- 5 hours ago
- #reportersnotebook
Aired (September 19, 2026): #ReportersNotebook: “Kleptospirosis”
Mula Enero hanggang Agosto, libo-libong kaso na ng leptospirosis ang naitala sa bansa, kasabay ng sunod-sunod na pag-ulan at pagbaha sa ilang lugar.
Sa Pampanga at Metro Manila, kapansin-pansin ang pagdami ng mga pasyenteng tinamaan ng sakit matapos malubog sa baha. Dahil dito, muling nabuksan ang usapin tungkol sa mga flood control project at iba pang solusyon sa patuloy na pagbaha.
Sa gitna ng krisis, sumibol ang salitang “kleptospirosis” bilang pagtukoy sa ugnayan ng leptospirosis at kontrobersiya sa flood control. Ang buong detalye, alamin sa video. #ReportersNotebook
Mula Enero hanggang Agosto, libo-libong kaso na ng leptospirosis ang naitala sa bansa, kasabay ng sunod-sunod na pag-ulan at pagbaha sa ilang lugar.
Sa Pampanga at Metro Manila, kapansin-pansin ang pagdami ng mga pasyenteng tinamaan ng sakit matapos malubog sa baha. Dahil dito, muling nabuksan ang usapin tungkol sa mga flood control project at iba pang solusyon sa patuloy na pagbaha.
Sa gitna ng krisis, sumibol ang salitang “kleptospirosis” bilang pagtukoy sa ugnayan ng leptospirosis at kontrobersiya sa flood control. Ang buong detalye, alamin sa video. #ReportersNotebook
Category
🎈
FunTranscript
00:14Ah!
00:17Ah!
00:18Nanginginig!
00:20Ah!
00:24Nagwawala!
00:26Adriano!
00:29Tumitirik ang mga mata
00:31at akmang mga ngagat.
00:37Ganito ang kondisyon ng labingsyam na taong gulang
00:39na si Adrian
00:40nang isugod siya sa isang ospital
00:42sa San Fernando City, Pampanga.
00:50Kuha ang video nito
00:51ng kanyang ina na si Charlita.
00:57Habang makikita na hinahaplos
00:59at pinakakalma naman siya
01:01ng amang si William.
01:05Sabi ni William
01:07na makarating siya sa Jose B. Lingad
01:09Memorial General Hospital.
01:16Inabutan niyang nakagapos na sa kama
01:18ang mga paa
01:19at kamay ng anak.
01:22Nagkita ko siya,
01:23nakatari na.
01:24Nanginginig siya
01:25at saka umaano yung mga matay niya.
01:30Yung mukha niya
01:31parang wala sa sarili niya.
01:33Nagwawal na talaga siya.
01:35Nang suriin sa ospital,
01:37natuklasang may leptospirosis
01:38ang pinata.
01:44At dahilan,
01:45ang halos isang buwang baha sa kanilang lugar.
01:49Lumubog ang maraming lugar
01:51sa Pampanga,
01:52Culacan
01:52at iba pang nalawigan
01:54sa Central Luzon.
01:59Ito ay sa kapila ng
02:00bilyon-bilyong pisong pondong inilaan
02:03sa mga proyektong
02:04ipigil sana sa baha.
02:09Mahirap po magkaroon ng sakit na leptospirosis.
02:13Kasi sa hirap ng buhay ngayon,
02:15hindi po natin kaya yung magpagamot ng ganito.
02:33Maliban sa nagwawala,
02:35may pagkakataong nakaranas ng halusinasyon si Adrian.
02:43Nakikita raw niya
02:44ang isang yumaong kaanak.
02:47Si Oliver po,
02:48dati na,
02:49pamangki na po ito.
02:50Si Oliver po,
02:51namatay na po yun.
02:53Kasama niyo po.
02:54Araw-aaral po silang nagsasama.
02:56Lagi siyang niinisip
02:57na ganon si Tito Oliver,
02:59kinukuha niya ako sa ibinang ganon.
03:02Ayon sa doktor na sumuri kay Adrian,
03:05posibleng may naging epekto sa utak
03:07ang tumamang leptospirosis kay Adrian.
03:12Maaari din kasing magkaroon ng tinatawag na
03:15leptomeningitis,
03:17kung saan yung bakterya mismo
03:20ay pumupunta dun sa utak
03:22ng isang individual.
