- 11 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:28İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Bir anda gündemin bir numaralı maddesi haline geldi ayrıca Amerikan Dışişleri Bakanlığı Suudi Arabistan'a 24.3 milyar dolarlık 48
00:39adet F-35 savaş uçağı satışını onayladı.
00:43Bu da önemli bir başlık ve bunu da değerlendireceğiz.
00:47Peki Yemen'den fırlatılan bir İHA Kabe için ne kadar gerçek bir tehdit?
00:52Bu tehlikeli gerilim, askeri bir saldırı mı yoksa bölgesel dengeleri yeniden kurmak için sahaya sürülen siyasi bir koz mu?
01:01Bunu konuşacağız konuklarımızla birlikte.
01:03Tabi bir de sıcak gelişme var.
01:05Amerikan Başkanı Donald Trump.
01:06Dostum Polonya Cumhurbaşkanı cesur liderliği sayesinde Polonya'da bir Amerikan ordu üssü kurulmasına yönelik önemli ilerleme kaydettiği ifadelerini kullandı.
01:21Amerika Birleşik Devletleri Polonya'da bir kara üssü kuracak.
01:25Bu ne anlama geliyor?
01:26Avrupa'nın güvenliği ve tabi ki Rusya, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkiler ve gerilim açısından neler getirecek?
01:35Bunu da konuklarımıza konuşacağız.
01:37Hemen konuklarımı tanıtmak istiyorum.
01:38Fatih Fuat Tüncer, Alihan Limoncoğlu ve Selim Han Yeni Ağcı'nın bizimle birlikte stüdyomuzda hoş geldiniz.
01:43Hoş bulduk.
01:44Hoş bulduk tekrar.
01:45Öncelikle Beşiktaş'ı kutlayalım.
01:47Evet.
01:47Güzel galibiyetinden dolayı.
01:48Beşiktaş, UEFA Avrupa Ligi'nde Fransa'nın Marsilya ekimini 4-1 mağlup etti ilk maçında.
01:54Önemli bir galibiyet.
01:55Tebrik edelim.
01:56Güzel de bir galibiyet.
01:57Ve diğer Türk takımlarının da Avrupa Kupalarında başarılı sonuçlar almasını temenni edelim önümüzdeki haftada.
02:02İnşallah Galatasaray'da toparlayacak.
02:04Ben Marsilya'yı mağlup edecektir diye düşünüyorum.
02:06Evet.
02:06Evet, umut ediyoruz.
02:08Evet, Fatih Bey sizinle başlayalım.
02:09Tabi burada tüm dünya, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran arasındaki savaş ve sonra Hürmüz Boğazı'nda,
02:18çıkan krizle birlikte ekonomik olarak sarsıldı.
02:22Net bir şekilde tüm dünya ekonomilerini olumsuz etkiledi bu durum.
02:26Ve sonrasında işte Suudi Arabistan ve Yemen'deki Husiler arasında çıkan gerilimle birlikte Hürmüz Boğazı'nda şimdi de Babil Mendeb krizi
02:35eklenmiş oldu.
02:36Şimdi tabi ki orada ekonomiyi etkileyen bir boğaz ve burada da özellikle Avrupa'nın can damarlarından birinden bahsediyoruz.
02:44Ve yine ekonomi üzerinde önemli tehditler, algılar oluşuyor ki Avrupa ülkelerinde yavaş yavaş harekete geçtiğini görüyoruz.
02:52Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda Avrupalı müttefiklerin harekete geçiremediğini görmüştük.
02:57Ama şimdi mesela İtalya'dan İtalyan ticaret gemilerini korumak amacıyla bir koruma grubunun görevlendirilebileceği yönünde Savunma Bakanı'ndan bir açıklama var.
03:06İşte bu bütün dengeleri bir anda değiştirecek gelişmeler.
03:09Ama özellikle Suudi Arabistan ve Husi'ler arasındaki bu gelişmede girişte açıkladığımız Mekke yakınlarında düşürülen İHA ne anlama geliyor?
03:18Mekke çünkü tüm İslam alemi için önemli, kutsal bir mekan ve Husi'lerin bu tehdidiyle birlikte bu gerilim hangi noktalara
03:29evrilecek tehlikeli bir tırmanış bekliyor musunuz?
03:31Eren Bey öncelikle şunu söyleyelim hem de son birkaç senedir özellikle 7 Ekim'den bugüne işte medyada Yemen ordusu bunu açıkladı.
03:42Yemen şunu yapacak dediğimiz şey işte bugün hikaye dönüp dolaşınca bunun işte Yemen değil Husiler olduğu,
03:48Yemen'deki uluslararası güçlerce tanınan, Birleşmiş Milletlerce tanınan, hükümetin başka olduğu ve Yemen'de 3 ayrı yapının grubun olduğu,
03:59işte bir tanesi Husiler kuzeyde, diğeri işte uluslararası yapının tanıdığı, Birleşmiş Milletler tarafından tanınan diğer devlet,
04:11Suudi Arabistan destekli, daha doğrusu devlet demeyelim yapı diyelim, bir diğeri de Birleşik Arap Emirlikleri'nin desteklediği güneydeki parça.
04:20Ama biz son birkaç yıldır sanki Yemen Husilerden ibaretmiş gibi özellikle 7 Ekim sonrası biraz da işte İran propagandasının bir
04:30parçası olaraktan.
04:31Ve maalesef hocam kesiyorum maalesef Türk televizyonlarında da yapılıyor.
04:35Tabii ki tabii özellikle işte İran propagandasının bir parçası olarak Yemen eşittir Husiler ki hatırlayalım haberleri işte Yemen ordusu İsrail
04:44'e saldırı başlattı,
04:45Yemen ordusu şunu yaptı diye verilmişti. Bugün artık işte Husiler kim, işte uluslararası devletlerin tanıdığı, yapıların tanıdığı hükümet kim veya
04:57Birleşik Arap Emirlikleri'nin desteklediği diğer yapı kimin tartışılmaya başladığı bir döneme giriyoruz.
05:02Ama tabii Husiler konusu özellikle son dönem Kızıldeniz üzerinden çok önemli.
05:07Çünkü siz de bahsettiniz işte Hürmüz'ün yaşadığı sıkıntı, Hürmüz'ün kapatılması bir de üzerine işte son dönem Husilerin Kızıldeniz'de
05:16özellikle Muhay'ı ele geçirdiğinin iddia edilmesiyle birlikte
05:20tüm dünya bu Husiler tehlikelidir noktasına geldi.
05:25Tabii ki neden önemli?
05:26Uluslararası ticaretin dünyada yüzde ondan fazlası, kimi kaynaklara göre yüzde 12, kimi kaynaklara göre yüzde 15.
05:34Bu da uluslararası lojistik maliyetlerini ciddi anlamda arttıran ve Avrupa gibi artık üretimin dışarıdan sağlandığı, üretimin yapılmadığı, temel ihtiyaç maddelerinin
05:47dışarıdan özellikle Çin'den alındığı bir denklemde
05:51veya işte hem sadece enerji arzı değil tüketim mallarının arzının da geçtiği bir denizde çok ciddi bir tıkanma var.
06:00Tabii bu sefer de işte Husiler deniyor, İran denmiyor.
06:04Hürmüzden farklı olmasının ve Avrupa'nın daha farklı davranmasının sebebi Husiler bir devlet yapısı değil.
06:12Egemen bir temsilci değiller ama İran egemen bir devlet ve Körfez'deki problem çok daha farklı.
06:20Ve bu anlamda Avrupalıların Hürmüz'e girmemesinin sebebiyle işte Kızıldeniz'e müdahil olmasının sebebi birbirinden farklı sebepler.
06:30Birçok farklı nedeni var.
06:32İşte oradaki savaş ve oradaki çatışma durumu birbirinden farklı.
06:36Suudi Arabistan meselesine gelirsek bu konu biraz sanki provokasyon amaçlı.
06:43Her ne olursa olsun Mekke'ye yönelik bir saldırı Husiler tarafından düzenlediğine dair kesin bir kanıtta yok.
06:53Sanki bu biraz dünyanın özellikle işte İslam aleminin dikkatini çekmek için yapılmış bir habere benziyor.
07:00Çünkü Mekke'ye saldırı başka bir farklı bir mezhep, farklı bir durum da olsa İslam alemi içerisinden böyle bir şeyin
07:10olması daha büyük bir infial yaratır diye düşünüyorum.
07:15Ama Kabe Husiler tehdidi altında mı sorusu sanki Prens Selman'ın, Prens Selman tehdit altında değil de Kabe tehdit altındanın
07:26bir başka versiyonu gibi.
07:28Dediğim gibi mesele biraz Suudi Arabistan ve Yemen'in özellikle 2004'teki süreçte başlayan gerilim, 2014'te Husilerin başkenti ele geçirmesi, sanayi
07:41ele geçirmesiyle devam eden gerilim ve işte bölgedeki Alihan hocamla Selman hocam da daha iyi bilirler.
