00:03Oh, yati ni, yati!
00:07Maliban sa nagwawala, may pagkakataong nakaranas ng halusinasyon si Adrian.
00:17Nakikita raw niya ang isang yumaong kaanak.
00:20Si Oliver po, dati na pamangkin na po ito.
00:24Si Oliver po, namatay na po yun.
00:26Kasama niyo po.
00:27Araw-aral po silang nagsasama.
00:30Lagi siyang niinisip na ganon si Tito Oliver, kinukuha niya ako sa ibinang ganon.
00:35Ayon sa doktor na sumuri kay Adrian,
00:38posibleng may naging epekto sa utak ang tumamang leptospirosis kay Adrian.
00:46Maaari din kasing magkaroon ng tinatawag na leptomenengitis,
00:51kung saan yung bakteriya mismo ay pumupunta dun sa utak ng isang individual.
00:57Oh, yati!
01:00Dahil malubha ang naging kalagayan ni Adrian, doble ang pagtutok sa kanya ng mga doktor.
01:17At makalipas ang siyam na araw sa ospital,
01:21unti-unting bumuti ang kanyang kalagayan.
01:24Maswerteng nakaligtas si Adrian.
01:27Although kasi, ayun nga, natutukan naman din siya.
01:31Nabigyan naman namin siya na ng gamot para hindi na siya magkaroon ng pagwawala.
01:38Isang linggo mula ng makalabas si Adrian sa ospital,
01:42nakausap namin ang binata.
01:44Kwento ni Adrian,
01:45lumusong siya sa baha nang minsang tumulong sa kanilang barangay sa pamimigay ng ayuda.
01:51Nasugatan din daw siya noon sa paa.
01:53Tumulong po ako sa barangay po,
01:57sa mibigay po sa mga bahay-bahay.
02:00Yan po.
02:01Tapos po natapa po ako.
02:03Ang problema,
02:05maging ang bahay nila,
02:06na lubog din pala sa baha sa kasagsagan na mga pagulan.
02:10Ang mga rep namin,
02:12lubog,
02:12tsaka mga washi-mashi namin dito,
02:14lubog po po.
02:15Hindi po natagang matulugan.
02:17Yung mga aircon namin dito po,
02:19lubog din.
02:19Yung mga gamit na ito,
02:20sirapo,
02:21ganun po,
02:22hindi po na magamit.
02:23Ito po,
02:24yung mga damit namin po dito,
02:26lubog po lahat.
02:27Yung mga kotso namin,
02:28tsaka yung ano namin dito,
02:30lubog talaga.
02:30Hanggang dito po talagang tubig namin.
02:34Dito yung plastic ginain niya dito!
02:37Hindi nagtagal,
02:38unti-unti nang lumabas
02:40ang mga sintomas
02:41ng leptospirosis
02:42kay Adrian.
02:54Kwento pa ni William,
02:56habang nasa ospitalang anak,
02:58makailang beses
02:59nang kinatake ng pagwawala
03:01si Adrian.
03:02Hindi rin niya makilala
03:03kahit ang sariling pamilya.
03:05Yung lahat ng nasa tsaka doktor,
03:07lagi nang inaaway.
03:08Lagi nang mainit
03:10ng ulo niya,
03:10ginuntog po yung ulo niya.
03:12May pagkakataong
03:14dumapa na rin daw si Adrian
03:15sa hallway ng ospital.
03:18Madalas isang oras,
03:20baka apat,
03:20ganun.
03:21Sa legoma,
03:22mga lima,
03:23ganun.
03:23Tapos kapag kuminom
03:25nang hanggang makapakalma,
03:26yung dumatutulog muna siya.
03:29Nakakata ako po mamatay.
03:31Kaya kung nanay-revis po ako,
03:32kapag gumagadal po akong ganun.
03:36Hindi mo alam gagawin ko talaga.
03:39Parang tagang
03:40nagtadasal ako sa kanya
03:41sa Panginoon.
03:42Sabi ko,
03:43Lord,
03:44sana po ako
03:45matuloy niyo pong anak ko
03:46para mapagaling sabi mo ganun.
03:48Sa ngayon,
03:49patuloy na minomonitor
03:50si Adrian.