03:25Oh, yati niyati!
03:26Dahil malubha ang naging kalagayan ni Adrian,
03:29doble ang pagtutok sa kanya ng mga doktor.
03:44At makalipas ang siyam na araw sa ospital,
03:47unti-unting bumuti ang kanyang kalagayan.
03:51Maswerteng nakaligtas si Adrian.
03:53Although kasi, ayun nga,
03:55natutukan naman din siya,
03:57nabigyan naman namin siya na ng gamot
04:00para hindi na siya magkaroon ng pagwawala.
04:04Isang linggo mula ng makalabas si Adrian sa ospital,
04:08nakausap namin ang binata.
04:10Kwento ni Adrian,
04:11lumusong siya sa baha
04:12nang minsang tumulong sa kanilang barangay
04:15sa pamimigay ng ayuda.
04:17Nasugatan din daw siya noon sa paa.
04:20Tumulong po ako sa parangay po,
04:24sa mabigay po sa mga bahay-bahay.
04:26Yan po.
04:28Tapos po natapa po ako.
04:30Ang problema,
04:31maging ang bahay nila,
04:33nalubog din pala sa baha sa kasagsagan
04:35ng mga pagulan.
04:37Ang mga anap namin,
04:38lubog,
04:39saka mga washi-mashi namin dito,
04:41lubog po po.
04:42Hindi po natagang matulugan.
04:44Yung mga erko namin dito po,
04:45lubog din.
04:46Yung mga ganito,
04:47sirapo,
04:48gano'n po,
04:48hindi po na magamit.
04:49Ito po,
04:50yung mga damit namin po dito,
04:52lubog po lahat.
04:54Yung mga kotso namin,
04:55saka yung ano namin dito,
04:56lubog talaga.
04:57Hanggang dito po talagang tubig namin.
05:03Hindi nagtagal,
05:05unti-unti nang lumabas
05:06ang mga sintomas
05:07ng leptospirosis
05:09kay Adrian.
05:10Pag gising ko pong umaga,
05:11namumuligat pang bitis ko,
05:13hindi po walang sa malyari.
05:14Eh, sa sarili ko po.
05:16Sa hulo po,
05:17sa paa,
05:18namumuligat po.
05:19Nangingining po.
05:21Kwento pa ni William,
05:22habang nasa ospital ang anak,
05:24makailang beses nang inatake
05:26ng pagwawala si Adrian.
05:28Hindi rin niya makilala
05:29kahit ang sariling pamilya.
05:31Yung lahat ng nasa
05:33tsaka doktor,
05:34lagi nang inaaway.
05:35Lagi nang mainit
05:36ng ulo niya,
05:37ginungutug po yung ulo niya.
05:39May pagkakataon,
05:40dumapa na rin daw si Adrian
05:42sa hallway ng ospital.
05:45Madalas isang oras,
05:46baka apat,
05:47gano'n.
05:47Sa legoma,
05:48mga lima,
05:49gano'n.
05:50Tapos kapag uminom na
05:51hanggang makapakalma,
05:52yung dumatutulog muna siya.
05:56Nakakatako po mamatay.
05:57Kaya po na-nervise po ako
05:59kapag gumagagal po ako
06:00ang gano'n.
06:03Hindi mo alam
06:04kagami ko talaga.
06:05Parang talaga
06:06nagdadasal ako sa kanya
06:07sa Panginoon.
06:09Sabi ko,
06:10Lord,
06:10sana po ako
06:11matuloy po ang anak ko
06:12para mapagaling sa ibang gano'n.
06:14Sa ngayon,
06:15patuloy na minomonitor si Adrian.
06:17May mga pagkakataon daw
06:19kasing inaatake pa rin
06:21ang binata
06:21ng panginginig
06:22ng katawan.
06:30Nito lang martes,
06:31sinamahan namin si Adrian
06:33para magpakonsulta
06:34sa isang psychiatrist.
06:42Hello, Adrian.
06:44Kamusta ka na?
06:45Okay.
06:47Nung lumabas ka,
06:48nainim mo naman ba
06:49yung mga gamot mo?
06:50Tinutuloy po.
06:52Tinutuloy?
06:52Eh, may mga simptomas ka ba
06:53naman nararamdaman.
06:55Opo, meron.
06:56Meron.