07:48Diğer görmezden gelinen Arap Yarımadası'ndaki Şiilerin yeniden görünür hale gelmesi, özellikle son dönem İran destekli grupların ön plana çıkması
08:02da bu meselenin bambaşka bir boyuta evrildiğini de görüyoruz Erhan Bey.
08:07Evet tabii tehlikeli bir tırmanış söz konusu.
08:10Alihan Bey burada özellikle Suudi Arabistan'ın Fatih Hoca'nın da dediği gibi sanki bir destek arayışı içinde olduğunu net
08:17bir şekilde görüyoruz.
08:18Bu saldırıların en üst seviyeye çıktığı günlerde Amerikan Başkanı Donald Trump'ı aradığını biliyoruz Veliya Prens'in.
08:26Hatta aynı gün içinde iki telefon görüşmesi gerçekleştirilmiş, askeri destek istendi ama ABD bu işe pek girmek istemiyor.
08:35Özellikle Donald Trump'ın sonraki açıklamalarına baktığımız zaman Husiler bize ve Amerikan gemilerine saldırmayacaklarına dair garanti verdi diyor.
08:44Onu ilgilendiren tarafın bu olduğunu anlıyoruz.
08:46Suudi Arabistan'a herhangi bir destek vermeyecek.
08:48Ama tabii girişte de belirttiğimiz gibi F-35 satışıyla ilgili büyük bir anlaşmayı da onayladıklarını görüyoruz.
08:56Çok uzun zamandır da Suudi Arabistan'ın F-35 almak için beklediğini de biliyoruz.
09:00Ama bölge ülkeleri arasında İsrail'in F-35 konusunda kimsenin kullanmasını istemediği bir silahı olduğunu Amerika'ya bildirdiğinin de altını
09:10çizelim.
09:10Şimdi burada ABD belki Suudi Arabistan'a destek vermiyor.
09:14200 kişilik bir istihbarat birliği verilmiş istihbarat desteği için.
09:19Ama Suudi Arabistan Fatih Hoca'nın da dediği gibi sanki yani bu tehdit tüm İslam alemine ve İslam aleminin kutsal
09:26beldelerine yönelik bir saldırı gibi gösterip çevresindeki belki Müslüman ülkelerden bir destek mi almaya çalışıyor?
09:35En önemli soru şu Suudi Arabistan gibi bölgenin güçlü ordularından birine sahip olan bir ülke neden Husilere karşı başarılı olamıyor?
09:43Şimdi o kadar dolu bir soru ki hangi birine cevap vereyim ona şaşırdım.
09:47Ama şunu söylemek lazım.
09:48Husilerle ilgili problemi uzun zamandır, yıllardır çözemiyorlar.
09:52Birinci olarak bunu yazalım.
09:53İki, tarihe baktığımızda o kadar önemsiyorlarsa İslam için, dinimiz için kutsal olan yerlere vakti zamanında Fransız askerlerini oraya sokmayacaklardı.
10:04Türk askeri korkusuyla yani Türkler gelirse bir daha gitmez korkusuyla.
10:09Bunun da bir altını çizelim meşhur orada.
10:11Yılını...
10:1179 kahve baskı.
10:12Evet, 78-79 diyecektim ben de tam.
10:14Doğru hatırlıyormuşum demek ki.
10:17Oteybi aşiretinden birilerinin liderliğinde biliyorsunuz bir baskın ve kuşatma süreci var.
10:23Onu Fransız askerleri getirerek çözüyorlar.
10:26Hatta Yalan'dan şehadet getirdiklerine dair bir takım şeyler var.
10:33Şimdi işine geldiği zaman böyle, işine geldiği zaman böyle yapıyor.
10:36Suudi Arabistan'a bunu kullanıyor.
10:38Ama tabii şunu da söylemek lazım.
10:39Bu husileri de savunmak istemiyorum.
10:42Savunan biri gibi gözükmek istemiyorum.
10:45Yoksa senin yerinde bir sürü savunan var medyada.
10:47Zaten o yüzden, maalesef bu durum biz kendi aramızda da, arkadaş olduğumuz için dışarıda konuştuğumuz zaman da fark ettik bunu.
10:57Kendi aramızda da konuştuk.
10:58Muazzam bir propaganda yapılıyor Türkiye'de de.
11:01Ben açıkçası rahatsızım.
11:02Çünkü bazen Türk televizyonlarının bazını seyrettiğim zaman İran Devlet Televizyonu'nu seyrediyorum.
11:09Press TV mi açık?
11:10Press TV mi açık yoksa işte X Türk kanalım açık, haber kanalım açık.
11:15Ben şaşırıyorum vallahi.
11:18Çünkü bunlar bizi hiç seven insanlar değil.
11:20Anlatabiliyor muyum?
11:22Tarihi olarak Zeydiler, Osmanlı döneminden beri problem çıkartmış insanlar.
11:29Ve bana garip geliyor bu kadar rahat da yani Türkiye'de bu kadar rahat da bunların savunuluk propagandası yapılması da garip
11:35geliyor.
11:37Şu anki duruma dönecek olursak şunu söyleyebiliriz.
11:41Suudi Arabistan'a evet desteğe ihtiyacı var.
11:42Çünkü Suudi Arabistan ordusu ile ilgili şöyle temel bir problem var.
11:44En başından beri yani yıllardır böyle belki 20 sene evvel, 25 sene evvel de böyleydi.
11:49Evet ordu, teknolojik olarak çok ileri vesaire filan.
11:51Fakat işte orduların sadece şeyi ekipman değil biliyorsunuz moral, motivasyon yani aslında daha doğru ifadeyle.
11:59Orduların motivasyonu çok önemli.
12:00Ve Suudi Arabistan ordusu böyle bir motive ordu geleninden de gelmiyor.
12:05Ordu kimlerden oluşuyor?
12:06Yani bu da bir soru işareti.
12:09Şimdi Birinci Dünya Savaşı'ndaki Türk ordusu veya Osmanlı ordusu diyelim, teknolojik olarak birçoğunun gerisindeydi aslında.
12:19Belki Rusya haric bütün büyük diğer ülkelerin gerisindeydi fakat en çetin savaşları verdi.
12:25İşte Çanakkale, Kut Zaferi vesaire gibi, Galiçya'daki savunma zaferi vesaire.
12:31Bunların hepsinde başarılı oldu.
12:32Niye?
12:32Çünkü motive bir ordu vardı.
12:35Bununla ilgili bir sürü Napolyon'un sözleri, İskender'in sözleri, büyük generallerin sözlerini söyleyebiliriz.
12:39Ama sonuçta şunu söylemek en önemlisi.
12:41Moral motivasyonu çok önemli ortada.
12:43Suudi Arabistan ordusu da bu çok büyük eksiklik.
12:45Evet pilot yetiştirebiliyor, bunu da söylüyorum fakat iş karaya geldiği zaman çok fazla insan o kadar da savaşçısı gelmiyor gibi
12:54Suudi Arabistan'a.
12:55Bir de orada kurulan düzende bir refah, o petrol gelirinden ve diğer gelirlerden gelen refah pompalama düzeni olduğu için askerlik
13:02yapacak insan da bulmakta zorlanıyor Suudi Arabistan.
13:05O yüzden de bunu bir türlü bitiremedi, işin doğrusu söylemek gerekirse.
13:09Yakın zamanda bitirecek gibi de durmuyor.
13:12O yüzden de başka müttefiklerinden yardım istiyor.
13:16Ama tekrar bence en başta söylediğim şey en önemlisi, Türk televizyonlarında bu kadar çok bunun propagandasının görülmesi beni gerçekten çok
13:26çok çok çok rahatsız ediyor yani.
13:29Bazen iş şeyden çıkıp hani herkesin fikri olabilir, farklı olabilir bu konuda.
13:33Biz de yüzde yüz an içeri düşünmüyoruz eminim dördümüzde ama yani işin düşünce farklılığından çıkıp tamamen şeye dönüştüğünü görmek de
13:41beni bazen çok çok rahatsız ediyor.
13:43Propagandaya, hatta propaganda ile geçtim reklamlara yani böyle İran ve İran'ın müttefikleri reklamlarına dönmesi beni çok çok rahatsız ediyor.
13:52Evet Selim Han Bey, bu sorun nasıl çözülecek?
13:55Südya Arabistan bu işi tek başına halledemeyecek gibi görünüyor.
13:58Amerika Birleşik Devletleri'nden destek alamadı.
14:01Tabii işin içine bir de Mekke İttifakı gireriz.
14:03Pakistan ve Türkiye gibi iki önemli müttefiğe sahip.
14:07Ama tabii ki daha yeni kurulmuş bir ittifaktan bahsediyoruz.
14:11Daha çerçevesi çok netleşmemiş.
