- 17 dakika önce
ABD-İran geriliminde süreç boyunca hangi stratejik hamleler yapıldı? Askeri ve insani kayıplar neyi ortaya koyuyor? Çatışma nasıl tırmandı, hangi aşamalardan geçildi? Askeri güç mü yoksa ekonomik kazanç mı bu süreci belirledi? İran'ın bölgesel görüşmelerden beklentisi ne? İran'la ilişkilerde değişim mi yoksa yeni gerilim mi yaşanacak? Süreç nasıl işleyecek? Bölgesel barış mümkün mü? ABD-İran gerilimi hangi noktaya evrilir? NASA'nın 50 yıl sonraki ilk insanlı Ay uçuşu neyi gösterdi? Ay'ın arka yüzüne yolculukta hangi kritik görevler gerçekleşti? Dünya genelinde uzay ajansları stratejilerini nasıl güncelleyecek? İnsanlık Ay'da kalıcı bir yaşam kurmaya ne kadar yakın? Bilimsem ve teknolojik alanda hangi yenilikler gerekli? Ay'a yolculuk uzay turizminin dönüm noktası mı? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; İRAM Başkanı Doç. Dr. Serhan Afacan, Astrofizikçi Dr. Umut Yıldız ve Akademisyen Dr. Cem Ersöz yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:02İNTRO
00:04Sevgili seyirciler yeni bir Beşne Birkan programına hoşgeldiniz.
00:07Bu hafta iki konumuz var.
00:08İlki dünyadan, ikincisi uzaydan.
00:11Dünyada son yılların gördüğü en büyük savaş 15 günlük bir ara aldı.
00:16Ara aldı diyoruz ama tam olarak aldı mı almadı ondan da emin değiliz.
00:19Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla başlayan bu savaş
00:23Körfez ülkelerine yayılmış, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla beraber küresel olarak etkisini göstermişti.
00:30Amerika Birleşik Devletleri bir anlamda bataklığa adımını atmış, çıkmaya çalışırken bir türlü doğru yolu bulamamış, battıkça batmıştı.
00:38Tabi ki bilançoya baktığınız zaman İran'da büyük bedel ödedi.
00:43Üniversitelerini vurdular, binlerce insan hayatını kaybetti.
00:46Amerika Birleşik Devletleri'nde kayıp sayısı 13 asker olarak, resmi olarak açıklansa da yaralı sayısının 300'den fazla olduğu şu anda
00:54konuşulanlar arasında.
00:55Trump'ın gel git deniz zikzaklarını gördük.
00:59Bütün dünya izledi.
01:00Bir gün bitiriyorum dedi, ertesi gün vazgeçti.
01:02Bir gün mühlet verdi, ertesi gün vazgeçti.
01:05İran'daki uygarlığın sonu gelecek dedi.
01:07Bir sonraki gün taş devrine döndüreceğiz dedi.
01:10Bir baktık yine süreyi uzattı.
01:12Yine bir anlamda kendi bildiğini okumaya devam etti.
01:16Bu sırada da borsada, Amerikan borsasında bütün bunları shortlayanlar, longlayanlar bayağı bir para kazandı.
01:21Kim oldukları tam olarak bilinmiyor.
01:24Savaşın kuşkusuz gölgesindeki isim ise İsrail'di.
01:28İsrail, savaşı ilk başlatan isimdi.
01:30İlk olarak saldırıyı gerçekleşti ve Hamane'yi öldürdü.
01:35Bir anlamda Amerika Birleşik Devletleri'nde mecburi olarak bu savaşın içine çekti.
01:40Sonrasındaysa daha önceki 12 gün savaşının tersine,
01:43Tel Aviv yerine Körfez ülkelerinin, Amerikan üslerinin bulunduğu Körfez ülkelerinin savaşa çekildiğine tanıklık ettik.
01:50Bu da bir ilkti, yeniydi.
01:52Dubai gibi pırıl pırıl parlayan, Körfez ülkesinin en büyük parlayan yıldızının ateşinin, ışığının son düğünü hep beraber ibretle izledik.
02:00En önemli gelişme ise Pakistan'ın açıkladığı 15 günlük bir ateşkes süreci diyelim başlamışken,
02:06İslamabad'daki görüşmelerle henüz birkaç gün varken,
02:09İsrail'in 10 dakika içinde Lübnan'da tam 100 ayrı hedefi vurmasıydı.
