- 1 gün önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:27İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Hızlı hareket etseler iyi olur. Aksi halde geriye hiçbir şey kalmayabilir ifadelerini kullandı.
00:00:36Bu sözler Washington Tahran hattındaki gerilimin artık yeni bir aşamaya geçtiği şeklinde yorumlanıyor.
00:00:43Öte yandan Amerikan basınında yer alan haberlerde de dikkat çekici iddialar var.
00:00:48Aksiyos'un iddiasına göre Trump salı günü Beyaz Saray'daki durum odasında ulusal güvenlik ekibiyle kritik bir toplantı yapacak.
00:00:58Masadaki en önemli başlığın İran'a yönelik olası askeri operasyon seçenekleri olduğu belirtiliyor.
00:01:05Neler olacak neler yaşanacak savaş yeniden mi başlayacak?
00:01:09Barış masasında sonuç elde edilecek mi konuşacağız?
00:01:12Cihan Günyel stüdyoda bizimle birlikte. Hoş geldiniz.
00:01:16Hoş bulduk. İyi yayınlar Erhan Bey.
00:01:18Evet Cihan Bey. Amerikan başkanı Donald Trump işte ne zaman böyle günden biraz sakinleşse,
00:01:24dünya gözünü biraz bu bölgeden başka yerlere çevirse, başka şeylerle ilgilenmeye başlasa hemen bir paylaşım yapıyor, hemen bir açıklama yapıyor.
00:01:32Ve yine ateşi yükseltmeye başlıyor deyim yerindeyse.
00:01:37Yine burada hızlı bir şekilde hareket etseler iyi olacak.
00:01:40Aksi halde onlardan geriye kalan bir şey olmayacak ifadelerini kullanıyor Donald Trump.
00:01:45Tabii ki burada Amerikan başkanının İsrail medyasına yansıyan iddialara bakılırsa Netanyahu'yla da bir görüşme yaptığı belirtiliyor.
00:01:55Tabii ki bu görüşmede de neler konuşulduğunu az çok tahmin edebiliyoruz.
00:01:59Önemli bilgi Aksiyos'un biraz önce aktardığım bilgi salı günü Beyaz Saray'da aslında kurmaylarıyla birlikte bir toplantı yapacak.
00:02:10Yani burada savaş belki de operasyon, operasyonun şekli, savaşın hangi yönde ilerleyeceğine karar verecekler.
00:02:19Çünkü yakın zamanda ABD'nin hava harekatlarıyla bir sonuç elde edemediği bir kara operasyonuna ihtiyacı olduğu şeklinde de iddialar vardı.
00:02:28Tabii masada bunlar da mı var bilmiyoruz.
00:02:31Sizin görüşünüz nedir?
00:02:32Ama Amerikan medyasına baktığımızda da yavaş yavaş ABD'nin İran'ı vurmaya yaklaştığını söyleyebiliriz herhalde.
00:02:40Yani aslında baktığımızda o savaş kartı hiçbir zaman masada eksik olmadı.
00:02:46Yani biz her ne kadar da Erhan Bey müzakere masasını görsek de en azından Trump'ın sürekli olarak savaş kartını
00:02:53da elimde tuttuğunu.
00:02:54Belki havuç sopa tatliği diyebiliriz.
00:02:58Müzakerelerde eğer İran baktığımızda istediği noktaya gelmezse.
00:03:01Cihan Bey bir virgül koyalım Hasan Oktay da bize katıldı.
00:03:04Hasan Bey hoş geldiniz yayınımıza.
00:03:06Hoş bulduk Erhan Bey iyi geceler.
00:03:08Cihan Bey kolay gelsin.
00:03:09Teşekkür ederim Hasan Hocam.
00:03:12Bu kartı iş bırakmadığını yani nedir o savaş kartını sürekli söylem üzerinden de ifade ettiğini gördük.
00:03:17Yani biraz daha havuç sopa taktiği diyebiliriz.
00:03:19Fakat geçtiğimiz günlerde de hatırlarsanız yine baktığımızda kabinesini toplamıştı.
00:03:26Savaşla ilgili hangi karar çıkacak diye.
00:03:27O süre içerisinde ateşkesin kırılgan da olsa devam ettiğini gördük.
00:03:32Fakat tabii şöyle bir durum var.
00:03:34Açıklamalara baktığımızda her iki tarafın ortak bir noktada buluşamadığını gördüğümüzde.
00:03:39Ben bir de buna şunu eklemek isterim aslında Erhan Bey.
00:03:42Çin'e gidip aslında istediği bir resmi alamayan veyahut da Çin ziyaretinde baktığımızda istediği şekilde sonuçlandıramayan Trump'ın
00:03:53belki de İran dosyasına tekrardan ama bu sefer savaş yoluyla dönme ihtimali var mıdır?
00:03:59Baktığımızda aslında bunu çok şimdi dışlayamıyoruz.
00:04:02Çok ilginç.
00:04:03Bugün de bir görüntü de görsel de paylaştı hatırlarsanız.
00:04:06Orada bir şey aslında çok dikkatimi çekti Erhan Bey.
00:04:09Biliyorsunuz bir Amerikan savaş gemisi işte İran füzesini ışın gibi bir sistemle vuruyor dikkat ettiyseniz.
00:04:17Orada geminin kenarında 79 yazılı.
00:04:21Yanlış anlayamıyorsam da biraz baktım daha doğrusu hangi geminin acaba görselini kullandı diye.
00:04:26O da baktığımızda John F. Kennedy.
00:04:2879'un oğlu bildiğim kadarıyla o numarayı alacak.
00:04:332027'nin Mart'ında yanlış anlayamıyorsam testlerini tamamladı.
00:04:37Amerika'nın envanterine girecek süper uçak gemisi olarak geçiyor.
00:04:41Yine nükleerle çalışıyor.
00:04:43Ve çok son teknoloji yine baktığımızda savaş ekipmanlarıyla donanmış durumda diyebiliriz ki
00:04:50aslında Trump sanki biraz daha acaba şu soruları da aklımıza getirdi.
00:04:54tam testleri hala devam eden yeni biten 2027'de acaba girmesi beklenen John F. Kennedy'nin savaş uçağını mı acaba bölgeye
00:05:02gönderecek diye düşünmedim değil.
00:05:04Veyahut da buradan mı mesaj vermeye çalıştı.
00:05:08Açıkçası onu ben de tam olarak merak ettim.
00:05:11Biraz baktım açıkçası Erhan Bey.
00:05:13Böyle bir şey vardı ki zaten...
00:05:14CVN 79 kodlu gemisi Amerika Birleşik Devletleri'nin inşa halindeki gemilerinden yani...
00:05:22Testlerini tamamlamış Mart 2027'de hizmete girecek ve çok yani kendi tabirleriyle tırnak içerisinde söyleyelim tabii.
00:05:29Süper uçak gemisi olarak geçiyor.
00:05:32Yine nükleerle çalışıyor.
00:05:33Tabii ben bir asker uzman değilim ama baktığımızda da son gelişmiş savaş veyahut da işte nasıl söyleyelim top sistemleri veyahut
00:05:42da on benzeri savaş gereçleriyle de son teknoloji olarak donatıldığı söyleniyor.
00:05:48Zaten Trump bir iki açıklamasında da yanlış hatırlamıyorsam oldukça da övmüştü.
00:05:52Yine hizmete gireceği zaman için.
00:05:54Evet bu Gerald Ford uçak gemisinin devamı niteliğinde aslında öncü gemiyle anılıyor biliyorsunuz.
00:06:03Gerald Ford sınıfı uçak gemilerinden ikincisi olacak bu.
00:06:07Bu görevdeki geminin ardından girecek.
00:06:10Onun ardından aslında projelenen de bu gemiyle birlikte beş gemide olduğunu söylüyor.
00:06:17Uçak gemisi Amerika Birleşik Devletleri'nin tabii ki deniz kuvvetlerinin ve kapasitesini de ortaya koyan bir durum bu.
00:06:22Evet hatta görselde İran drone'u gibi sanırım veyahut da füzesini vuran bir örneğin bir füzeyle vurmuyor da ışın gibi
00:06:30bir sistemle vuruyordu.
00:06:32Biraz baktığımızda aslında yine...
00:06:34Yani bir lazer sistemi mi acaba?
00:06:35İşte benim de aklıma o soruları getirdi.
00:06:37Yine bir psikolojik harp görüyoruz en azından Trump tarafından.
00:06:41İlginçtir öyle bir merak edince o bilgilerle karşılaşınca anladığım kadarıyla Trump biraz daha aslında psikolojik harekatı ciddi bir şekilde uygulamaya
00:06:50çalışıyor.
00:06:51Şimdi buradaki ana meselelerden bir tanesi şimdi biraz çok teknik bir terime kaçmadan işte uluslararası yerde oyun teorileri diyoruz.
00:06:59Biraz korkak tavuk oyunu var.
00:07:01Şimdi her iki tarafta aslında birbirinden ödün vermiyor.
00:07:05Bu korkak tavuk oyunu da iki arabanın birbirinin üstüne sürdüğü son anda birisinin korkarak aslında direksiyonu kırdığı bir oyun modeli
00:07:13ki biraz bana bunu hatırlatıyor.
00:07:15Şu an her iki tarafta hem İrem tarafı da hem Amerika tarafı da aslında baktığımızda evet kırılgan bir ateşkes var.
00:07:21Her an bir çatışma başlayabilir.
00:07:23Çünkü her iki tarafta aslında bulunduğu pozisyonda vazgeçmiyor.
00:07:27Belki siz de görmüşsünüzdür.
00:07:28Her iki tarafın yine son birbirlerine baktığımızda müzakeredeki isteklerine işte Amerika'nın bakıyoruz savaş tazminatı vermemek veyahut da yine baktığımızda
00:07:39450 gram olan o nükleer uranyumun daha doğrusu baktığımızda Amerika'ya teslim edilmesi,
00:07:47savaş tazminatının ödenmemesi, bloke edilmiş olan, dondurulmuş olan İran varlıklarının yüzde yirmi beşinin verilmesi ve tek bir nükleer santralizm verilmesi
00:07:57gibi.
00:07:58Evet, Erişim İbrahim Hanım hemen sizi kırmadı.
00:07:59İşte o görüntüleri ekrana getiriyor.
00:08:01Amerikan Başkanı Donald Trump'ın paylaştığı ve tabii uçak gemisi de önemli.
00:08:10John F. Kennedy 2027 yılında göreve başlaması beklenen gemi olduğunu söylediniz ama şimdi burada herhalde bir lazer sistemi değil mi?
00:08:25Yani çok uzmanı değiliz ama gördüğümüz kadarıyla bir lazer sistemi yani herhangi bir uçakla veyahut da bir füzeyle yani savunma
00:08:34füzesiyle,
00:08:34hava savunma füzesiyle vurulma anı değil de daha çok lazer gibi bir sistem üzerinden resmedilmiş.
00:08:41Amerika Birleşik Devletleri'nin burada özellikle İran'ın sistemleri karşısında yani İHA'lar karşısında onları önlemek, engelleyebilmek için çok fazla
00:08:51mühimmat harcadığını,
00:08:52bu mühimmatların da çok pahalı olduğunu hep konuştuk, Amerika Birleşik Devletleri'nde de çok tartışıldı.