14:13Ülkelerin birbirlerine yardımı konusunda hangi şartların ortaya çıkacağına dair kamuoyuna açıklanmış çok bilgi de söz konusu değil.
14:21Ama en azından şu an için Pakistan ve Türkiye'den yardım istediğine dair bir emare de yok.
14:26Ama Suudi Arabistan şunu da belirtmemiz gerekiyor.
14:31Tabii ki Babil Mendeboğazı'ndan geçen gemilerin şimdi Hürmüz Boğazı'ndaki o tıkanıklık gibi tamamen engellendiği söylenemez.
14:40Husiler şöyle bir açıklama yapıyor.
14:42Biz sadece Suudi Arabistan bandıralı gemilerin geçişini engelliyoruz.
14:46Bunun dışında diğer ülkelerin gemilerini herhangi bir kısıtlama söz konusu değil.
14:51İstedikleri gibi geçebiliyorlar.
14:53Şimdi öyle olunca da yardım edecek ülke bulmakta bir hayli zorlanıyor Suudi Arabistan.
14:59Faturanın sadece kendisine kesilmesinden rahatsız.
15:02Faturayı paylaştırmak istiyor gibi bir stratejisi var Suudi Arabistan'ın doğru mu?
15:06Şimdi en başından söyleyeyim Suudi Arabistan petrol üretimini arttırmaya karar verdiği anda faturayı paylaştırır dünyada.
15:12Ciddi bir şekilde petrol piyasalarının derinden etkileyerek sadece askeri unsur değil sadece politik unsur değil.
15:18Petrol üreticisi ülkeler arasında başat bir aktör olduğu için ve bu noktada da İran'ın hem savaştan hem Hürmüz Boğazı
15:27'nda krizden müzdarip bir noktada olduğunu bildiğimiz için bu noktada bu kozunu iyi kullanır.
15:31Özellikle son yıllarda Birleşik Arap Emirlikleri ile olan aralarındaki ortaya çıkan ihtilafı çeşitli yollarla da çözemedikleri için belli noktalarda da
15:41belli ölçeklerde de başta Yemen meselesi olmak üzere.
15:45Yavaş yavaş rakip olmaya başlayan Suud ile Birleşik Arap Emirlikleri ile denklemin içerisine soktuğumuzda hem Yemen meselesiyle alakalı olarak bu
15:54yükün paylaştırılması hem de süre gelen karşıtlığın süre gelen rakipliğin belli oranlarda bir avantaja dönüşmesi için bu aparatları kullanabilirler.
16:05Ama bu ilk tercihleri mi olur? Görüyoruz ki ilk tercihleri olmayacak çünkü Donald Trump'ın siz de bahsetmiş olduğunuz gibi
16:11satışını onaylamış olduğu, başta İsrail kamuoyunda çok çok yer almış olan, tepki çekmiş olan, daha Suudi Arabistan İbrahim anlaşmalarını imzalamadığı
16:22bu F-35'ler bize orta ve uzun vadede tehdit olabilir diyerek Netanyahu hükümetinin yer yer sıkıştırıldığı bir mesele olan
16:29F-35'lerin alımını gerçekleştirdi.
16:33Tabi ki bu pat diye envantere dahil olacak hemen Suudi Arabistan kullanabilecek diye bir mesele ortada söz konusu değil fakat
16:40önemli olarak bir politik, işimlilik olarak bir politik zımmı da olsa bir destektir.
16:45Ben bunu böyle bu şekilde yorumluyorum. Yani her ne kadar Amerika Birleşik Devletleri işte ummanda görüştü, tamam siz Suudi Arabistan
16:52'a ne yaparsanız yapın bizi dokunmayın vesaire gibi haberler çıkıyor ama
16:55bir taraftan da Trump yönetimi farklı aparatlarla aslında arkasında olduğu desteğini vermekte olduğunu gösteriyor.
17:03Sebebi ne? Şimdi siz bir silah satıyorsunuz bunun karşısında para alacaksınız.
17:07Suudi Arabistan savaştan veyahut güvensiz, istikrarsız bir ortamla etkilenen bir ekonomiye sahip olduğu zaman Amerika Birleşik Devletleri'nin borcunu neyle
17:15ödeyecek?
17:16Hurmayla ödemeyecek herhalde. Bu sebepten dolayı da Amerika Birleşik Devletleri Suudi Arabistan'ın stabilizasyonunu mutlaka ve mutlaka bir noktada destekleyecektir.
17:25Ha bu durum Yemen meselesiyle alakalı olarak Suudi Arabistan ve Husziler arasında olan durum bir noktada İran'ın bir noktada
17:35İsrail'in işine çok yarayan bir durum açıkçası.
17:37İran'ın işine yarıyor. Sebebi şu kendisine olası saldırılarda yine tekrardan bölgeyi özellikle körfez ülkelerini hedef alabilecek pozisyonunu çekinmeden İran
17:48her zaman ineliyor.
17:49Bu inelediği zaman da Trump'ın aklındaki saldırı veyahut Netanyahu'nun tekrar iktidarda kalırsa Trump'ı zorlayacağı saldırı daha doğru
17:59ifadeyle
18:01gerçekleştiği takdirde İran'a ve İran'da bölge ülkelerini vurmaya başladığı zaman ben bu kadar sessiz kalacağını düşünmüyorum bölge ülkelerinin.
18:08İlk dalgalarda olduğu kadar.
18:11Tabi bu ikinci vuruş hakkını önlemenin bir yolu var. O da nedir?
18:17Yemen'de Husziler üzerinden bir kriz, kaos çıkartıp Suudi Arabistan'ı bu bölgede meşgul etmek.
18:22Çünkü daha stratejik noktalarına hedef alabileceğinizi gösteriyorsunuz.
18:27Bu bir noktada İran'ın işine yarıyor.
18:29Bir noktada İsrail'in işine yarıyor.
18:31Niye İsrail'in işine yarıyor?
18:32Siz bahsettiniz yine Mekke anlaşması söz konusu.
18:36Mekke anlaşması büyük bir panik atmosferi doğurdu İsrail dış politikası üzerinde.
18:43Hatta ve hatta Netanyahu hükümetinin hem kendisinin hem de çeşitli farklı hükümet ortağı unsurlarının neredeyse seçim sattığı mahallinin neticelenmesine
18:54çok kısa günler kala, çok kısa bir dönem kala bu süreç içerisinde sürekli Türkiye aşağı, Türkiye yukarı, Suriye üzerinden, Doğu
19:02Akdeniz üzerinden vs.
19:05meseleleri gündeme getirmeye başladığı bir evre gördük.
19:08Buradan sıyrılmak için Suriye'de başarılamayan bir plan var.
19:13Orada bir havaüstünün bombalanması ve bir tahrik durumu söz konusu.
19:18Peki burada Suudi Arabistan'ı tahrik eder miyiz?
19:21Buradan bir Yemen krizi çıkar mı?
19:23Yemen krizi üzerinden de bir Mekke ittifakı.
19:26Burada bir yıllardır Mısır'ın, Birleşik Arap Emirlikleri'nin, Suudi Arabistan'ın içerisinde olduğu hava koalisyonunu gibi
19:35yani çıkamadılar o işin içerisinde sürekli hava bombardımanlarıyla.
19:38Siz az önceki soruda sormuştunuz niye bitmiyor diye.
19:40Çünkü sürekli hava bombardımanı yapıyorsunuz ve kara harekat düzenleyemezseniz nasıl böyle problemi,
19:46kendiniz için problem gördüğünüz bir meseleyi çözeceksiniz.
19:50O da ayrı bir muamma.
19:52Ama aynı girdabın içerisine sokar mıyım?
19:54Ve buradaki, başta Türkiye olmak üzere, Mekke ittifakı içerisindeki unsurların odak noktasını Yemen'e kaydırabilir miyim planı var.
20:04Yani ben tabii ki bunun eş zamanlı, eş güdümlü iki devletin de işte bu dünyayı beş büyük aile yönetiyor şeyindeki
20:13gibi,
20:13söylemindeki gibi bir araya gelip de Yemen üzerinden hadi Türkiye'yi veyahut işte Pakistan'ı,
20:19hadi Suudi Arabistan'ı eş zamanlı bir şekilde sıkıştıralım değil ama tabloya baktığınızda kime yarar diye bakıyorum.
20:26İkinci saldırı dalgasında, yani ikinci safhada diyeyim çünkü saldırı dalgaları çok fazla oldu İran'a karşı.
20:33İkinci safhada İran'ın işine yarar.
20:36Çünkü kendisine yönelilebilecek bir ikinci vuruş riskini ortadan kaldırmış oluyor.
20:41İsrail'in işine yarar.
20:42Kendisine tehdit görmüş olduğu bir ittifakı belli başlı meseleyle, çok ağır bir meseleyle,
20:49daha pek çok uluslararası hukuka uygun olarak düzenlenmesi gereken nizamnamelerin daha yeni yeni olduğu bir dönemde,
20:58ciddi bir sınava tabi tutmak durumunda kalıyor.
