00:00Para naman sa environmental at urban planner na si Architect Paulo Alcazarin,
00:06sanga-sanga na ang problema ng bansa sa lumalalang pagbaha.
00:10Kaya hindi raw dapat nakatuon lang ang pamahalaan sa paggawa lang ng mga infrastruktura kontrabaha.
00:16Mahalaga rin pagtuunan ang pinanggagalingan ng tubig na nagmumula sa kabundukan at mataas na lugar.
00:23Unless na i-address ng gobyerno yung solution from the source actually na gagaling sa taas,
00:31sa lugar na mababa talaga, dyan natin gagawa ng cisterns kung uubra yung cisterns doon.
00:39Dagdag pa ni Architect Alcazarin, kailangan din ang nature-based solutions gaya ng reforestation
00:46at ang pagpapalawak ng mga detention basin na kayang sumipsip at pansamantalang mag-imbak ng tubig ulan
00:53bago ito tuluyang makarating sa mga komunidad.
00:56Para sa probinsya, malawak dapat, hundreds of hectares dapat ang naplano para sa detention.
01:02May difference in scale sa mga solusyon na kailangan.
01:06At the street, neighborhood, district level, may mga maliliit na solusyon.
01:11Sa metro level, mas malaki. Sa provincial level, ang pinakamalaki.
01:18Isa pa sa nakikita niyang dahilan kung bakit palalaan ang palalaang pagbaha
01:22ay ang hindi na ipatutupad na flood control master plan ng pamahalaan.
01:28Sa ang unang-una, dapat kung may plano, dapat i-implement yung plano.
01:33Dapat tingnan nila yung effect talaga ng across boundary ng probinsya.
01:38At hindi naman tigitigil yung bahas sa province line at saka yung susunod.
01:41Magandang long-term solution.
01:43Dapat silipin ulit ng gabiyano kung paano ma-remact yung areas of responsibility
01:49na base sa watershed at river basin.
01:52Ilan sa mga proyekto ito ay hindi matagpuan o ghost projects?
01:57Wala kang makikita ni isang piraso na flood control project.
02:01Substandard na nga raw yung pagkakagawa.
02:03Substandard pa yung mga materiales na ginamit.
02:06Isang taon na mula ng pumutok ang flood control scandal.
02:10Mahigit 545 billion pesos ang halaga ng mga flood control projects
02:16na ngayon ay sumasa ilalim sa masusing pagsusuri
02:20dahil sa mga aligasyon ng ghost, substandard at overpriced project.
02:26Samantalan, ito lang September 7,
02:28naglabas ang Sandigan Bayan ng warrant of arrest
02:31laban kay dating House Speaker Martin Romualdez.
02:34Ito'y matapos makitaan ng probable cause
02:36ang isinampang plunder case ng Office of the Ombudsman.
02:40All the infrastructure projects that Zaldi had a hand in,
02:45the speaker would have a percentage.
02:47So kinutahan niya yung si Congressman Zaldi Kohu
02:51who conveniently at the time was the head of appropriations.
02:57So he would be in the best position to, how would you say,
03:03para imando lahat ng budget.
03:08Sa parehong araw, naaresto rin si Romualdez
03:11pero sa halip na dalhin sa regular detention facility
03:14na natili siya sa isang private hospital
03:17nang ipatupad ang warrant of arrest.
03:19Dito na rin siya kinuhana ng mugshot
03:21habang nakahigas hospital bed.
03:25At nito lang, September 14,
03:27matapos sumailalim ni Romualdez
03:28sa medical assessment sa Philippine General Hospital,
03:31nakitang walang imperative medical need si Romualdez
03:35para manatili pa siya sa ospital.
03:38Dahil dito, agad na ipinagutos ng korte
03:41na mailipat siya sa Quezon City Jail,
03:43male dormitory sa Payatas, Quezon City.
03:46After more than a week,
03:47simula ng maaresto,
03:48itong si dating house speaker,
03:50Martin Romualdez,
03:51ay nabasahan na siya ng sakdal.
03:53At ang inihain na plea ni Romualdez
03:55ay not guilty sa kasong plunder
03:57kung saan siya ay inaakusahan
04:00na nagkamal ng aabot sa 7.4 billion pesos
04:04mula sa kaban ng bayan.