00:08:57Hatta Donald Trump'ın bu savaşa bu kadar uzun süre ara vermesinde Amerika Birleşik Devletleri'nin bölgedeki mühimmat sıkıntısının birinci
00:09:07sebep olduğu da söyleniyor.
00:09:09Amerika Birleşik Devletleri için uzayan bu savaş pahalı bir savaş haline geldi.
00:09:13Amerika Birleşik Devletleri'nde de biliyorsunuz bütçe meseleleri iç politikada en çok konuşulan ya da başkanları, bakanları en çok sıkıntıya
00:09:22sokan konular.
00:09:23Şimdi burada belki de biz farklı yeni sistemleri kullanacağız, daha ucuz, yani pahalı füzelerimizi kullanmadan sizin İHA'larınızı yok edeceğiz.
00:09:33Bizim için savaş istediğimiz sürece uzun bir şekilde devam edebilir, mesajı da veriyor. Olabilir herhalde İran'a değil mi?
00:09:40Olabilir, evet. Şunu düşünmek lazım. Daha doğrusu da yine benim aklıma geldi İran Bey.
00:09:45Ama tabii belki zorlu yorumdur. 2020 Mart'ında tamamen belki de Amerikan ordusuna katılacak olan gemiyi düşününce,
00:09:55şimdi şöyle bir durum var. Acaba uzun süreli mi düşünüyor acaba Trump?
00:10:01Çünkü bunların...
00:10:02Bu gemi ama destroyer gemiye baktığımız zaman sizin de bahsettiğiniz numarada John F. Kennedy uçak gemisine ait.
00:10:10Evet, onu da söyleyelim. Burada da yani farklı bir mesaj olabilir mi? Tesadüf olması imkansız, yanlış yazılması da imkansız, onu
00:10:16da söylemek gerekir.
00:10:17Çok haklısınız. Bunu söyleme sebebi mi?
00:10:19Ya da 79'dan başka bir gönderme mi var? 79 devrimine belki de İran rejimini tamamen devireceklerini mi ima ediyorlar?
00:10:29Gerçekten ilginç yani bir Amerikan başkanı böyle bir görüntü paylaşıyorsa, işte böyle geminin üzerinde bir rakam varsa, o rakam da
00:10:38bir yerlere gidiyorsa ister istemez biz de bir nokta bulmaya çalışıyoruz.
00:10:43Bu mesajlar nereye gidiyor diye.
00:10:44Evet çok haklısınız. Aslında belki bir de Hasan Hocam'a da sormak lazım.
00:10:49Hasan Oktay...
00:10:53Siz ne düşünüyorsunuz? Donald Trump'ın bu paylaşımı ne anlama geliyor?
00:10:58Tabii 79 rakamı biz hemen böyle bulmaca çözmeye çalıştık. Ne olduğunu anlamaya çalışıyoruz ama diğer taraftan tabii ki İran devrimine
00:11:06de bir gönderme olabilir.
00:11:07Sizin yorumunuz nedir?
00:11:09Evet mümkün. Zaten Cihan Bey gayet güzel şekilde izah etti. Bizim Karadeniz takalarına benzeyen bir tane animasyon yapmışlar.
00:11:17Yani uçak gemisi diye ilk önce Cihan Bey söyleyince ben daha büyük bir gemi bekledim.
00:11:22Dolayısıyla bu bir animasyon çalışması gibi değerlendirmek lazım ama...
00:11:25Evet tabii yapay zeka ile oluşturulmuş bir görüntü onu söyleyelim.
00:11:29Evet öyle gözüküyor. Dolayısıyla hatta İran uçağının bu kadar yakına gelip de bu gemiye bir bomba atmadan orada vurulması da
00:11:38tabii yapanların Amerikan menşeili olduğunu da açık bir şekilde ortaya koyuyor.
00:11:43Tabii netice itibariyle burada bir savaşın artık son aşamasına gelindiğiyle ilgili bir tansiyonu yükseldiğini görüyoruz.
00:11:51Özellikle Putin'in önümüzdeki günlerde Çin'e yapacağı seyahatten sonra bu savaşın şekli ve boyutu daha da belirlenecek.
00:12:01Zira Çin ve Rusya Amerika'yı İran'da daha uzun süreli aynen Ukrayna krizinde olduğu gibi Amerika'yı İran'da oyalamak ve
00:12:10ister istemez orada Amerika'yı ciddi sıkıntıya sokmak isteyeceği için
00:12:15buna karşılık da Trump bu ve buna benzer animasyonlarla bu savaşta üstünlüğünün kendi elinde olduğunu ve direkt bir kafa savaşı
00:12:23savaşından ziyade
00:12:24işte körfezi açık tutmakla ilgili ve İran'ın mevcut şimdiye kadar vurulan ama vurulmadığı da ilgili de yapılan son istihbarat
00:12:33çalışmalarında elde edilen noktada da
00:12:35uzaktan atışlarla bir savaşı sürdürmek arzusunda olma ihtimali söz konusu.
00:12:40Fakat bu animasyon son derece önemli çünkü gerçekten Amerikan'ın elindeki teknoloji dünya ölçeklerin çok üzerinde.
00:12:50İran'da bu 28 Şubat'tan bu tarafa sürdürmeye çalıştığı savaşta elindeki silah malzemelerinin önemli bir kısmını kaybetti
00:12:58ve Trump'ın Çin'de yapmış olduğu görüşmede Şipenk'in İran'a silah verme konusunda Trump'la müzakere ettiklerini ve büyük
00:13:07ihtimalle de Çin'e açıktan doğrudan silah verme imkan ve ihtimalle devletişi kalmış oldu.
00:13:13Belki Putin'in Şipenk'le yapacağı görüşmeden sonra da Trump Putin doğrudan İran'a silah gönderme konusunda da bir çekince
00:13:21ortaya koyduğunda
00:13:22İran biraz daha yalnızlaşacak gibi gözüküyor.
00:13:25Ama bu resmiyette böyle olsa da gayri resmi olarak Çin ve Rusya İran'ı Amerika'ya karşı ellerindeki imkanları gayri
00:13:33resmi olarak seferber ederek desteklemeyi planlayacaklar ve arzu edecekler.
00:13:37Bu arada Amerika İran'da yapmış olduğu kapalı kapılar altındaki diplomaside daha önce 15 madde Amerikan ileri sürmüş olduğu maddeler ve
00:13:51İran'ın da buna karşılık 10 maddeleri sürmüştü.
00:13:54Ama gördüğümüz kadarıyla yapılan müzakerelerde bu 5 maddeye kadar indirgendişti.
00:13:59Cihan Bey de kısmen onlardan bahsettikten nükleer müzakere ondan sonra Amerika'nın İran'a karşı koymuş olduğu ambargo ve varlıklarına
00:14:08terbest bırakılmasıyla ilgili başlıklarda ciddi görüşmeler devam ediyor.
00:14:13Bu arada Amerika'nın en büyük içine düşmüş olduğu açmaz İran'da bir muhatap bulamamış olması.
00:14:18Zaman zaman Trump da yapmış o açıklamalarda İran'da çok Muhammed var ifadesini kullanırken aslında her ne kadar Muhammed Hazreti Peygamber
00:14:26'in ismi olması hasebiyle direkt dilinden bu şekilde çıkmış olsa da
00:14:30merci anlamında bunu söylediğini ve doğrudan da Amerika'yla muhatap olunacak bir merciin olmayışı Amerika'nın elini bu konuda oldukça
00:14:40sıkıntıya sokuyor.
00:14:41Çünkü Amerika meclis başkanıyla mı bu konuyu görüşsünler bir noktaya kadar getiriyorlar sonra bakıyorlar ki meclis başkanı bu konuda yetkisiz.
00:14:49Dışişleri bakanıyla bir noktaya kadar müzakereler geliyor sonra bakıyorlar ki yetkisiz.
00:14:54En son tabii ki dini rehber Müşteba Hamene'nin bu konuda bir anlaşma yapacak zeminde ön plana çıkması lazım.
00:15:03O da yaşayıp yaşamadığı belli değil yaşıyorsa sağlık durumuyla ilgili herhangi bir bilgi yok.
00:15:07Böyle olunca da Amerika ile İran arasında bu müzakerelerin nihai imza atma konusunda Amerika'nın bulabileceği bir muhatap söz konusu
00:15:17değil.
00:15:17İşte bu muhatapsızlık Trump'ı biraz da daha agresifleştirip saldırgan hale dönüştürecek.
00:15:24Bu da Putin ve Xi Jinping tarafından çok harca edilen bir durum.
00:15:28Bunun yanında İsrail özellikle Netanyahu hükümetinin Amerika ile İran'ın bir ateşkes ve peşinden de bir barış anlaşması imzalamasını çok
00:15:38arzu etmiyor.
00:15:38Çünkü bunun neticesinde Amerika ben barış yaptım diyerek bölgeden çekilmesi daha sonraki süreçte İran'ın İsrail'e ve İsrail'de de
00:15:48Netanyahu hükümeti devam ederse İran Amerika ile yapmış olduğu pazarlıkta
00:15:51Netanyahu'nun devre dışı kalmasını sağlayamazsa bu ateşkes ve barış anlaşmasından sonra Netanyahu'nun doğrudan İran'a saldırma imkan ve
00:16:00ihtimali söz konusu ki bunu Gazze ateşkesinde oldukça açık bir şekilde gördük.
00:16:06Ateşkes ilan edilmiş olmasına rağmen Gazze'de İsrail hala bu saldırılarını devam ettiriyor.
00:16:10Bu alanda İran'da Amerika ile imza atacak bir yetkilinin ortaya çıkmasına kadar bu gerginlik devam edecek.
00:16:18Bu da Trump'ın İran'a karşı bir savaşı seçenek olarak daha fazla ön plana tutacak.
00:16:24Bu da Şipenkin ve Trump'ın arzu etmiş olduğu bir süreç.
00:16:27Çünkü dediğim gibi Amerika'yı İran'da aynen Rusya'nın Ukrayna'da büyük bir bataklığa düştüğü gibi bir bataklığa düşmesi adına ellerini
00:16:37oğuşturarak beklemekteler.
00:16:37Böyle olunca da Trump doğrudan bir kara savaşına dönüştürmesi biraz imkansız gibi gözüküyor.
00:16:46Ama bu da seçenekler arasında söz konusu.
00:16:48Fakat Körfez ülkelerinde özellikle Birleşik Arap Emirlikleri'nin yapmış olduğu son OPEC'ten çıkma ve İran'a karşı kansiyonu yükseltme hamleleri
00:16:58Körfez'de Amerika'nın savaşına destek olmak adına Körfez ülkelerinde bu savaşa dahil olması ile ilgili bir risk söz konusu.
00:17:06Bu da İran ülkeleri tarafından çok kabul edilir bir durum değil.
00:17:09Başta Pakistan ve Türkiye olmak üzere bunu engellemekle ilgili ellerinde geleni yapıyor.
00:17:13Çünkü Amerika bölgeden çıktıktan sonra İran ile Körfez ülkelerinin bu krizi devam ettirmesi imkan ve ihtimali söz konusu olduğundan dolayı
00:17:23bunun başlaması arzu edilmemekte.