21:01Böyle baktığımız zaman itidalli olan tarafın çok daha sağlam bir şekilde ayakta duracağı bir süreci ben okuyabiliyorum açıkçası.
21:11Suudi Arabistan'ın da artık İHA'nın menşeyi, işte Husiler midir, başka bir yer midir?
21:16Bunu biz tabii ki bilmiyoruz.
21:17Husiler bu arada yalanladılar.
21:18Yani biz böyle bir İHA'yı şey yapmadık, yani göndermedik Mekke'yi mükereme şeylerini diye.
21:25Ya işte bilmiyorum, ben önümdeki verilerle konuşabiliyorum anca.
21:30Buradan programlar çıktıktan sonra tabii ki seninle çok daha farklı konuşurum da,
21:34ekranın önünde önümdeki verilerle konuşmak durumundayım.
21:39Baktığımız zaman İran'ın Suudi Arabistan'da belli noktalarda sakin kaldığını,
21:44Meram'ın uluslararası kamuoyunu anlattığını,
21:46Hürmüz Boğazı gibi Babil Mendebin de sıkışabilme ihtimaline karşı,
21:49yani bugün Suud gemisini sadece vuruyorum derken, yarın başka bir gemi olur.
21:53Suud gemisini vuruyorum derken yanlışlıkla başka bir gemiyi vurursun.
21:57Biz bunu Suriye'de gördük.
21:59Yani İsrail uçağını vuruyoruz diyerek çok şey,
22:04Rus uçağı hedef alındı şey tarafından, İranlı milisler tarafından Suriye'deki.
22:09Hatta hatta İsrail uçaklarının, Rus uçaklarının arkasında saklanarak bir yanıltıcı manevraları vardı.
22:14Gerçi ondan başlarında pek bir iş gelmedi ama,
22:17bu tarz krizler olabilir.
22:19Kızıldeniz'de yaşandığı zaman çok daha riskli,
22:22çok daha fazla önünü alamayacağınız bir tetiklemeye yol açabilir.
22:27Bu sebepten dolayı Suudi Arabistan'ın şu an biraz daha sakin durduğunu
22:30ve bunun karşılığında da Trump'ın satışları onayladığını görüyorum.
22:34Bu durum ekstradan da İsrail için bir yük getirir yani.
22:37Çünkü yarın muhtemelen Yediyot, Ahronot'ta, Hares'te vs. de şunları göreceğiz.
22:43Suudi Arabistan hani Abraham Anlaşmaları imzalıyordu, imzalamamasına rağmen Amerika Birleşik Devletleri Suudlara böyle bir lütuf veriyor diyerek hükümet eleştirilecektir İsrail'de
22:54de.
22:54Evet, Suudi Arabistan'da gece saatlerinde Sivil Savunma Müdürlüğü tarafından APA ve Hamis, Muşahit kentlerinde erken uyarı sistemi devreye alınmış bir
23:07saldırı tehlikesine karşı.
23:08Ama sonrasında bu uyarı sistemi devreden çıkarılmış ve herhalde bir saldırı gerçekleşmedi.
23:19Buna dair bir bilgi yok ve tehlikenin ortadan kalktığına dair de bir açıklama gerçekleştirilmiş.
23:28Tabi Yemen'de Husiler Suudi Arabistan'a ait F-15 savaş uçaklarının son 24 saatte Taiz ve Hacca vilayetlerinin 37 hava
23:38saldırısı düzenlediğini ve saldırıda sivillerden ölen ve yaralananların olduğunu da öne sürmüştü.
23:44Tabi karşılıklı saldırılar ve tehditler devam ediyor.
23:48Diğer taraftan tabi bu gerilimin başladığı günden bu yana son bir haftadan uzun sürede diyelim.
23:57Yemen'de Husilerin önemli kazanımlar, toprak kazanımları elde ettiğini, alan hakimiyetinde artırdığını söylememiz gerekiyor.
24:05Tabi burada merak edilen konulardan biri, hep sorulan sorulardan biri Husilerin arkasında bu gerginliğin başlama anında harekete geçmesindeki motivasyon İran
24:16mı?
24:16Yani Husileri İran mı harekete geçirdi Suudi Arabistan'a karşı diye sorular var.
24:21Buradan kim kazançlı çıkar? Buradaki krizden Hürmüz'ün ardından Babil Mendeb'de yeni bir krizin ortaya çıkması.
24:28Tabi Mekke İttifakı sonrasında bu gelişmelerin yaşanması da manidar bulunuyor.
24:33Selim Hanım'ın da ifade ettiği gibi bundan en çok memnun olacak ülkelerden biri, memnun olmayacak ülkelerden biri İsrail.
24:40Ama Mekke Anlaşması ilan edildikten sonra İran'dan da eleştiren farklı sesler de duyduk.
24:49Sonrasında Arakçı'nın daha makul açıklamalar yaptığını, diplomatik dilde açıklamalar yaptığını, tarafsız kaldığını gördük ama
24:56diğer taraftan Husilerin de bu çatışmalar sırasında komutanlarının bir Arap televizyonuna canlı yayınında Mekke İttifakı'nı küçümseyen bazı açıklamalar yaptığını
25:08da gördük.
25:08Yani İsrail ile İran aşağı yukarı aynı şeyleri söylüyor diyebilir miyiz?
25:11Siz demek istemiyorsunuz da ben diyeyim.
25:14Ben size soru soruyorum, siz yorumluyorsunuz.
25:16Burada Husilerin arkasında...
25:17Hocam siz de cevaplayın.
25:18Evet Fatih Hocam, Husilerin arkasında bu motivasyonda İran harekete geçiren en önemli faktör.
25:25Bu tabi elimizde yine bir veri yok, bir yorumdan öteye gitmeyecek. Siz katılıyor musunuz bu görüşe?
25:30Tabi ki katılıyorum.
25:31Biz 27 Şubat tarihine geri dönersek en son görüşme savaştan önce Cenevre'deydi yanlış hatırlamıyorsam.
25:40Cenevre'deki görüşme sonrası...
25:41Yine bu programda oturmuştuk.
25:42Evet yine böyle 3-4'ümüz.
25:44Biz buradaydık ve işte Hamani'nin o gün mesajları işte o günkü dini liderin diyelim.
25:51Mesajlarında şunu gördük ki savaşın başlayacağını Selim Han Hoca bize hissettirmişti o akşam.
25:59Dedi ki buradan bir Viyana görüşmesi çıkmaz, bu savaş başlar demişti.
26:04Ben de başlamayacağım düşünüyorum.
26:06Çünkü işte ara bulucu ülkeler çok olumlu geçti derken hem Amerika tarafından hem de İran tarafından sert açıklamalar gelmişti ama
26:14Hamani net bir plan vermişti.
26:16Yani İran'a saldırının sonuçlarının ne olacağı bir kere Hürmüz Boğaz'ı kapatılacak dedi.
26:23İki, direniş ekseninin harekete geçeceğinden bahsetti.
26:27Şimdi buradaki direniş ekseninin harekete geçmesinin işte en önemli parçalarından bir tanesi Husiler.
26:34Sadece Lümnan'daki Hizbullah değil.
26:37Tabi Husileri Selim Han Hocam daha iyi yorumlar ama işte Hizbullah'tan biraz daha farklı, biraz daha bağımsız bir durumda...
26:44Hocam valla benim Yemen bilgim rahmetli Mehmet Niyazi'nin ah Yemen kitabını İldan çok öteye geçmiyor.
26:50Yalan olmasın.
26:51Bir de Yemen türküsü.
26:52Bu arada kitabımı çok öneriyorum gerçekten.
26:54Osmanlı Yemen'i, Yemen isyanları, Yemen'deki sosyolojik meseleleri daha bir yüz yıl önceden okumak isteyenler için de
27:01tekrardan Allah gani gani rahmet eylesin.
27:04Son dönemin en büyük Türk entelektüellerinden, tarihçilerinden birdir Mehmet Niyazi Hocam.
27:09Böyle de giriş yapayım.
27:11Ama tabi ki günceli de takip ediyoruz.
27:13Belli bir şeyimiz vardır ama estağfurullah.
27:15Sizler kadar bilemeyiz abi.
27:17Estağfurullah hocam.
27:18Şimdi kastetmeye çalıştığım şu.
27:20Tabi ki İran'a endeksli bir politika ama Alihan Hocanın da orada vurgusu önemli.
27:25İran ve İsrail'in son dönemde tepki gösterdikleri ortak meseleler var.
27:34Bunlardan bir tanesi Mekke İttifakı veya işte Suriye, pardon özür dilerim, Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri'nin güçlendirilmesi.
27:43Çünkü biz 28 Şubat'tan sonraki süreçte işte Trump'ın bunu beklemiyorduk, düşünmemiştik dediği bir süreç yaşadık.