02:15Çok konuşuldu, çok tartışıldı.
02:17Daha önce Hizbullah'a yönelik yaptıkları Pager operasyonunun bir benzeri olarak,
02:21bu sefer Zoom toplantısındaki Hizbullah yöneticilerini vurdukları iddia edildi.
02:25İran ayağa kalktı ve dedi ki, bu anlaşmanın bir parçası da Lübnan'daki Hizbullah'tır dedi.
02:31İsrail ve ABD kabul etmedi.
02:33Hatta J.D.
02:34Vence ve Trump anlaşmayı çöpe attıklarını söylediler.
02:37Şu anda bakalım ne olacak.
02:39Her iki ülke arasında ABD ile İran arasında resmi bir görüşme var ama
02:45İsrail masada olmasa da, Trump'ın davatı Kuşner tarafından gıyabi olarak temsil ediyor diyebiliriz.
02:52Gelin isterseniz biraz yaşananlara farklı bir açıdan bakalım.
02:55Marmara Üniversitesi Orta Doğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı,
02:59Doçent Doktor Serhan Afacan şu anda yanımızda.
03:02Sayın Afacan, yaşananlara baktığınızda sizce stratejik gücünü koruyan ABD mi,
03:08bedeller ödeyen İran mı,
03:10yoksa risk almadan bugüne kadar kasasını dolduran ama ilk kez füzelerle İran füzeleriyle
03:15bu kadar sıcak karşılaşan körfez ülkeleri mi kaybetti ya da kazandı?
03:22Benim gördüğüm kadarıyla bu sürecin bir kazananı var ise herhalde bu İsrail.
03:27Çünkü ABD şu an için somut bir kazanım elde edemedi.
03:31Bence İran da elde edemedi.
03:33Elbette İran'ın Amerikan saldırılarının püskürtmesi,
03:36rejimin hala ayakta kalması gibi bir takım artıları var.
03:40Körfez ülkelerinin de bu süreçten kesinlikle kârlı çıktığını düşünmüyorum.
03:44İsrail'in de çok somut bir kazanımı yok ama İsrail, İran'ın olabildiğince zayıflamasını,
03:50hatta istikrarsızlaşmasını istiyordu.
03:53İran'la körfez arasındaki mesafenin daha da açılmasını istiyordu bu güvensizlik ortamının
03:57ki bu İran karşıtı havayı uzun süredir Araplarla karşı kullanmak istediği,
04:02Araplar nezdinde kullanmaya çalıştığı biliniyor İsrail'in.
04:05Dolayısıyla şu an taraflardan herhangi birinin net bir kazanım olduğu kanaatinde değilim.
04:09Ama daha süreç kimin avantajını işliyor dersek, benim gördüğüm kadarıyla İsrail'in
04:15avantajını işliyor.
04:16Somut kazanım ya da kayıp mevzu eğer olursa ki olacağı açıklandı İslamabad'da,
04:22görüşmeler yapılacak.
04:24Oradaki görüşmelerin çıktısına göre kimin daha somut bir kazanım elde edip etmediği
04:28konusu bence belirginleşecek.
04:31Yani burada temel konu benim gördüğüm kadarıyla şu, şimdi Amerikan tarafı da bir
04:36zafer ilan ediyor.
04:37Biliyorsunuz ABD Başkanı rejimi değiştirdik diyor.
04:40Bir sürü anlatı inşa ediyor bunun üzerine.
04:42Şimdi İran tarafına da baktığımızda 8 Nisan, Çarşamba akşamı ki aynı zamanda
04:4828 Şubat'ta öldürülen devrim rehberi, ülkenin lideri Ali Hamani'nin de 40'ıydı.
04:53Bu merasimlere baktığınızda orada da bir zafer havası var.
04:57Dolayısıyla iki tarafın da bir zafer havasında olduğunu görüyoruz ama tekrar edeyim,
05:03yani müzakerelerin en azından ateşkes için tarafların bir araya geleceği açıklandı.
05:07Bilindiği gibi Pakistan'ın ara buluculuğunda işliyor bu süreç.
05:10Bu görüşmelere ilişkin iki tarafında çok aşırı iddiaları ya da talepleri var.
05:15ABD'nin 15 maddesi vardı bilindiği gibi.
05:18İran buna 10 maddeyle bir kontra yaptı.