00:17:26Böyle olunca da Trump belki salı günü toplanacağı savaş kabinesi durum odasında İran'a karşı biraz daha üst perdeden bir
00:17:35harekat gerçekleştirme imkan ve ihtimali söz konusu.
00:17:39Ama bunu uzun vadeli bir savaş Trump'ın işine gelmez.
00:17:42Bu hamlesiyle eğer Hürmüz Boğazı'ndaki kanıklığı açabilirse ki bu konuda Çipenk'te yapmış olduğu görüşmede önemli maddelerden biriydi.
00:17:52Bu Trump açısından bir başarı olarak karşımıza çıkar ama Hürmüz Boğazı'nda bir başarı elde edemezse Amerika bu savaşı biraz
00:18:00daha şiddetini arttıracak gibi gözükmekte.
00:18:02Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması hem dünya ekonomisini olumsuz etkilemekte hem de İran'a günlük bir milyar dolar civarında bir
00:18:09kayıp oluşturmaktadır.
00:18:10Bugün İran'daki arkadaşlarla yaptığımız görüşmede şunu gördüm.
00:18:14Ekonomik olarak İran'da artık çanlar çalmaya başladığını ifade ettiler ve ekonomik krizin sokakta, çarşıda, pazarda vatandaşın en üst noktada hissetmeye
00:18:24başladıkları ifade ediliyor ki
00:18:25bu da İran'da sistemle rejimle halk arasında bir uçurumun oluşmasına sebebet veriyor ki İran yetkililerinin bu savaşı daha uzun vadede
00:18:35halka güvenerek sürdürmesi biraz imkansız gibi şekillenecek.
00:18:41Böyle olunca da Trump belki savaş kozunu sürekli masada tutarak İran halkıyla İran rejiminin arasında bir ihtilaf oluşması ki bunu
00:18:50daha önce Trump sık sık dillendirdi.
00:18:52İşte İran halkının isyan ederek devlet dairelerinin işgal etmesiyle ilgili bir söylem ifade etmişti.
00:18:58Fakat İran halkı devletlerine sahip çıkma noktasında ve rejimle karşı karşıya kalmama noktasında bu söyleme çok itibar etmemişlerdi.
00:19:08Fakat 28 Aralık'ta başlayan pazar esnafının sokak hareketleri ve peşinden halkın buna dahil olması İran'da ciddi bir sarsıntı oluşturmuştu.
00:19:18Ve İran bunu bastırabilmek adına ciddi bir gayret ortaya koymuştu.
00:19:2228 Şubat sürecinde İsrail ve Amerika İran'a saldırıp dini rehberi Alemey'nin öldürülmesiyle İran halkı tamamen sessizliğe bölündü.
00:19:31Çünkü Alemey'nin öldürülmesi 79'dan bu tarafa bir ilkti ve bunun hala travmasını şokunu atlatamadıkları için İran halkı oldukça sessiz.
00:19:41Fakat ekonomik daralma ve bu savaşın olumsuz psikolojisi devrim muhafızları başta olmak üzere İran'da sistem elinde bulunduran ve dini rehber
00:19:51müştebe hameneyinde ortalıkta olmaması İran'da bir aslında sistem yönetim krizine doğru hızla gidiyor.
00:19:59Zaten Trump bunu ifade ediyor muhatap bulamıyoruz.
00:20:02İşte her gün yeni bir isim karşımıza çıkıyor ifadesiyle de bunu ifade etmeye çalışıyor.
00:20:07İran devlet bütünlüğünü ve hiç kargaşaya düşmeden varlığını sürdürebilmesi adına İran'la müzakereleri daha somut bir hale dönüştürerek
00:20:15en azından beş maddeye inen bu müzakere maddelerini daha da somutlaştırarak Amerika'yla bir müzakere gerçekleştirip bir imza.
00:20:25Bu da biz hep ifade ediyoruz Erhan Bey siz de birçok programda bunu söyledik.
00:20:29İran'da bir sistem değişikliği olacak çünkü dini rehberlik artık sürdürülebilir bir proje değil.
00:20:36Devrim muhafızları İran'da sürdürülebilir bir mekanizma değil.
00:20:39Bunlar seçilmiş Cumhurbaşkanlığı üzerinden İran'da bir sistem değişikliğiyle Amerika'yla bir anlaşma imzaladığında
00:20:45bundan sonraki süreçte Amerika yönünü zaten ilk günden itibaren Trump seçildikten sonra Çin faktörünü hep ifade ediyordu.
00:20:52İşte kendisi gitti Xi Jinping ile görüştü ve iyi bir ekiple hem üst düzey şirket sahipleriyle üst düzey bürokratlarıyla gitti
00:21:02ve Çin'i çıplak gözle de görmüş oldular ve bundan sonraki süreçte bir Amerika-Çin rekabetiyle üst düzeyde karşı karşıya
00:21:10kalacağız.
00:21:10Fakat özellikle Trump'ın Çin'den döndükten sonra Putin'in Çin'e gitmiş olması da bundan sonraki süreçte hem dünyadaki gelişmeler
00:21:22daha da hızlanacak
00:21:23hem de İran'ın bundan sonraki süreci biraz daha netleşecek.
00:21:27Onun için Trump savaş kartını biraz daha üst perdeden İran'a göstererek Rusya ve Çin'in İran'ı kullanarak Amerika
00:21:36'ya karşı oluşturmaya çalıştığı bataklılık sürecine
00:21:39İran'ın düşmemesini ve İran'ın bir an önce Pakistan'ın da öncülüğünde Amerika ile bir anlaşma yaparak bu süreci
00:21:46barış safhasına taşımak durumuyla karşı karşıya.
00:21:50Yoksa Trump salı günü büyük ihtimalle savaş kabinesini topladıktan ve Putin'in Çin seyahatinden sonra İran kartını daha real bir
00:22:00zemine oturtarak savaş ihtimalini biraz daha ön plana çıkacak gibi gözükmekte.
00:22:06Evet Hasan Oktay İran'ın Pakistan'ın da girişimleriyle birlikte yine katkılarıyla birlikte Amerika Birleşik Devletleri ile masaya yeniden oturup
00:22:17bir çözüm bulması gerektiğini söylüyor.
00:22:20Ama tabi burada Amerikan Başkanı Donald Trump'ın Çin seyahati de çok çok önemliydi.
00:22:24Bu seyahatin Orta Doğu'daki bu savaşa geleceğini nasıl etkileyeceği tüm dünya tarafından merak ediliyor.
00:22:31Tabi Amerika Birleşik Devletleri ve Çin arasında onların daha önde gelen onlar açısından daha önde gelen konular hiç kuşkusuz söz
00:22:39konusu ve tabi ki onları önceliyorlardı.
00:22:42Ama bu Orta Doğu'daki savaş Amerika Birleşik Devletleri zaten içinde İran'da doğrudan olarak düzeltelim.
00:22:48Çin'de doğrudan olarak çok fazla etkileniyor hülmüzün kapalı kalmasından dolayı çünkü İran'da bir ticareti söz konusu.
00:22:54Şimdi bu seyahatle ilgili Çin Dışişleri Bakanı Wang bir açıklama yapmış.
00:23:01Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın Çin seyahatinde neler konuşuldu?
00:23:07Bunu derleyen toplayan bir yazılı açıklama yapmış.
00:23:10İlginç ifadeler var.
00:23:11Bu arada bu açıklamadan anlıyoruz ki iki lider tam dokuz saat bir arada kalmışlar ve görüşmüşler.
00:23:17Ve hemen hemen her konuyu derinlemesini analiz etmeye birbirleriyle tartışma imkanı buldular ifadesini kullanıyor Wang.
00:23:26Hatta tartışma ifadesini özellikle dikkat çekici buldum.
00:23:30Ama tabi biz konumuzla ilgili olan kısma bakalım.
00:23:34Orta Doğu'daki savaş konusunda Çin'in pozisyonunu Devlet Başkanı Xi dile getirdi.
00:23:42Burada güç kullanımının sorunları çözmeyeceğini ve diyaloğun tek doğru tercih olduğunu vurguladığını aktarmış Wang.
00:23:50Müzakerelerden hemen sonuç alınmasa da diyalog yolu hazır açılmışken yeniden kapanmaması gerektiğini söylemiş.
00:23:58Wang, Çin'in ABD'nin İran'la nükleer sorun dahil farklılıklarını ve anlaşmazlıklarını müzakereyle çözmeyi,
00:24:06sürdürmeyi teşvik ettiğini, ateşkesin sürdürülerek Hürmüz Boğazı'nın en kısa zamanda yeniden açılması çağrısını yaptığını ifade etmiş.
00:24:13Şimdi her şey güzel.
00:24:16Xi, Trump'la bu konuyu konuşmuş.
00:24:19İran'la barış yapmasını tavsiye etmiş.
00:24:23Bunun doğru olduğunu söylemiş.
00:24:24Şimdi dünyanın iki güçlü devleti dünyaya yön verme planıyla bir araya geldiler.
00:24:29Ve şimdi Çin'in burada telkin tavsiyesi dışında sanki hiçbir şey olmamış gibi değil mi?
00:24:37Yani beklenti neydi?
00:24:38Çin en azından İran konusunda ABD Başkanı Donald Trump'ı elindeki kozlar vasıtasıyla zorlayabilir mi?
00:24:47Ya da onu ikna edebilir mi?
00:24:50Ya da ondan ricacı olabilir mi?
00:24:51İran'la ya da tam tersi İran'ın üzerindeki etkisini kullanıp ABD'yle belli bir noktaya gelmesini sağlayabilir mi?
00:25:00Hep bunlar bekleniyordu.
00:25:01Ama burada telkin dışında ziyaret bitti.
00:25:04Aradan zaman da geçti.
00:25:05Bir sonuç olsa biz bilirdik herhalde değil mi Cihan Bey?
00:25:09Şu an hiçbir sonuç yok.
00:25:10Çin bu sorunun barışla çözülebilmesi için hiçbir ağırlık koymamış gibi görünüyor.
00:25:16Ben böyle düşünüyorum.
00:25:17Katılıyor musunuz siz?
00:25:18Ben burada şöyle düşünüyorum Erhan Bey.
00:25:20Şimdi birincisi çok geleneksel bir diplomasi diliyle aslında burada bir açıklama yapılmış ve elbette ki aslında belki diğer iki tarafında
00:25:28basını açıklamayacağı görüşmeyi bir kenara koyarak çok geleneksel standart bir açıklama olduğunu söylemek gerekiyor.
00:25:35Yani burada şöyle bir durum diplomasinin devam ettirilmesi, savaşın sonlandırılması, işte bölgesel, küresel, işte baktığımızda istikrar gibi çok bildiğimiz klasik
00:25:44açıklamalar.
00:25:44Ama bu açıklama dışında aslında görüşme bitti, üzerinden zaman da geçti.
00:25:50Böyle bir şey konuşulsa ve bir anlaşmaya da varılsa ya da taraflar birbirlerini etkileme imkanlarını kullanabilselerdi bir sonuç ortaya çıkardı
00:26:00ve biz bunu görürdük.
00:26:01İran'la ABD masaya otururlardı ya da bu hafta görüşmek için sözleşirlerdi.