27:50Görmüzün kapanması ve İran'ın körfez ülkelerine saldırması, körfez ülkelerindeki işte Amerikan üslerine saldırması
27:59veyahut işte özellikle Birleşik Arap Emirlikleri'nde, Suudi Arabistan'da enerji tesislerinin işte hedef alındığı bir sürecin yaşanması sadece İran'dan değil.
28:09Aynı zamanda direniş ekseni adı verilen işte Irak'tan, Lübnan'dan, Yemen'den saldırılar geldiğini gördük.
28:18Tabii bu anlamda İran'dan Rusileri bağımsız bir aktör olarak tutmak ayrı ama mesele Orta Doğu olduğu zaman
28:26aktörlerin işte o çok net safları veya çok net tarafları olmuyor.
28:32Mesele değiştiği zaman, gündem ve konu farklılaştığı zaman aktörlerin söylemleri de,
28:39iki düşman aktörün söylemleri de birbiriyle ortaklaşabiliyor.
28:43Bence bu da bu gündemden biri ama şimdi KC'ye baktığımız zaman işte Türkiye'ye savaşa mı hazırlanmalı?
28:50Muhtemelen Mekke İttifakı üzerine.
28:53Okuduğun için teşekkür ederim.
28:54Mekke İttifakı'nı biraz da Amerika Birleşik Devletleri'nin artık Orta Doğu denkleminden uzun vadede çıkma planının ardından
29:04biraz Suudi Arabistan'ın işte bölgesel denklemle müttefik kazanma hamlesi de yapıldığını yoksa
29:12Yemen'le alakalı işte Yemen'de Husiler bizi alt eder diye işte Pakistan ve Türkiye'nin desteğini ihtiyaç duyarak yaptığını söylemekte
29:22bence biraz hem Pakistan'ı hem de Türkiye'yi hafife almak olur.
29:26Bu biraz Suudi Arabistan'ın güvenlik denkleminde Amerikan güvencesine bel bağlayışının özellikle 28 Şubat'tan bugüne ona eksi yazması ve yeni
29:38müttefikler araması
29:39yine oradaki Birleşik Arap Emirlikleri ve Körfez'le olan ilişkilerdeki diğer aktörlerle olan ilişkilerdeki
29:46denklemin sürekli değişmesinden kaynaklı Suudi Arabistan, Türkiye Cumhuriyeti ve Pakistan Devleti bir ittifaka gitti.
29:54Ama bu ittifak demek değil ki işte Yemen'e saldıracak, Türkiye'ye savaşa girecek.
30:00Ama bu işte Kabe riskte mi konusu biraz da Prens Selman'ın işte İslam dünyasından destek almasıyla alakalı diye düşünüyorum.
30:10Çünkü Suudi Arabistan içerisinde de işte Prens Selman'ın politikalarına işte kurduğu vizyonun neredeyse İran savaşıyla birlikte alt üst olmuş
30:19sadece Prens Selman değil
30:20aynı zamanda Birleşik Arap Emirlikleri'nde işte Katar'ın da çok ciddi sıkıntıdan...
30:25Demek ki düşündükleri kadar oyun kurucu değillermiş yani aslında bunu görüyoruz yani.
30:28Yani tek...
30:31Orta Doğu'da gerçek bir tane oyun kurucu var yani.
30:34Herkes ona göre hareket etsin.
30:35E hocam tek hikmetiniz babanızın kral olmasıysa bu uzun vadeli bir vizyon ve şeyi kuramazsınız.
30:42Bugün Suudi Arabistan ordusu dediğimiz şeyin işte tamam komutanları Suudi, askerlerin neredeyse hepsi işte Pakistanlı, Sudanlı, Afrikalı paralı askerlerden oluşan
30:53bir yapı.
30:54Alihan Hoca'nın yayının başında bahsediyor yani ordular bir motivasyonla savaşır.
30:59Hani sizin işte Afrika'nın belirli bölgelerinden getirdiğiniz askerler işte Yemen'de hangi motivasyonla bir kara savaşı...
31:06Kara savaşan askerle vatanı için ailesini korumak için savaşan asker arasında çok büyük fark oluyor ister istemez şeyde.
31:15Sahaya çıkıldığı zaman yani tarihte bunun binlerce önleni gördük.
31:19Şimdi toplumsal yapı, sosyoloji yani Türkiye'den bakıp okuduğun zaman her şeyi Türkiye'de...
31:24Bizim anlayabileceğimiz şeyler değil bunlar ya.
31:26Ve Türkiye ile kıyaslayarak veya Batı'nın okuması bence çok daha sıkıntılı.
31:31Onlar da Batı'dan bakarak kendileriyle kıyaslayarak bir okuma yapıyorlar ama bölgenin gerçekliği birbirinden çok daha farklı.
31:40Hani işte Batı'da bazı şeyleri Alihan Hocam'ın hani ana çalışma konusudur.
31:46Milliyetçilik üzerinden okuyabilirsiniz ama Orta Doğu'ya giriş yaptığınız andan itibaren...
31:51Bambaşka bir parametre üzerinden okuyorsunuz.
31:54Mezhepler, aileler, kabileler, aşiretler bunların hepsi ayrı bir denklem ve buradaki bence asıl problem işte Amerika Birleşik Devletleri'nin herhalde
32:05İsrail paçasını bıraksa bir an önce işte o meşhur strateji belgesinde açıkladı.
32:10Asya Pasifiye entegre olmasının işte uzun vadeli korkusundan Prens Selman'ın alternatif aradığı bir dönemdeyiz diye düşünüyorum.
32:19Kurtulamayacak demek ki yani Trump'ın dönemi bitene kadar Trump o istediği Pasifik, Pasifiye çıkamayacak gibi gözüküyor.
32:25Şimdi Amerika Birleşik Devletleri, ben dönüp dolaşıp vurmam meselesine geliyorum.
32:30Hadi bizim gemilere saldırmayın da ne yaparsanız yapın meselesinin altında acaba şu yatıyor olabilir mi?
32:34Ben beraber düşünelim diye soruyorum.
32:36Biz İran ve Suudi Arabistan arasındaki son normalleşme anlaşmasının nerede yapıldığını biliyoruz.
32:41Pekin'de yapıldı.
32:42Çin'in burada çok ciddi bir etkisi vardı.
32:44Bu Suudi Arabistan'ın alternatif arayışları sadece Mekke anlaşmasıyla bir anda ortaya çıkan bir alternatif anlaşması ya da 28 Şubat'ta
32:52bir anda ortaya çıkan bir saldırı sonrasında gelişen bir refleks değil.
32:55Daha evvelden başlayan bir refleks ve bu reflekse karşı ilk Trump yönetiminde İsrail'in Çin'le olan anlaşmasından dolayı İsrail'de
33:06hükümet düştü 2018 sonunda.
33:11Suudi Arabistan'da da şimdi Mekke yakınlarında İHA görüyoruz.
33:15Bir ek yapalım.
33:16Bir sonraki hafta da Şii Mısır'ı ziyaret etti bölgedeydi onu da hatırlatmak gerekiyor.
33:20Şimdi mesele şu ben CIA'nin hala bölgede çok güçlü olduğunu düşünüyorum.
33:26Demokratik bir ülkede olmadığı için Suudi Arabistan yani bizdeki gibi seçimler veya İsrail'deki gibi seçimler olmadığı için bu seçim yolu
33:33da yapmaz.
33:34Bunun zaten daha evvel yapılmışı var hani o meşhur Cem Yılmaz şeyinde diyor ya evin yapılmışı var diye OPEC petrol
33:40krizini çözmek için de Amerika'dan bir yolu vardı.
33:42Eğer şu anki efendim suikast suikast evet ortadan kaldı yani birine veriyorsunuz parayı gidiyor vuruyor.
33:48Çünkü her ne kadar siz güvenlik önlemlerini ne kadar arttırırsınız arttırın bir lider için birileri kafaya koyduysa bu işi yapmaya
33:55Amerika özellikle bunu %80-90 olasılıkla yapıyor.
33:58Yani bu kadar şeyden kurtulun herhalde hocam sizin uzmanlık alınız ama Tito var sanırım Stalin çok öldürmeye çalışıp becerememiş.
34:05Çok fazla suikast atlatmış.
34:07Onun dışında 3 tanden 4 tanden 5 tanden kurtulsun 6. da öldürülüyor öldürülmesi gereken.
34:11Bu arada literatürde de ekleme yaptım.
34:13Bak gerçekten hocam biz dekapitasyon politikasının etkili olabileceğini işte Maduro da düşündü.
34:19Buraya da İran'a da böyle yaptı.
34:21Hamene'yi öldürür rejim düşür diye düşündü.
34:24Aslında evveliyatı da var ya sen şimdi 70'lere dağıldın aynı olayı daha öncesine dağılıyorsun aynı olayı.
34:29Hani dekapitasyon aslında bir dış politika aparatı olarak demek ki çok çok kullanılıyor yani.
