00:06Cateract Awareness Month
00:33Good morning, Sir Audrey, Profifi, and sa lahat po ng mga manonood sa Rise and Shine, Pilipinas
00:39Good morning po
00:40Rise and Shine, Doc
00:41Doc, bilang pag-unita sa Cateract Awareness Month
00:44Tinawi mo naman sa amin, Doc, ano ba ang cataract?
00:48At paano ito naka-apekto sa ating mga paningin?
00:51Yung cataract, or mas kilala natin sa tawag na cataract sa Filipino
00:58ay isang kondisyon sa mata kung saan nanlalabo yung lens natin
01:04kasi yung mata natin may natural lens yan
01:07yung lens natin yun yung nagtumutulong para mag-focus yung ilaw
01:11para tayo makakita ng mas maayos
01:13So kapag tayo ay tanda na yung lens, yung prutina sa loob ng lens natin
01:19parang lumalabo, nag-iiba siya
01:21Kaya yung ano natin, yung nangraramdaman natin, yung nakikita natin
01:26mas lumalabo na rin, parang mas may kurtina or may ulap doon sa mata natin
01:31Dulot yan ng pag-iba, noon ng protina doon sa lens
01:35So it's a natural part or it's a expected part ng aging
01:40Kaya ang pinaka-at-risk dito talaga is
01:44kapag tumatanda na tayo, mas at-risk tayo na mamuo yung cataract sa mata natin
01:50Ano ba yung sinyalis na may cataract ka na?
01:56Kasi pangkaraniwal lang naman kapag nagkakaita tayo, lumalabo yung paningin
01:59Pero iba yung paliwanag mo kanina, parang may ulap sa paligid
02:04Anong ulap to, kimulus ba ito?
02:07Magano ba? Joke ng doka, ah, good morning
02:10So, tama no? Ang mga nararamdaman talaga natin kapag tayo ay nagkaroon ng cataracta
02:21Parang may nakaharang, hindi lang siya nakaharang
02:23Parang may usok, smoke na nakikita sa mata
02:27At hindi lang yun, minsan nagkakaroon din ng sensitivity sa colors
02:33Especially kapag namumuuna or kapag nagsisimula na yung cataracta
02:39Yung iba naman, minsan hirap na silang makakita sa dilim
02:44Or sa hindi masyadong maganda yung lighting
02:47So, mas malabo na yun
02:49Hindi lamang siya yung panlalabo ng mata
02:52Meron din mga sinyalis or mga sintomas tulad ng color sensitivity
02:57Yung mga nighttime blindness
02:59Mas pwede din yung mangyari or maramdaman kapag tayo ay may cataracta
03:03Okay, doc, sino-sino yung mga pwedeng maapektoan nitong cataracta?
03:07Ano ba ito? Namamana ba ito?
03:08Ano ba risk factors nito?
03:11At paano natin masasuri kung may cataract ba ang isang tao?
03:15Okay, so, yung cataracta, ang pinaka tinatamaan
03:19Or yung pinaka-at risk yun syempre yung mga tumatang matanda na yung mga nasa advance na yung age
03:24Okay
03:25Actually, at the age of 40, dapat na tayo magpa-check
03:28Magpa-comprehensive eye exam
03:30Magpa-slit lamp test
03:32Para makita if meron na bang namumuo na cataracta dun sa lens natin
03:37Another would be may mga diabetes
03:40Kapag tayo ay uncontrolled yung diabetes, uncontrolled yung sugar
03:44Mas napapabilis yung pagbuo ng cataracta sa mata
03:49Another would be too much exposure sa araw
03:53UV exposure actually makes it more faster or makes it more at risk to form the cataracta
04:01Yung iba naman, kapag nagkaroon ng trauma sa mata
04:05Na tamaan, nagkaroon ng aksidente
04:09Pwedeng magkaroon or pwedeng mas mapapabilis yung pagbuo ng cataracta
04:13Tama po kayo, Prof. Fifi
04:15Yung cataracta, minsan nakikita rin natin ito
04:18Na mas at risk tayo kapag may mga pamilya tayong nagkaroon na ng cataracta
04:24Oh, pwede mamama yun
04:25Eh, Doc, paano pag nakita mo siya pero, ano
04:28Minal mo siya pero di mo mahal, ayaw mo na makita ulit
04:30Magkakatarata ka ba pag gano'n?
04:32Mas pipiliin mo na lang na magkakatarata ka pag gano'n
04:37Halimbawa meron ng cataracta
04:39Ano yung gamota, paano po yung gamota nito, paano yung procedure, ano po ba yung available dito sa Pilipinas?