05:20Masada artık taraflardan hangisi beklentisinin ne kadarını alabilecek, karşılayabilecek
05:25ve somut çıktı konusunda ya da somut artı eksi konusunda daha net bir fikir verecektir bu.
05:31Serhan Bey siz bundan sonrasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
05:35Yani İran için beklentiniz nedir?
05:37Körfez ülkeleriyle arası düzelir mi?
05:39Orta Doğu için iyi ve kötü senaryo desek ne dersiniz?
05:42Çok kritik bir konu.
05:44Ben açıkçası Körfez'deki artık mesafenin güvensizlik ortamının bu güven açığının
05:51daha da derinleşmesini bekliyorum.
05:53Böyle olacağını tahmin ediyorum diğer bir ifadeyle.
05:57Öteden beri zaten özellikle 79'dan beri ki bunun 79 öncesine giden tarafları da var bu arada.
06:02İran'la Körfez'deki komşuları arasında yani Körfez'deki Arap komşuları arasındaki güvensizlik
06:07tamamen 79'da ortaya çıkmadı.
06:10Pehlevi döneminde de özellikle Muhammed Reza Pehlevi döneminde de 1941 ile 79 arasında ilişkiler mükemmel değildi.
06:18Bir güvensizlik ortamı vardı.
06:20Ve bakın bu güvensizlik ortamının temel nedeni şuydu.
06:22İran hani bugün diyor ya Hürmüz Boğaz'ı benim para alacağım artık bu statü kabul edilmeli.
06:27İran'ın Basra Körfez'i üzerindeki genel hakimiyet iddiası yeni değil.
06:34Muhammed Reza Pehlevi de bunu çok dillendirirdi.
06:37Hatta biliyorsunuz Araplarla İranlar arasında Körfez'in isimlendirmesi konusunda bir de bir kriz var.
06:42Bu gerçek bir kriz.
06:43İran bilindiği gibi Farsça, Halice Fars ki İngilizce'de de zaten Persian Gulf Fars Körfezi diye geçiyor.
06:50İranlılar aksi herhangi bir adlandırmaya kabul etmiyor.
06:53Arap ülkeleri ise bilindiği gibi buraya Arabian Gulf ya da Halice Arap Arap Körfezi olarak adlandırıyor.
06:58Arap Birliği de tabiatıyla buraya böyle adlandırıyor.
07:01Dolayısıyla adlandırmadan başlayarak burada hakimiyete uzanan bir ihtilaf var.
07:05Bu da yeni bir şey değil.
07:07Dolayısıyla İran'la zaten Körfez'deki Arap komşular arasında bir güven açığı vardı.
07:12Yani bir güvensizlik ortamı vardı.
07:14Ben bunu daha da derinleşeceğini düşünüyorum kesinlikle.
07:17Bunun herhangi bir şekilde telafisin olabileceği kanaatinde de değilim.
07:21Yani Araplar şu an sessiz takip ediyorlar süreci.
07:23Mesela Suudi Arabistan çok fazla feveran etmedi.
07:26Ama Suudi Arabistan kesinlikle bu savaş bittiğinde bütün bu süreci değerlendirip
07:31İran'a karşı daha farklı tedbirler alma yoluna gidecektir.
07:34Bu oldukça anlaşılır.
07:35Kuveyt'in durumu ortada, Katar'ın dahi durumu ortada.
07:38Suudi Arabistan, Bilişik Arap Emirlikleri vesaire.
07:40Bunların hepsi bu tecrübeyi yaşadı.
07:42Dolayısıyla en önemli sonucu bu olacak bence.
07:45Ve burada en iyi senaryo şu olur.
07:48Bunu söylemek lazım.
07:49Savaş bir an evvel biter.
07:50Diyelim ki Pakistan'da taraflar der ki tamam biz bunu tamamen bitirme kararı aldık.
07:55Şu şu şu koşullarla daha sonraki sürece ilişkin müzakerelerimiz devam edecek diyebilirler.
08:00Bu çok iyi bir şey olur.
08:01Ve bundan sonrasında artık Körfez İran'ı da kapsayacak şekilde herkes yeniden toparlanma sürecine girer.
08:08Çünkü İran altından kalkması çok çok zor bir hasar aldı.
08:13Yani bunun azımsanacak bir boyutu yok.
08:14Körfez ülkeleri de hem prestijlerini güvenliklerini yeniden tesis etmek durumundalar.
