- 11 dakika önce
81. BM zirvesinde ana gündem ne olacak? Zirvede Türkiye'nin gündemi ne olacak? Türkiye-AB ilişkilerini geleceği nasıl şekillenecek? ABD-Çin rekabeti, BM zirvesine nasıl yansıyacak? Yeni dünya düzeni hangi ittifaklarla belirleniyor? Savaşların doğası değişiyor mu? Yapay zeka ulusal güvenlik sorunu mu? Ülkeler yapay zeka konusunda anlaşabilecek mi? Yapay zeka artık insanlığın düşmanı mı? BM zirvesinden yapay zeka ile ilgili hangi kararlar çıkacak? Türkiye yapay zeka alanında hangi atılımları yapıyor? Siber Güvenlik Başkanlığı'nın kurulması neden önemli? Siber güvenlik, ulusal güvenlik için neden hayati öneme sahip? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; EDAM Direktörü Sinan Ülgen ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Orhan Karaoğlu yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:04Sevgili seyirciler yeni bir Beşne Birkan programına hoş geldiniz.
00:07San Francisco'dan hepinize selamlar.
00:09Siz bu yayını izlerken biz muhtemelen uçağı atlamış New York'a doğru yola çıkmış olacağız.
00:15Bu hafta, daha doğrusu önümüzdeki hafta New York'ta Birleşmiş Milletler Haftası diyebiliriz.
00:20Başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere dünyanın liderleri yine New York'a gelecekler, yine çıkartma yapacaklar ve
00:27Birleşmiş Milletler kürsüsünde dünyanın sorunlarını ele alacaklar.
00:31Benim tahminim bu yıl özellikle yapay zeka meselesinin bu kürsüde çok konuşulacağı.
00:37Bu günlerde New York'ta ne otel bulmak mümkün ne de yer bulmak.
00:42Uçaklar da dolu, ağzına kadar dolu bir şehre gidiyoruz.
00:46Şenlikle oluyor.
00:47New York'un havasını sizlere Kenan Taş'la beraber biz de önümüzdeki günlerde vereceğiz.
00:52Muhtemelen CNN Türkiye'de bağlanacağız.
00:53CNN Türk yayınlarında ya da farklı yayınlarda sizlere buradaki havayı anlatacağız.
00:59Biliyorsunuz her yıl Erdoğan da, Cumhurbaşkanı Erdoğan da 6 ya da 7. sırada çıkıyor, konuşuyor.
01:04Biz de takip ediyoruz.
01:05İlk açılışı Brezilya yapacak.
01:07Sonrasında Trump konuşacak 2. sırada muhtemelen.
01:11Biliyorsunuz Türk evi var.
01:12Türk evi tam Birleşmiş Milletler Binası'nın karşısında.
01:15Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın normalde burada kalması bekleniyor.
01:18Pek çok da organizasyon var.
01:21Emine Erdoğan da çıkartma yapıyor.
01:22O da farklı günlerde, farklı etkinliklerde yer alacak.
01:26Yani dolu dolu bir hafta geçireceğiz, yaşayacağız.
01:28Ama isterseniz EDAM Yönetim Kurulu Başkanı Sinan Ülge'ne de soralım.
01:32Sinan Bey, Salı günü başlayacak Birleşmiş Milletler Zirvesi'nde sizce gündem ne olacak?
01:37Özellikle Sayın Erdoğan'ın nasıl bir konuşma yapmasını bekliyorsunuz?
01:40Şimdi konferansın gündeminden ziyade Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan'ın gündemini yorumlamak biraz daha kolay.
01:49Çünkü konferansın gündemi bu genel kurul konuşmaları olduğu için her ülke, bütün Birleşmiş Milletler'e üye olan ülkeler kendileri açısından
01:59bir takım konuları gündeme getirecekler.
02:02Ama Türkiye'nin gündemini analiz edecek olursak burada iki konunun kanaatimce ağırlıkta olacağını düşünüyorum.
02:14Bunlardan bir tanesi daha somut olarak Türk dış politikasına ilişkin alanlardaki Ankara'nın bakış açısını Sayın Cumhurbaşkanı, bütün dünya devletlerini
02:26anlatacaktır.