04:45Okay, yung cataracta kasi akala natin parang nabubuo siya doon sa surface ng mata
04:50So, yun po ay isang misnomer
04:55Yung cataracta po namumuo sa lens, sa loob po yan ng mata
04:59So, kapag may mga nakikita tayong mga drops na nagkaklaim
05:03Na didissolve or napapawala niya yung cataracta, hindi po yung totoo
05:08Usually, ang cataracta, surgical yung procedure ng pagtanggal
05:14So, tinatanggal mo yung lens, nagre-replace ka ng artificial lens doon sa mata mo
05:19And after noon, it's a very quick procedure
05:22Pagkatapos noon, okay na ulit
05:24Pwede na ulit, mas na ulit yung paningin natin
05:28And it's a relatively safe procedure
05:31Especially kapag wala kang nararamdaman o wala kang kondisyon tulad ng diabetes
05:36So, usually, yun talaga yung pinakalunas, pinaka-treatment for cataract
05:41It's really cataract surgery
05:43Okay, Doc, so question lang
05:45Iba naman yung pag sinabi ko, parang lumalabi yung mata ko
05:48Tapos magkakaroon ng grado yung mata mo
05:50Yes
05:51Kasi, FYI lang siguro sa ating mga ka-RRC
05:54Bakay si pinag-a-de-cataracta ito
05:55So, pag cataract, talagang usually the sinyal
05:58Sino yung dapat mo pinakabantayan talaga?
06:00Yan, ang pinakabantayan talaga is yung ulap
06:03Yung smokey sa mata
06:05But, another sign is that
06:07Iba yung lumilipad ang isip mo, ha?
06:09Ibang ulap yun
06:09Huwag ganun mga ka-RRC
06:11I'll go
06:12Pero iba din, kapag kunyari napapansin mo na napapalit-palit ka na ng grado
06:17Pero hindi siya nag-i-improve
06:20Baka iba na yung ipacheck natin noon
06:22Kasi pwedeng catarata, pwedeng ibang eye problem
06:25So, kapag nagpapalit-palit ka ng glasses
06:28Grade ng glasses
06:29Akala mo, it's just na nagpapalit lang yung
06:33Nag-a-adjust lang yung grado ng glasses mo
06:35It's actually a different thing
06:37That's why, no
06:38Kailangan bantayin itong mga sinyalis na ito
06:40Para at least maagapan natin
06:42O para hindi na maging komplikasyon pa yung catarata
06:46Kasi ito yung pinaka-common cause ng blindness
06:48Okay
06:49Well, napag-usapan natin kanina
06:53Kasama sa pagtanda
06:55Yung iba, talaga nagkakaroon ng catarata
06:57Pero paano ba natin ito maiiwasan?
06:59May mga ibang paraan pa?
07:01Yes, so number one pa rin dyan
07:03We avoid, of course, yung diet na rich doon sa carbohydrates, sa sugar
07:08Kasi nga, diabetes is a risk factor
07:11That's number one
07:11Number two, of course, food pa rin
07:14Sinasabi ko palagi, food is medicine
07:16So food rich in vitamin A
07:19Mga vitamin rich foods natin is important
07:22And another, UV actually
07:25May role yung UV dito
07:27So for example, kapag alam mong exposed ka palagi sa sun
07:30To protect your eyes
07:32May mga eyeglasses tayong sinusuot
07:34Hindi lang para magmuka tayong cool
07:36But it also protects our eyes
07:38And then another, avoid natin yung mga bawal pa rin
07:42Yung sigarilyo
07:43Bawal pa rin ng mga pagkain
07:45And of course, physical activity is important
07:48Yung mga bawal na pagkain
07:50Bawal na pagkain
07:51Oh, yun
07:52Doc, may in kasi
07:54Oo, eh
07:55Parang sabi rin, oh din ako, hindi na yato pwede kumain
07:58Parang lahat na nabanggit mo yung ano
08:00Ano lang, pwede mong kaini
08:01Lahat may efekto sa katawan
08:03But how's your eyes, Audrey? Okay naman
08:05Yan lang, normal, lumalabo ng ponte
08:07Okay
08:08And ako hindi, aesthetic lang to
08:10Ako hindi, ah
08:12I love it
08:37Gift sa atin
08:39And it's the gift of sight
08:40So, pangalagaan po natin
08:41Ang ating mga mata
08:42Dahil ito po ay importante
08:44Hindi lamang sa ating kalusugan
08:46Pero sa overall well-being din natin
08:50Well, mga carers
08:51Talagang mahalaga yung pagiging maalaga
08:53Sa ating mga mata
08:54Para mapangalagaan
08:56Ang ating paningin
08:56Maraming salamat po sa inyong mga paalala
08:58At mga informasyon
09:00Na binahagi nyo sa aming umaga
09:01Nakasama po natin
09:02Doc Villagalban
09:03Maraming salamat
09:04Thanks, Doc
09:05Thank you
09:05Good morning po
09:06Thank you
09:07Thank you
Comments