00:00Ito na nga mga K-RSP, para sa mga mahilig sa matatamis, pero meron ng diabetes.
00:05Alam natin kung ano nga ba yung tamang diet at lifestyle.
00:09Makakasama po natin Chief Dietitian from Lung Center of the Philippines,
00:12Ma'am Cheryl Ann Mabolo. Welcome back to Horizon 10, Filipinas.
00:15Magandang umagya, Ms. Diane and Prof. PP at mga ating mga K-RSP.
00:20Okay, Ma'am, we understand that based on research at sa tala sa ating bansa,
00:26sa panlima ang diabetes sa cause of death na marami nating kababayan.
00:30Dahil po rito, pwede niyo po ba ipaliwanag sa amin kung ano po ba ang causes ng diabetes?
00:37Mga ka-RSP, Ms. Diane and Prof. PP, so ang komplikasyon, pagkakaroon ng komplikasyon ng diabetes,
00:43katulad ng sakit sa puso, sakit sa bato, sila ang kadalasan, sila ang karamihan talaga na nagkakos ng pagkamata ng
00:51isang diabetiko.
00:52So, ang diabetiko kasi, ito yung pagtaas ng asukal sa dugo.
00:56So, dahil nga hindi sapat ang paggamit ng ating mga insulin,
01:02so, naiipon lang yung mga glucose natin, ito ay napupunta sa ating dugo.
01:08And then, ang mga sanghin nito ay namamana o hereditary,
01:12yung labis na timbang o obesity,
01:14at the same time po, yung pagkakainan natin ng mga processed foods,
01:18mga matatamis, mga mga mantipika, at the same time, wala tayong masyadong aktibo o exercise sa ating pangaraw-araw.
01:25Yan, okay.
01:26Kapag isang tao ba ay na-diagnose ng diabetes,
01:29paano ba naiiba yung kanyang pangaraw-araw na gawain or lifestyle kumpara doon sa walang diabetes?
01:35Bali, malaki ang epekto nito, malaki ang pagkakaiba nito,
01:39dahil yung pangaraw-araw nila, nagiging, kailangan nila mag-monitor na kanilang blood sugar,
01:46at the same time, sundin ang tamang oras ng pagkain at pag-inom ng gamot,
01:50at the same time, kailangan nila magpakonsulta sa kanilang mga diabetologists o endocrinologists,
01:57at the same time, kailangan nila araw-araw maging aktibo.
02:00Ang hirap din pala i-manage, no?
02:02Kailangan talagang in-monitor.
02:05Inaurasan mo yan?
02:06Inaurasan mo.
02:06Yes, ganun talaga siya.
02:08Pero, may mga kababayan tayo ang ginagawa nila.
02:11Sa una, once na madiagnose rin ang diabetes, automatic magdadiet yan.
02:16Pero, ningas kogol.
02:17After noon, parang balik ulit, parang kain naman, kain ulit whatsoever.
02:21So, we want to know, Doc, ano ba dapat, or ma'am, ano ba yung mga dapat natin gawin
02:25at dapat din iwasan ng mga madiabetes sa kanilang lifestyle?
02:30Bali, ang mga dapat natin gawin, mga ating mga person with diabetes po,
02:36unang-una is kumain po tayo sa tamang oras, sa tamang dami, at sa tamang uri ng mga masustasyang pagkain.
02:44At bilang isang registered nutritionist dietitian, tayo po ay sumunod sa ating mga R&D,
02:50lalo na sa kanilang mga payo na pagbibigay ng computed meal plan.
02:55At magkaroon po tayo ng araw-araw na ehersisyo.
02:58So, itry mo na 10 minutes hanggang 45 minutes hanggang mabuo ito.
03:03Tapos po, ang pag-inom ng tubig at the same time, ang pag-consulta natin sa ating mga doktor.
03:09Okay. Papaano naman yung pagkain ng kanin?
03:12Kasi medyo tama ba, source of sugar din yung kanin po?
03:16Hindi, bali-maling perception.
03:19Kung baga, iniisip nila na, ay, diabetic ako, bawal na akong kumain ng kanin.
03:23Pwede pa rin.
03:24So, hindi kailangan ang isang diabetic ako na zero rice talaga.
03:28Okay.
03:29Ang mahalaga po, ito ay kontrolado.
03:32Kung baga, meaning ito ay nasusukat ang dami ng kanin.
03:36At mas mainam nga ang kainin natin yung mga brown rice, yung mga red rice.
03:42Dahil mabagal nitong napapataas ang asukad sa dugo at dahil mataas dito sa fiber.
03:48Okay, not only on food, pati sa pagpupuyat.
03:51Anong epekto ng pagpupuyat sa diabetes?
03:54Bali, malaki ang epekto ng mga diabetico na kulang sa tulog.
03:59Dahil mas napapataas nito yung mga stress hormones.
04:02Now, which is mahirap kontrolan ang pagtaas ng asukad sa dugo.
04:06At kung kulan tayo sa tulog, mas lumalakas ang kain natin ng mga matatamis.
04:12Ang hirap din pala. Kailangan talaga healthy lifestyle ka na.
04:17Pagpapituloy-tuloy yan, eh possible na, I mean...
04:21Kapag ikaw ay...
04:22Pagpapituloy mo yung healthy lifestyle.