00:26:06Hiçbir gelişme olmadı Çin gezisi sonrasında.
00:26:08Çin yeteri kadar bu meselenin çözülmesi için gayret etmemiş gibi mi görünüyor acaba?
00:26:15Ben öyle düşünmüyorum şimdi.
00:26:17Bu tür bana sorarsanız şu an dünyanın belki de en büyük krizi.
00:26:21Yani çok kısa bir sürede bir çözüme kavuşturmak için belki de Çin'in baktığımızda hemen devreye girmesini çok böyle bir
00:26:30standart bir şekilde aslında ben beklemiyorum.
00:26:32Şundan dolayı yani şimdi her iki tarafta siz de bahsettiğiniz iki süper güç ama Çin'in şimdi avantajları olduğu kadar
00:26:40dezavantajları var veyahut da Amerika'nın da avantajları olduğu kadar dezavantajları da mevcut.
00:26:45Şimdi burada şöyle bir durum var bana sorarsanız Erhan Bey.
00:26:48Şimdi her iki taraf görüşte evet belli bir noktada mesela Hürmüz Boğazı'nın açılması ve belli bir noktada müzakerelerin devam
00:26:56ettirilmesi.
00:26:56Ama şimdi şunu da düşünmek gerekiyor.
00:26:58Bir diğer taraftan da İran var.
00:27:00Evet şimdi İran'ın yaklaşımı ne olacak?
00:27:03İran'a Çin'in mesela Amerika'nın istediği talepler doğrultusunda gitmesi bekleniyorsa ben bunu ne Çin'in kabul edeceğini diyelim
00:27:10ki Çin kabul etti bunu bunu İran'ın kabul edeceğini düşünmüyorum.
00:27:14Bir de şimdi yayına gelmeden önce baktım en azından Avrupa medyasında şöyle bir haberi gördüm ben Erhan Bey bu da
00:27:19aslında tam da üstüne gelmiş olabilir.
00:27:23Çin gemileri Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye başlamış.
00:27:25Yani İran tarafında yapılan anlaşmalarla.
00:27:28Şimdi baktığımızda aslında iyi veyahut da kötü Çin bir şekilde İran'dan petrol önümünü ya da Hürmüz Boğazı'ndan gemilerini geçirtebiliyor.
00:27:37Tabii şimdi diğer taraftan bakacağız bu abluka sürerken Çin gemilerine karşı herhangi bir şekilde Amerika müdahale edecek mi etmeyecek mi?
00:27:44Peki bu da ben çok edebileceklerini düşünmüyorum.
00:27:48Yani siz çok net bir şekilde diyorsunuz ki bu seyahatin en azından Çin açısından bir sonucu ortaya çıkmış.
00:27:54Onlar sadece alacaklarına bakmışlar.
00:27:56Barış'la da fazla ilgilenmemişler.
00:27:57Sanki öyle gibi görünüyor.
00:27:59Ya ben şu şekilde düşünüyorum.
00:28:00Şimdi şöyle bir durum var.
00:28:03İran'ın stratejik pozisyonu.
00:28:04Bakın İran'ı bir kenara koyarak söylüyorum bunu.
00:28:06Yani kendi karar alma mercisi veyahut da iradesi, egemenliği dışında söylüyorum.
00:28:11Şimdi Çin İran rejiminin düşmesini ister mi?
00:28:14Diyelim ki burada şöyle bir durum oldu.
00:28:18Venezuela modelini çok kullanıyor yatıran.
00:28:20Yani burada baktığımızda İran'ın yeni yönetiminin Amerika ile Batı ile uyumlu bir hale gelmiş.
00:28:27Şimdi Çin için aslında İran'da bir anlamda Orta Doğu'da Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı bir denge unsuru.
00:28:34Yani buradaki rejimin düşmesini istemeyecektir bana sorarsanız.
00:28:38Ama şimdi diğer taraftan baktığımızda da şöyle bir durum var.
00:28:42Burada tamamen savaşın bir tarafı olma mantığını da güdeyeceklerini sanmıyorum.
00:28:48Şunu da çok karıştırıyoruz bazen Eren Bey.
00:28:51Şimdi Amerika, İsrail veyahut da Batı müttefikliğine baktığımız zaman aynısını biz şurada da istiyoruz.
00:28:56Yani tamamen Rusya, Çin ve İran da bu şekildemiş gibi düşünüyoruz.
00:29:01Aslında tam bir Batı gibi değiller.
00:29:03Şimdi Batı Amerika'nın liderliğini kabul etmiş.
00:29:05İşte örneğin bir NATO savunma örgütünü kurmuşlar.
00:29:08Veyahut da şu an için problemler yaşasa da hem Amerika hem Avrupa.
00:29:12Ve beraber İsrail ile bir şekilde buradaki müttefiklik ilişkilerinin daha sağlam olduğunu görüyoruz.
00:29:17Şimdi diğer taraftan Çin'in kendi zaten baktığımızda bir Amerika tarafından çevreleme politikası var.
00:29:24Şimdi evet bir süper güç ama daha henüz Amerika kadar bir askeri güç kapasitesine
00:29:29veyahut da deniz aşırı müdahale edebilecek güce daha ilişmiş noktada değil.
00:29:33Yani bir güvenlik ego monyası da oluşturabilmiş değil.
00:29:36Ben öyle düşünüyorum.
00:29:37Şimdi bu noktadan hareket edersek tamamen İran'ın savaşa veyahut da bu olaya müdahil olup
00:29:43ya örneğin Trump'ın istediği doğrultuda Amerika'ya yaklaşıp giderse
00:29:48kendi müttefikini kaybetme ve Orta Doğu'daki dengeyi kaybetme
00:29:52sadece enerji koridorunu veyahut da enerjiyi kaybetme anlamına gelmiyor.
00:29:56Diğer taraftan baktığımızda şimdi İran'ın yanında aynı Amerika'nın İsrail çerçevesinde olduğu gibi olursa
00:30:04bu savaşa müdahil olmak demek bunu da yapacak bir durumu değil.
00:30:08Yani Çin'in baktığımızda daha henüz bence küresel politikalarında daha çok aslında yumuşak gücü kullandığını
00:30:15sorunların çözümünde de kendisinin hala ben yeterli noktada olduğunu görmediğim için
00:30:21çok büyük bir kendisini nasıl söyleyelim bir riskin altına alacağını da düşünmüyorum.
00:30:26Ama Times'in güzel bir kapağı vardı.
00:30:28Önde Trump vardı.
00:30:30Arkada işte Çinli İderi Jinping'in.
00:30:32Jinping gülüyor.
00:30:33Ön tarafta Trump var.
00:30:36Şunu yazmıştı.
00:30:36Düşmanınız bir şeyle meşgul iken onu rahatsız etmeyin.
00:30:39Yani bir anlamda da şunu gözetliyor aslında burada yaşanan süreçte.
00:30:42Evet İran rejiminin düşmemesi ama diğer taraftan burada Amerika'nın işte o askeri metal yorgunluğu,
00:30:49askeri güç kapasitesindeki örneğin aşınma, askeri gücündeki açıkları da bir anlamda gözleyen,
00:30:56gözetleyen, bunu da bir kenara not alan Çin olduğunu düşünüyorum.
00:31:00Çin bu noktada bence rejimin düşmemesi ama diğer taraftan da kendisini bu işin içine tamamen
00:31:07nasıl söyleyelim sokacak pozisyonda da olmayacağını düşünüyorum.
00:31:12Evet İran tarafından da bir açıklama geldi.
00:31:15Aslında Cem Bey'in de belirttiği gibi yani burada sadece Çin'in çabası ya da Amerika Birleşik Devletleri'nin
00:31:23yaklaşımı kadar İran'ın duruşu ve barışı ne kadar istediği de önemli.
00:31:28Tabii ki İran'da açıklamalarında sık sık Amerika Birleşik Devletleri'nin güvenilmez bir ülke olduğunu,
00:31:35müzakereler devam ederken Amerika Birleşik Devletleri'nin söylediklerine verdikleri sözlere güvenmediklerini net bir şekilde ifade ediyorlar ki
00:31:44aslına bakarsanız yakın zamanda da onları haklı çıkaracak örnekler de söz konusu.
00:31:51Diğer taraftan İran'dan bir açıklama var.
00:31:53İran dini lideri Müşteba Hameney'in baş danışmanı Ali Ekber Velayeti, ülkenin önde gelen siyasetçilerinden de biri,
00:32:03Amerikan Başkanı Donald Trump'ın Tahran'a yönelik tehdit söylemlerine ilişkin
00:32:08İsrail'in ipiyle kuyuya inmenin ağır bir bedeli vardır ifadesini kullanmış ve Trump'ın Çin ziyaretinden eli boş döndüğünü ifade
00:32:19etmiş.
00:32:20Tel Aviv'in kışkırtmasıyla şiddetlenen Trump'ın tehditleri stratejik bir tuzağa girmektedir ifadelerini kullanıyor.
00:32:28Velayeti ve Netanyahu'nun Birleşik Arap Emirlikleri'ni ziyaretinin açığa çıkmasıyla birlikte Abu Dhabi'nin çaresizliği ve öfkesiyle
00:32:38Pentagon'un veri uydurmaları, Washington'daki hesap krizini göstermektedir diyor.
00:32:44Hasan Oktay, İran'ın tavrı ABD'ye karşı ateşkes devam ettiği süre boyunca genelde sertti.
00:32:53Kabul eder misiniz bilmiyorum.
00:32:54Hiç kimse İran'ın ABD karşısında diz çökmesini ya da her istediklerini kabul etmesini beklemiyor.
00:33:03Ama tabii ki burada arkasında sürekli savaşı kışkırtan bir İsrail'in bulunduğu ABD ve anlık karar veren bir Trump söz
00:33:13konusuyken
00:33:14İran'ın biraz daha yapıcı, barışı sağlamak için daha çaba gösteren taraf olması beklenmez miydi?
00:33:23Katılıyor musunuz bana?
00:33:24Evet, kesinlikle İran biraz daha mutedil bir dil kullanması gerekirdi.
00:33:29Fakat bunu 28 Şubat'ta dini rehberlere alham eden öldürülmesinden sonra İran özellikle devrim muhafızlarında bir yumuşak mutedil dil beklemek çok
00:33:39mümkün olmaz.
00:33:40Çünkü bu devrim muhafızlarının görevini yapamamanın hatırlatılması anlamına gelir ki bu devrim muhafızlarının İran'da tasfiye olmasını da önüne açar ki
00:33:50önümüzdeki günlerde zaten devrim muhafızları İran siyasetinde, İran yönetiminde yer almayacağını açıktan söylemek gerekir.
00:33:56İşte siz de az önce tanışmanın yapmış olduğu açıklama üzerinden özellikle şunu görmek gerekir ki sürekli Netanyahu ve İsrail'e
00:34:10vurgu yapılıyor.
00:34:11Yani Trump'un arkasında onu kışkırtan, onu yanlış yönlendiren bir İsrail yönetiminden bahsederek bizim de daha önce konuşmamızda ifade ettiğimiz
00:34:19gibi İran, Amerika ile bir müzakere yapacaksa bunun Cihan Bey'in de ifade ettiği gibi beş madde üzerinden değil,
00:34:27doğrudan Netanyahu hükümetinin tasfiye edilmesi üzerinden müzakereyle başlaması ve daha mutedil ve yapıcı bir dil kullanması gerekir ki bu görüşmeler
00:34:36bir sonuca doğru yönelsin.