06:56Tulad ng?
06:58Tulad ng blusa.
06:59Dito ko sa
07:00vete.
07:01Ah, sumasakit pa yung binti mo
07:04at saka yung ulo.
07:05Nagsuggest kami ng EEG sa'yo
07:07para
07:08matingnan lang din
07:10kung saan nanggagaling
07:11yung mga
07:12sinasabi mong parang seizure
07:14na lumabas lang
07:16nung
07:17na-admit ka dito
07:18nung nagka-leptospirosis ka.
07:20Ipinayo ng doktor
07:21na sumailalim si Adrian
07:23sa EEG
07:24o
07:25electroencephalogram.
07:26Isa itong uri ng pagsusuri
07:28para makita
07:29kung may problema
07:30ang paggana ng utak
07:31ng isang tao.
07:32Sa kaso ni Adrian,
07:34dito makikita
07:35kung may naging epekto
07:36ang leptospirosis
07:37sa kanyang utak
07:38dulot ng infeksyon.
07:40Nag-rule-in din tayo
07:41nung baka possible
07:43a seizure.
07:44We're trying to rule out din
07:45na
07:46maging klaro lang
07:48na baka nga gawa
07:49nung leptospirosis lang
07:50yung nangyari.
07:51Kasi prior dun sa
07:53leptospirosis,
07:53okay naman siya.
07:55Dito sa Jose B. Lingad
07:56Memorial General Hospital,
07:58dumagsa ang bilang
08:00na mga tinamaan
08:01ng leptospirosis.
08:03Yung first leptospirosis
08:04case namin,
08:05na-detect namin
08:06nung August 4.
08:08And then,
08:08compared with the same
08:09period last year,
08:10we have observed
08:11a 400% increase
08:13in the total number
08:14of leptospirosis cases
08:15here in JBL.
08:17Isa sa mga nakikita
08:18naming risk factor,
08:21no,
08:21bakit dumami yung kaso namin
08:22ng leptospirosis
08:24dito sa probinsya namin,
08:25is yung prolonged flooding
08:28dun sa probinsya namin.
08:29Since kasi nung August,
08:30panay ang ulan,
08:31so hindi bumababa yung tubig,
08:34especially dun sa mga
08:35flood-prone areas.
08:36Within Pampanga,
08:38most of these cases
08:39are coming from
08:40San Fernando,
08:41Santo Tomas,
08:43Mexico,
08:44Mabalakat,
08:45Minaling,
08:46San Simon,
08:47Bacolor,
08:48Lubao,
08:49and Arayat,
08:50and Macabebe.
08:51Yung mga binanggit kong mga lugar po,
08:53ito po yung mga nabahang lugar
08:54dito po sa probinsya po namin.
08:56Itong Merkoles,
08:58mahigit 70 pasyente pa
08:59na may leptospirosis
09:01ang naka-admit sa ospital.
09:03Isa sa kanila
09:04ang taga Lubaw,
09:05Pampanga,
09:05na si Erwin Vizda.
09:0746 na taong kulang.
09:09Nagtratrabaho si Erwin
09:10sa isang construction company.
09:12Dahil kailangan magtrabaho,
09:14hindi lang niya maiwasa
09:15na hindi lumusong sa baha.
09:17May sugat ako sa pan.
09:18May dinadaan po ako
09:20sa palabas
09:22saka punta ko sa kilanguyak.
09:24Malaki ang naging epekto
09:26ng pagkakasakit ni Erwin
09:28sa kanyang pamilya.
09:29Isang linggo na siyang
09:30hindi nakakapasok sa trabaho.
09:32Kailangan,
09:33ingatan niya sarili
09:34para hindi niya mga kasakit.
09:35Kaya wala kaming ano.
09:38Kaya hindi ako nagtatrabah.
09:42Sa ngayon,
09:43patuloy pa rin nagpapagaling si Erwin
09:46pero problema niya
09:47kung saan kukuni
09:48ng panggastos
09:49ng kanyang pamilya
09:50sa mga susunod na araw.
09:53Iwi na araw po ako.
09:54Bukas.
09:56Kung na lang po daw ako
09:57magpagaling.
09:59Nitong taon,
10:01mula January hanggang September
10:03ay mahigit 8,000 na
10:05ang kasong naitala
10:06ng leptospirosis
10:07sa buong bansa.