02:27Orada da çok muhtemelen Orta Doğu'ya ilişkin gelişmeler daha ağırlıkla yer alacaktır.
02:34Bunların başında tabii ki Filistin meselesi, Gazze meselesi, İsrail'in bölgede oynadığı daha istikrar bozucu rol, İran meselesi gibi konular
02:49daha ağırlıklı olarak yer alacaktır.
02:51Bunun yanı sıra Türk dış politikasının temel yönelimlerine ilave olarak Sayın Cumhurbaşkanı'nın daha önceki konuşmalarda da yapmış olduğu gibi
03:03genel olarak dünya düzenine dair de bir takım saptamalarda bulunmasını kanaatimce beklemek lazım.
03:10Hatırlayacak olursak daha önceki konuşmalarında özellikle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi sisteminin eleştirerek işte dünya beşten büyüktür şeklinde bir sloganla bu
03:24konuşmalarına da vurgu yapmıştı.
03:27Yine benzer bir temayı işleyeceğini düşünüyorum.
03:32Yani küresel yönetişimin daha hakkaniyetli, daha adaletli, daha katılımcı olmasına yönelik bir tespiti olacaktır.
03:43Bunun haricinde tabii genel olarak dünya güvenliği konusunda da yorumları olacaktır.
03:51Çünkü bir yanda da şu anda yakın coğrafyamızda Ukrayna'da bir savaş var.
03:58Dolayısıyla Ukrayna krizine de değinecektir.
04:01Burada gerek işte Rusya'dan beklentilerini, gerek uluslararası sistemden beklentilerini, gerekse belki de Ukrayna yönetiminden beklentilerini dile getirecektir.
04:11Bir noktada ben Sayın Cumhurbaşkanı'nın Türkiye-Avrupa ilişkilerine de değineceğini düşünüyorum.
04:17Çünkü Türkiye-Avrupa ilişkileri de oldukça kritik bir dönemeçte.
04:24Bunun bir boyutu tabii ki Avrupa Birliği'nin kendi üyesi olması hasebiyle Yunanistan'a ve GKR'ye vermiş olduğu destek
04:34Doğu Akdeniz'de.
04:36Fakat bir başka boyutu da genel olarak her ne kadar Çin'e karşı tasarlanmış bir politikalar demeti olsa da Avrupa
04:47'nın daha korumacı bir hale dönüşmesi.
04:50Bunun Türkiye üzerindeki etkileri işte Made in Europe inisiyatifi gibi.
04:54Gene bununla bağlantılı olarak Avrupa'da yükselen radikal akımlar da Türkiye-Avrupa ilişkilerini riske atacak nitelikte.
05:02Dolayısıyla bütün bu konulara Sayın Cumhurbaşkanı'nın ben değineceğini düşünüyorum.
05:06Sinan Bey çok teşekkür ederim.
05:07Birazdan size döneceğim ama doçent doktor Orhan Kararoğlu da şu anda yayınımızda.
05:12Orhan Bey sizce bu şeyde özellikle ABD ile Çin arasındaki jeopolitik konular da gündeme gelir mi?
05:18Çünkü bir anlamda Çin devlet başkanı da gelecek, Trump'la görüşecek.
05:23Nerede görüşeceği tam belli değil.
05:24Belki Washington'da, bence muhtemelen New York'ta görüşecektir.
05:28Siz ne bekliyorsunuz?
05:29Farklı bir şey çıkar mı acaba bu hafta?
05:31Evet teşekkür ederim.
05:33Bugün tabii dünya tarihin, tarihi bir eşikte duruyor.
05:39Kimileri buna çok kutuplu dünya, kimileri düzensizlik, çok kutuplu düzensizlik, kimileri belirsizlik çağı, kimileri de doğrudan jeopolitik kargaşa ifadesini kullanıyor.
05:51Tabii ismi ne olursa olsun bu dönemde net bir şey var.
05:56Soğuk savaştan sonra tek kutuplu dünyanın artık bittiği ve artık yerini kuralların yeniden yazıldığı, ittifakların esnekleştiği, güç dengelerinin artık değiştiği
06:12bir dünya içerisindeyiz.