00:34:39Fakat burada hem Netanyahu Amerika ile İran'ın görüşmelerinde olumlu bir havaya dönüşmesini arzu etmiyor, orada kendisiyle ilgili bir endişe
00:34:53ortaya koyuyor.
00:34:54Hem de İran Amerika ile bu müzakereleri sürdürürken Netanyahu iktidarı devam ederse burada yine bir güvensizlik söz konusu olduğu için
00:35:03özellikle velayetinin yapmış olduğu açıklama İsrail vurgusu ve İsrail ile Amerika arasındaki bu irtibata dikkat çekerek bir an önce Amerika
00:35:16'nın bu İsrail vesayetinden kurtulması gerektiğini açık bir şekilde ifade ediyorlar.
00:35:22Yine anlaşmaya dönersek İran'da Amerikalıların muhatap olarak arayıp da bulamadıkları bir muhatapa ihtiyaçları var.
00:35:32Bu muhatap netleşmeden bu barışın yönü netleşmeyecek.
00:35:35Zira mesela müştebi hameneğin kendi açıklaması değil işte danışmanın açıklaması gündemde.
00:35:41Burada hala müştebi hameneği yaşayıp yaşamadığı, yaşıyorsa da sağlığıyla ilgili ciddi endişeleri ortaya koyuyor.
00:35:50Zira Şia geleneğinde 12. imamın kayıp olduğu yani Hasan askeriden sonra oğlunun olmadığı ve dolayısıyla bunu idare edebilmek adına kayıp
00:36:01imam teorisi geliştirildiği gibi,
00:36:03şimdi de İran yönetimi bir kayıp belediye fakih yöntemiyle bu süreci idare etmeye çalışıyor ama bunu çok uzun vadede, uzun
00:36:13vadeye yayarak sürdürmeleri söz konusu değil.
00:36:15İran da bu savaşın İran'ı daha büyük bir sıkıntıya düşürmesini engellemek adına yönetim kendi arasında bu dağınıklığı bir kere
00:36:26bertaraf ederek seçilmiş Cumhurbaşkanlığı üzerinden kendi içinde bir sistem değişikliğine acilen gitmesi gerekir.
00:36:32Yoksa bu haliyle İran Amerika ile savaşı sürdürmesi çok mümkün gözükmüyor, gözükmediği için de Trump bunu tehditlerle, işte bu animasyon
00:36:42tehditleriyle İran'ın kendi içindeki dönüşünü hızlandırmaya çalışıyor.
00:36:46Ama İran'ın yapacağı en büyük, atacağı en büyük adım Netanyahu hükümetini bir an önce tasfiye edildikten sonra Amerika ile
00:36:54bir müzakere ve barış metninin imzalanmasını sağlaması lazım.
00:36:59Özellikle Putin'in Şipenki ziyaretinden sonra bölgedeki gelişmeler daha da fazla ortaya çıkacak.
00:37:07Hatta şunu bizim basınımızda yeni yeni konuşulmaya başlandı.
00:37:11Biz Kafkasem olarak sabahtan beri bu konuyla ilgili yayınlar yapıyoruz.
00:37:14Özellikle Putin'in Çin seyahati öncesi Zelenski'nin 600'e yakın insansız hava araçlarıyla Dağıstan'dan Kırım'a, Moskova'dan Rusya'nın
00:37:26batısındaki şehirlere yapmış olduğu saldırılar
00:37:29bir anlamda Putin'in Şipenk ile yapacağı görüşmenin de psikolojik olarak baskı altına alabilmek adına Avrupa Birliği Zelenski üzerinden muazzam
00:37:40bir operasyon gerçekleştirmiş oldu.
00:37:42Çünkü Rusya sözcüsü Maria Zaharo da bu konuyu Avrupa Birliği'ni suçlayarak anlatmaya, izah etmeye çalıştı.
00:37:50Yani aslında İran hem Ukrayna krizini göz önünde bulundurarak hem de bölge jeopalitini göz önünde bulundurarak bir an önce kendi
00:38:00içindeki değişimini sağlayıp
00:38:01Rusya ve Çin'in İran'ı Amerika'ya karşı bir tampon bölge olarak kullanmasının önüne geçerek
00:38:08kendilerine bölgede biçilmiş olan bu senaryoyu, bu rolü acilen bir kenara atarak kendi bölgesinde, kendi ülkesinin bütünlüğünü, toprak bütünlüğünü ve
00:38:18halkın refahını sağlayabilmek adına da
00:38:20bu barışı test etmeleri lazım. Zira hem İsrail kendi bölgesel çıkarlar açısından hem de Rusya ve Çin kendi bölgesel çıkarlar
00:38:29açısından
00:38:30Amerika'nın İran'da en azından birkaç yıl sürecek bir savaşın içerisine girmesini arzu ediyorlar.
00:38:37Bu hem Amerika için ciddi sıkıntı oluşturur hem de İran açısından tamiri mümkün olmayan önümüzdeki günlerde büyük sıkıntıla karşı karşıya
00:38:46kalmasını sağlar.
00:38:47Onun için İran'da yetkililerin bugünlerde bu konuları konuştuklarını az çok İran basını yakından takip ettiğimiz ve İran'daki üst düzey arkadaşlarla
00:38:57yapmış olduğumuz görüşmelerde
00:38:58bunu görmemiz mümkün gibi gözüküyor. Yani İran'da bir sistem değişikliği olacak yoksa devrim muhafızların postmodern anlamda gerçekleşmiş olduğu bir devrimle
00:39:08İran'ı yönetme ve bu krizi sürdürme şansları söz konusu değil.
00:39:13Bu kriz biraz daha ileri doğru giderse Amerika'nın daha fazla ki daha önce Trump'ın yapmış olduğu açıklamaları hatırlayalım.
00:39:20Taş devrine çevireceğiz ifadesini kullanmıştı. Bunu yapabilecek Amerika'nın elinde imkanlar çok fazla.
00:39:27Buna karşı İran'ın karşı kurabilecek potansiyeli her geçen gün zayıflıyor.
00:39:31Her ne kadar İran'ın füze kapasitesiyle ilgili değişik rakamlar ileri sürülse de.
00:39:36Ama Amerika'nın hedeflerine İran'ın herhangi bir şekilde füze fırlatma imkanı söz konusu pek mümkün olmadığı için
00:39:45Amerika uzaktan füze atışlarıyla İran'ın iktisadi teşebbüslerini daha fazla zarar vererek İran'ın üretim ve tüketim organizasyonunu tamamen devre
00:39:55dışı bırakıp
00:39:56İran'da büyük bir kargaşaya sebebiyet verebilir ki bu istediğimiz Türkiye açısından da, Pakistan açısından da ve İran etrafındaki komşular açısından
00:40:05da çok istenilen bir durum olmaz.
00:40:07İran göz göre göre bu oyuna alet olmaması lazım.
00:40:12Çünkü İran'ın manevra yapabilecek kabiliyeti oldukça yüksek.
00:40:16Bu manevra kabiliyetini kullanarak İran bu savaşta ülkesini tahribattan kurtarması lazım.
00:40:22Ama İran'ın belki nükleer müzakereyle ilgili sürdüreceği süreçte Amerika illa 400 kilo nükleer müktesebatı istiyorum ifadesini
00:40:32belki ara bir formül olarak Pakistan'ı emanetçi olarak değerlendirip Amerika'ya değil de Pakistan'a teslim ederek İran halkı
00:40:40ve İran devleti bu süreci yönetebilir.
00:40:43Tabi Hürnüz Boğazı'nın açılması İran açısından da son derece önemli.
00:40:46Dünya ekonomisi açısından da son derece önemli.
00:40:48Belki savaş tazminatı ve diğer 5 maddedeki diğer maddeler 2. 3. aşamada konuşularak çözülebilir.
00:40:58Ama eğer İran devrim muhafızları, dini rehberlerini koruyamamanı vermiş olduğu telaşayla bir intihara doğru sürüklenirken İran devletini de yok etmeye
00:41:09doğru giderse
00:41:10bu sefer İran halkından ciddi itirazlarla karşı karşıya kalınacak.
00:41:13Bu da istenen bir durum olmaz ama sanırım Putin'in seyahatinden sonra, Şipenk'i ziyaretinden sonra İran meselesinde biraz daha
00:41:22berraklaşma olacak.
00:41:23Trump'un bu üst partideki tehditleri de İran'ı bu barışa sevk etmekle gelir.
00:41:30Caydırıcı bir unsur olarak görmek gerekir.
00:41:32Ben topyekun bir savaş olma ihtimalini zayıf olarak görüyorum Erhan Bey.
00:41:36Evet Hasan Oktay topyekun bir savaş olma ihtimalinin zayıf olduğunu söylüyor ama özellikle Amerikan medyasında ve İsrail medyasında son günlerde
00:41:46yayınlanan haberlere baktığımız zaman
00:41:48hem ABD ve hem İsrail'in gelecek hafta gibi erken bir tarihte İran'a saldırılar düzenlemeye yönelik yoğun bir hazırlık
00:41:58yürüttüğüne dair iddialar var.
00:41:59Bu uzun zamandır konuşuluyor hatta bazı analizlere göre Amerikan başkanı Donald Trump İran'a çok daha büyük ve kapsamlı bir
00:42:07saldırı gerçekleştirebilmek için ateşkes ilan etti.
00:42:11Böylelikle ABD'nin de bu 60 gün yasasıyla ilgili sorunu ortadan kaldırdı ve kendisine biraz zaman yaratma ihtimali buldu.
00:42:21Bu hazırlığı yapıyor şu anda İran'la müzakereler yürüttüğünü ifade ederken aslında bir oyalama taktiği yürütüyor ve kafasında bir plan
00:42:31var askeri bir plandan bahsediyoruz.
00:42:33Büyük bir plandan bahsediyoruz aslında o analizlere baktığımız zaman savaşın ilk bölümünden daha farklı bir strateji Amerikan başkanının ve tabii
00:42:43ki İsrail başbakanı Netanyahu'nun düşündüğü şeklinde de iddialar söz konusu.
00:42:49Tabii bu farklı bir strateji ne anlama geliyor?
00:42:53Hem onu size soralım.
00:42:54Tabii akılda bazı sorular var.
00:42:56Yani bir kara harekatı mı olacak?
00:42:58Hürmüz'ü ele geçirmek ya da Körfez'deki bazı stratejik adaları ele geçirmek için bir harekat mı yapılacak?
00:43:05Yoksa İran ana karasına ABD yanına alabildiği müttefiklerle birlikte bir kara harekatı mı başlatacak?
00:43:15Sizin görüşünüz nedir?
00:43:16Bu hafta içinde yani bu başlayan haftayla birlikte büyük bir beklenti söz konusu.
00:43:21Bu beklentilerin karşılığı ne olur?
00:43:24Yani şu savaşın ilk bölümünde gördüğümüzden farklı bir şey mi görürüz yoksa benzer bir senaryoyu mu izleyeceğiz?