10:09Mas mataas ito
10:10kumpara noong nakaraang taon.
10:12Mahigit apat na raan na
10:13ang namamatay.
10:15Isa ang San Lazaro Hospital
10:17sa mga tumatanggap
10:18ng mga pasyenteng
10:19malubha na ang kondisyon
10:21dahil sa leptospirosis.
10:22Ngayong taon,
10:24mahigit 700 kaso na
10:25ng leptospirosis
10:27ang naitala ng ospital.
10:28So, yung mga common
10:29sa mga taong to,
10:30sila yung lumalabas
10:31para maghanap buhay.
10:33Sila usually yung
10:34nakikibaka.
10:35So, common po sa kanila
10:36riders,
10:38construction workers,
10:40meron din pong
10:41rescue workers
10:43and yung mga
10:44nag-garbage disposal.
10:46Dito namin nakilala
10:47si Leonida Reco,
10:49limampung taong gulang,
10:50taga Baseco,
10:51Maynila.
10:52Sari-sari store
10:53ang inaasahan niyang kabuhayan.
10:55Sabi ni Leonida,
10:56baliwala sa kanyang ulan at baha
10:58dahil kailangang kumita.
11:01So, lumulusong na po
11:02ako nun sa baha.
11:03Yung dinadaanan ko,
11:04maraming basura.
11:06Alam ko sa sarili ko rin
11:07na may mga duminang daga,
11:10may ihi.
11:12Tsaka yung loob po
11:13ng bahay na
11:13pinapasok ng tubig.
11:15Tindahan ko,
11:15kailangan kong buksan.
11:17Kasi kung hindi ko po
11:18lulusongin yun,
11:19paano po ako makakapaghanap buhay?
11:22Paano po kami nakain?
11:23Pero makalipas ang ilang linggo,
11:27unti-unti na siyang nagkaroon
11:28ng mga sintomas
11:30at ng hina.
11:31September 9,
11:33nilagnat po ako.
11:34Day 2,
11:35September 10,
11:37ang naramdaman ko naman,
11:39bukod sa sakit
11:41ng katawan,
11:42sumasakit na yung ulo ko,
11:44mata,
11:45tsaka yung ano,
11:46nalamunan,
11:46sobrang sakit.
11:47Hindi na ako po nakatayo,
11:49nakahiga na lang po.
11:50Day 5 na yun,
11:51hindi na ako umihi.
11:53Tapos,
11:54one time,
11:55sinaka akong tumayo,
11:56wala na po,
11:57hindi na talaga ako makatayo.
11:59Binubuhat na po ako.
12:01Sa ospital,
12:02nalaman nila yunida
12:03na nakararanas na pala siya
12:04ng kidney failure.
12:06Parang ano na yung katawang ko,
12:08as is na 50-50 na ako.
12:11Dun po pumasok sa isip ko
12:12na tama pala yung
12:15leptospirosis niya.
12:16Kaya agad siyang pinayuhan
12:17ng mga doktor
12:18na sumailalim sa dialysis.
12:20Mabuti na lang daw
12:22at libre ang kanyang gamutan.
12:24Hindi ko na po ulitin talaga yun
12:26kasi,
12:26mahirap pong magkaroon
12:28ng sakit na leptospirosis.
12:30Kasi sa hirap ng buhay ngayon,
12:32hindi po natin kaya
12:33yung magpagamot ng ganito.
12:39Kinahapunan,
12:39nakaschedule naman
12:40ang dialysis
12:41ng isa pang severe case patient
12:43na si Venus Kitaling,
12:4544 na taong ko lang,
12:47taga Tondo,
12:48Maynila.
12:49Ito na ang kanyang
12:50ikalawang dialysis session
12:51mula nang makumpirmang
12:53tinamaan din
12:53ng leptospirosis.
12:56Nursery teacher
12:57at volunteer
12:58sa kanilang barangay
12:59si Venus.
13:00Agosto pa
13:01nang lumusong siya
13:02sa baha.
13:03Hindi ako uminom ng gamo,
13:04tapos ito lang
13:05nung merkoles lang.
13:08Nilagnat na ako eh.
13:09Nilalagnat ako
13:10tapos nagchichill.
13:12Sumasakit na yung katawan ko.
13:14Malaki na rin ang pasasalamat
13:16ni Venus
13:16na nakaligtas siya
13:17sa sakit.