06:14Ve bundan yaklaşık bir kuşak önce bir devletin gücünü büyük ölçüde askeri ve ekonomisi ve hangi ittifak içerisinde diye değerlendirilirken
06:26bugün bu sorularla bambaşka bir şey ekleniyor.
06:29O da devlet kendi kararlarını üretirken hangi teknolojiye, hangi şirketin sunucusuna muhtaç.
06:35Tabii bu kulağa soyut gelen bir, somut sonuçları olan bir durum.
06:43Çünkü artık savaş alanları sadece kara, deniz, hava üzerinde değil uzay, siber uzay ve veri alanında da büyük bir savaş
06:51yaşanıyor.
06:52Ve bugün o ülkenin verisinin nerede işlendiği, hangi bulut sunucusunda barındırdığı, hangi çipin üzerinde çalıştığı stratejik hale geldi.
07:02Ve günümüzde bu kim daha güçlü orduya sahip sorusu belirleyiciyken bugün kim daha hızlı ve daha isabetli karar üretebiliyor sorusu
07:11gündemde.
07:13Ve siber güvenlik, ulusal güvenlik, istihbarat, otonom silahlar gibi birçok noktada biz bu tartışmanın içerisinde buluyoruz.
07:24Ve tabii buradaki en önemli iki aktör ABD-Çin rekabeti.
07:28Bu noktada Washington yönetimi gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin'e ulaşmasını engellemek için ihracat kontrol rejimini kullanıyor.
07:39Ve Çinli şirketlere yönelik yaptırımları küreselleştiriyor.
07:42Pekin ise yönetimi ise buna kendi topraklarından çıkarılan nadir toprak elementten ihracatını sıkı bir onay mekanizmasına bağlıyor.
07:51Ve ikisi arasında büyük bir mücadele var.
07:54Bu mücadele tabii bu BM zirvesinde de gündeme gelecek.
08:01Güvenlik konseyinde de büyük ihtimal bu konu konuşulacak.
08:04Buradaki yapay zeka tartışmaları küresel ölçekte varursal bir risk kaygısından ziyade ABD-Çin arasındaki hegemonya mücadelesinin bir stratejik araca dönüşmüş
08:15durumda olduğunu görüyoruz.
08:17Trump yapay zeka tehlikesini tehlikelerini sahtekarlık ve hasta bir komple olarak mesela nitelendirirken buradaki nitelendirmesinin ve bu yapay zeka düzenlenmesinin
08:32reddetmesini teknoloji ABD-Çin arasındaki teknolojik rekabette Pekin'in bir oyunu olduğunu ve ABD'yi yavaşlatmak için böyle tartışmaların yapıldığını
08:43söylüyor.
08:45Tabii etik ve güvenlik endişelerini bununla beraber tabii Avrupa ve Birleşmiş Milletler de teknolojik bağımsızlık ve acil regulasyon çağrılarında bulunarak
08:58bu yapay zeka ve bu günümüzdeki yaşanan tartışmaları bir düzene sokma aşamasına girecek.
09:05Ve BM zirvesinde de bu bence en önemli tartışma noktalarından birisi olacak.
09:10Mesela Londra borsasındaki teknoloji listelerinin düşüşüne rağmen ABD bu regulasyonu agresif büyüme stadesi izledi ve yapay zeka tartışmasının ekonomik değil
09:19doğrudan bir ulusal güvenlik meselesi olarak ele aldığını gösterdi.
09:25Yine Kanada gibi aktörler veri egemenliği vurgusu yapıyor.
09:28Orta ölçekli güçlerde bu büyük güç rekabetinde dijital sınırlama refleksiyle hazırlıklar yapıyorlar.
09:35Yani sonuç olarak küresel anlamda yapay zeka yönetimi, yönetişimi parçalanmış durumda ve BM'de bu konuda gündeme gelecek.
09:45Bu noktada tabii ki ABD, Çin rekabeti sadece yapay zeka üzerinde değil küresel anlamda da bir rekabet var.
09:58Burada bu belirsizlik çağında, bu çok kutuplu düzensizlik çağında ABD, Çin arasındaki bu yapay zeka rekabeti de bu diğer küresel
10:11ve bölgesel anlamdaki ülkeleri de çok büyük.