00:43:31Şimdi bu konuda birçok, siz de bahsettiniz Erhan Bey, senaryoyu okuduk.
00:43:35Şimdi şunu biliyoruz, bölgeye işte Tripoli ve Baksır isminde iki amfibi çıkartma gemisinin ve deniz piyadelerinin gönderildi.
00:43:44Bununla beraber yine yanlış hatırlamıyorsam 82. hava indirme tümenine bağlı 2000 hava personelinin veyahut da askerinin de bölgeye gönderildiğini biliyoruz.
00:43:53Evet çok sık bir şekilde hala İsrail'de özellikle Amerikan lojistik uçaklarının iniş yaptığı yönünde de bilgiler var.
00:44:03Şimdi bu belki askeri kısmı ama şunu çok konuştuk.
00:44:06Evet biz bir askeri uzman değiliz fakat şimdi 95 milyonluk oldukça büyük bir coğrafyadan bahsediyoruz.
00:44:13Ve bu senaryolar içerisinde de şu konuşuldu, özellikle işte Benler Abbas Limanı'na çıkartma yapmak yani Hürmüz'ün karşısına yine
00:44:22baktığımızda orada bir takım adaların alınması ve yine Hark Adası burada baktığımızda ön plana çıkmıştı.
00:44:28Şimdi şöyle bir durum var Eren Bey yani evet dediğim gibi askeri uzman değiliz işbirimiz fakat örneğin Hark Adası'na
00:44:36çıkartma yapsanız da veyahut da Hürmüz Boğazı'nın oradaki adalara çıkartma yapsanız da buraları alsanız da farz edelim.
00:44:44Şimdi siz Anakara'dan yani İran Karası'ndan gelebilecek saldırıları durdurabilecek misiniz?
00:44:50Diyelim ki Anakara'ya...
00:44:51Çıkardığınız askerleri koruyabilecek misiniz?
00:44:53Evet çok burası şimdi çok büyük bir muamma olduğunu düşünüyorum.
00:44:56Bakın daha Hürmüz Boğazı'ndan geçebilmiş Amerikan savaş gemileri yok.
00:45:00Hala şu problemi de yaşıyorlar.
00:45:04Özellikle sinek sürüsü ismini koymuş daha doğrusu baktığımızda İranlılar.
00:45:09O ufak tekneler var biliyorsunuz belki Eren Bey.
00:45:12İşte üstüne roket, makinalı tüfeklerin koyulduğu ve radar sistemlerinde ufak oldukları için gemilerin, savaş gemilerinin belli mesafede göremediği ve sürü
00:45:22halinde hareket ederek aslında gemilere saldırdığı yönünde.
00:45:26Şimdi diğer taraftan da baktığımızda şimdi mayın döşendi Hürmüz Boğazı'na.
00:45:31Problem var hala geçemiyorsunuz.
00:45:33Havadan indirme de yapsanız belli başlı bölgeleri.
00:45:36Şimdi buraları nasıl koruyacaksınız?
00:45:38Çok büyük bir coğrafya.
00:45:39Karada da herhangi bir şekilde sizi alan açmış, alan tutmuş, sizinle beraber hareket edecek herhangi bir nasıl diyelim silahlı bir
00:45:48unsur da yok.
00:45:48Mesela Afganistan'a işgal sırasına gittiğinde işte Kuzey İttifakı, Raşit Dostum ki çok biliriz ismini bir alan vardı, alan tutulmuştu.
00:45:57Taliban'a karşı öyle mücadele etmişti.
00:45:59Vietnam Savaşı'nda o dönemki Güney Vietnam, Saygon hükümeti yine Amerikan askeri üstleri de mevcuttu.
00:46:07Buralar üzerinden hareket etmişti.
00:46:09Kore Savaşı'nda Güney Kore vardı.
00:46:10Güney Kore'ye çok yaşayın.
00:46:12Şimdi bu örneklere Irak'a baktığımızda aslında kuvvet üzerinden hareket edildiğini...
00:46:19Evet çok haklısınız.
00:46:20Onun dışında Kuzey Irak'ta yine alan tutmuş Kürt grupları mevcuttu.
00:46:23Şimdi İran sahasında böyle bir durumu da yok.
00:46:25Yani bu çok zorlayıcı bir durum.
00:46:26Nasıl çıkacaksınız?
00:46:27Yine baktığımızda ki hemen hemen 350 binin üzerinde bildiğim kadarıyla Irak'ta Amerikan askeri görev almış.
00:46:34Şimdi burada 250 bin asker de yeterli değildir.
00:46:36Irak aslında İran'da çok uzun kara sınırı olan bir ülke ama yani Irak, Şii nüfusun çok fazla olduğu bir ülke.
00:46:45Amerika Birleşik Devletleri açısından güvenilir bir arazi olmasa gerek ya da en azından Amerika Birleşik Devletleri öyle düşünüyor olabilir.
00:46:52Çünkü Irak topraklarından İran'a bir kara harekatı başlattığınız zaman oradaki halkın dinamiklerinin nasıl etkileneceğini de bilemeyecek Amerika Birleşik Devletleri.
00:47:01Elbette bunun bir de şimdi biz bir olasılık üzerinden konuşuyoruz ama tasarladığınız her şeyin de hayata direkt geçme planlarınızın hemen
00:47:10sizin istediğiniz gibi bir gitme durumu yok.
00:47:13Hani hep konuşuyoruz savaşı açıyorsanız karanlık bir odaya benzer girdiğinizde neyle karşılaşacağını bilemezsiniz diye de aslında bilmiyorum ne kadar doğru
00:47:22ama Adolf Hitler'e atfedilen bir söz var.
00:47:24Gerçekten de şimdi savaşı açtınız ki 40 günlük savaş geldiğimiz neticede sonuç yok ama belki şu olabilir yani kara senaryosu
00:47:32harekatı senaryolarında adalar olabilir ki çok ilginç.
00:47:36Şimdi bu aralar şunları da görüyoruz Erhan Bey sizin de dikkatinizi çekmiştir belki Amerikan medyasında inanılmaz derecede bu 40 günlük
00:47:42savaşla ilgili bilgiler çıkıyor.
00:47:43Örneğin Birleşik Arap Emirlikleri'ne Amerikan yönetiminin yine İran'ın kontrolünde olan Hürmüz Boğazı'nda yer alan Lavan Adası'nı
00:47:51işgal etmesi alması bir askeri harekat yapmasının yönünde telkinlerin gittiği de ifade ediliyor.
00:47:56Şimdi birçok şeyi konuşuyoruz işte bakın Irak'ta bir İsrail'in kullandığı gizli üs bunun iki tane olduğu söyleniyor.
00:48:04Şimdi bir gizli üsten daha bahsediyorlar Irak'ın batısında kullanılar.
00:48:09Bu arada Darak Adası da tam Hürmüz Körfezi'nin ortasında yer alıyor.
00:48:13Tam ortada yer alıyor çok önemli stratejik bir konumda.
00:48:18Ama Birleşik Arap Emirlikleri'nin bunu almaya gücü yeter mi?
00:48:22Bender Abbas'a da çok yakın bir nokta.
00:48:24O da ayrı bir konu.
00:48:25Tabi İsrail üsleri de çok önemli.
00:48:26Burada ortaya çıkan haberler sizin de belirttiğiniz gibi yani daha ne bilgiler ortaya çıkacak merak ediyoruz.
00:48:33Evet her gün yeni bir açıklamayla iddialarla aslında hemen hemen nerse doğrulanmış.
00:48:39Bakın Birleşik Arap Emirlikleri'ne Mossad Başkanı Devlet Barneya'nın direktörünün iki kere gittiği şimbet yani diğer iç istihbarat direktörünün
00:48:48gittiği Netanyahu'nun gittiği işte demir kubbenin verildiği hatta bununla beraber demir ışın sistemi spektro gibi yakın hava gözetleme sistemlerinin
00:48:57verilmesinin yanı sıra personelini yani İsrail'e askeri personelin de Birleşik Arap Emirlikleri'ne gittiği belirtiliyor.
00:49:03Şimdi bu noktada şöyle bir durum var biz savaşın içerisinde birçok gelişmenin olduğunu gördük fakat büyük bir kara harekatı yapmak
00:49:10veyahut da adalar üzerine harekat yapıp burada askerlerinizi tutmak evet alabilirsiniz ama çok ciddi derecede siz hala İran'ın füze
00:49:19ve drone kapasitesini veyahut da siye kapasitesini sonlandırmış durumda değil.
00:49:23Ki bu çok büyük bir risk ve zarar ki başarılı olma ihtimalini de burada yüzde yüz veremezseniz ne olabilir diye
00:49:30düşündüğümde şimdi belki bu hava saldırılarını ne yapabilirler diye düşünüyorum.
00:49:36Askeri unsurların yanı sıra askeri merkezlerin yanı sıra ki bunu çok ifade etmişlerdi acaba sivil altyapıyı tamamen çökerterek acaba en
00:49:47azından İran'ın kendi tüm yaşam alanları üzerinden yani toplumsal yaşamın günlük yaşamın acaba çok zora getirileceği bir süreci mi
00:49:59devreye geçireceklerdir.
00:50:01Evet ben açıkçası öyle düşünüyorum ya yapacaksa biraz önce ifade ettiği Trump'ın sık sık dile getirdiği taş devrine geri
00:50:07döndürme amaç.
00:50:09Evet işte nükleer tesisler evet şimdi orada zaten tartışma var ama en azından elektrik santrallerinin veyahut da diğer altyapı ulaşımının
00:50:19tüm sivil alanları etkileyecek tüm altyapının belki çok sert ve şiddetli bir saldırı sonrası İran'ın işte bu müzakere şartlarına
00:50:27oturması hedeflenebilir.
00:50:29Onun dışında baktığımızda seçenekler evet en azından asker askeri uzmanların görüşlerine veyahut da analizlerine baktığımızda da Erhan Bey çok büyük
00:50:40riskleri barındırıyor.
00:50:41Bu Trump'a baktığımızda en azından iç kamuoyunda eğer gelecek asker kayıtlarını göze alabiliyorsa ki içeride çok sert tepkilerle karşılaşmasına
00:50:50da neden olabilir.
00:50:51Şu anda zaten savaşı kendi toplumuna anketlerde görüyoruz. İkna edememiş hatta ekonomiyi yönetmede %70'e yakın güven oyu kaybetmiş başarısız
00:51:00bulmuş ve muhtemelen Kasım'da yapılacak temsilciler meclisi seçiminde belki de bu gidişle büyük bir heziyan yaşayacak olan Trump'ın bir
00:51:09de üstüne çok ciddi asker kayıplarını ne kadar kabul edecektir tartışma.
00:51:15Bir de başarısız olursanız işte o Amerika'nın biz tartışıyoruz ya bu süper güç daha doğrusu süper güçlüğünden artık o
00:51:21hegemonyasından geriye doğru bir gidiş var.
00:51:24İşte bu süreç zaten aslında göz önüne sermişti belki çok daha fazla bu riski alarak bu riskin karşısında çok daha
00:51:31da bunu geriye götürebilir.
00:51:33Yani Trump açısından baktığınızda bence oldukça zor bir süreç kendisini bekliyor.