34:36Hocam Amerika içinde ben sadece dış politika değil hatta birazcık daha derinleştiren mevzuyu konuyu batıya doğru çekiyor ki ben de
34:43konuşabileyim diye.
34:44Amerika'nın içinde de yapıyorlar bunu.
34:47Yani Kennedy suikastının ben ciddi bir şekilde CIA ile alakalı olduğunu düşünüyorum.
34:52Bütün suikasten elbette Lincoln suikastı başka bir şey elbette çok geri ama Kennedy suikastının da yüksek ihtimal bilmiyoruz tabii ki
34:59sizlerin ama bununla alakalı olduğunu düşünüyorum ben.
35:01Şimdi böyle geniş olarak baktığımız zaman ciddi problemli bir şey var.
35:04Trump ikinci bir eve gelişinde bunu da açıklayacağım demişti ama henüz duyamaz.
35:08İyi ama işte Trump'a da uyardılar farkındaysanız yani o unutmayın biz bazen unutuyoruz çok fazla hadise konuştuğumuz için.
35:14Trump da seçim için konuşma yaparken kulağını sıyırdı geçti yani adamın da yani gerçekten kulağını sıyırmak istediler vurmak istediler kurtulduğumu
35:23bilmiyoruz tabii de.
35:24Ara seçimede az kaldı. İkinci bir Trump'a suikast vakası olur mu?
35:28İkinci bir şey söyleyeyim şimdi filmlerin genelde biliyorsunuz ilki güzel olur ikincisi çok tutmaz.
35:33Siyasette de benzer olay yaşanırsa ben ikincisini çok tutacağını zannetmiyorum.
35:37Birkaç tane istisnası var tabii ikinci filmin veya devam filmlerin daha güzel olur Rocky gibi mesela en iyisi dördüncüsüdür ama
35:44genelde siyasette bu tutmaz.
35:46O yüzden de ben bunun tekraren öyle bir şey olacağını düşünmüyorum ama yerel seçim sonuçlarında bakın hala ben herkes diyor
35:54ki büyük bir demokrat zaferi bekliyor ama
35:57demokratlar kazansa bile ben öyle tamir edildiği kadar büyük bir zafer olacağını düşünmüyorum.
36:00Bakın İsveç'te anketler İsveç'te biliyorsunuz seçim oldu. Anketler çok büyük bir sol zaferi beklerken ucu ucuna yani böyle iki fark
36:10veya üç milletvekili farkla sol koalisyon kazandı.
36:13Şimdi bu hep sürekli bahsettiğimiz bir şey var. Siyaset biliminin önemlidir bu. İngilizce de buna shy tory efekt diyorlar.
36:20Yani yine bu utangaç muhafazakar etkisi. İnsanlar daha havalı görünen partilere oy vereceğini söylemeye eğilimli anketlerdi.
36:29Hangi parti daha havalı görünüyorsa o zaman biz de hatırlarsınız belki bir yerel seçimde CHP İstanbul Belediyesi için ortamlarda sırrıya
36:40attım dersin diyordu.
36:41O zaman Sarıgül'e ver ama işte ortamlarda gerekiyorsa başka daha havalı görünen daha hip görünen bir adaya oy verdim
36:50dersin diye bir kampanya vardı internetten.
36:53Aslında biraz da bunu şey yapıyor. O yüzden de ben hala Amerika'nın ara seçimlerine dediğim gibi tekrar demokratlar kazansa
37:00bile öngörüldüğü kadar büyük bir kazanım olmayacağını düşünüyorum.
37:04Biraz daha yakınlaşsın daha net bir tahmin yapacağım. Birazcık daha beklemek istiyorum net tahminim için.
37:09Evet Amerika'dan Amerikan Başkanı'ndan bahsetmişken diğer konuya da geçelim.
37:13Tabi Amerikan Başkanı Donald Trump'ın yaptığı açıklamada biraz gündemi Avrupa'ya doğru.
37:18Hiç sevmez halbuki öyle açıklamalarla gündem değiştirmeyi.
37:20Evet gündem değiştirmeyi pek sevmez.
37:22Daha resmi açıklamalarla bildiğimiz bir Amerikan Başkanı.
37:26Trump kendi sosyal medya platformundan, sanal medya platformundan yaptı bu açıklamayı.
37:32Polonya ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki askeri iş birliğine ilişkin önemli bir gelişme duyurdu.
37:39Polonya Cumhurbaşkanı Karol Navrochkin'in cesur liderliğine atıf yaparak Polonya'da bir Amerikan askeri üssünün kurulması yönünde önemli ilerlemeler kaydediliyor.
37:49Bu gerçekleşirse üssünün yeri çok yakında açıklanacak ifadelerini kullandığı iki ülke arasındaki ittifak için tarihi bir adım olacağını da belirtmiş.
38:03Tabi burada özellikle Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan savaş ve tabi ki Avrupa ile Rusya arasındaki gerilim ve tabi ki
38:14bu NATO ayağı ve Amerika Birleşik Devletleri'nin tavrı.
38:17Hep konuştuğumuz tartıştığımız konulardan biri Amerikan Başkanı Donald Trump bu işin içine çok fazla girmek istemedi.
38:22Kenarda durmak istedi Avrupa ülkelerine çok fazla destek vermeyeceğini ima etti ve Avrupa ile Rusya'yı adeta karşı karşıya bıraktı
38:30diye yorumlar yapıldı ama bu gelişme bambaşka.
38:33Diğer taraftan Ukrayna'nın işgaliyle birlikte Avrupa'da dersine en çok çalışan ülkelerden biri Polonya.
38:40Gerçekten savunması için gerekli alımları yapması bir tarafta kendi savunma sanayini geliştirmek için de çok önemli çalışmalar yaptılar ve NATO
38:49'nun istediği o bütçedeki yüzdelik dilim konusunda ilk beklentileri karşılayan ülkeler.
38:56Ama yani çünkü Polonya kapıda da biraz ondan oluyor bunlar.
39:02Evet tarihte zaten hep buluyor.
39:04Ayının nefesini en iyi hisseden Polonya olduğu için doğal olarak yani çünkü pençeye yakın Polonya o yüzden bunu yapacak yani.
39:13Bir de tarihte malum biliyorsunuz bu çok anlatılmaz ama İkici Dünya Savaşı'ndan hani işte Hitler Polonya'ya saldırdı, işte
39:21bütün dünya Almanya'ya savaşı ilan etti filan ama aynı anda
39:24yani Batı'dan Alman askeri girerken Doğu'dan da Rus askeri giriyor ama o kısmı anlatmıyorlar çünkü aynı zamanda Sovyet Rusya'ya
39:30da savaş açması lazımdı kapitalistlerin ama öyle bir şey görmedik yani.
39:34Evet Polonya tarihinde zaten hani bu tip ülkelerin arasına kalma durumu çokça oldu.
39:38Daha evvelki bir parçalanması.
39:40Evet aynen öyle Osmanlı'nın yanında durduğu bir dönem onu çok sıkça dile getiriyor onlar.
39:44Tabi yayın öncesinde de konuştuk bu konu ile ilgili Suvalki Koridoru diye bir bölge var Polonya ile Litvanya arasındaki bir
39:53sınır neden önemli?
39:54Çünkü Rusya'nın en önemli destekçilerinden biri Belarus'la Avrupa'da kalan Rusya Anak arasıyla bağlantısı bulunmayan Kaliningrad arasında Polonya ve
40:06Litvanya arasında bir sınır var.
40:09Ve Suvalki Koridoru deniyor buraya ve Rusya'nın eğer Avrupa ile bir savaşa girişecekse ilk ele geçirmek isteyeceği yerin burası
40:18olduğu ve Belarus'ta Kaliningrad'ı birleştirerek Litvanya, Letonya, Estonya gibi NATO ülkelerini Avrupa ile bağlantısını koparmak istediği yönünde bilgiler var.
40:27Polonya bu kadar önemli bir ülke.
40:29Seliman Bey Amerika Birleşik Devletleri'nin bu açıklaması ki şunun altını çizelim bir hava üstünden bahsetmiyor Donald Trump.
40:36Bir kara kuvvetlerine ait bir üstten, ordu üstünden bahsediyor.
40:41Ne anlama geliyor ve dinamikleri nasıl hareketlendirecektir bu açıklaması?
40:45Şimdi öncelikle şöyle Amerika teknik kapasitesi açısından bir ön bir bilgiyle başlayayım buraya.
40:52Tabii ki spekülasyon seven birisi değilim ve bunun böyle olduğunu düşünmüyorum ama bir zorlanmanın olduğunu düşünüyorum.
40:59Amerikan hava muharip güçlerinde çünkü hem füze roket üretimi hem bunların farklı ülkelere başta İsrail olmak üzere konuşlandırılması.
41:09Şimdi biz F-35'leri konuştuk.
41:11F-35'lerden hemen bir hafta olmadı.