10:16Tabii Türkiye gibi ülkeler de etkileri olacak.
10:18Bu noktada dediğim gibi kim daha güçlü orduya sahip sorusunun yanıtı artık kim daha hızlı ve isabetli karar alabiliyor ve
10:28bu veri noktasında, bağımsızlığı noktasında ne kadar bağımsız olarak hareket edebilecek?
10:36Şu an temel soru bu noktada.
10:39Orhan Bey çok teşekkür ederim.
10:41Size de döneceğim.
10:42Şimdi biraz önce dedim ki ya bu yapay zeka meselesi bu hafta çok konuşuldu.
10:46Yapay zekanın teknolordları.
10:48Biz biraz frene basmalıyız dedi.
10:51Frene basmamız gerekiyor dedi.
10:52Çin istihbaratından böyle tweetler atıldı.
10:54Evet biz de bunu düşünüyoruz diye ama arkasında bu gerçek mi değil mi yoksa duygusal nedenlerden başka konular mı var
11:01diye de tartışılıyor.
11:02Şimdi bütün bunlarda bu çelişkiler de muhtemelen konuşulacaktır.
11:07Hani Amerika yavaşlayabilir mi?
11:08E yavaşlarsa Çin bu sefer gaza basar mı?
11:10Böylesine bir denge ortamı nasıl oluşturulur?
11:13Bir uluslararası bir güvenlik ortamı oluşturulur mu?
11:16Buna da konuşulacağını düşünüyorum.
11:17Sinan Bey siz ne düşünüyorsunuz?
11:19Amerika ile Çin arasındaki bu yapay zeka rekabetinin geldiği noktada sizce uluslararası bir müdahale olur mu?
11:25Yani Birleşmiş Milletler'de biz böyle bir şey kuralım, işte bütün dünyadaki yapay zekayı denetleyelim, kontrol altına alalım gibi bir şey
11:33çıkar mı?
11:33Yapay zeka konusundaki gelişmeleri anlamlandırabilmek için sizin bahsettiğiniz bütün bu unsurları birlikte değerlendirmek lazım.
11:45Çünkü yapay zeka konusundaki gelişmeler aynı bir teknoloji yarışı boyutu var ama aynı zamanda bir biraz sonra belki biraz daha
11:55ayrıntılı konuşacağımız bir genel risk ve güvenlik boyutu var.
12:00Ve aynı zamanda da uluslararası ilişkilerin çok önde gelen bir öznesi olmaya başladı bu teknoloji yarışı ve daha somut olarak
12:08yapay zeka teknolojisi.
12:10Ve nitekim bundan işte iki haftadır önemli yapay zeka şirketlerinden, open AI, antropik gibi yerlerden gelen açıklamalar yapay zekanın gelişiminde
12:24kritik bir aşamaya girdiğimizi gösteriyor.
12:27Yani yapay zekanın artık kendi kendini geliştirebilen bir teknolojiye doğru evrildiğini ve bunun doğru yönetilemezse insanlık bakımından bir risk unsuru
12:38taşıdığını dile getiren bir takım açıklamalar yapıldı.
12:43Ve bu açıklamalar sonrasında da pek de rastlamadığımız bir şekilde bu büyük şirketlerin kendileri kamuyu bu örnekte Amerika'yı daha
12:54sıkı bir denetim rejimi ihdas etmesi için kurması için teşvik etti.
13:00Genelde tam tersi olur.
13:02Genelde kamu öncelik alır ve gördüğü bir risk üzerine şirketleri denetlemek üzere bir düzenleme çıkartır.
13:09Burada tam tersi oldu. Hatta o kadar tersi oldu ki bu şirketlerin bunu talep etmesine rağmen Amerikan Başkanı Trump bu
13:17konuda pek harekete geçmeye de gönüllü olmadığını belirten bir açıklama yayınladı.
13:23Şimdi bir anda bu olurken tabii bir anda Çin faktörünü de göz önünde bulundurmak lazım.
13:28Çünkü eğer bu gerçekten bir insanlık adına bir risk unsuru olarak değerlendirilecekse getirilecek olan bu müstakbel denetim rejiminin sadece Amerikan
13:40şirketlerine değil Çin şirketlerine de kapsam dahilini alması lazım.