03:51May mga pagkakataon daw
03:53kasing inaatake pa rin
03:54ang binata
03:55ng panginginig
03:56ng katawan.
04:03Dito lang martes,
04:05sinamahan namin
04:06sina Adrian
04:06para magpakonsulta
04:08sa isang psychiatrist.
04:16Hello, Adrian.
04:17Kamusta ka na?
04:19Okay.
04:20Nung lumabas ka,
04:22nainom mo naman ba
04:23yung mga gamot mo?
04:24Tinutuloy ko pa.
04:25Tinutuloy?
04:26May mga simptomas ka ba
04:27mananaramdaman?
04:28Opo, meron.
04:29Meron.
04:30Tulad ng?
04:31Tulad ng virus.
04:33Dito ko sa
04:34medes.
04:36Sumasakit pa yung
04:37binti mo
04:37at saka yung ulo.
04:39Nagsuggest kami
04:39ng EEG sa'yo
04:41para
04:42matingnan lang din
04:43kung saan nanggagaling
04:44yung mga
04:46sinasabi mong
04:47parang seizure
04:47na lumabas lang
04:49nung
04:50na-admit ka dito
04:51nung nagka-leptospirosis ka.
04:54Ipinayo ng doktor
04:55na sumailalim si Adrian
04:56sa EEG
04:57o
04:59electroencephalogram.
05:00Isa itong uri
05:01ng pagsusuri
05:02para makita
05:02kung may problema
05:03ang paggana ng utak
05:05ng isang tao.
05:06Sa kaso ni Adrian,
05:07dito makikita
05:08kung may naging epekto
05:09ang leptospirosis
05:10sa kanyang utak
05:11dulot ng impeksyon.
05:13Nag-rule-in din tayo
05:15nung
05:15baka possible
05:16a seizure.
05:17We're trying to rule out din
05:19na
05:20maging klaro lang
05:21na baka nga gawa
05:22nung leptospirosis
05:23lang yung nangyari.
05:24Kasi prior dun sa
05:26leptospirosis,
05:27is okay naman siya.
05:28Dito sa Jose B.
05:30Lingad Memorial
05:30General Hospital,
05:32dumagsa ang bilang
05:33ng mga tinamaan
05:34ng leptospirosis.
05:36Yung first
05:37leptospirosis case
05:38namin,
05:39na-detect namin
05:39nung August 4.
05:41And then,
05:42compared with the same
05:43period last year,
05:44we have observed
05:45a 400% increase
05:46in the total number
05:47of leptospirosis cases
05:48here in JBL.
05:50Isa sa mga
05:51nakikita namin
05:53risk factor,
05:54bakit dumami
05:55yung kaso namin
05:56ng leptospirosis
05:57dito sa probinsya namin
05:58is yung
06:00prolonged flooding
06:01dun sa probinsya namin.
06:03Since kasi
06:03nung August,
06:04panay ang ulan,
06:05so hindi na,
06:06hindi bumababa
06:07yung tubig,
06:08especially dun sa
06:08mga flood-prone areas.
06:10Within Pampanga,
06:11most of these cases
06:13are coming from
06:14San Fernando,
06:15Santo Tomas,
06:16Mexico,
06:17Mabalakat,
06:18Minaling,
06:19San Simon,
06:20Bacolor,
06:21Lubao,
06:22and Arayat,
06:24and Macabebe.
06:24Yung mga binanggit
06:25kong mga lugar po,
06:26ito po yung mga
06:27nabahang lugar
06:28dito po sa
06:28probinsya po namin.
06:30Itong Merkules,
06:31mahigit 70 pasyente pa
06:33na may leptospirosis
06:34ang naka-admit
06:35sa ospital.
06:36Isa sa kanila
06:37ang taga Lubao-Pampanga
06:39na si Irwin Vizda,
06:4046 na taong kulang.
06:43Nagtratrabaho si Irwin
06:44sa isang
06:44construction company.
06:46Dahil kailangan
06:47magtrabaho,
06:47hindi nung niya
06:48maiwasan na hindi
06:49lumusong sa baha.
06:51May sugat ako sa pan.
06:52Hindi na daan po
06:53akong baha
06:54sa palabas
06:56saka punta
06:57ako sa kilanguyok.
06:58Malaki
06:59ang naging epekto
07:00ng pagkakasakit
07:01ni Irwin
07:01sa kanyang pamilya.
07:03Isang linggo na siyang
07:04hindi nakakapasok
07:05sa trabaho.
07:06Kailangan,
07:06ingatan niyo sarili
07:07para hindi mo magkasakit.
07:09Kaya wala kaming ano.
07:12Kaya hindi ako
07:13nagtatrabah.
07:16Sa ngayon,
07:17patuloy pa rin
07:18nagpapagaling si Irwin
07:19pero problema niya
07:20kung saan kukuni
07:22ng panggastos
07:23ng kanyang pamilya
07:24sa mga susunod na araw.
07:27May narap po ako.
07:28Bukas.
07:30Kung na lang po daw
07:31ako magpagaling.
07:33Nitong taon,
07:34mula Januari
07:35hanggang September
07:36ay mahigit
07:37walong libo na
07:38ang kasong
07:39naitala
07:39ng leptospirosis
07:40sa buong bansa.
07:42Mas mataas ito
07:43kumpara
07:44noong nakaraang taon.
07:45Mahigit
07:46apat na raan na
07:47ang namamatay.
07:48Isa ang
07:49San Lazaro Hospital
07:50sa mga tumatanggap
07:51ng mga pasyenteng
07:52malubha na
07:53ang kondisyon
07:54dahil sa
07:55leptospirosis.
07:56Ngayong taon,
07:57mahigit
07:58pitong daang kaso
07:59na ng
07:59leptospirosis
08:00ang naitala
08:01ng ospital.
08:02So yung mga
08:03common sa mga taong to,
08:04sila yung lumalabas
08:05para maghanap buhay.
08:06Sila usually
08:07yung nakikibaka.
08:09So common po
08:10sa kanila riders,
08:12construction workers,
08:14meron din pong
08:15rescue workers
08:16and yung mga
08:17nag-garbage disposal.
08:19Dito namin
08:20nakilala si
08:21Leonida Reco,
08:22limampung taong gulang,
08:24taga Baseco,
08:24Maynila.
08:25Sari-sari store
08:27ang inaasahan
08:28niyang kabuhayan.
08:29Sabi ni Leonida,
08:30baliwala
08:31sa kanyang
08:31ulan at baha
08:32dahil kailangang kumita.
08:34So lumulusong na po
08:35ko nun sa baha.
08:36Yung dinadaanan ko,
08:37maraming basura.
08:39Alam ko sa sarili ko rin
08:41na may mga
08:42dumilang daga,
08:44may ihi.
08:46Tsaka yung loob po
08:46ng bahay na
08:47pinapasok ng tubig.
08:48Tindahan ko,
08:49kailangan kong buksan.
08:51Kasi kung hindi ko
08:51po lulusongin yun,
08:53paano po
08:53makakapaghanap buhay?
08:56Paano po
08:56kami kakain?
08:57Pero makalipas
08:59ang ilang linggo,
09:00unti-unti na siyang
09:01nagkaroon
09:02ng mga sintomas
09:03at ng hina.
09:05September 9,
09:06nilagnat po ako.
09:08Day 2,
09:09September 10,
09:10ang naramdaman ko naman,
09:13bukod sa sakit
09:13sa sakit ng katawan,
09:15sumasakit na yung ulo ko,
09:18mata,
09:18tsaka yung ano,
09:19nalamunan,
09:20sobrang sakit.
09:21Hindi na ako po nakatayo,
09:22nakahiga na lang po,
09:23day 5 na yun,
09:25hindi na ako umihi.
09:27Tapos,
09:27one time,
09:28sinangkakong tumayo,
09:30wala na po,
09:31hindi na talaga
09:31makatayo,
09:32binubuhat na po ako.
09:34Sa ospital,
09:35nalaman nila yunida
09:36na nakararanas na pala siya
09:38ng kidney failure.
09:39Parang ano na yung katawan ko,
09:42as is na 50-50 na po.
09:44Doon po pumasok sa isip ko
09:46na tama pala
09:47yung
09:48leptospirosis niya.
09:49Kaya agad siyang pinayuhan
09:51ng mga doktor
09:52na sumailalim sa dialysis.
09:54Mabuti na lang daw
09:55at libre
09:56ang kanyang gamutan.
09:58Hindi ko na po ulitin talaga yun
09:59kasi may hirap pong magkaroon
10:01ng sakit na leptospirosis.
10:03Kasi sa hirap ng buhay ngayon,
10:05hindi po natin kaya
10:06yung magpagamot ng ganito.
10:12Kinahapunan,
10:13nakaskedule naman
10:14ang dialysis
10:14ng isa pang severe case patient
10:16na si Venus Kitaling,
10:1844 na taong kulang,
10:21taga Tondo, Maynila.
10:22Ito na ang kanyang
10:23ikalawang dialysis session
10:25mula ng makumpirmang
10:26tinamaan din
10:27ng leptospirosis.
10:29Nursery teacher
10:30at volunteer
10:31sa kanilang barangay
10:32si Venus.
10:33Agosto pa
10:34nang lumusong siya
10:35sa baha.
10:36Hindi ako uminom
10:37ng gamo,
10:38tapos ito lang
10:39nung merkoles lang.
10:41Nilagnat na ako eh.
10:43Nilalagnat ako
10:44tapos nagchichil.
10:45Sumasakit na yung katawan ko.
10:48Malaki na rin
10:48ang pasasalamat
10:49ni Venus
10:50na nakaligtas siya
10:51sa sakit.
10:52Talagang mag-iingat lang
10:53talaga tayo
10:54kasi sa panahon ngayon
10:55hindi na natin
10:56alam kung
10:56saan tayo kukuha
10:58ng sakit.
10:58Kaya
10:59talagang nagpapasalamat
11:01ako talaga sa Diyos.
11:02Paliwanag
11:03ng kinatawan
11:04ng San Lazaro Hospital,
11:06hindi lang sa tubig
11:07bahama
11:07maaaring makuha
11:08ang bakterya
11:09mula sa ihi
11:10ng daga
11:11na nagdudulot
11:12ng Leptospirosis.
11:13Ang Leptospirosis po
11:15ay isang uri
11:16ng sakit
11:16kung saan yung bakterya
11:18na tinatawag natin
11:19na Leptospira
11:20Interrogans
11:21ay pumapasok
11:22sa dugo ng tao
11:23sa pamamagitan
11:24ng exposure
11:25sa contaminated
11:26na mga floodwater
11:28or putik.
11:29Meron po tayong
11:29exposure
11:30sa farm animals,
11:32meron din po tayong
11:33sa sewage
11:34or sa garbage disposal.
11:36Mahalaga rin daw
11:37na agad
11:38na magpakonsulta
11:39sa doktor
11:39kung maranasan
11:41ang mga sintomas
11:41na nananasan
11:42ni na Adrian,
11:44Irwin,
11:45Leonida
11:45at Venus.
11:47Nagsisimula po siya
11:48sa sakit ng ulo,
11:50pananakit ng katawan,
11:52minsan po may
11:53pamumula ng mata,
11:55paninilaw ng mata
11:56and ang pinakakomong
11:58din na kinokomplain
11:59ng mga pasyente
12:00is para po silang
12:02sobrang pagod.
12:03Pero habang
12:04nagsisevere,
12:05doon na po
12:06nagkakaroon
12:06ng mga organ
12:07failure.
12:08Nagkakaroon na po
12:09ng pagkonti
12:10ng pag-ihi
12:11tapos minsan
12:13tinatamaan na rin
12:14po yung atay.
12:15Pero paalala
12:16ng mga doktor,
12:17may mga pagkakataong
12:18hindi rin agad
12:19na lumalabas
12:20ang mga nabanggit
12:21na sintomas.
12:23Sa mga libro
12:24or sa pag-aaral,
12:25yung incubation period
12:26is around
12:272 to 30 days.
12:29Pero yung
12:29naobserbahan namin,
12:31yung real world data
12:32natin,
12:32nakita talaga namin
12:33na after po
12:35may floodwater
12:36or pag bumabaha
12:37sa city,
12:38within 7 days,
12:40pumapasok na po
12:41yung mga pasyente.
13:32Pagkakaroon na po
13:59pangkakaroon na po
Comments