13:18Talagang mag-iingat lang
13:20talaga tayo
13:20kasi sa panahon ngayon
13:22hindi na natin
13:22alam kung saan
13:24tayo kukuha ng sakit.
13:25Kaya
13:25talagang
13:26nagpapasalamat ako
13:27talaga sa Diyos.
13:29Paliwanag ng
13:29kinatawan
13:30ng San Lazaro Hospital,
13:32hindi lang
13:33sa tubig baha
13:34maaaring makuha
13:35ang bakterya
13:36mula sa ihi
13:37ng daga
13:37na nagdudulot
13:38ng leptospirosis.
13:39Ang leptospirosis po
13:41ay isang uri ng sakit
13:43kung saan
13:43yung bakterya
13:44na tinatawag natin
13:45na leptospira
13:46interrogants
13:47ay pumapasok
13:49sa dugo ng tao
13:50sa pamamagitan
13:51ng exposure
13:51sa contaminated
13:53na mga
13:53floodwater
13:54or putik.
13:55Meron po tayong
13:56exposure
13:57sa farm animals,
13:58meron din po tayong
13:59sa sewage
14:01or sa garbage
14:02disposal.
14:03Mahalaga rin daw
14:04na agad
14:04na magpakonsulta
14:05sa doktor
14:06kung maranasan
14:07ng mga sintomas
14:08na naranasan
14:09ni na Adrian,
14:10Erwin,
14:11Leonida
14:12at Venus.
14:13Nagsisimula po
14:14siya sa sakit
14:15ng ulo,
14:16pananakit
14:17ng katawan.
14:18Minsan po
14:19may pamumula
14:20ng mata,
14:21paninilaw
14:22ng mata
14:23and
14:24ang pinaka-common
14:25din na kinocomplain
14:26ng mga pasyente
14:27is para po silang
14:28sobrang pagod.
14:30Pero habang
14:30nagsisevere,
14:32doon na po
14:32nagkakaroon
14:33ng mga organ failure.
14:35Nagkakaraon na po
14:36ng pagkonti
14:37ng pag-ihi
14:38tapos minsan
14:39tinatamaan na rin
14:40po yung atay.
14:41Pero paalala
14:42ng mga doktor,
14:43may mga pagkakataong
14:44hindi rin agad
14:45na lumalabas
14:46ang mga nabanggit
14:47na sintomas.
14:49Sa mga libro
14:50o sa pag-aaral,
14:52yung incubation period
14:53is around
14:542 to 30 days.
14:55Pero yung naobserbahan
14:57namin,
14:57yung real world data
14:58natin,
14:59nakita talaga namin
15:00na after po
15:01may flood water
15:03o pag bumabaha
15:04sa city,
15:04within 7 days,
15:06pumapasok na po
15:07yung mga pasyente.
15:09Para naman
15:10sa environmental
15:11at urban planner
15:13na si
15:13architect
15:13Paolo Alcazarren,
15:15sanga-sanga na
15:16ang problema ng bansa
15:17sa lumalalang
15:18pagbaha,
15:19kaya hindi raw dapat
15:20nakatuun lang
15:21ang pamahalaan
15:22sa paggawa lang
15:23ng mga infrastruktura
15:24kontrabaha.
15:25Mahalaga rin
15:26pagtuunan
15:27ang pinanggagalingan
15:28ng tubig
15:28na nagmumula
15:29sa kabundukan
15:30at mataas na lugar.
15:32Unless na i-address
15:34ng gobyerno
15:35yung solution
15:37from the source
15:38actually
15:38ang gagaling sa taas
15:40sa lugar
15:41na mababa talaga
15:42dyan natin
15:43gagawa ng
15:44cisterns
15:45kung uubra
15:47yung cisterns doon.
15:48Dagdag pa ni architect
15:50Alcazarren,
15:51kailangan din
15:51ang nature-based solutions
15:53gaya ng
15:53reforestation
15:55at ang pagpapalawak
15:56ng mga detention basin
15:57na kayang sumipsip
15:59at pansamantalang
16:00mag-imbak ng tubig ulan
16:01bago ito tuluyang makarating
16:03sa mga komunidad.
16:05Para sa probinsya,
16:06malawak dapat,
16:07hundreds of hectares
16:08dapat ang plano
16:09para sa detention.