41:14İsrail'e yeni füze roket ve mermi satışına ilişkin senatonun onaylamış olduğu bir paket vardı.
41:20Bunlar Amerikan hava kuvvetlerinin üzerine gidebilecekken veyahut Amerikan ordusunun huhtesinde kullanılabilecekken özellikle bir İran saldırısı tekrar bahsedilirken bu noktada ciddi
41:33şekilde elini zorluyor Amerika'nın.
41:34Bu demek değildi ki Amerikan silahı kalmadı, topu kalmadı, tankı tüfeğe kalmadı vs. değil ama tabii ki bu tedarik meselesini
41:43iyi halletmesi lazım ki uçak gemilerindeki yaşanan durumları, krizleri hepimiz biliyoruz.
41:50Kara operasyonlarını Polonya'dan yürütmek istemesi ve kara kuvvetlerini buraya konuşlandırmak istemesinin tabii ki askeri uzmanlar taktik, stratejik, teknik açıdan çok
42:01farklı şekillerde değerlendirecektir.
42:02O bahsetmiş olduğunuz koridora olan etkisi her ne kadar o koridorun uzunluğu çok büyük olsa da hem saldıran taraf için
42:09hem savunan taraf için ciddi bir efor gerektiren bir hat olsa da etkisini değerlendirecektir.
42:16Ama benim burada dikkatimi çeken Polonya Başbakanı'nın açıklamalarından yani Rusya'ya karşı cüretkar açıklamalarından sonra gelen bir açıklama olması.
42:30Yani Avrupa'dan özellikle yine Alihan Hocam çok daha net bir şekilde bu tabloyu bizlere sunacaktır ki ben de gönülden bunu
42:40açmasını isterim.
42:41AFD'nin son vilayet bölge federal seçimlerinde kazanmış olduğu başarılardan ve Almanya'ya bu başarı bu projeksiyonu Almanya geneline vurduğunuz
42:54zaman
42:54Rusya ile olan ilişkileri nasıl regüle edeceğini bir tarafa koyalım.
42:59Bunun üzerine Donald Trump'ın Almanya'daki yani Avrupa'daki en büyük Amerikan askeri üstünden zaten sürekli bir tahliye sürekli bir asker
43:08çekme isteğini bunun üzerine koyalım.
43:11Ama şunu da söylememiz gerekiyor Trump şöyle bir açıklamada da bulunmuştu belki yaklaşık bir ay önce Almanya'dan Reimstein'in üstünden
43:20çekilecek 5000 askerin Polonya'ya kaydırılabileceğini de ifade etmişti.
43:24Aslında paralelde bir açıklama.
43:25Evet bunu buna gelmek istiyorum ben de ve Polonya aynı şekilde böyle bir askeri üstün kurulması demek
43:33yani Avrupa içerisinde Rusya'ya karşı keskin çizgilerle duran ve NATO ittifakı içerisinde ödevlerini yerine getiren unsurlarla Amerika Birleşik Devletleri
43:46arkasında.
43:47Fakat burada işte geciken direten veyahut farklı politikalar izleyebilecek unsurlarda da Amerika Birleşik Devletleri belli mesafeyi en azından Trump yönetimi
43:57belli mesafeyi koruyor.
43:59Benim bu tablodan analiz edebileceğim anlayabileceğim en net sonuç açıkçası bu.
44:04Daha detaylı bilgi için Alihan Pedya'ya bakabiliriz.
44:08Estağfurullah.
44:09Ya şunu söylemek lazım Almanya meselesinde.
44:11%5 seçim barajı var Almanya'da ve iki tane parti biri solda biri de sağda diyelim.
44:17Tabi ama yumuşak bir sağda çok ucu ucuna baraj konusunda yani hem liberal parti hem de o işte garip bir
44:28sol parti var orada.
44:29Sarah Wagenknecht'in.
44:31O ikisinin barajı geçip geçmeyeceği çok şey belirleyecek.
44:35Çünkü kordon sanitar uyguluyorlar işte şey klasik bir uygulamadır bu.
44:40Firewall diye de geçiyor herhalde İngilizcesi.
44:42AFD'nin etrafına diyorlar ki bu partiyi hiç saymıyoruz.
44:46Geri kalan bütün partiler koalisyon yapacağız gerekirse ve bunlar iktidara gelemeyecek.
44:50Şimdi anketlerin hepsini de tekrar bir kontrol ettim değişen bir şey var mı diye yok.
44:53Yani neredeyse 6 aydır filan genel seçimde 28-30 arası bir şeyde görünüyor.
44:59E bu da yetmiyor tek başına iktidar olmaya.
45:05Fakat işte diğer iki parti ya bu saydığım iki partide hemen 4-9'da filan barajı artık kalırsa 4-8 4
45:12-9'da ki.
45:12Mesela 2002'de Türkiye'de olan şey gibi 2-3 tane parti 8-8 buçuk yani işte MHP'nin altında.
45:18DHP 9 buçuk filan.
45:219.8 ya.
45:22Öyle bir şeydi fazlaydı filan.
45:239.8'de kaldı.
45:24Böyle bir şey olursa bir ihtimal ucu ucunda da olsa veya birkaç tane transferle vesaire tek başına hükümeti kurma şansı
45:32var.
45:32Ama bu anlattığım şey çok düşük bir ihtimal.
45:35Büyük ihtimalle diğer partilerin birçoğu bir araya gelecek.
45:38Şimdi şöyle bir orada da temel şöyle bir problem var Almanya'da.
45:40Solda 3 tane büyük bir parti var bir tane de demin saydım küçük parti var.
45:45Soldaki 3 partinin oyu da çok birbirine yakın 15 ile 10 arasında 16 ile 10 arasında gidip geliyorlar.
45:51Ve hepsi de dediğim gibi 1-2 şer puan farkla çok eşitler birbirlerine.
45:54Büyük ihtimalle bu sefer gene şeye dönmek zorunda kalacaklar.
45:57Hepimizin bildiği işleri Hristiyan Demokratları yanına çekmek zorunda kalacaklar.
46:01Bu da o işi biraz dengeler diye düşünüyorum.
46:03Yani Amerikaların ilişkileri evet IFD ama daha erken yani.
46:06IFD'nin dış politika belirleyisi olsun.
46:08Hristiyan Demokratlar da IFD mi?
46:10Bana bir tarihsel bir senaryoyu hatırlatıyor bu.
46:13Eğer o ikisi birleşirse zaten ama dış politikada ikisi çok birbiriyle çelişiyor ya.
46:18Biri çok Batı yanlısı ve Avrupa yanlısı.
46:2133'e bir döndük.
46:22Evet.
46:23Zaten oraya dönmüyor muyuz?
46:2433'e bir dönüyor.
46:2520'lerin başında değil miyiz zaten yani?
46:27Bence çok net bir şekilde 20'lerin başındayız.
46:29Yani şunu da söylemek lazım.
46:31İşte Atayenetüfürdü hoşlanattı.
46:32AFD dediğimiz zaman işte 15 yıl önceki AFD'ye bakış, 10 yıl önceki 5 yıl önce ve bugünkü.
46:39Hani o işte AFD'ye karşı birleşirler.
46:42Evet 15 yıl önce kesin zaten gördükleri geldi.
46:45Ama bir şey söyleyeyim bu arada şu da enteresan.
46:46Onlar naziler diye bağırmışlar.
46:47Biz bir dipnot ekleyelim buraya.
46:4915 sene evvel AFD çok daha yumuşaktı şimdiki halinden.
46:52Ona rağmen çok daha sert tepki gösteriyor.
46:54Evet onu kastediyorum hocam.
46:55O da garip yani.
46:56Ama işte bu biraz da Merkel sonrası Almanya.
46:59Hem Merkel sonrası artık bir de yeni bir dünyadayız yani.
47:01Hani bunu anlamak lazım.
47:03Ben bunun ne olacağını hocam tanıştığımız günlerde söylemiştim.
47:05Dünyanın gittiği yeri anlatmıştım.
47:07Geldik işte oraya.
47:08Yani biz 1920'li yılların ortasındayız şu an.
47:11Bir şey geliyor fakat işte nükleer silahlar var.
47:13O yüzden kestiremiyorum ne olup ne olmayacağını.
47:15Eğer nükleer silahlar olmadığı bir dünyada olsaydık ben size en fazla 8-10 sene içinde 3. Dünya savaşı da garanti
47:20edebilirdim.
47:21Ama işte nükleer silahlar bazı şeyler engelliyor.
47:24Ve bir de şu var bakın.
47:25Artık bir şekilde liberallerin ve demokratların veya işte merkez solun ve merkez sağın diyelim daha doğru bir ifade de belki
47:32de.
47:32Bu siyasetçilerin halkla Türkiye'de de dahil bence dünyadaki her yerde halkla bir şekilde iletişimini tekrar koruması lazım.