00:51:37Evet burada tabii bir kara harekatı söz konusu olduğu zaman Amerikan askerlerinin İran askerleriyle karşı karşıya gelmesi durumu söz konusu.
00:51:45Burada Amerika Birleşik Devletleri'nin yanında savaşta yer alan İsrail'in kara savaşı söz konusu olduğunda aslında İsrail askerlerinin İran
00:51:55topraklarına sokulmasının kesinlikle düşünülmediği şeklinde bir açıklama gelmişti.
00:52:00Ateşkes başlamadan kısa süre önce hatırlarsınız yani böyle bir niyet söz konusu olursa İsrail de Amerika Birleşik Devletleri'ne destek
00:52:09vermeyecek.
00:52:10Çok net bir şekilde asker vermeyeceğini ifade ediyor.
00:52:12Amerika Birleşik Devletleri tek başına yapmak zorunda bunu galiba.
00:52:15Evet bu da bir başka zorluğu beraberinde getiriyor Erhan Bey.
00:52:18O yüzden dedim yani hem iç kamuoyunda hem Amerika'nın aslında küresel sistemdeki başak rolü açısından hatta müttefikleriyle olan ilişkileri
00:52:28açısından oldukça zor bir süreç.
00:52:31Ki Trump zaten bu 40 günlük savaşı başlatırken özellikle İsrail'le hareket etmiş olması ve kendi geleneksel müttefikleri diyebileceğimiz.
00:52:39Özellikle Orta Doğu'da çok beraber hareket etti.
00:52:42İngiltere başta olmak üzere Fransa'yı dışlıyor olması da oldukça ciddi bir handikap oluşturmuştu.
00:52:49Savaş sırasında da şunu gördük NATO'dan yardım istedi ama NATO'da kendi görev alanı olmadığı için zaten kabul etmedi.
00:52:56Çok ciddi aslında batı içerisinde de bir çatlağı tekrardan çok ciddi bir şekilde gözler önüne serdi diyelim Trump.
00:53:02Evet kısa bir ara vereceğiz.
00:53:04Aradan sonra konuklarımızla birlikte konuşmaya tartışmaya devam edeceğiz efendim.
00:53:21Tekrar birlikte izleyenler Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki gerilim yeniden savaşa evrilecek mi yoksa barış sağlanacak mı konuklarımızla birlikte
00:53:32bunu konuşuyoruz.
00:53:32Hasan Oktay sizin de görüşünüzü alalım.
00:53:35Tabii bu Amerikan başkanı Donald Trump'ın ateşkesle birlikte amacı neydi?
00:53:42Bazı analistlerin ifade ettiği gibi daha farklı topyekun bir savaşa hazırlık mıydı?
00:53:49Bu yeni strateji bir kara harekatını mı barındırıyor?
00:53:54Eğer öyle olursa kara harekatı İran'ın tamamının işgalini sağlayacak bir harekat mı olur?
00:54:00Yoksa önemli kilit bazı noktaları ele geçirmeyi mi istiyor Amerikan başkanı?
00:54:05Çünkü bu ateşkes öncesindeki savaş aynı ile mi devam edecek?
00:54:12Yani Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in hava kuvvetleri vasıtasıyla İran'ı yıprattığını, önemli noktalarını vurduğunu gördük.
00:54:18Ama stratejik olarak, askeri olarak vurulacak çok da hedef kalmadığını Amerikan başkanı Donald Trump söylemişti.
00:54:24Eğer öyleyse bu savaş bu şekilde devam ettiğini varsayarsak hem Amerika hem İsrail neyi elde edecek?
00:54:31Peki strateji değişirse, bir kara harekatı olursa Amerika Birleşik Devletleri biraz önce Cihan Bey'le de konuştuğumuz gibi
00:54:40İsrail'in desteğini alamayacak, İsrail İran'a asker göndermeyeceğini söyledi.
00:54:46Bölge ülkeleri zaten çekimsel, belki Birleşik Arap Emirlikleri ikna edilebilir paralı askerleri vasıtasıyla.
00:54:52Burada Amerika Birleşik Devletleri'nin sizce böyle bir yeni bir stratejiyle mi saldıracağını düşünüyorsunuz?
00:54:59Kara harekatı olur mu? Olursa nasıl olur sizce?
00:55:03Evet, öncelikle Trump, Kongre ve Amerikan halkının kendi üzerindeki baskısını ötelebilmek adına bu barış sürecinin arkasına sığınmış oldu.
00:55:14Ve burada Amerika halkını ve Kongre'yi biraz rahatlattı ve Amerikan açısından ikinci aşama diyebileceğimiz aşamaya geçmiş oldu.
00:55:21Özellikle Çin seyahatiyle Amerikan halkının ve kamuoyunun beklentileri karşılanmadığı için
00:55:27Trump'ın Çin'e karşı bundan sonraki süreçte yürüteceği programa destek almak açısından da Trump için son derece önemli bir
00:55:37hamleydi.
00:55:37Tabii bu savaşla ilgili Cihan Bey de gayet güzel açıklamalar yaptı.
00:55:41Benim de şahsi kanaatim bir kara harekatının olursa eğer çok kısmı olur ve bunu da Hürmüz Boğazı'nın İran tarafındaki
00:55:49topraklara bir çıkartma yapılabilir ki Hürmüz'ü tamamen Amerika'nın kontrolüne alabilmek adına ve belki de Basra Körfezi'nde İran
00:56:00'ı izol etmekle ilgili boydan boya 50 kilometrelik bir şeride asker çıkartılabilir.
00:56:05Ama topyekun İran coğrafyasını işgal etmekle ilgili bir askeri kara harekatını gerçekleştirmek şu an itibariyle Amerika'nın imkanları buna müsait
00:56:15değil.
00:56:16Çünkü mesafe olarak oldukça uzak.
00:56:18Trump bunu zaman zaman söylüyor işte 7 bin kilometre 10 bin kilometre mesafeye gidip de bir savaş yürütmemiz biraz imkansız
00:56:25gibi.
00:56:25Fakat şu anda körfez ülkelerine yapmış oldukları önemli askeri yınaklar ve kısmi bir kara harekatı olmasıyla ilgili altyapı çalışması şeklinde
00:56:38karşımıza çıkıyor.
00:56:39Irak üzerinden büyük bir operasyon gerçekleştirilme ihtimali ilk günden beri en fazla üzerinde durulan.
00:56:46Hatta bu konuda Trump'ın zaman zaman bölgede yaşayan insanlarla ilgili Kürtlerle ilgili yapmış olduğu çarpış açıklamalarda bu konuda Amerika
00:56:55'nın beklentisi ve Trump'ın hayat kritiklerini de yansıttı.
00:56:59Zira işte silah verdik fakat silahlar almışlar, istedikleri yere vermemişler, başka yerlere nakletmişler.
00:57:05İşte bu konuda beklentimiz yüksekti, karşılanmadı gibi cümlelerle Irak üzerinden bir kara harekatına altyapı oluşturacak bölge insanlarla ilgili Trump'ın
00:57:16tereddütlerini hep birlikte Amerikan kamuoyuna yansıdığı şekliyle görmüş olduk.
00:57:22Ben geçtiğimiz ay başında özellikle Pakistan'da barış masası gördüğü günlerde İran'a gitmiştim.
00:57:30Özellikle Urmiye bölgesinde yani Irak sınırına doğru bölgede çeşitliğince emeler yapmıştım.
00:57:37Orada görmüş olduğum şu Amerika özellikle her türlü askeri noktayı bir şekilde füzeyle vurmuş.
00:57:44Yani büyük ölçekli küçük ölçekli demeden bütün askeri noktalara karargahları vurarak Irak üzerinden bir kara harekatının İran'daki direncini kırabilmekle ilgili
00:57:54bölgedeki bütün askeri noktalara füzeyle bir şekilde vurmuş.
00:57:59Ama insan kayıpları olmamış çünkü Amerika'nın buraları vuracağı gözlemde bulunurarak derhal kışlalar boşaltılmış.
00:58:06Ama şu an orada kışlaların etrafında askerler sivil üniformalarla yani sivil kıyafetlerle Irak'tan bir askeri harekat olursa onun önünü alabilmek
00:58:18adına sivil halkın arasına sivil kıyafetlerle yerleşmiş durumdalar.
00:58:24Ve burada sanki Amerika Irak üzerinden bir operasyon gerçekleştirirse bölgedeki halkın bu direnişe karşı koyacaklarla ilgili bir organizasyon gerçekleştirmişler.
00:58:35Tabi bunu Amerika istihbaratı ve ordu birlikleri bu bölgedeki hareketliliği görmüştür.
00:58:43Ve bölgede özellikle yaşayan Kürtlerin sünni olması ve onlarla bizim değişik ortamlarda yapmış olduğumuz temaslarda şu cümleyi kullandıkları sizin vasıtanıza
00:58:51aktarmak istiyorum.
00:58:52Biz sünniyiz bir kere devletimize sahip çıkıyoruz yani İran devletini kast ederek.
00:58:57İkincisi bu konuda Türkiye'nin rolü ve Türkiye'nin bakış açısı bizim için son derece önemli.
00:59:03Biz burada Türkiye ile birlikte hareket etmek istiyoruz cümlesini kullandılar.
00:59:07Bu da son derece önemli.
00:59:08Bu Irak üzerinden Amerika'nın bir askeri harekatı yapma olasılığını her dakika zorlaştırmakta.
00:59:16Çünkü Irak'tan İran topraklarına girdiğinizde önemli geçit noktaları var.
00:59:23Buralar henüz Amerika füze atışlarıyla tahrip edememiş.
00:59:27Buralar İran'ın kontrolünde zaten İran toprakları her bir noktası İran askerinin kontrolünde.
00:59:33Bir kara harekatı Irak üzerinden şu an itibariyle pek mümkün gözükmüyor.
00:59:37Amerika her şeye rağmen bunu deneyip özellikle de sizin altını çizdiğiniz İsrail askerlerinin burada kullanılması yalnızca İran'da bir tepki oluşmaz.
00:59:46Türkiye'den de Arap ülkelerinden de İsrail'e karşı müthiş bir tepki olur.
00:59:51Bu da bölgede İsrail'in güvenlik problemlerini en üst noktaya çıkarır ki belki bu İsrail halkı tarafından kabul edilir bir
00:59:59aşama olmasa gerekir.
01:00:01Tabi Hürmüz Boğazı'na kısmı bir çıkartma yapılabilir.
01:00:04En mantıklısı Körfez ülkelerine Amerika'nın büyük mühimmat yiyarak ve buraları da füze savunma sistemleriyle koruyarak
01:00:11Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden İran topraklarına bir harekat gerçekleştirilme ihtimali söz konusu.
01:00:20Fakat Trump'ın da sizin de sık sık göstermiş olduğunuz o animasyondan anladığımız kadarıyla
01:00:26Doğrudan bir kara harekatından ziyade elindeki yüksek teknolojiyi kullanarak
01:00:31İran'ın birçok askeri noktalarına ve ihtisadi noktalarına bir şekilde caydırıcı olmasa bile atışlar gerçekleştirerek
01:00:44Belki İran'da rejimin kendi içerisinde dönüştürmesiyle ilgili
01:00:50Trump elindeki askeri potansiyeli caydırıcı bir unsur olarak kullanmakla bu savaşı yönetmek isteyecek.