16:11May difference in scale
16:12sa mga solusyon
16:13na kailangan
16:14at the street,
16:16neighborhood,
16:17district level,
16:18may mga maliliit
16:19na solusyon.
16:20Sa metro level,
16:22mas malaki.
16:22Sa provincial level,
16:24ang pinakamalaki.
16:27Isa pa sa nakikita niyang dahilan
16:29kung bakit palalaan
16:30ang palalaang pagbaha,
16:31ay ang hindi na ipatutupad
16:33na flood control
16:34master plan
16:35ng pamahalaan.
16:37Sa ang unang-una,
16:39dapat kung may plano,
16:40dapat i-implement yung plano.
16:42Dapat tingnan nila
16:43yung effect talaga
16:44ng across boundary
16:45ng probinsya
16:46ay hindi naman tigitigil
16:48yung bahas
16:48sa province line
16:49at saka yung susunod.
16:50Magandang long-term solution,
16:52dapat silipin ulit
16:53ng gabiyano
16:54kung paano ma-remact
16:55yung areas of responsibility
16:57na base sa watershed
16:59at river basin.
17:01Ilan sa mga proyektong ito
17:03ay hindi matagpuan
17:04o ghost projects?
17:06Wala kang makikita
17:07ni isang piraso
17:08na flood control project.
17:10Substandard na nga raw
17:11yung pagkakagawa.
17:12Substandard pa
17:13yung mga materiales
17:14na ginamit.
17:14Isang taon na
17:16mula ng pumutok
17:17ang flood control scandal.
17:19Mahigit 545 billion pesos
17:22ang halaga
17:23ng mga flood control projects
17:25na ngayon ay sumasa ilalim
17:27sa masusing pagsusuri
17:28dahil sa mga aligasyon
17:30ng ghost,
17:31substandard
17:32at overpriced project.
17:35Samantala,
17:36nito lang September 7,
17:37naglabas ang Sandigan Bayan
17:39ng Warrant of Arrest
17:40laban kay dating
17:40House Speaker
17:41Martin Romualdez.
17:42Ito'y matapos makitaan
17:44ng probable cause
17:45ang isinampang
17:46plunder case
17:47ng Office of the Ombudsman.
17:49All the infrastructure projects
17:51that Zaldi had a hand in,
17:54the Speaker
17:54would have a percentage.
17:56So, kinutahan niya
17:57yung si Congressman Zaldi Ko,
18:00who conveniently
18:02at the time
18:02was the Head of Appropriations.
18:06So, he would be
18:08in the best position
18:09to,
18:10how would you say,
18:11para imando
18:13lahat
18:14ng budget.
18:17Sa parehong araw,
18:18naaresto rin si Romualdez,
18:20pero sa halip na dalhin
18:21sa regular detention facility
18:23na natili siya
18:24sa isang private hospital
18:26nang ipatupad
18:26ang Warrant of Arrest.
18:28Dito na rin siya
18:29kinuhanan
18:29ng mugshot
18:30habang nakahigas
18:31hospital bed.
18:33At nito lang,
18:34September 14,
18:36matapos sumailalim
18:37ni Romualdez
18:37sa medical assessment
18:38sa Philippine General Hospital,
18:40nakitang walang imperative
18:42medical needs
18:43si Romualdez
18:44para manatili pa siya
18:45sa ospital.
18:47Dahil dito,
18:48agad na ipinagutos
18:49ng korte
18:49na mailipat siya
18:51sa Quezon City Jail,
18:52male dormitory
18:53sa Payatas,
18:54Quezon City.
18:55After more than a week
18:56simula ng maaresto,
18:57itong si dating house speaker,
18:59Martin Romualdez,
19:00ay nabasahan na siya
19:01ng sakdal.
19:02At ang inihain na plea
19:03ni Romualdez
19:04ay not guilty
19:05sa kasong plunder,
19:06kung saan,
19:07siya'y inaakusahan
19:09na nagkamal
19:10ng aabot
19:11sa 7.4 billion pesos
19:13mula sa kaban
19:14ng bayan.
19:14Ginawa itong
19:15arraignment
19:16via videoconference.
19:18Si Romualdez
19:18nasa BJMP
19:20male dormitory
19:21at ang mga maestrado
19:22ay nandito naman
19:23sa Sandigan Bayan
19:25habang siya
19:26ay binabasahan
19:27ng sakdal.