04:24Ang ginamun siya mo, wala. Pero magiging normal yung sugar mo.
04:28Pero tuloy-tuloy yung maintenance mo in terms of gamot.
04:31Tinatanong niya ako kasi diabetic ako.
04:32Oh, ito. Ang lakas na pa sa kanin.
04:36Ang malakasan.
04:36Pero ito yung mga sugar...
04:37Inginara talaga ito si Diane.
04:39Kabot pa ako dinadawot nito.
04:42Pagpapituloy mo pa na po rin na sa kwenta talaga ito.
04:44Pero ito, yung mga sugar-free candies, chocolates, pwede ba yun?
04:49Hanggat maaari, hindi ilagi.
04:52Kasi sugar pa rin siya.
04:53Kailangan computed ang mga meal plan ng isang mga diabetico.
04:57So yung mga sugar-free, kasama pa rin siya sa meal plan nila.
05:00At yun nga, para hindi sila masanay sa matamis.
05:05Inisip natin, konti lang asukal.
05:07Pero matamis pa rin siya.
05:09Okay.
05:10Ayun. Pero this applies for type 2 and type 1 diabetes.
05:13Yes po.
05:14Okay.
05:15Well, ano ba ang pwedeng gawin ng isang diabetic na talagang...
05:19In terms of food, syempre hindi naman lahat na mamanage siya.
05:22Yung rice na tinitik kapag umaga, tanghali, gabi, at yung mga ulam na nakalagay doon.
05:28Klase ng drinks.
05:29Please, kayo ma'am, bilang kayo po ay pwede mag-advise ang ganito.
05:32Anong meal plan nyo pa para sa amin?
05:34Kung baga, ang tawag namin sa mga diet na isang diabetico is diabetic diet.
05:39So, ang tamang meal plan po niyan, individualized approach po kasi ang treat namin sa kanila.
05:45Depende po sa actual na timbang nila at kinukumpute po namin at doon din sa sukat ng height nila.
05:51So, iba-iba yung calories nila.
05:52Hindi po, orka diabetic ako, pwede yung sa akin yung meal plan niya.
05:56So, depende, individual approach ang ginagawa namin sa akin.
05:58So, bibisita sa kanilang nutrition diet siya?
06:02Bibisita, i-interview namin, i-assess namin, nutrition assessment.
06:05So, hindi pwede yung nakikita na lang.
06:07Generic lang.
06:09Okay.
06:10May live ba kayo sa TikTok, ma'am?
06:11Wala naman.
06:12Other platforms.
06:14Bago pwede nung kami mag-online consultation kami sa'yo?
06:16Pwede naman po tayo.
06:18Ayun, sige.
06:19Ang sa amin lang is meron po kasi kami, family namin, yung Tagulo family at yung Zylo.
06:24So, yun yung aming social media.
06:27Pero yung personal ko as nutrition nutrition, pwede naman po na tumawag po sa lang center lang namin, sa dietary
06:33namin.
06:33O andun po ang mga registered nutritionist dietitian natin para makinig sa inyo at makonsulta, mapagkonsulta po kayo.
06:41Oo. Yung mga soda, bawal-bawal na ganyan.
06:43Ah, same din po kasi siya eh.
06:45So, lalo na yung mga diet coke.
06:48So, same din siya.
06:49So, hanggat maaari po is limited tayo sa mga sugary.
06:53Ayun.
06:53Anong diet coke? Hindi pwede.
06:56Kasi yun na lang ako.
06:57Nagsisero na lang ako eh.
06:59O, kasi ano pa rin siya.
07:01Oh, sige. Magpapa-assess na okay daw.
07:02Ito talaga kasi din yung pinapalo-palo pa ako nito.
07:06FDR-CB talaga ito si Diane eh, no?
07:09Ikaw kasi dapat tubig na lang.
07:12Ayun.
07:13Tamang dami ng tubig.
07:14Kasi dok, ginawa, syempre concern lang din sa akin si Diane may BFF.
07:17Kaya sabi niya, bili ako ng chia seeds.
07:19So, bumili ako ng chia seeds.
07:21Damay mo na rin ako.
07:22Kala ko yung inuutusan niya ako.
07:23Pero syempre, para daw ang benefit ako.
07:25Hindi niya alam kung gichia seeds na ako.
07:26Pero dalang chia seeds ako, nag-coach kasi yun.
07:29Perfect.
07:29I mean, bawal, ano, bawal malipatan ng guto man.
07:31Yes, hindi dapat nag-skip ang isang diabetes ko.
07:34Dahil may chance itong mag-hypoglycemia.
07:36Ay, hypoglycemia naman.
07:38Bumagsak ang kanina kasupal sa dugo.
07:39Mag-alarm ka.
07:40Pero na-try ko yan.
07:41Parang 77 naging sugar ko.
07:43Pero tamal pa daw yun eh.
07:44Pero parang nangihina.
07:46Nangihina na, nangpapawis na.
07:47First time yan.
07:48Kaya, lagi na ako nagpapatas ang sugar.
07:50Ay, hindi pwede na.
07:52Well, thank you so much sa mga tips.
07:54Maraming salamat po sa pagbabahagi ng inyong kalaman tungkol po rin sa pagmamanage ng ating lifestyle and diet.
08:01Ma'am Cheryl Mabola.
08:02Thank you po.