08:19Ve taraflar tamamen bölgesel ve milli güvenlikleri perspektifinde yeniden yapılanmaya giderler.
08:24Kendilerini rehabilite etmeye, tamir etmeye çalışırlar eksiklerini.
08:29Bu iyi bir senaryo olabilir.
08:30Ama burada da söylediğim gibi İran'la Körfez komşular arasında bazı gerilimler yaşanacak.
08:35Ama bir çatışma şeklinde olmaz en azından savaş biterse.
08:38En kötü senaryo çok açık.
08:40Diyelim ki taraflar Pakistan'da buluştular.
08:43Dediler ki hayır şu şu şu yaşandı.
08:45Gitmiyoruz.
08:46Böyle bir müzakere süreci, ateşkes süreci yok.
08:49Bundan sonrasında zaten ortalık tufan.
08:51Yani bunu hepimiz biliyoruz.
08:52Eğer bu yaşanırsa çünkü Amerika taş devrine götürürüm dedi İran'ı.
08:56İran mahvederim bölgeyi dedi.
08:58Bundan sonrasında artık bir bölgesel savaştan bahsediyor olabiliriz.
09:02Dolayısıyla şu an itibariyle önlenmeye çalışılan Türkiye gibi devletlerin,
09:06tabii ki Pakistan'ın engellemeye çalıştığı en kötü senaryo bunu İran'ın komşuları arasında
09:11ya hepsi ya da bir bölüm arasında bölgesel bir savaşa evrilme riskidir.
09:16Serhan Bey çok çok teşekkür ederim yayına katıldığınız için.
09:18Sevgili seyirciler Türkiye'nin uzay hayali yavaş yavaş biçimleniyor ama
09:22dünyanın uzay hayali yıllardır adım adım özellikle soğuk savaş döneminde geldi.
09:28Rusların ilk uzaya insan göndermesiyle başlayan yarış,
09:32Amerikalıların 60'lı yılların sonunda Ay'a insan indirmesiyle devam etmiş.
09:37Sonrasında özellikle Ay misyonu büyük bir kesintiye uğramıştı.
09:41Bu hafta NASA 4 kişilik astronot ekibini Ay'ın etrafına yolladı, şöyle bir tur atıp geri getirdi.
09:49Bu Artemis'in önümüzdeki günlerde yapacağı çeşitli deneylerin ya da çeşitli yolculukların bir başlangıcıydı diyebiliriz.
09:57Gerçi tuvalet bozuldu, ufak tefek 40 dakikalık bağlantı kopuklukları oldu ama yine de sağ salim gidip geldiler mi?
10:04Peki bu Artemis misyonu nedir? Önemli midir? İsterseniz bunu bir astrofizikçiye soralım.
10:11Doktor Umut Yıldız'a soralım.
10:13Umut Bey ile ben NASA'da, Los Angeles'da bir röportajla karşılaşmıştım.
10:18Kendisi daha sonra Ankara'ya geldi ve de bu uzay konusu deyince bizim artık vazgeçmez kutup yıldızlarımızdan,
10:24referans noktalarımızdan bir tanesine dönüştü.
10:26Umut Bey, bütün dünya Artemis 2 misyonunu konuşuyor.
10:29Siz bu misyonu nasıl değerlendiriyorsunuz objektif olarak?
10:331969'dan beri ilk defa yeniden Ay'a gidildi.
10:36Aslında bütün Amerikan başkanları bu Amerika'ya gitme konusunu hep kafalarının bir kenarında düşünürlerdi.
10:43Ama giderlerdi NASA'ya sorarlardı.
10:46İşte bu yeniden Ay'a gidelim, bunun maliyeti bize nasıl olur?
10:49Ondan sonra da derlerdi ki işte bunun maliyeti en az 200-250 milyar dolar civarı.
10:55Dolayısıyla birçok Amerikan başkanı da vazgeçmişti.
10:58Ama şu anda konjonktür biraz daha değişti.
11:00Ne değişti? Artık Çin devreye girdi.
11:02O soğuk savaş bitmiş olsa da şu anda farklı bir ekonomik savaş var.
11:09Dolayısıyla Amerika Ay'a Çin'den bu sefer önce varmak istiyor.
11:15Çünkü Çin'de, Amerika'da Ay'ın güney kutbunda bir bölge var.
11:19İçerisinde işte biraz daha suya erişimin daha rahat olabileceği düşünüldüğü bir bölge var.