19:27Ang sabi ng mga maestrado,
19:28pinagbigyan nila
19:29ang mosyong ito
19:31ni Romualdez
19:31na gawin ang arraignment
19:33via videoconference
19:34dahil ito na
19:35yung preferred mode,
19:37batay na rin
19:38sa circular
19:39ng Korte Suprema.
19:41Sa pagputok
19:42ng flood control scandal
19:43noong nakaraang taon,
19:46may isang salitang
19:47sumibol sa gitna
19:49ng kontrobersya,
19:51kleptospirosis.
19:52Ito ay isang kombinasyon
19:55ng kleptocracy
19:57o pagnanakaw
19:59at kleptospirosis
20:01is a symbol
20:03or a sign
20:04of a systemic failure
20:05of corruption
20:06leading to a disease.
20:08So, it's a
20:09socio-political
20:10syndrome.
20:12Hindi siya
20:13mapapatay
20:14na antibiotic
20:14na doxycycline.
20:16Hindi siya
20:17mako-correct
20:18ng dialysis.
20:19Mako-correct
20:20lang siya
20:20ng governance,
20:22leadership,
20:23accountability,
20:25integrity,
20:26transparency,
20:27at justisya.
20:32Hindi may tatanggim
20:34sa bawat pagbaha,
20:35sangasanga rin
20:36ang kaakibat
20:37nitong mga problema.
20:40Sa bawat pagbaha,
20:41walang pasok.
20:42Andami
20:43namamatay
20:43at naghihirap.
20:45Sa bawat pagbaha,
20:46yung magbabalut,
20:48yung nag-fishball vendor,
20:49hindi makabenta
20:50kasi
20:51baha eh.
20:52Turismo,
20:53wala rin
20:54government offices.
20:55So, yung kita
20:56sa taxes
20:57o yung sa mga lisensya,
20:58wala din eh.
20:59Pabulusok
21:00ng pabulusok eh.
21:01So, our lives
21:02are dictated
21:03by the typhoons
21:04and the floods.
21:05Sa kan mo nakakita
21:06ng bansang ganun
21:07na titimplahin mo muna
21:10kung ikaw
21:11ipapasok dahil
21:12sa baha.
21:12It's crazy.
21:14It's unbelievable.
21:15Mga buhaya kayo.
21:17Di pa kayo
21:18ang mga malunod
21:19sa baha.
21:19Akakapal ng mukha nila.
21:21Sasarap na buhay nila.
21:22Sobra sila.
21:23Ganun pala sila
21:24katinde.
21:24Ganun sila
21:25kagrabe
21:26na manurakot.
21:28Pagbibigay diin
21:29ni Dr. Lee at Sean,
21:31importanteng maibalik
21:32ang tiwala
21:33ng tao sa gobyerno.
21:35So, sa bawat mamamatay
21:36na tao
21:37dyan sa leptospirosis
21:39ang dugo
21:40ng mga taong
21:42sanhi
21:42ng kleptospirosis
21:44ay nasa
21:45kanilang kamay.
21:46Kailangan natin
21:47mapakulong
21:48at magkaroon
21:49na accountability
21:50so that bumalik
21:52ang tiwala
21:52ng tao
21:53sa ating gobyerno.
21:55Public office
21:56is a public trust.
21:58Hanggang ngayon
22:00may mga lugar
22:01na lubog pa rin
22:02sa baha.
22:04Maaaring kalikasan
22:06ang nagdala
22:06ng ulan
22:07pero korupsyon
22:09at kapabayaan
22:10ang mas nagpalalim
22:12at nagpalala
22:13sa problema.
22:15Kaya,
22:16habang hindi
22:17natutuldukan
22:17ang problema
22:18sa korupsyon
22:19at habang patuloy
22:20na nakalalaya
22:22ang mga diumanoy
22:23sangkot
22:23sa malawakang katiwalian,
22:26hindi lang
22:27mga tahanan
22:28at mga istruktura
22:29ang patuloy
22:30na lumulubog
22:31kundi pati na rin
22:33ang tiwala
22:33ng bayan.
22:36Hanggang sa susunod
22:37na sabado,
22:38ako si Mackie Pulido
22:39at ito
22:40ang Reporter's Notebook.
Comments