13:46Dünyada başarılı olmuş bir örnek silahların kontrolü rejimlerinde nükleer silahlar, biyolojik silahlar, kimyasal silahlar bütün belli başlı ülkelerin hatta bu
14:02rejimlere katılması sayesinde olabiliyor.
14:04Dolayısıyla yapay zeka teknolojisinin denetlenmesi de sadece Amerikan şirketlerinin Amerika tarafından denetlenmesiyle olmayacak.
14:11Burada da bir yandan tabii ki Avrupa'nın ki Avrupa çok daha gönüllü ama Çin'in de bu uluslararası rejime
14:19katılması gerekecek.
14:20Bu noktadayız.
14:22Ayrıca tabii ki yapay zekanın beraberinde getirdiği birçok stratejik avantaj bugün uluslararası ilişkilerde ülkelerin bir güç çarpanı haline de gelmiş
14:33durumda.
14:34Dolayısıyla bir artık çok net olarak gözüken bir Amerika-Çin stratejik rekabetinin de çok somut bir unsuru.
14:47Bu bağlamda önümüzdeki ay yapılacak olan Xi Jinping ile Trump arasındaki görüşmede de muhakkak surette yapay zeka konusu gündeme gelecektir.
14:57Amerikalı şirketler özellikle Çinli rakiplerinin kendilerini kopyaladığını kopyaladı derken de onların modellerini kullanarak kendi modellerini geliştirdiklerine ima eden hatta suçlayan
15:12bir takım açıklamalar yaptılar.
15:14Bu konu gündeme gelecektir.
15:16İşte yapay zekanın gelişinin denetlenmesi konusu gündeme gelecektir.
15:20Amerika'nın Çin'e yönelik en azından ileri yapay zeka teknolojilerinde bazı çiplerde dahil olmak üzere uyguladığı sınırlamalar gündeme getirecektir
15:30Çin tarafından.
15:31Dolayısıyla geçmişe oranla bu zirvede yapay zeka konusunun iki başkan arasında daha ağırlıkla yer alacağını söyleyebiliriz.
15:41Orhan Bey siz Türkiye'nin rolünü ne düşünüyorsunuz?
15:44Mesela ben geçen gün dedim ki belki de Erdoğan konuşmasında buna değinebilir çünkü Erdoğan farklı kesimlerle farklı masalarda konuşabilen bir
15:51isim.
15:51Böyle bir denge olacaksa da neden Türkiye bunda bir elçi olmasın, elçiye zeval olmaz derler.
15:57Sizce Türkiye bu tartışmanın neresinde duruyor?
16:01Tabii şimdi 2023 yılında sentetik jeopolitik diye bir analiz kalemi almıştım.
16:07Bu noktada özellikle yapay zeka bir kişinin kimliğini kopyalamak, bir yazarın üslubunu benimsederek onun yazıyormuş gibi metinler yazdırıldığı,
16:22yine Mevlana ve Aristo'nun düşüncelerinin birleştirilip var olmamış bir düşünür üretebildiği gibi tartışmalar yapılıyordu.
16:30Tabii bunun jeopolitik boyutları da olacaktı.
16:32Özellikle seçimler, bölgedeki gelişmeler bu noktada 2023 yılında sentetik jeopolitik kavramıyla aslında Türkiye'de yapay zeka biraz daha bu noktalarda ve
16:46dolandırıcılık,
16:46daha böyle siber güvenlik, hacker noktalarından ele alınıyordu.
16:50Ve şu anda 2026'da ise buna algoritmik egemenlik isimlendirmesi yapılabilir.
17:01Klasik devlet aklı bu noktada önceden istihbara toplanır, analiz edilir, değerlendirilir ve karar vericilere iletilirken,
17:09bugün doğrudan bu algoritma tarafından karar vericiler yönlendirilme noktasına gelebilir.
17:17Ve Türkiye'de bu noktada önemli çalışmalar yapıyor.
17:20Özellikle bu küresel ve bölgesel gelişmeler, jeopolitik arenada yapay zeka noktasında
17:31devletlerin kullandığı modeller, bulut teknolojisi, çip ve veri ekosisteminin nerede toparlanacağı,
17:43karar üretme mekanizmasında ne kadar algoritmik egemenlik sağlanabileceği tartışmaları yapılıyor.
17:52Tabii Türkiye bu noktada yapay zeka ulusal eylem planını açıkladı.
17:57Detaylarına zaten bakabilir izleyicilerimiz detaylarına çok girmeden.
18:01Bu noktada tabii siber güvenlik başkanlığının kurulması,
18:05dağınık bir sorumluluğun tek çatı altında toplanılması açısından isabetli bir karar.
18:10Ama günümüzde dediğim gibi bu siber güvenlik kavramı dar anlamda ele alınıyor.
18:15Burada model, veri, çip bağımlılığı, dış politika kararlarını nasıl sınırlayabilir?
18:20Yine dışişleri, hazine, maliye, sanayi, teknoloji ve savunma sanayi başkanlığı, istihbarat kurumları
18:26birçok noktada ortak stratejik bir teknoloji doktrini geliştirilmesi gerekiyor.
18:32Ulusal veri egemenliğinin sağlanması, yerli donanım üretimi, yine küresel, güney ve alternatif koridorlar.
18:38Bu noktada Türkiye'de dediğim gibi siber güvenlik başkanlığıyla beraber
18:45ve kurumlardaki açıklanan yapay zeka ulusal eylem planı önemli bir adım.
18:51Ama buradaki dediğim gibi mesele sadece bir sınır ötesinden gelen bir siber saldırıyı püskürtmek değil
18:58ya da bir hacker grubunu etkisiz hale getirmek ya da kritik altyapıyı sızmaya karşı korumak değil.
19:04Bunlar tabii ki önemli.
19:05Bunlar temel noktalar ama burada yapay zekanın yarattığı risk bundan daha çok geniş bir alana yayılıyor.
19:12Burada konuştuğumuz şey doğrudan milli güvenliği kendisini etkileyecek.
19:17Jeopolitik ve jeoekonomik dinamiklerle iç içe geçmiş bir mesele.
19:22Yani soru sadece sistemlerimiz saldırıya karşı ne kadar dayanıklı değil.
19:28Kullandığımız modelin, işlediğimiz verinin, dayandığımız çipin kime bağlı olduğu,
19:33bu bağımsızlığın bizim dış politika ve güvenlik kararlarımıza ne kadar etkileyebileceği, ne kadar sınırlayabileceği sorutudur.
19:41Bir mesela siber saldırıyı püskürtebilirsiniz ama kullandığınız altyapının kendisi başka bir ülkenin ticaret bakanlığına bağlıysa
19:50orada çözülmesi gereken teknik bir konu değil, bir güvenlik açığı ve yapısal bir stratejik bağımlılıktır.
19:58Bu anlamda Türkiye önemli adımlar atıyor.
20:01Klasik siber güvenlik mühendisliğin ötesinde dış politika, ekonomi, sanayi ve dediğim gibi istihbarat kurumlarının bir araya geçecek,
20:10jeopolitik ve jeoekonomik gündemi takip edebilecek bir noktada siber güvenlik başkanlığının kurulması çok önemli,
20:18zamanlaması aslında çok değerli bir şey ve burada dediğim gibi bir teknoloji doktrinine Türkiye'nin ihtiyacı var.
20:23Halkın da bu konuda daha çok bilinçlendirilmesi ve hem de bürokratik anlamda Türkiye'deki dönüşümün bu jeopolitik tartışmalar içerisinde
20:35yakından takip edilmesi gerektiğini düşünüyorum. Teşekkür ederim bu soru için de.
20:41Evet az gittik uz gittik bir Beşine Birkan'ın daha sonuna geldik.
20:45Bugün karşınıza San Francisco'dan geldim. Önümüzdeki hafta muhtemelen New York yayınlarıyla karşınızda olacağız.
20:51Birleşmiş Milletler'de hem Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hem de bütün gelişmeleri takip edeceğiz.
20:56Yeni bir Beşine Birkan'da buluşuncaya kadar ben Cüneyt Özdemir. Hepinize iyi günler, iyi akşamlar.