11:25O bölgeye önce ulaşmak istiyorlar ve dolayısıyla oraya ilk üssü kurmak ikisi de hayalinde.
11:32Dolayısıyla Amerika bu misyonla Artemis 2 misyonuyla beraber de işte o Ay'a yeniden gidişin hazırlığını yapıyor diyebiliriz.
11:41Dolayısıyla da her şey yolda giderse 2027 yılında Artemis 3 misyonuyla aşağı iniş takımları test edilecek.
11:49Ve Artemis 4 misyonuyla da 2028'de Ay'a yeniden insanlara indirilmek üzere bir plan yapılıyor.
11:57Peki bu misyonda görevler olarak önemli şeyler gerçekleştirildi mi gerçekten?
12:02Ne tür deneyler yapıldı?
12:03Evet birçok aslında görev gerçekleştirildi ama bunu şöyle düşünmek lazım.
12:08Apollo misyonları evet 1969-72 yıllar arasında yapıldı.
12:12Yani 60'ların teknolojisi kullanıldı.
12:14Dolayısıyla o teknolojileri bugün kullanmamız imkansızdı.
12:17Evet bir kapsül var tamam kapsül olarak gitti onda bir problemimiz yok.
12:21Ama o günle bugünü karşılaştırdığımızda bir hesap makinesi bile yani o günkü bilgisayarlardan çok daha gelişmiş durumda.
12:30Dolayısıyla sıfırdan bir misyon inşa edildi.
12:33Ay'a gitme misyonu inşa edildi.
12:35Ve dolayısıyla bu misyonda da işte acaba insanlar rahat bir şekilde güvenli bir şekilde Ay'a ulaşabilecek mi?
12:44Orada işte yolda bir 10 günlük yoldan bahsediyoruz.
12:48İşte gidiş işte 5 gün dönüşü 5 gün işte orada aşağı inecek gelecekte aşağı iniş takımları vesaire vesaire.
12:55Bunların hepsinin teker teker düşünülmesi yeniden düşünülmesi gereken bir sürece girildi.
12:59Çünkü çok daha hızlı bilgisayarlar var ve bu bilgisayarlara yetişebilecek yepyeni teknolojilerin icat edilmesi gerekiyordu.
13:05Ve bu misyonda Artemis misyonlarıyla da bu test edildi diyebiliriz.
13:10Ve şu ana kadar da gayet güzel başarılı gitti diyebiliriz.
13:14Neden?
13:15Çünkü çok da büyük bir sorun olmadı.
13:17İşte tuvalet problemi oldu dendi.
13:19İşte e-mail problemi oldu dendi.
13:21Gördüğünüz gibi çok aslında çok da basit problemler.
13:25İşin güzel tarafı da bu.
13:26Basit problemler halinde olmuş olması bizi aslında bayağı gelecekte kolaylaştıracak diye düşünüyorum.
13:34Ama burada şöyle bir ters etki de olabiliyor.
13:37Eğer her şeyi bugünden çok iyi yaparsak yarına gerçekten daha büyük problemler ortaya çıktığında bu sefer uzun yolculuklarda bu problemlerin
13:48çözülmesi gerekecek.
13:49Dolayısıyla yarın daha büyük sorunlar olacak diye düşünebiliriz.
13:54Onun için elimizden geldiği kadar daha fazla sorun yaratılsın ki şu anda biz bunları erkenden çözelim.
14:01Gelecekte belki Mars'a 6 aylık yolculuk yapıldığında bu çözülmüş problemle veya bu çözümü kullanarak gelecekte iyi bu problemleri çözebiliriz
14:11diyecekler.
14:12Sizce Artemis 2'nin başarısı önümüzdeki uzay çalışmalarını nasıl etkileyecek?
14:17Ne bekliyor bizi?
14:18Artemis 2'nin başarısı aslında gelecekte uzay ilişkilerini çok artırır.
14:23Şöyle söyleyeyim zaten şu anki misyonla bile Kanada'dan bir astronot Ay'a gitmişti.
14:29Dolayısıyla gelecekte de birçok ülkeden birçok araştırmacının Ay'a iniş yapacağını buradan öngörebiliriz.
14:38Şöyle de söyleyelim zaten Artemis Anlaşması gibi bir anlaşma icat etti Amerika.
