05Sino-sino po ang mas atres na magkaroon nito, Doktora?
02:08Well, yung mga babaeng, syempre nagkakaedad na, that's one.
02:15Especially kung halimbawa, menopausos na, yung mga case.
02:20Kapag halimbawa, hereditary risk, kung nanay mo, kapatid, kasin mo, merong, not just ovarian, pero kung halimbawa may breast cancer,
02:29maghinala ka na.
02:31So, ito yung may mga mas increased risk.
02:33Okay.
02:34Meron po ba itong preventive, like injection or immunization?
02:39Okay. Well, wala talaga syang, ano, no, wala talaga syang ways, no, para ma-prevent ang ovarian cancer.
02:46In fact, kapag halimbawa gusto natin syang matuklasan ng maaga, wala rin approved na FDA screening.
02:52Pero syempre, yung general health, di ba, you keep your weight healthy, yung mga gano'n, no, tsaka pinipili natin
03:03yung mga tamang pagkain.
03:05So, yun. At syaka kung halimbawa alam natin na high risk yung babae, sabi ko nga, kung talagang yung mga
03:10kamag-anak mo ay meron, eh di magpakonsulta.
03:14Kasi merong mga tests na pwedeng gawin para ma-detect ka agad ang ovarian cancer.
03:20What are these tests po?
03:21Mga genetic testing. Genetic testing, genetic counseling, no. Meron na tayong mga geneticists dito sa Pilipinas.
03:29And meron silang mga pwedeng i-recommenda para ma-prevent yung ovarian cancer kung high risk ka.
03:35Okay. So, kunwari po, pagka menopause na po yung isang babae, do you recommend to undergo these tests?
03:42Like, how frequent? Para lang ma-make sure na mawala yung word namin, ah baka meron na kung itong ganitong
03:48sakit.
03:48So, I think ang ibig nyo sabihin yung mga simpleng ultrasound or mga tumor markers, may gano'n, no, yung
03:54tinatawag na transvaginal ultrasound at syaka CA125 na tumor marker.
04:00Bagamat hindi hiyo ito talaga approved sa general population, up to example sa general population, parang katulad natin, kasi bakit
04:08hindi naa-approve?
04:09Dahil, pag bigla kasing may makita, nagkakaroon pa ng mga additional na tests na hindi naman necessary.
04:16Baka mamaya ma-operahan ka pa na hindi naman necessary.
04:19So, wala ho talagang isang approved na test for that.
04:22But, you know, kung halimbawa na taon, meron naman tayong mga annual physical exam, nasasama na rin ho yan.
04:31Okay.
04:31Yung mga gano'ng tests.
04:33Okay. And, Doc, curious lang, no, as early as what age na maaring makakuha nito?
04:40Actually, kung talagang may hereditary, kahit very, very young age pwede.
04:45Talaga? Okay.
04:47Like teenagers, Doc?
04:48Yes.
04:49Or even younger, hindi naman siguro.
04:51Ah, hindi naman, ano, hindi naman parang mga five years old.
04:54Pero, possibly ho talaga na very young, no?
04:57Okay. So, with that, gaano po kahalaga yung early detection doon?
05:01Ang early detection, kahit sa anong klaseng cancer, talagang pinopromote po namin yan as a society.
05:07I belong to the Philippine Society of Medical Oncology.
05:12Pinopromote namin kasi ang prevention is better sabi nga than, you know, cure.
05:16Kasi mas mahaba ang buhay na pag-aalaman at pwedeng wala ng chemotherapy, wala ng mga gano'n pag nakuha
05:23ka agad yung bukol.
05:24Okay.
05:25Okay. Well, unfortunately, magkaroon pong isang babae nga ito.
05:29Ano po yung mga pa-pwede pong cure or gawin, treatment to manage?
05:34Well, surgery, yan ho ang isa sa pinakaunang nagagawa, no?
05:40Kapag medyo malaki na ho yung bukol, minsan nagki-chemotherapy muna.
05:44Meron na rin mga biological agents or anti-angiogenic treatment or targeted therapy
05:49para pumapuksa ho natin yung cancer, ovarian cancer.
05:53And doc, lastly, ano po yung mga ibang ways para mapangalagaan natin ng ating sarili laban sa ovarian cancer?
06:01Well, unang-una dapat we are very aware of our body.
06:05Makinig ka sa katawan mo, ano yung mga nararamdaman mo, keep yourself healthy.
06:11Alam mo, ang dami na nating mga sources kung paano natin malalaman kung ano yung mga nutritional food na pwede
06:17natin gawin,
06:19lifestyle, yung mga dapat nating ginagawa, exercises, etc.
06:24So, we should be aware lang na ang ovarian cancer is something that is curable and treatable.
06:31Pero dapat aware tayo na merong ganito.
06:35Ayan.
06:36So, marami tayong natutuhan.
06:38Kaya, Dr. Josephine, thank you very much for joining us.
06:41Muli nakasama po natin, medical oncologist, Dr. Josephine Tolentino.
06:46Thank you very much.
06:46Thank you then, Aysa.
06:47Thank you, Dr. Josephine.
Comments