04:06Ginawa itong arraignment via video conference.
04:09Si Romualdez,
04:10nasa BJMP male dormitory
04:12at ang mga maestrado
04:13ay nandito naman sa Sandigan Bayan
04:16habang siya ay binabasahan ng sakdal.
04:18Ang sabi ng mga maestrado,
04:20pinagbigyan nila ang musyong ito ni Romualdez
04:22na gawin ang arraignment via video conference
04:25dahil ito na yung preferred mode.
04:28Batay na rin sa circular ng Korte Suprema.
04:32Sa pagputok ng flood control scandal
04:34noong nakaraang taon,
04:37may isang salitang sumibol
04:39sa gitna ng kontrobersya,
04:42kleptospirosis.
04:44Ito ay isang kombinasyon
04:46ng kleptocracy
04:48o pagyanakaw
04:51at kleptospirosis.
04:53Is a symbol or a sign
04:55of a systemic failure of corruption
04:57leading to a disease.
04:59So it's a socio-political syndrome.
05:03Hindi siya mapapatay na antibiotic na doxycycline.
05:07Hindi siya makokorekt ng dialysis.
05:10Makokorekt lang siya
05:11ng governance,
05:13leadership,
05:15accountability,
05:16integrity,
05:17transparency,
05:18at justisya.
05:23Hindi may tatanggiin sa bawat pagbaha,
05:27sangasanga rin
05:27ang kaakibat nitong mga problema.
05:31Sa bawat pagbaha,
05:33walang pasok.
05:34Andami namamatay
05:35at naghihirap.
05:36Sa bawat pagbaha,
05:37yung magbabalut,
05:39yung nagpi-fishball vendor,
05:40hindi makabenta kasi
05:42baha eh.
05:43Turismo,
05:44wala rin government offices.
05:46So yung kita sa taxes
05:48or yung sa mga lisensya,
05:49wala din eh.
05:50Pabulusok ng pabulusok eh.
05:52So our lives are dictated
05:54by the typhoons and the floods.
05:56Sa kan mo nakakita
05:57ng bansang ganun
05:58na titimplahin mo muna
06:01kung ikaw ay papasok
06:02dahil sa baha?
06:04It's crazy.
06:05It's unbelievable.
06:06Mga buhaya kayo,
06:08di pa kayo
06:09ang mga malunod sa baha.
06:10Ang kakapal ng mukha nila,
06:12so sarap na buhay nila.
06:13Sobra sila,
06:14ganun pala sila katinde.
06:16Ganun sila kagrabe
06:17na manurakot.
06:20Pagbibigay diin ni Dr. Liatson,
06:22importanteng maibalik
06:23ang tiwala
06:24ng tao sa gobyerno.
06:25So sa bawat mamamatay
06:27na tao,
06:29dyan sa leptospirosis,
06:31ang dugo ng mga taong
06:33sanhi
06:34ng kleptospirosis
06:35ay nasa kanilang kamay.
06:37Kailangan natin
06:38mapakulong
06:39at magkaroon na accountability
06:41so that bumalik
06:43ang tiwala
06:44ng tao
06:44sa ating gobyerno.
06:46Public office
06:47is a public trust.
06:50Hanggang ngayon,
06:51may mga lugar na
06:52lubog pa rin
06:53sa baha.
06:55Maaaring kalikasan
06:57ang nagdala ng ulan,
06:59pero korupsyon
07:00at kapabayaan
07:01ang mas nagpalalim
07:03at nagpalala
07:04sa problema.
07:06Kaya habang
07:07hindi natutuldukan
07:09ang problema
07:09sa korupsyon
07:10at habang patuloy
07:11na nakalalaya
07:13ang mga diumanoy
07:14sangkot
07:14sa malawakang katualian,
07:18hindi lang
07:18mga tahanan
07:19at mga istruktura
07:20ang patuloy
07:21na lumulubog,
07:23kundi pati na rin
07:24ang tiwala
07:25ng bayan.
07:46kundi patuloy
07:46na akal
07:46sa bahaing
07:46at mga
07:49ngayon
07:50at
08:05mga
08:13You
Comments