14:42Dedi ki yani benim bu planlarıma uygun bir şekilde kim bana destek verir diye bütün ülkelere çağrı yapıldı.
14:50Henüz Türkiye'yi imzalamış olmasa da dünyadan birçok ülke bu anlaşmayı imza attı.
14:57Ben de Amerika'nın bu konuda yanındayım ve sizlerle beraber bu ay projelerine ben de devam etmek isterim dedi.
15:04Dolayısıyla özellikle Artemis'le beraber Amerika ve müttefik ülkeler bir blok oluşturuyor.
15:11Bir de IELTS diye başka bir proje var.
15:15Bunu da Rusya ve Çin destekliyor.
15:17Ve bazı ülkeleri de buraya üye olması için çalışmalar yapılıyor.
15:22Dolayısıyla Ay'da da neredeyse iki kutuplu bir dünya olacak gibi gözüküyor şu an itibariyle.
15:29Umut Bey çok çok teşekkür ederim.
15:30İsterseniz madem uzaydan devam ediyoruz bugün gelin uzaydan devam etmeye devam edelim.
15:35Doktor Cem Ersöz Özleyin Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi de yayınımızda.
15:40Özellikle bilmiyorum All Mankind diye bir dizi var izlediniz mi?
15:45Uzayda Mars'ta işte koloni kurulan bir fantastik bir dünya hayalinden bahseder.
15:52Şimdi bu hayal acaba ete kemiğe bürünür mü?
15:54Cem Bey onu soralım.
15:56Ay'da kalıcı bir insan varlığı kurma hedefini siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
15:59Elon Musk da dedi ki önümüzdeki zamanda böyle bir şey kurabiliriz.
16:03Özellikle yapay zeka için bilgi merkezlerini, veri merkezlerini oraya taşıyabiliriz dedi.
16:09Sizce bilimsel ve teknolojik olarak hangi engelleri aşmak gerekiyor?
16:13Aslında bu hikaye tamamen yeni de değil.
16:151968'de Apollo 8 insanları ilk kez ayın etrafına götürdü.
16:19Sonra ay'a iniş geldi.
16:21Ama o dönemin mantığı daha çok şuydu.
16:24Gidelim, gösterelim ve geri dönelim.
16:26Bugün ise hedef farklı.
16:28Mesele sadece ay'a ulaşmak değil, ay'ın çevresinde ve yüzeyinde sürdürülebilir bir varlık kurmak.
16:34Bence burada asıl soru teknik olduğu kadar ekonomik.
16:37Çünkü ay'a gitmek başka, ayda kalmak başka.
16:41Kısa süreli bir görev planlamak büyük bir başarıdır.
16:44Ama kalıcı varlık dediğiniz anda işin içine enerji giriyor, yaşam destek giriyor, haberleşme giriyor, bakım giriyor, lojistik giriyor.
16:52Ve en önemlisi finansman giriyor.
16:54Yani soru artık ay'a insan gönderebilir miyiz değil.
16:59Asıl soru şu, bunu düzenli, güvenli ve ekonomik olarak sürdürülebilir bir hale getirebilir miyiz?
17:04Ay ekonomisinin kalbi bence tam olarak burada atıyor.
17:08Çünkü ayda kalıcı bir düzen kurmak istiyorsanız, önce insanı değil, alt yapıyı göndermeniz gerekir.
17:14Yani enerji sistemleri, yaşam modülleri, araçlar ve ekipmanlar önce gitmeli.
17:18Bir anlamda ay ekonomisi insan taşımacılığından önce kargo taşımacılığıyla başlayacak.
17:23Bu yüzden ay ekonomisinin ilk dili bence turizm değil, lojistiktir.
17:28Kim aya daha düzenli, daha güvenilir ve daha düşük maliyetle kargo taşıyabilirse uzun vadede aydaki düzenin temelini de o atacak.
17:37Tabii bunun önünde çok ciddi engeller var.
17:40Birincisi radyasyon, dünyadaki gibi atmosfer ve manyetik alan kuruması ayda yok.
17:45İkincisi ay tozu yani regolit.
17:47Bu sıradan bir toz değil.
17:49Çok ince, çok aşındırıcı ve ekipmanlar için ciddi bir problem yaratabilecek bir malzeme.
17:55Ayın ekonomik açıdan ilgi çekmesinin bir nedeni de yalnızca düz kurumaya uygun bir yer olması değil,
18:00aynı zamanda bazı değerli kaynaklar barındırılması.
18:03Ay toprağının içinde oksijen üretiminde işareyebilecek ilmenit gibi mineraller var.
18:08Ayrıca demir ve titanyum gibi metaller de içeriyor.
18:11Bir de özellikle kutup bölgelerinde bulunan su buzu var ki bu belki de en kritik kaynak.
18:17Çünkü su hem yaşam desteği için hem de ileride yakıt üretimi için büyük önem taşıyor.
18:22Bu yüzden en önemli kavramlardan biri yerinde kaynak kullanımı.
18:27Çünkü dünyadan aya su, oksijen ve yapım malzemesi taşımak muhtemelen tarihin en pahalı lojistik operasyonu olacaktır.
18:34O yüzden ayda kalıcı varlığın ekonomik temeli mümkün olduğunca aydaki kaynakları kullanmaktan geçiyor.
18:41Enerji konusu da bu yüzden çok kritik.
18:43Ayda yaklaşık 2 hafta süren çok uzun geceler var.
18:47Bu yüzden sadece güneş enerjisi yeterli olmayabilir.
18:50Bu nedenle küçük miktar fizyon reaktörleri artık ciddi şekilde konuşuluyor.
18:56Hatta bence ayda kalıcı hayatın anahtarı roketlerden çok reaktör olabilir.
19:01Çünkü enerji yoksa ne ekonomi çalışır ne de yaşam sürer.
19:04Cem Bey bir de işin duygusal yönü var.
19:07Bu uzay turizmi.
19:08Önümüzdeki yıllarda uzay turizminin geliştireceğine inanıyor musunuz?
19:10Evet, şimdi bunların uzay turizmiyle ilgisine çok açık bir ilgisi var.
19:17Bugüne kadar uzay turizmi daha çok kısa süre deneyimlerden ulaşıyordu.
19:22Örneğin Katy Perry'i işte atmosferin dışına çıkarıp yörüngeye koyup
19:27Carman Line dediğimiz tam uzayın başlangıç noktasına götürüp geri getirmek gibi operasyonlar yapıldı.
19:35Ay ise bunu bambaşka bir seviyeye taşıyacaktır.
19:39Çünkü o noktada uzay artık sadece çıkılıp geri dönülen bir yer olmaktan çıkar.
19:44Gerçek bir destinasyona dönüşür.
19:46Çünkü ayın dünyaya uzaklığı yaklaşık 380 bin kilometre.
19:50Şu anda yapılan ay turizmi operasyonları yaklaşık 100 kilometreden oluşuyor.
19:56Ama şimdi dürüst olmak lazım.
19:59Yakın maddede ay turizmi kitlesel olmayacaktır.
20:01Çünkü çok pahalı, çok sınırlı ve sadece 100 gelir grubuna yönelik bir operasyon olur diye düşünüyorum.
20:11Bence kısa vadede ayın asıl ekonomik değeri turizmden çok teknoloji geliştirmede,
20:16lojistik ağ kurmada ve yeni bir uzay tedarik zincirinin temelini atmada yatıyor.
20:21Yani eğer bu başarılıdırsa ay yalnızca bir keşif alanı değil yeni bir ekonomik bölge haline gelir.
20:27Ve asıl devrim de tam burada başlayacaktır diye düşünüyorum.
20:31Cem Bey çok çok teşekkür ederim.
20:32Sevgili seyirciler bu uzay sektörünü ben özellikle çocuğu olan ailelere tavsiye ediyorum yakından bakmalarını.
20:39Çünkü yapay zeka çağında pek çok insan acaba bizim oğlan kız büyüyünce ne iş yapacak diye endişe duyuyor.
20:45Duymakta da haklı ama uzay sektöründe büyük fırsatlar var gibi geliyor.
20:48En azından ben kendi oğluma tavsiye ediyorum.
20:50Uzay sektörüne şöyle bir dikkatli bakma abi diyorum.
20:53Size de tavsiye ederim.
20:54Belki de kim bilir çocuğunuz astronot olur.
20:57Kim bilir?
20:58Hayal kurmak serbest.
20:59Evet az gittik uz gittik bir yayının daha sonuna geldik.
21:02Önümüzdeki hafta yeni bir 5N1K'da buluşuncaya kadar ben Cüneyt Özdemir.
21:06Hepinize iyi günler.
21:07İyi akşamlar.
Yorumlar