47:39Dünyanın birçok yerinde halklar kendilerini siyasetten tamamen dışlanmış ve kopmuş hissediyorlar.
47:45Ve bu yüzden de bu marjinal partilere genellikle sağ ama bazen sol marjinal parti mesela Yunanistan'ı daha sola getiriyor
47:53filan.
47:54Partilerle daha çok oy vermeye ve destek olmaya başladılar.
47:58Yeni nesiller özellikle yeni nesillere baktığınız zaman oy verme pratiklerine.
48:02Özellikle genç erkekler hatta genç erkekler bizi bile katalım hani 40'ların başındaki erkeklere 45 ve 6 erkekler diyelim.
48:10Marjinal sağ partilere doğrusu özellikle Avrupa'da batıda savrulmaya başlanmış durumdalar.
48:15Buna bir çözüm bulunması lazım.
48:17Çünkü bu gidişat iyi bir gidişat değil.
48:19Bu gidişat çok kötü.
48:20Bu gidişat çok kötü.
48:21Bu türenin ucunun daha ben nereye çıktığını bence 39'da gördük.
48:24Hatta 37-38'den sonra gördük.
48:26Aynı yere çıkmasın yani.
48:30Milliyetçilik çok iyi bir şey.
48:31Ben de bir Türk milliyetçisiyim ama...
48:33Hepimiz Türk milliyetçiliği.
48:34Evet.
48:34Sadece Türk milliyetçiliği.
48:36Yok sadece Türk milliyetçiliği.
48:37Hayır vatanını kendisi seven herkes zaten başkasının da vatanını ne kadar seveceğinin bilincidir.
48:41Bence bunda da bir problem yok ama işte her milliyetçilikte Türk milliyetçiliği gibi anti emperyalist ve binlerce yıllık bir geleneğe
48:48dayanan milliyetçilik olmadığı için
48:49batıdaki milliyetçiliklerin çoğu maalesef 300'lük 400'lük milliyetçilikler olduğu için çok da problemli bir takım oturmamış şeyleri var.
48:57O yüzden de bir savaş çıkarsa yine Avrupa'dan çıkacak yani belli ki.
49:01Dünya savaşına.
49:02O yüzden de buna da engel olmak için de bence özellikle Avrupalı siyasetçilerin halkla tekrardan bağlarını inşa etmesi gerekiyor diye
49:09düşünüyorum.
49:10Fatih Fuat Bey tabii bir dünya savaşı çıkacaksa Avrupa'da mı çıkacak bunu konuşuyoruz.
49:15Donald Trump'ın açıklaması Polonya üzerindeki yeni projesi, yeni üssü.
49:19Belli ki Amerikan askerleri Almanya'dan biraz oraya da kaydırılacak.
49:24Tabii Alihan Hoca da Almanya'daki değişimlerin buna etkisinin nasıl olacağını söyledi.
49:30En son işte Rusya ile savaşan Almanlar aşırı sahibi partinin liderliğiyle bunu yapmışlardı.
49:36Aslında biraz da oraya gidiyoruz gibi demek istedi sanıyorum.
49:38Siz Trump'ın açıklamaları ve Polonya, Amerika Birleşik Devletleri yakınlaşması ve Rusya ile Avrupa dengesi arasında neler bekliyorsunuz gelecekti?
49:47Şimdi Trump'ın açıklamalarından bahsedelim.
49:50Trump'ın işte Avrupa'da ve NATO içerisinde kendi dışında sevdiği iki lider var.
49:56Biri Polonya Cumhurbaşkanı, biri Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan.
50:02Şimdi Polonya konusunda ben şunu söylemek isterim.
50:06Ford Trump meselesinde ki bu da Polonya Cumhurbaşkanı'nın koyduğu bir isimdir.
50:10Ford Trump mı koymuş?
50:11Tabii.
50:12Polonya Cumhurbaşkanı'nın önerisi işte buraya Ford Trump kuracağız diye.
50:17Trump bayılmıştır var ya zevkten bayılmıştır.
50:19Rusya meselesinde biz işte post Sovyet dönemi yani Sovyet sonrası dönemi incelerken yekpare Sovyetlerin yıkılmasından sonraki Rusya diye inceliyoruz.
50:31Ama şu bir gerçek Putin öncesi ve Putin sonrası yani 2000 öncesi ve 2000 sonrası var.
50:38Bunu nereden anlıyoruz?
50:39O dönemki işte Putin öncesi Rusya'nın NATO'ya ve Batı'ya verdiği reaksiyonlardan anlıyoruz.
50:46Örneğin 1997'de özellikle Doğu Avrupa meselesinde NATO ile Rusya'nın imzalamış olduğu bir kurucu senet var.
50:53İşte Doğu Avrupa'nın işte asla Rusya'ya düşmanca ittifakların içerisine girmeyeceğini, NATO'nun Rusya'ya düşman olmadığını vs.
51:03Ve aksi takdirde bu anlaşmaya göre eğer bu ihlali olursa işte Rusya'nın Doğu Avrupa'da silahlanacağı, Belarus üzerinde silahlanabileceği, işte
51:15Kaliningrad üzerine asker yağabileceği, işte Sualki koridorunu zorlayabileceği iddialar vardı.
51:25Ve Amerika Birleşik Devletleri Putin öncesi Rusya'yı şu şekilde test etti.
51:2999 yılında Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya, NATO üyesi oldu.
51:34Zaten 97'deki bu anlaşmaya aykırı bir durum vardı.
51:39Rusya'dan bir tepki geldi mi hocam?
51:41Gelmedi.
51:42Çünkü Putin öncesi Rusya'dan bahsediyoruz.
51:45Putin sonrası Rusya'nın zaten tüm reaksiyonu ve tarihsel referansları bunun üzerine oldu.
51:52Ukrayna Savaşı'nda da öyle.
51:53Neredeyse biz işte Rus dış işlerinin işte ilk hesabına baktığımız zaman işte Balkan Savaşları'ndan görseller paylaştıklarını gördük.
52:02İşte Bulgaristan Rusya'ya ambargo uygularken, işte Polonya ambargo uygularken, Ukrayna ile savaşa girerken hep bir tarihe 1. Dünya Savaşı
52:11'na, 2. Dünya Savaşı'na, daha öncesine Osmanlı Rus Savaşı'na...
52:14O sorulduğu zaman da Putin'e pred etti bir yandan da.
52:17Hocam bizzat işte portreler paylaşıldı, resimler paylaşıldı, işte tarihler paylaşıldı.
52:24Putin'e sorunca Putin yok, Molotov, Ribentrop'u mu canlandırmak istiyorsun diyorlar.
52:28Bugün aynı Rusya, devlet aynı devlet ama başkan farklı.
52:32Putin şunu diyor, bu diyor 1997'deki anlaşmanın ihlalidir.
52:37Zaten 1997'deki anlaşmaya göre Polonya'nın, Macaristan'ın, Çek Cumhuriyeti'nin ki daha sonra işte Bulgaristan'ın, Romanya'nın ve
52:46işte Arnavutlu'un vesairenin, Karadağ'ın NATO üyesi olma ihtimalinin önüne geçeceğini düşündükleri bir anlaşmaydı.
52:56Amerika Birleşik Devletleri bunu 99'da test etti ki test ettiği ülkeler de hani gerçekten demirperde işte bir tarafta Çekya, işte
53:07bir tarafta Polonya, diğer tarafta Macaristan.
53:10Tarihi olaraktan hani Rusya'nın 2. Dünya Savaşı sonrası hani ana sütunlarından 3'ü Avrupa'da.
53:18Paktı kurduğu yer Polonya'sı.
53:20E tabii şimdi bunlarda bir tepki.
53:22Paktı'da da var çoğu Paktı zaten.
53:23Tabii ki tabii ki.
53:24Şimdi bunlarda bir tepki alamayınca bu sefer neredeyse bütün Doğu Avrupa'nın, işte Batı Balkanların, Balkanların topyekun Sırbistan ve işte
53:34bugünkü Kosova hariç NATO üyesi olduğunu gördük.
53:38Ve işte Bosna Ersek'te içindeki işte siyasi durumdan dolayı.
53:42Bugün Putin diyor ki bu 97'deki şeyin ruhuna aykırı Polonya'daki 100 süremizi tamamladık.
53:50Yani ruhuna aykırı olması için zaten Polonya hala hazırda NATO üyesi bence Rusya için bir şey fark etmeyecektir.
53:56Evet gelişmeleri çok teşekkür ediyoruz.
53:58Gelişmeleri yakından takip edeceğiz.
54:00Rusya, Avrupa Birliği ve tabii ki ABD arasında yakın bir zamanda gerilim yaşanacak mı göreceğiz.
54:07Fatih Fuat Tuncer, Alihan Limoncoğlu ve Seliman Yenihancu'na teşekkür ediyoruz.
54:11Yayına katkılarından dolayı süremizi tamamladık noktalıyoruz.
54:14İyi geceler efendim.