01:00:56Ama bizim bildiğimiz klasik cephe savaşı, kara harekatı, işte Tahran'a bir askeri çıkartma yapmakla ilgili süreçte
01:01:04İran'da başarılı olma şansları söz konusu değil.
01:01:07Bu Trump'ın da daha önce yapmış olduğu açıklamalarda işte su savaş şu kadar sürdü, bu savaş bu kadar sürdü
01:01:13ifadeleriyle ifade etmeye çalıştığı
01:01:17Geçmiş denen Amerikan savaşlarına İran'daki savaş benzemez.
01:01:20Çünkü İran halkı her şeye rağmen yani rejimin halk üzerindeki bütün olumsuz etkisine rağmen topraklarına herhangi bir yabancı asker ayağı
01:01:30değdiği an
01:01:30Bütün halk el birliğiyle bu işgale karşı müthiş bir direniş ortaya koyar ki bunu bu noktada Amerikan askerinin Irak ve
01:01:41Suriye'deki ortaya koymuş olduğu
01:01:44Buna başarı dersek bu başarıyı İran'da sergilemesi mümkün değil.
01:01:48Böyle olunca da Trump tabii bölgedeki bütün akan bilgileri, istihbarat bilgilerini, askeri raporları göz önünde bulundurarak
01:01:56Bir kara harekatından ziyade öncelikle Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla ilgili bir harekat gerçekleştirebilir.
01:02:03Ama buna rağmen İran'daki devrim muhafızlarının direnişini kırabilmek adına da
01:02:07Onların iktisadi teşebbüslerine ve onlarla halkın arasını açabilecek işte tedarik zincirini kırabilecek bazı İran coğrafyasına füze artışları gerçekleştirebilir ki
01:02:19Bu en şu an itibariyle Trump açısından maliyeti düşük elde edecekleri sonuçları daha büyük bir harekat gibi olabilir.
01:02:28Ama kara harekatı şu anda hem Amerikan kamuoyunun hem de Trump'ın seçimleri göz önünde bulundurarak
01:02:37Cumhuriyetçilerin bir daha kesinlikle iktidara gelemeyecekleri şekilde Amerika'da bir sonuçla karşı karşıya kalanacağını gördüğü için
01:02:45Topyekun bir savaşa girmek istemez.
01:02:47Ama buna rağmen Şipenk'le Putin'in görüşmesinden sonra eğer burada İran bir bataklığa dönüştürülüp
01:02:55Trump'ın Amerika'nın bataklıkta uzun vadede oyalanması ve tahrip olmasıyla ilgili bir süreç planlanırsa
01:03:04Amerika bu oyuna gelmemeli çünkü burada ne Amerika sonuç alabilir ne de İran bir sonuç alabilir.
01:03:12Yani bir 30 yıllık Afganistan krizi gibi Amerika bir krizle karşı karşıya kalabilir ki
01:03:16bu da Amerika'nın dünyadaki hegemon gücünü yok eder ve Çin'in önlenemeyen yükselişiyle dünya karşı karşıya kalır ki
01:03:24bu da çok kabul edilir bir durum değil.
01:03:27Çünkü Türkiye özellikle Amerika ile müttefik olması, NATO ülkesi olması, bu bağlamda da Amerikan yetkililerine
01:03:35bu konuda Türkiye'nin ikazları ön plana çıkması lazım.
01:03:39Zaten Türkiye hem körfez ülkeleri hem de dünyanın değişik yerlerindeki diplomasıyla bu konuya dikkatleri çekiyor.
01:03:46Pakistan ve Türkiye bu süreçte önemli diplomatik misyonları söz konusu.
01:03:52Bunları yerine getirmekle ilgilenden geleni fazlasıyla daha da fazla gayretle ortaya koyması lazım.
01:03:58Çünkü İran savaşı bölgede yalnızca İran'ı olumsuz etkilemeyecek, bütün bölgeyi olumsuz etkileyecek.
01:04:05Bizim için de yani Türkiye ve Türk dünyası açısından da İran'ın bir bütün içerisinde kalması
01:04:11ve artık bu savaşlarla çok fazla tahribata uğramadan varlığını sürdürmesi son derece önemli.
01:04:17Çünkü özellikle Xi'i, Putin görüşmesinden sonra dünyanın yeniden şekillenme imkan ve ihtimali söz konusu.
01:04:24Burada İnönü'nün dediği gibi onu da rahmetle anmak lazım.
01:04:28Yeni bir dünya düzeni kurulacak, biz de yerimizi alacağız sözünün.
01:04:32Tekrar bu sözle, bu imkanlarla karşı karşıya kalınacak.
01:04:36Evet yeni bir dünya düzeni kuruluyor.
01:04:38Biz de sadece Türkiye olarak değil, Türk dünyası olarak da bu düzende yerimizi fazlasıyla alacağız.
01:04:44Çünkü geçtiğimiz günlerde Kazakistan'da gerçekleşen Türk Devletleri Teşkilatı'nın toplantısı da son derece önemliydi.
01:04:49Bu birliği artırarak Orta Doğu'da ve Türkistan coğrafyasında artık Türkiye'nin o yumuşak güç olarak ifade edilen mekanizmasının varlığı kendini
01:05:00çok daha fazla hissettirecek.
01:05:02Özellikle körfez ülkelerinin Amerika'yı orada İran'a karşı koruyamamasının da vermiş olduğu güvenlik ihtiyaçları
01:05:10Türkiye'yi bölgede Pakistan'la beraber ve Mısır'ı da işin içerisine katarak büyük bir şemsiye oluşturması söz konusu biz
01:05:17İran'da sistem değişikliğini her imkan ve fırsatta ifade ediyoruz.
01:05:20Bu İran devleti için de İran sistemi için de son derece önemli.
01:05:25Kendi işlerindeki bir değişimle ve Amerika'yla imza atacak bir muhataplık oluşturmasıyla İran, Amerika'nın İran'ı taş devrüne çevirmesinin
01:05:34önüne geçmeleri lazım.
01:05:36Ve Hürmüz Boğazı'nın açılması İran açısından da son derece önemli.
01:05:39Biz buna Türkiye modeli diyoruz.
01:05:41Buna Irak'ın da Suriye'nin de Lübnan'ın da hatta İsrail'in de ihtiyacı var.
01:05:45Onun için son cümle olarak şunu söylüyorum.
01:05:47İran, Amerika ile yürüttüğü ve yürüteceği müzakerelerin birinci şartına İsrail'de neteniyet hükümetinin devrilmesi ve İsrail'in de normalleşmesini müzakere şartı
01:06:00haline getirmesi lazım.
01:06:02Ve İran'da da devrim muhafızları ve bu veletifak sistemi değişerek dünyanın muhatap olacağı Cumhurbaşkanlığı sistemiyle İran devletinin ve toprak bütünlüğünün
01:06:11devamını sağlaması gerekir.
01:06:12Yoksa bu savaş İran'ı da ciddi anlamda sıkıntıya sokar, Amerika'yı da ciddi anlamda sıkıntıya sokar.
01:06:18Evet son 3 dakikada Cihan Bey sözü size verelim.
01:06:21Çin'de bulunduğumuz gün yeni bir haftaya girdik.
01:06:24Bu hafta gerçekten çok merak edilen gelişmeleri beraberinde barındırıyor.
01:06:28Belli ki ABD'nin saldırısının beklendiği bir haftadayız.
01:06:33Trump salı günü kurmaylarıyla görüşecek.
01:06:35Diğer taraftan yine salı günü Putin Çin'i ziyaret edecek Trump'tan sonra.
01:06:42Siz neler bekliyorsunuz?
01:06:44Özellikle İran savaşı özelinde bu hafta ne gibi gelişmeler görebiliriz?
01:06:48Evet siz bahsettiniz Rusya Putin, devlet başkanı Rusya'nın devlet başkanı Putin, Vladimir Putin.
01:06:55Evet Çin'e gidecek.
01:06:56Bu gece de yine gördüğüm kadarıyla bir açıklama vardı İran tarafından.
01:06:59Ama meclis başkanı Galibaf'ın da Çin özel temsilcisi olarak atandığı da ifade edildi ki.
01:07:06Daha önce Laracani yürütmüş bu görevi.
01:07:08Evet 2021 yılında da yanlış hatırlamıyorsam belki Hasan Hocam daha iyi bir ciltti ama 25 yıllık bir anlaşmaya da imzalamıştı.
01:07:16Şimdi bu gelişmelere bakıyoruz.
01:07:18Diğer taraftan dün Tel Aviv'de özellikle Tomer şirketi ki bu da füzelere battığımızda
01:07:26yani daha doğrusu İsrail'in içerisindeki önemli bir silah firması diyelim.
01:07:31Özellikle füzelere motor sağlayan bir şirket.
01:07:35Bir de diğer taraftan baktığımızda yine şunu görüyoruz.
01:07:38Birleşik Arap Emirlikleri'nde de Bereke Nükleer Tesisi yani Abu Dhabi kısmında.
01:07:43Oraya da dronlu saldırı olmuş.
01:07:44Şimdi bunların her biri belki Trump'ı tekrardan savaşa döndürme için en azından bu tarafın belki de sahte bayrak operasyonları
01:07:55diyebileceğimiz bir şekilde de okuyabiliriz.
01:07:59Ki şunu da ekleyerek söyleyeyim bunu bu arada.
01:08:02Çok ilginç.
01:08:03Geçtiğimiz iki gün önceydi.
01:08:04Sanırım Rusya İstihbarat Başkanı Narayşkin de bir açıklama yapmıştı.
01:08:08Taslim Haber Ajansı İran'a.
01:08:10Evet İran çok iyi direniş gösterdi.
01:08:13Askeri kapasitesini koruyor.
01:08:15Müzakereler devam ediyor.
01:08:16Ama şiddetin tekrar tırmanma olasılığı da var diye.
01:08:19Şimdi bu gelişmeleri değerlendirdiğimizde işte Trump'ın biraz önce yayın diliminde konuştuğumuz o görüntülerine baktığımızda Erhan Bey.
01:08:27Ki bu kartı hiç aslında biz baktığımızda masadan kaldırmadık.
01:08:31O da neydi?
01:08:32Savaş kartı.
01:08:33Ki beş maddelik işte biraz önce Hasan hocamla da konuştuk.
01:08:37Amerika'nın istediği beş maddeye karşı İran'ın da tam karşı yine tezlerde bu bir anlaşma önerisi sunduğunu görüyoruz.
01:08:45Eskaza şuraya geliyoruz.
01:08:47Diplomasi masasında henüz sonuç anla bilmiş değil.
01:08:50Ki burada İran altyapısının, sivil altyapısının hedeflenerek bir anlaşma zeminine oturtturma bağlamında düşünürsek bir sınırlı hava saldırısı olabilir.
01:09:02Cihan Günyal ve Hasan Oktay çok teşekkür ediyoruz yayına katkılarınızdan dolayı.
01:09:06Teşekkür ederiz.
01:09:07Hocama da iyi akşamlar.
01:09:08Biz teşekkür ederiz.
01:09:09İyi geceler diliyoruz efendim.
01:09:10Böylelikle noktalıyoruz.
01:09:12İyi geceler efendim.
01:09:16İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar