- 43 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:08İzlediğiniz için teşekkürler.
00:59İzlediğiniz için teşekkürler.
01:00Bir kara harekatına karşılık Kuveyt ve Bahreyn'i işaret ederek bölgedeki Amerikan üstleriyle ne ele geçireceklerini ve 100 Amerikan askerini
01:11esir alarak Tahran'a getireceklerini de söyledi.
01:15İlginç iddialar var.
01:16Son gelişmeleri Dr. Muhammed Berdibek ve Dr. Sinan Demirtürk'le birlikte konuşacağız.
01:22Uzaktan bağlantıyla yayınımıza konuk oluyorlar.
01:24Hoş geldiniz.
01:26Hoş bulduk.
01:27İyi geceler.
01:28Selamun.
01:30Muhammed Bey sizinle başlayalım.
01:32Gerginlik had safhada diyebiliriz.
01:35Son dönemde çoğunlukla ABD'nin İran'a yönelik bugüne kadar görülmemiş bir saldırı gerçekleştireceği yönünde bilgiler gelmeye başladı.
01:46Tabi ilk ağızdan gelince de dikkate almamız gerekiyor.
01:49Amerikan başkanı Donald Trump'ın açıklamaları bu yöndeydi.
01:51Diğer taraftan tabi Amerikan medyasına yansıyan bilgilerde ABD'nin bir kara operasyonu gerçekleştirebileceği konuşuluyor ama yayınlarımızda zaten bunu çok konuştuk.
02:02İran coğrafyası ve ABD'nin başkan Trump'ın özellikle seçim yılında bu operasyonu bu olasılığı gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceği hep tartışıldı.
02:13Biraz düşük bir olasılık olarak görünüyor ama şunu da belirtmek gerekiyor.
02:18Amerikan başkanı Donald Trump'ın açıklamalarına ve ruh haline baktığımız zaman çıkışsız kaldığını bu operasyonda başarısızlığa doğru ilerlediğini görüyoruz.
02:27Sanıyorum Trump da bunu görüyor ve farklı bir şeyler yapmaya çalışıyor diyebilir miyiz?
02:32Amerikan başkanından sürpriz bir çıkış, savaşı başka bir noktaya taşıyacak bir karar gelir mi sizce Muhammed Bey?
02:41Yani şöyle gördüğümüz MRL'lerde sizin sadece savaş kararı almanız yetmez.
02:47Sonuçta bir taraftan yani Amerika'dan İran'a portakal taşımıyorsunuz, asker taşıyorsunuz ve bu taşıyacağınız askerin bir lojistiği var ve bunların
02:58bir hazırlık süreci var.
03:00Aşağı yukarı uzmanların öngördüğü bu bağlamdaki bir hazırlık 3 ay veya 4 ay sürüyor.
03:05Yani bugün bile başlasanız bu sürece bir karar operasyonu için seçimlere kadar ancak yetişirsiniz.
03:11Dolayısıyla gördüğümüz tabloda böyle etkili bir şekilde karar operasyonu yetecek bir mekanizmanı olmadığını görüyoruz.
03:19Ancak bu Trump'ın saldırısını bir şekilde engeller mi?
03:22Engellemez.
03:23Savaşın başında neyi gördük?
03:25Aslında Trump'ın hiç hazır olmadan savaşa girdiğini, çok böyle rahat bir şekilde İran'da bir rejim değişikliği yapabileceği öngörüsüne dayanan
03:33bir savaş başladı.
03:35Ve savaşta neredeyse 5 aylık bir süreyi geçirdik.
03:38Savaşın sonunda ben sahada hatırlarsanız hep şeyi söylüyordum.
03:43Yani İran ABD ve İsrail'in olduğu bir denklemdeki savaşı aslında kazanamaz.
03:47Mantıksal düzlemde de kazanamaz.
03:49Çünkü böyle bir yetkinliği yok.
03:51Ancak savaşta bir şekilde beraberliği alabilirdi ve bir şekilde savaşta beraberliği aldı.
03:57Ancak masaya baktığımızda İran masada gerçekten çok net galipti.
04:02Hele hele o 300 milyar dolarlık yardım parasını, yeniden yapılandırma parasını görecek gerçekten inanamamıştım.
04:11Yani bu benim gözümde ABD ve İsrail'in veya neyse işte fiilen bir şekilde tazminat ödemeyi kabul ettiği anlamına gelir.
04:19İster kendisi ödesin, ister bunu körfez ülkeleriyle ödesin.
04:23Bu İran'a çok ciddi anlamda bir psikolojik üstünlük sağlayan bir şeydi.
04:28Zaten sırf bu psikolojik üstünlük sağladığı için ben savaşın kaçınılmaz olduğunu söylüyordum.
04:34Çünkü İran'ın bu kadar etkili bir şekilde masada elde ettiği üstünlük zamanla bir sürece yayılacak.
04:41Ve ABD buradan rahatsız olacaktı.
04:44Ve bunun yanında İran Hürmüz'den herhangi bir şekilde taviz vermeme üzerine bir politika kurdu.
04:50Çünkü Hürmüz'ü kaybettiği an ve Hürmüz'de herhangi bir esneme yaptığı an savaşı kaybedeceğini biliyor.
04:57Mütabakat zaptının geçiş maddesinde zaten bu var.
05:01Diyor ki 60 günlük geçiş periyodunda bunun denetimi tamamen İran İslam Cumhuriyeti'ndedir.
05:07ABD'de şöyle bir şey yapıyordu.
05:09Bunu bir şekilde belli şeylerle bunu bir anlaşmaya uymadan geçirmeye çalışıyordu.
05:16Ve her seferinde İran bunu bombaladı.
05:19Yani İran burada çok tavizsiz bir tutum sergiledi.
05:23Ve anladığımız kadarıyla Hürmüz meselesinde bundan sonraki süreçte de tavizsiz bir tutum sergilecek.
05:29Dolayısıyla bu süreçte İran'da bir rejim değişikliği gerçekleşmediği sürece İran Hürmüz'ü bu bağlamda etkili bir şekilde kontrol etmeye devam
05:38edecek.
05:39Ve muhtemelen önümüzdeki süreç bir şekilde savaşa yazgılı.
05:43Bu ne kadar sürecek ne kadar ilerleyecek bunu zaman gösterecek.
05:47Bir de Trump'ın söylemleri üzerinden artık hani yorum yapmaktan çok yorulduk.
05:52Yani Trump çok büyük laflar söyleyip içini açıkçası çok dolduramayan bir başkan.
05:57Yani medeniyeti yok edeceğiz süreçlerine atılıyoruz İran'ı.
06:00Her gün mesela hiç görülmedik bir şekilde İran'ı bombalayacağız diyor.
06:05Ancak her gün bunu yapmasına rağmen ertesi gün yine aynı cümleyi kullanabiliyor.
06:10Dolayısıyla ben önümüzdeki süreçte hava operasyonlarıyla gerçekleşecek bir şekilde İran'da bir değişim senaryosu beklemiyorum.
06:17Belli ki Trump bir şekilde masaya oturtmaya çalışıyor.
06:20Kara operasyonu içinde gördüğüm bir emare yok.
06:24Evet Sinan Bey, Muhammed Bey Amerika Birleşik Devletleri İran'ı masaya oturtmaya çalışıyor ifadelerini kullandı.
06:31Ama iki tarafın çok uzun zamandır masada olduğunu, diyalog içinde olduğunu en azından aracılar vasıtasıyla bu diyaloglarını, iletişimlerini sürdürdüklerini söyleyebiliriz
06:40ki
06:41taraflardan gelen açıklamalarda bunu doğruluyor.
06:43Ama taraflar çok uzun süredir bu müzakereleri sürdürüyor ve hiç ilerleme kaydedilemedi.
06:51Yani mutabakat zaptı belki bir barış yolunu açmıştı.
06:56Tüm dünya umutlandı ama neden ilerlemiyor sizce?
07:00Yani tarafların özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin güç yoluyla İran'ı istediği noktaya getirmek istediğini görüyoruz.
07:08İşte son dönemdeki hamleleri böyle yorumlamak herhalde yanlış olmaz.
07:12Neden mutabakat zaptından sonra taraflar herhangi bir ilerleme sağlayamadı?
07:17Kilitlenen nokta nedir?
07:19Hangi konularda anlaşamıyorlar?
07:22Evet bir kere savaşın galiplerinin belli olmaması.
07:27Yani mutlak galibin olmaması ve bu mutabakat betli çerçevesindeki 14 madde üzerinde uzlaşıldığı düşünülen
07:34ve Trump'ın da fazeşki yanında imzalamış olduğu 14 maddelik bu çerçeve metnin üzerinde hala bir uzlaşının bulunmuyor olması.
07:43Ne İslamabat'ta ne de İsviçre'de, Cenevri'de böyle bir mutabakat söz konusu olmadı.
07:49Ve tarafların komisyon başkanları Erhan Bey savaşın ilk gününden itibaren uzun boylu bir konuşma imkanına sahip olmadılar.
07:57Yani daha İslamabat'taki ilk görüşme döneminde J.D. Vance'in 13 kez Trump'la 2 kez de Netanyahu'da konuştuğu biliniyor.
08:07Yani İslamabat'taki masa daha kurulamadan dağılmıştı.
08:11Ancak alt komisyonlar görüşmeler yaptı.
08:13Ancak ara bulucular yoğun metinler ve ısrarlar ortaya koymaya çalıştılar.
08:18Ben barışa inanılmadığı kanaatindeyim.
08:22Yani dünyanın bir barış metniyle özellikle Amerika tarafından ve İsrail kanalı tarafından oyalanmak istendiği görece bir barışla,
08:31görece bir mutabakat metniyle bir gün İran'ın masadan kaçacak ya da ateşkesi denecek olan bir ülke gibi gösterilmesi noktasında
08:39da adımlar atılmış oldu.
08:41Bunun en önemli adımı umman rotasının oluşturulmuş olması.
08:45Yani İran'ın Hürmüz kontrolünü parçalayabilecek ve uzun vade içerisinde Hürmüz'de yeni bir rotanın oluşmasıyla birlikte
08:53bu 14 maddenin içerisindeki Hürmüz hükümlerinin bir anlamıyla geçersiz sayılabileceği ve İran'ın Hürmüz bağlamında elini zayıflatabilecek bir noktaya da
09:03elbette ki İran itiraz etti ve bu anlamıyla da Amerika tarafından ateşkesi bozan ülke gibi takdim edildi.
09:10Yani 8 Temmuz'dan itibaren savaşın dördüncü kademesi ya da dördüncü aşaması diyebileceğimiz bir süreçle karşı karşıya kaldık ki
09:17son 10 günde de Amerikan ordusu İran'ın bu uyarı ateşlerine, tankerlere yönlendirme eğilimine karşı oransız bir güç kullanıyor.
09:26Yani çok yoğun bir hava bombardımanı yaptı.
09:29Muhammed Hocam da takdir eder ki ne Haziran Savaşı'nda ne de bu 100 günlük savaş döneminde
09:35belki de bu kadar yoğun bir bombardımana maruz kalmadığını söyleyebiliriz İran'ın.
09:40Yani kritik noktalar, önemli enerji güzergahları, önemli enerji santralleri, çok ciddi karayolları ağları
09:48ve önemli ölçüde kritik limanları, ana arterlere bağlayan demir yolları ağları da
09:5410 gündür SENTCOM tarafından, Amerikan kuvvetleri tarafından ağır bir bombardımana tabi tutuluyor.
10:01Ve yine savaşın genel seyrinde görmediğimiz çerçeve içerisinde de bazı kara hatları yani
10:06kara garnizonları bombalanıyor ağır bir şekilde.
10:09Yani İran devrim muhafızlarının kara birliklerinin de ağır bir bombardımana tabi tutulduğunu görüyoruz ki
10:15hem drone üretim tesislerine hem de bazı nükleerin saklanmış olabileceği mevkilere
10:21özellikle dağ bölgelerinde de ağır bir bombardıman yürütülmüş oldu herhangi bir bakımdan.
10:27Bugün itibariyle asıl mesele tırmandırılan bir krizdir.
10:32Yani yönetilmek istenen, kontrollü olarak götürülmek istenen ve her iki tarafında birbirini yıpratmaya devam ettikleri,
10:39savaşta ağır kayıplar verdirmeyi istedikleri ve tercih ettikleri yeni bir süreç
10:44ve bu anlamıyla Trump'ın söyleminde de, Amerika'nın eyleminde de önemli bir değişikliğin olduğunu görüyoruz.
10:50Yani müzakereden, yoğun saldırıya hatta kısmi kara harekatlarından yani İran'ın güneyinde bir bölgeyi,
10:58İran'ın Hürmüz üzerindeki kontrolünü kırabilecek olacak adalardan bir bölgeyi ya da Caş gibi önemli bir limanı
11:06kontrol altına alabilecek olan sürpriz bir kara harekatı.
11:09Küçük, belli ölçüler içerisinde İran'a şaşırtmayı hedefleyen bir kara harekatı.
11:16Ama bunun uzun süreli ve etkili bir bombardımanla desteklenmiş olması.
11:21Sinan Bey'e hemen araya girmek istiyorum.
11:23Sinan Bey'e araya girmek istiyorum.
11:24Bir sondaki gelişmesi var.
11:26Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlanacağız.
11:28Yunus Paksoy telefonu hattımıza Amerikan Başkanı Donald Trump'tan sürpriz bir hamle geldi.
11:33Yunus, ayrıntıları senden dinleyelim.
11:35Erhan ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni Hürmüz stratejisi belli olduğu şöyle söylüyor açıklamasında.
11:44Son dakika gelişmesi.
11:45Aksi belirtilene kadar bundan böyle gemilere, kargo gemilerine veya bunlarla ilgili herhangi bir şeye verilen her türlü zarar
11:54ABD'nin elinde bulundurduğu ve kontrol ettiği İran'ın parası ile karşılanacaktır.
12:01Bu zararlar çok büyük miktarlarda olabilir.
12:04Ancak yine de yapılması gereken adil ve hakkaniyetli olan şey budur diyor ABD Başkanı.
12:10Yani bundan sonra Hürmüz'de yapılacak her saldırı İran'ın cebinden çıkacak diyor ABD Başkanı Donald Trump.
12:16Dondurulmuş parayla ödenecek tüm bu zararlar ve İran'ın parasından tazmin edilecek.
12:23Yunus Paksoy çok önemli bir hamle geldi ABD Başkanı'ndan.
12:27Çok teşekkür ediyoruz bu gelişmeyi bize aktardığın için.
12:31Evet devam edelim konuklarımıza soralım Sinan Bey sizin sözünüzü kestik.
12:37Gerçekten ilginç bir hamle oldu bu izleyenlerimize bu açıklamayı bir kere de biz tekrar edelim.
12:43Aksi belirtilene kadar bundan böyle gemilere, kargo yüklerine veya bunlarla ilgili herhangi bir şeye verilen her türlü zarar
12:51Birleşik Devletler'in elinde bulundurduğu ve kontrol ettiği İran parasıyla karşılanacaktır.
12:57Bu zararlar çok büyük miktarlarda olabilir ancak yine de yapılması gereken adil ve hakkaniyetli olan şey budur.
13:05Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederiz demiş Donald Trump.
13:10Bu ne anlama geliyor İran'a karşı bir tehdit bir koz daha Donald Trump'tan masaya sürüldü galiba.
13:17Evet tabi bu İran'ın üzerindeki baskıyı arttırabilecek bir şey fakat bunu İran'ın Hürmüz üzerine saldırıları yoğunlaştırırken
13:26Körfez'deki Amerikan üslerine saldırırken öngörmemesi mümkün değil.
13:31Bunu öngörüyor veya yalnızca bu yaptırımdan dolayı yani dondurulmuş olan mali varlıklarının buraya aktarılmasından dolayı da savaştan vazgeçmeyecek.
13:39Savaştan vazgeçmesi mümkün değil veya Hürmüz'deki etki alanını geriye çekmesi de kolay değil.
13:45Tam Trump'a uygun bir anlamıyla hukuki bir değeri olmayan, hukuki bir derinliği olmayan fiili bir uygulama.
13:55Yani adeta bir savaş kanunu diyebileceğimiz ve hukuktan ve uluslararası meşruiyetten tamamıyla uzak olan bir nokta
14:01tıpkı İran'ın mal varlıklarına, petrol gelirlerine ya da bazı İranlı iş adamlarının mal varlıklarına el konulması gibi.
14:09Bunun da hukuki altyapısı yok ama ABD ve bazı Avrupa ülkeleri üzerinden Katar'daki ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bankalar ve
14:17Güney Kore'deki bazı
14:18bankalar üzerinden de bu mal varlıklarına son 20 yıl içerisinde el konmuştu ve bunların İran'a iadesi müzakere sürecinin bildiğimiz
14:26gibi Erhan Bey en kritik aşaması.
14:28Bence ABD zaten Trump başta olduğu sürece bu dondurulmuş mal varlıklarını İran'a iade etmek istemiyor.
14:37Taahhüdüne rağmen iade etmek istemiyor.
14:38Bu aynı zamanda ABD için bir kayıp demektir.
14:42ABD için bir prestij kaybı demektir.
14:45İlk etapta 12 milyar dolar uzun vadede 60 milyar dolara kadar erişebilecek olan bu dondurulmuş petrol ve enerji varlıklarının İran
14:53'a iadesi
14:53İran için adeta bir yeni kazanım oluşacak ve bu anlamıyla İran ekonomisinin toparlanmasına ve İran ekonomisinin yeniden bir değer kazanmasına
15:02imkan tanıyacak.
15:04Hele hele mutabakat metnindeki bahsedilen ve netlik kazanmayan 300 milyar dolarlık bir kredi ödemesi yani İran'ın yeniden yapılandırılmasıyla ilgili
15:12300 milyar doların tahsisi ise bir anlamıyla rejimin uzun soluklu ayakta kalmasına imkan tanıyabilir.
15:19O bakımdan bunu İsrail kanadının, İsrail'in ve Trump'ın yanındaki savaş kabinesi üyelerinin de kabul etmeliğini ifade etmek gerekir.
15:28Belki de anlaşmaya niçin dönülmüyor?
15:30Mutabakat neden icra edilemiyor?
15:33Neden mutabakat masası yeniden kurulamıyor?
15:36Temel sorularından bir tanesi bu.
15:37Yani Hürmüz'de yeni bir rota açmış olan ABD, Hürmüz'ün etkisini farklı alternatif enerji güzergahlarıyla birkaç yıl içerisinde yeniden dizayn
15:49edebilecek bir ABD tasavvuru var.
15:51Yani hem Irak ve Suriye'deki Banyas hattını işlevsel hale getirecek hem de Suriye Arabistan'ın Doğu ve Batı petrol nakil
16:00hattını daha işlevsel hale getirebilecek olan alternatifler üzerinde de duruluyor.
16:05Bu aynı zamanda Hürmüz'e alternatif, Basla Körfezi'ndeki yeni rotaların da Amerika tarafından ihtihası ile birlikte anlaşmaya pek ihtiyaç
16:14kalmayacak.
16:14Aynı zamanda nükleer baskının da İran üzerinde daha da fazla yoğunlaştırılmış olduğu, yer yer hava harekatlarıyla İran'ın köşeye sıkıştırıldığı,
16:23ekonomisinin daha fazla kara bir tabloya doğru sürükleneceği ve belki de bir yıl içerisinde halk ve devlet arasında bir temel
16:33çatışmanın doğabileceği bir ihtim.
16:35Oluşturulmak isteniyor.
16:36Yani baskıdan ne amaçlanabilir Erhan Bey?
16:39Muhammed Hocam bu ekonomik kırılganlık üzerine İran'da rejimle halkı karşı karşıya getirebilecek olan bir sürenin kazanılması.
16:48Yani neden mutabakattan kaçınıyor sorusunun ABD tarafından temel cevaplarından birisinin bu olabileceğini düşünüyorum.
16:55O bakımdan biz savaşın yeni boyutunu 8 Temmuz'dan itibaren görüyoruz.
17:01Bunu dördüncü aşama diye tarif etmek mümkün.
17:04Bunun yer yer devam edeceğini ama ben büyük çatlı bir kara harekatının uzun süreli İran'ın bir bölgesinin işgal girişiminin
17:12ya da ABD özel kuvvetlerini ya da çıkarma birliklerinin zenginleştirilmiş uranyumu ya da santifarij malzemelerini İran'ın dışına çıkartabilecek bir
17:23harekatı
17:24hem yapamayacaklarını hem de burada başarılı olamayacaklarını düşünüyor.
17:28Bu anlamıyla İran'ın güneyi çok kritik bir noktaya gelmiş oldu.
17:33Yani İran'ın güney vilayetleri ve İran'ın güneyindeki bazı liman kentleri ve önemli zırhlı birliklerin,
17:40önemli askeri mevkilerin ve garnizonların bulunmuş olduğu şehirler bugün itibariyle yoğun bir bombardıman tehdit ile karşı karşıya
17:49ve geçtiğimiz günlerde devrim muhafızlarına yakın kaynaklardan da edinilen bilgilere göre
17:54bu bölgede bir çıkarma olabileceği yönünde de önemli denetimleri ve tetkişleri devrim muhafızlarının yaptığı
18:01ve bu noktada da kısmı bir çıkarma noktasında yine bölgeye İran ordusunda tahkimat sağladığını görmekteyiz.
18:08Yani kritik bir aşamadayız Erhan Bey.
18:10Savaşın daha da büyüyebileceği bence hava bombardımanlarının İran'ı daha fazla yıklatabileceği ağır bir dönemle karşı karşıyayız.
18:18Evet Muhammed Berdibek siz yorumunuzda özellikle mutabakattaki bu 300 milyar dolar maddesinin bir hayli ilginç olduğunu söylemiştiniz.
18:28Tabii bu bir savaş tazminatı da olabilir ifadelerini kullanmıştınız.
18:32Bu paranın tabii ki İran'a nakledilmesi verilmesi tartışılıyordu, konuşuluyordu.
18:38Tabii bu İran'ın sahip olduğu varlıklar değil Sinan Bey'in de belirttiği gibi krediyi de kapsayan bir tutardan bahsediyoruz
18:46ama para önemli iki taraf açısından ama Donald Trump'tan böyle bir hamle geldi.
18:51Tabii Amerika Birleşik Devletleri'nin kontrol ettiği İran varlıkları ne kadar?
18:56Tabii açık kaynaklardan 20 milyar dolar olduğu ifade ediliyor.
19:00Daha fazla mı daha mı az?
19:02Bu da tartışılabilir.
19:03Siz bu hamleyi nasıl değerlendiriyorsunuz?
19:05Bu 20 milyar doları belki de Donald Trump bu kendi savaş tazminatı ya da Hürmüz için bir tazminat gibi kullanma
19:17amacı mı taşıyor bu açıklamayla?
19:19Şöyle bir şey aşağı yukarı bu şimdi dondurulmuş mallar meselesi aşağı yukarı 24 milyar dolardan bahsediyoruz.
19:27Şimdi bu 24 milyar teknik anlamda zaten İran'ın kullanamadığı bir para.
19:31Dolayısıyla Trump'ın herhangi bir şekilde bu para üzerinden oluşturduğu kullanma baskısı İran üzerinde herhangi bir baskı yaratmaz.
19:40Hiçbir etkisi olmaz.
19:41Sadece bunu süreç içinde kullanır.
19:43Bu kullanabileceği bir alanda sınırlıdır.
19:46Ve asıl olan şudur.
19:48300 milyar dediğiniz şey çok büyük rakamdır.
19:51Yarın öbür gün İran anlaşmada bunu uzatırsa gerekse o 20 milyar doları oradan harcar.
19:57320 milyar dolar bir şekilde yeniden yapılandırma parası olur.
20:01Dolayısıyla bu meselenin İran üzerine eksadan bir baskı oluşturacak kanaatinde değilim.
20:07Yani Trump'ın önünde tek seçenek var.
20:10Gerçekten tek seçenek var.
20:11Yani İran'da kara operasyonuyla rejimi değiştirmekten başka çaresi yok.
20:16Bunun dışındaki herhangi bir yolda gördüğümüz kadarıyla da rejimde bir değişiklik olmuyor.
20:22Şimdi rejimde sizin bir değişiklik yapabilmeniz için 3 senaryoya ihtiyacınız var.
20:26Birincisi rejimin kendi içinden demokratik yollarla bir şekilde dönüşmesi.
20:331979'dan 2025 sonuna kadar böyle bir süreç gerçekleşmedi.
20:38Buna yönelik girişimler olmadı mı?
20:40Elbette oldu.
20:41Fakat bu dönüşmedi.
20:43İkinci mesele siz bunu kitlesel protestolarla veya bu kitlesel protestoların dönüştüreceği tırnak içinde bir devrimle yapabilirsiniz.
20:53Bunu da neredeyse her 3 yılda bir İran'da denendiğini ve bir şekilde sonuca ulaşmadığını görüyoruz.
21:00Şimdi geldik 3. fazla.
21:023. fazla da hava operasyonlarıyla bir şekilde baş kesme yani liderleri öldürerek bir şekilde İran'ı devrime veya rejim değişiklikle
21:13sürüklemeye çalışırız.
21:15Bu da olmadı.
21:15Belli ki bundan sonraki seçeneğimiz kara operasyona girmek ya da masaya İran'ı oturtmak.
21:23Anladığınız kadarıyla Trump'ın açıklamalarından Trump bir şekilde İran'ı masaya oturtmaya çalışıyor.
21:29Bence burada masaya oturmayan taraf İran.
21:31Hani Trump her ne kadar İran'ın mesele çok gönüllü olduğunu gösterse de İran benim beklediğimden açıkçası beni de şaşırtıcı
21:39bir şekilde masada bir şekilde direniş gösteriyor.
21:43Açıkçası bu anlaşmadan daha iyi bir anlaşmayı alamaz diye düşünüyorum.
21:47Hani bundan iyi anlaşma sen arıyorsun mümkün değil.
21:50Fakat İran Hürmüz'de edindiği kozu daha etkili bir şekilde kullanmak istiyor.
21:55Ve anladığımız kadarıyla müştebe hamaniye ve etrafındaki isimlerin de aşağı yukarı beklentisi bu.
22:02Beklenti bu olunca da bundan sonraki süreçlerde de Arak Çin'in de açıklamalarından anladığımız kadarıyla İran'ı Hürmüz'den herhangi bir
22:11nakit akışı olmadan, herhangi bir ücret olmadan, herhangi bir geçişe müsaade etmeyecek gibi duruyor.
22:17Ve bunun yapısal planları bir şekilde hazırlanmış ve İran bir şekilde petrolda oluşabilecek bir maliyeti bir şekilde Hürmüz üzerinden telafi
22:26etmek istiyor.
22:27Demin Sinan hocamın hatırlatması önemli bu bağlamda.
22:30Bunu yapabilirken ama 3-4 yıl sonra alternatif hatlar çıkınca İran bu durumdan ciddi anlamda zarar edecektir.
22:38Ancak 3-5 yıl İran ciddi anlamda bu süreçten kar edecek gibi duruyor.
22:43Evet tabii sizin de belirttiğiniz gibi İran masaya gelmeye pek yanaşmıyor ama farklı tehlikeler de ortada.
22:53Özellikle Husilerin çıkışı Suudi Arabistan'a yönelik ve tankerlerine yönelik saldırıları ki aslında sizin değindiğiniz konu İran'ı belli ki
23:02rahatsız etmiş.
23:03Hürmüz'e alternatif rotalar özellikle Suudi Arabistan'ın Hürmüz kriziyle birlikte Kızıldeniz'de bulunan limanları vasıtasıyla petrolünü daha fazla ağırlıklı bir
23:14şekilde taşımaya başladığını biliyoruz.
23:16İran'ın da bu Suudi Arabistan'ın yeni yolunu kapatmak için belki de Husileri devreye soktuğunu söyleyebiliriz.
23:24Sinan Bey burada önemli bir tehlike önümüze çıkabilir mi?
23:29Yani burada Suudi Arabistan'ın Husilerle birlikte başlayacak çatışmayla ki Husilerle İran arasındaki ilişkiyi anlatmaya gerek yok sanıyorum.
23:37İran'la karşı karşıya gelme olasılığı.
23:41Bu savaşın başka bir noktaya evrilmesine neden olabilir.
23:44Tabii burada Pakistan'ın çıkışı da çok önemli.
23:47Özellikle Suudi Arabistan, Pakistan, Türkiye, Katar, Mısır son dönemde yakın ilişkiler sergiliyorlar ve özellikle savunma alanında iş birlikleri gerçekleştiriyorlar ve
23:58ilerleyen dönemde bu iş birliğinin belki de bir savunma paktına dönüşme ihtimali de söz konusu.
24:04İran tüm bu gelişmelere rağmen Suudi Arabistan'ı ve tabii ki Suudi Arabistan'dan sonra da Körfez'deki belki diğer ülkeleri de
24:14Suudi Arabistan'ın yanında karşısına almaya nasıl cesaret ediyor?
24:18Bu hamle İran için tehlikeli bir hamle değil mi?
24:22Evet tehlikeli bir hamle.
24:24Bunu isteyen bazı devrim muhafızı unsurları var.
24:28Bunu isteyen bazı İranlı unsurlar var ama İran'daki sıvecik akıl eğer bir akıl varsa işliyorsa bunun sürdürülebilir olmayacağını bilir.
24:38Savaşın başladığı ilk günden itibaren tabii buradaki Amerikan üstlerini vurdu.
24:42Körfez'deki her ülkeyle muazzam bir gerilim yaşadı.
24:46Buna rağmen Katar'la da, Uman'la da, Suudi Arabistan'la da diplomatik temaslarını ve normalleşme girişimlerini hiçbir zaman ortadan
24:55kaldırmayan bir İran var.
24:56Eğer savaş çıkmasaydı Katar'la ve Suudi Arabistan'la İran arasındaki anlaşmaların ve normalleşmenin daha da kuvvetlenmesi mümkündür.
25:04O bakımdan ben bunu İran'ın çok tetiklemeyeceği, tetiklemesinin kendisine fayda getirmeyeceği kanaatindeyim.
25:12O bakımdan da Husilerin Babil Mendebi kapatma tezini hala çok işlevsel olarak ortaya koymayı tercih etmiyor.
25:19Yani burada Suudi Arabistan tankerlerine ve geçiş sağlayan bazı tankerlere Husiler birkaç defa saldırdılar.
25:26Bunlar İsrail tankerleriyle aynı zamanda.
25:29Ama şu an için tamamıyla Babil Mendeb'te ya da Aden Körfezi'nde bir büyük saldırı, bir büyük çatışma söz konusu
25:35değil.
25:36Bunu da hem İran'ın hem de Yemen'in yani Ensarullah hareketinin, Husilerin dengeli bir şekilde kullandıklarını bunu adeta diplomatik
25:45baskeri bir koz gibi de ellerinde bulundurmakla birlikte Suudi Arabistan ve Husiler arasındaki bir savaşın da İran'a menfi etkiler
25:54olabileceğini gören bir diplomatik yürüdüğü kanaatini taşıyor.
25:57O bakımdan hala Babil Mendeb'te büyük bir çatışma söz konusu değil.
26:01Bu anlamıyla Ali Hamane'in cenazesine katılmış olan Husi liderlerinin Mahan Air'la geri dönüşü sırasında Sana Havalimanı'nın yani
26:11bu uşağın Suudi Arabistan hava sahasını iddial etmesi çerçevesinde bir bombalı saldırı oldu.
26:17Husiler de Danman bölgesindeki bir havalimanını vurdular.
26:21Şu an için kriz bundan ibaret.
26:22Yani yoğun bir Suudi Arabistan-Hus çatışması şu an için dondurulmuş vaziyette, dondurulmuş durumda.
26:29Ben Katar'la ve Suudi Arabistan'la, Birleşik Arap Emirlikleri'yle, Uman'la ve Bahreyn'le karşı karşıya gelebilecek hatta
26:36bir körkez gücünün muhtemel bir kara harekatına destek vermesini isteyecek bir İran olduğu kanaatinde değil.
26:44Bu anlamıyla bu ülkeler de aynı zamanda diplomatik temaslarını ve yumuşatma girişimlerini de sürdürüyor.
26:51Hem Katar'la hem de Birleşik Arap Emirlikleri'yle ayrı ayrı ilişkisi olan bir İran var ve bu anlamıyla körkez
26:57ülkelerinde çatışmayı ve yangını büyütmek eğiliminde değil.
27:02Evet Muhammed Bey, tabii bu çatışmanın bu noktaya gelmesi bölgede Şii-Sünni çatışmasının da savaşının da belki de tetiklenebileceği yönünde
27:13yorumlar da var.
27:15Tabii Sinan Bey'in de belirttiği gibi ülkeler İran'da dahil olmak üzere bu konuda bir hayli dikkatli ama bu tehlike
27:23her zaman sanıyorum bölgede olacak.
27:25Ve bu savaşı ortaya çıkmasını isteyen yegane ülkede İsrail tabii ki provokasyonlarını da sürdürecek.
27:33Belki de tarafların birbirleriyle anlaşmalarının yolunu kapatmak için ya da çatışmanın önünü açmak için.
27:41Buradaki tehlike bölgesel bir savaşın kapısını açabilir mi?
27:47Böyle bir durum söz konusu mu?
27:49Bölge ülkeleri bu konuda yeteri kadar dikkatli mi sizce?
27:54Şöyle yani ben de Sinan Hocam'a katılıyorum.
27:57İran'ın Babül Mendeb meselesinde Husileri çok erken en azından kontrol edilemeyecek bir durum olsaydı İran Husileri bir şekilde sahaya
28:09sürerdi.
28:09Ancak İran şu anda bence son derece kontrollü bir şekilde ilerliyor.
28:15Ve Husilerin doğrudan Babül Mendeb'i bütün ülkeleri kapatmasını gerektirecek bir ortam yok.
28:21Husilerin sadece Suudi Arabistan nezdinde özel bir girişimi var.
28:26Ve unutmamak gerekir ki Hizbullah'la İran arasındaki ilişkiyle Husilerle İran arasındaki ilişki aynı şey değil.
28:33Hizbullah doğrudan İran'ın denetiminde bir örgütken Husi İran'la ilişkili bir örgüt.
28:39Yani doğrudan İran'dan her talimatını İran'dan almaz.
28:43Bu bağlamda İran'dan bağımsız politikalar da gülebilir.
28:47Ancak bu ortamda Husilerin doğrudan o körfezin diğer yakasında bulunan Mısır, Cubuti, Etopya gibi ülkeleri herhangi bir şekilde karşısına almak
28:58istemeyeceğini düşünüyorum.
29:00İran'ın da böyle bir tavrıda sürükleneceğini düşünmüyorum.
29:04Dolayısıyla ben Babül Mendeb seçeneğinin şu anda kısıt yani şu anda kapatılma girişiminin çok ihtimal vermiyorum açıkçası.
29:12Bu sonraki süreçlerde hani böyle savaş artık dayanılmaz bir boyuta gelir ve İran'ın başka bir seçenek kalmazsa belki böyle
29:20bir seçenek olabilir.
29:21Ancak şu anda sadece bunu masada veya köşede bir kaldıraç olarak düşünmemiz lazım.
29:28Şimdi ülkelerin pozisyonuna baktığımızda savaş ilk başladığında neredeyse hani bir bölgesel savaş çıkabilir mi konuşabiliyor muyuz da zaten bölgesel savaş
29:37aslında ilk günden itibaren hep vardı.
29:40Savaş çıktığı andan itibaren körfez ülkeleri bence bu savaşın içindeydiler ama farkında değildiler.
29:48Çünkü siz üstlerinizi kullandığınız zaman kendi sınırlarınızı bir üçünü ülkeye kullandırdığınız an savaşın parçası olursunuz ve bu İran'a bu
29:58bağlamda bir meşru müdafaa hakkı verir.
30:00Katar ve Suudi Arabistan bence savaşın başında bu işe biraz heveslilerdi fakat savaşın gidişatına göre bir pozisyon değişikliğine gittiler.
30:10Ve hatta hatırlarsanız Suudi Arabistan doğrudan Trump'la neredeyse bir çatışmaya sürüklü sözlü bir çatışmaya sürüklenecek boyuta kadar getirmişti işi.
30:20Ama bir şekilde Suudi Arabistan ve Katar dengeyi bulmaya çalıştırılır.
30:24Geri kalan üstlerin Birleşik Arap Emirlikleri'nin, Bahri'nin ve Kuveyt'in aslında çok da söyleyecek bir seçeneği doğrudan ABD
30:32denetiminde ve ABD kontrolünde ilerlemek durumundalar.
30:36Ve üstlerini her ülkada gönüllü de olsa, gönülsüz de olsa kullandırmak durumundalar.
30:41Dolayısıyla seçenekleri yok.
30:43Yani fiilen bu savaşın parçası olmak durumunda.
30:46Türkiye'yi zaten bu denklemin dışında bir yere tutuyoruz.
30:49Çünkü Türkiye kendi kararlarını veren, kendi şeyini yapan, evet Batı müttefik gibi ülke.
30:54Ancak İran'la da kurduğu komşuluk ilişkisini bir şekilde önemseyen bir ülke.
30:59Ve genelde bir denge politikası giriyor.
31:01Yani her ülkenin kendi öncelikleri var.
31:04Aslında neredeyse şu andaki bulunduğumuz tabloda hiç kimsenin doğrudan savaşı isteyeceğini çok düşünmüyorum.
31:12Sadece İsrail'in bu savaştan ciddi anlamda sizin de söylediğiniz gibi kazanç sağladığını görüyoruz.
31:17Ve savaşın da aslında İsrail'in çıkarlarının korumak adına yapıldığını biliyoruz.
31:22İsrail bölgede olduğu sürece, İran'ın bölgesel hevesleri devam ettiği sürece, İran'ın ve İsrail'in çıkarları her zaman çatışacaktır.
31:32Her zaman.
31:33Lübnan çatışma kesişim kümesidir.
31:36Yarın öbür gün Suriye çatışma kesişim kümesidir.
31:39Dolayısıyla Ürdün çatışma kesişim kümesidir.
31:42Bunlar var olduğu sürece İran ve İsrail arasındaki bir çatışma, bir savaş kaçınılmaz.
31:49Bundan sonraki süreçte benim beklentim bu yönde.
31:52Yani ABD olsun olmasın, herhangi bir savaş başlatsın başlatmasın İran ve İsrail savaşının bir şekilde kaderde yazgılı olduğunu düşünüyorum.
32:03Evet tabi burada ABD'nin İran'a yönelik bir kara saldırısı gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceğini konuşuyoruz, tartışıyoruz.
32:11Siz aslında yayının başında bunun çok büyük bir hazırlık gerektirdiğini söylediniz ve şu an için sahada bu hazırlığın görünemediğini, gözlemlenemediğini
32:20belirttiniz ve yakın bir zamanda ABD'nin en azından büyük çaplı bir kara harekatını gerçekleştirmesinin mümkün olmadığını ifade ettiniz.
32:29Tabi diğer taraftan İran tarafından da bu iddialar üzerine açıklamalar geldi aslında girişte de açıklamıştık eski İran Dışişleri Bakanı Muttaki
32:37'nin açıklamaları ABD'nin olası bir kara harekatına karşılık Kuveyt ve Bahreyn'e işaret etmişti.
32:45Bölgede Amerikan askeri üsleriyle ilgili iddialarda bulunmuştu ve aslında bu ülkelere kara harekatı gerçekleştirebileceklerini net bir şekilde söyledi.
32:56Sinan Bey, İran bunu gerçekleştirebilir mi?
33:00Aslında tersten baktığımızda ABD'nin İran'a bir kara harekatı düzenlemesinden İran'ın körfez ülkelerine bir kara harekatı yapması çok
33:10daha kolay.
33:11Sınırında bulunan ülkeler, Basra körfezinin karşı kıyısı ki her zaman İran'ın körfezin karşı kıyısında göze olduğu söylenir.
33:21Burada İran bunu bir fırsata çevirip bu ülkelere bir kara harekatıyla başlayıp bunu genişletebilir mi?
33:29Böyle bir strateji güdüğü olabilir mi? Ne diyorsunuz?
33:33Yani bu bir stratejik hedeftir.
33:35Daha doğrusu askeri yapılanmasını, askeri çalışmalarını son seçeneklerden birisi olarak buraya yoğunlaştırmış olabilir.
33:43Tabi mutlaki hem resmi hem gayri resmi bir sözcü gibi.
33:47Yani bugün itibariyle ne hükümetin ne de devrim rehberini bağlamayan ama bu anlamıyla da devrim rehberine şahsi yakınlığıyla da gayri
33:57resmi de olsa hükümetin tezlerinden birisini ortaya koyan bir lider konumunda.
34:02Mutlakinin bu ikinci açıklaması Emrah Bey, daha önce Trump'ın Kazma Dağı'na yani bu santif rüclerin ve zenginleştirilmiş oranyumun
34:14saklanmış olabileceği bir dağa hava harekatını işaret etmesinden itibaren.
34:19Yani Ford'un tamamıyla imha edilmesi ve bu Kazma Dağı'na ağır bir bombardımanın yapılması halinde de istenirse bazı Amerikan
34:28üslerine özel kuvvetlerini gönderebileceklerini beyan etmişti.
34:31Ve ikinci açıklaması da kara harekatı olması halinde.
34:35İran'a yönelik bir kara çıkartması olması halinde.
34:38Bunun cevabını kuvvetin Bahreyn'e yönelik olan yine Amerika üslerinin etrafında Amerikan askerlerinin esir alınmış olduğu bir kritik operasyondan bahsediyor.
34:48Yoksa kuvvetin ve Bahreyn'in işgal edilmesi gibi anlamadım ben o açıklamayı.
34:52Daha çok buradaki Amerikan üslerinin kontrol altına alınabileceği bir sınırlı harekat gibi tarif ediyor ki buna hazırlandıklarını söylemek mümkün ama
35:01tercih etmeyeceklerdir.
35:02Bu son seçenektir.
35:04Bir kara harekatına karşı verilebilecek cevaplardan bir tanesi.
35:08Neden?
35:09Kalıcı ve uzun süreli bir kara harekatı yapılamaz.
35:13Bu bir kere Kölfez'deki 50-55 bin kişilik yedeklerle beraber ancak 60-70 bin kişiyi bulabilecek olan muazzap silah altındaki
35:23askeri gruplarla mümkün değil.
35:25Bu sayı arttırılmadan ancak Park Adası'na ya da Caş gibi önemli bir limana ya da Çabahar bölgesi gibi önemli
35:33bir liman kentine bir harekat yapılabilir ve Hürmüz Boğazı farklı bir noktadan kontrol edilebilecek.
35:41İran'ın buradaki muhasarası ve askeri etkinlik alanı stratejik olarak bir noktadan kırılabilecektir.
35:47Hedeflerden birisi bu olabilir.
35:49Buna Hürmüz Savaşı ya da İran'ın güneyinde bir savaş diyebiliriz.
35:53Önemli uzmanlar ve İran'daki kaynaklar yığınağın hem bazı Amerikan hava unsurları tarafından hem de İran'ın bazı zırhlı birlikleri ve
36:04güze rampaları bakımından Hürmüz Savaşı'nda yoğunlaştığını gösteriyor.
36:09Yani Hürmüz Savaşı'nda aynı zamanda Park Adası'nın da içerisinde bulunabilen İran'ın güneyindeki en kritik bölgelerden birisi.
36:17Burada enteresan bir İran askeri takvimatı olduğu noktasında da önemli yorumlar paylaşılıyor.
36:23Ve bu anlamıyla Amerikan'ın da bir yoğun hava harekatı ve çıkarmayı Huzistan bölgesinde de planlayabileceğine ilgili temel bir noktadır.
36:32Muhammed Hocam katılacaktır.
36:33Söyle bir ilave yapayım buraya.
36:37Huzistan bu arada yani şey Sinan Hocam zaten biliyordu Erhan Hocam Huzistan savaşı Huzistan Saddam'ın doğrudan işgal için giriştiği
36:46bir bölge.
36:47Çünkü orada geçiş güzergahı daha etkili bir geçiş güzergahı var.
36:50Ve 40 kilometrelik boş bir alan neredeyse.
36:53Eğer İran'a bir ilerlenme göstermek istiyorsanız oradan gerçekleştirmeniz lazım.
36:58Pardon Sinan Hocam bir eklem yapmak istedim sadece.
37:01Aynı zamanda sizin bir önceki sorunuzda da bu vardı.
37:05Yani eğer Kuveyt'e yönelik bir harekat söz konusu olacaksa özellikle Irak'tan.
37:10Açlı Şabi milisleriyle birlikte bu bölge aynı zamanda Kuveyt'i de kontrol edebilecek olan bir kara sahası derinliğini, bir hava
37:18harekatı derinliğini de, bir operasyon derinliğini de barındırıyor.
37:22Haliyle İran'ın askeri gücünün hem deniz kontrol noktalarının hem de zırhlı birliklerinin ve kara tahkimatının kırılması için burası da
37:31Amerika bakımından kritik ve öncelikli bir hedef haline getirilmiş olabilir.
37:35Bu bir yorum bazı askeri analistler hem Amerika hem de İran tarafından bölgeyi daha kritik hale gelen bir bölge olarak
37:43tahrip ediyorlar Erhan Bey.
37:45Sinan Bey şimdi tabii Kuveyt'e bir kara harekatı gerçekleştirir mi İran dediğimiz zaman işte geçmişte çok uzak bir zamanda
37:56değil ama Kuveyt'in bir komşu ülkesinin işgaliyle çok büyük bir savaşın başladığını biliyoruz.
38:01Tabii ki Amerika Birleşik Devletleri İran Savaşı da büyük bir savaş ama özellikle Körfez Savaşı'nda Amerika Birleşik Devletleri Kuveyt
38:08'in Irak tarafından, Saddam tarafından işgal edilmesiyle birlikte uluslararası bir koalisyon kurmayı başarmıştı.
38:17Çünkü önemli bir petrol üreticisi onu söyleyelim ki İran gibi güçlü bir ülkenin de tıpkı Irak gibi kısa sürede Kuveyt
38:28'i işgal edebileceğini göz önüne aldığımız zaman tabii oraya İran askerinin girmesi işin rengini bambaşka noktaya götürebilir herhalde katılır mısınız?
38:36Evet bunlar. Bunlar seçenekler zaten bu büyük bir Orta Doğu Savaşı demektir. Yani bu yalnızca kuvvetle sınırlı kalmaz.
38:45Kuvvetle müdahale aynı zamanda Suudi Arabistan'ın ve Katar'ın hemen askeri olarak müdahale edebileceği, kuvvetle muhtemelen Mısır'ın da
38:52Türkiye'nin de pozisyon değiştirebileceği.
38:55Elbette ki savaş temelli bir pozisyon değişikliği değil ama İran üzerindeki diplomatik baskılarını, ekonomik baskılarını daha da arttırabilecekleri muazzam bir
39:03güvenlik krizi üretir aynı zamanda bölgede.
39:05Bakın bunları bir felaket senaryosu gibi ifade etmiyoruz herhalde. Yani bunlar konuşuluyor. Bunlar gündemde ve en tehlikeli G günü olarak,
39:16en tehlikeli saldırı stratejisi olarak ön planda duruyor.
39:20Ben tarafların bunu tercih etmeyeceği kanaat edeyim. Yani krizi tırmandıran ve tırmanma stratejisini yöneten İran'ın ve ABD'nin bu
39:30anlamıyla bunu belli ölçüde bir yerde kontrol altına almasının elzem olduğunu, zorunlu olduğunu düşünüyorum.
39:36Bu anlamıyla ne Suudi Arabistan'a, ne Kuveyt'e, ne Bahreyn'e, ne Uman'a İran'ın ne askeri harekat
39:43yapmasının birinci tercih olduğunu konuşmak gerekir.
39:47Ne de yaklaşık 700-800 bin, 1 milyon Amerikan askerine ihtiyaç duyulabilecek, İran'ın tamamıyla karadan işgal edildiği ve Tahran
39:56'ın ele geçirilebileceği,
39:57yani devletin rejim olarak tamamıyla ortadan kaldırılabileceği birkaç yıllık bir çatış konumda bugün itibariyle mümkünü atıyor.
40:05Muhammed Hocam bunu birkaç defa tweetlerinde belirtti, Mehmet Hocalarımız belirtiyor.
40:10Amerika'nın ve İsrail'in İran operasyonu başarıyla bitebilir.
40:14Fakat ABD özellikle bunun maliyetinden çekinmektedir.
40:18Yani bütün gücünü hasfetse, bütün gücünü vahfetse, yani yüz binlerce askerini ve milyonlarca dolarını sahaya harcasa,
40:27İran onulmaz bir yarayla karşı karşıya kalabilir ve rejim bana direnemez.
40:31Fakat 2003'teki Irak tecrübesi, daha önce Afganistan'daki ve Vietnam'daki tecrübeler,
40:37Amerika'nın bu tip kara harekatlarından ağır yaralar aldığını ve büyük siyasi maliyetler, ekonomik maliyetlerle ödettiğini gösteriyor.
40:45Haliyle bu riski alabilecek olan bir lider yok.
40:48Trump'ın bile böyle büyük bir kara harekatını ve İran işgalini öngörmesi ve sürdürmesinin mümkün olmadığı kanaatindeydi.
40:55O bakımdan yapılabilecek şey, tekrarını ifade ediyoruz, İran'ın güneyine yönelik kısmi bir Türk prestij harekatıdır.
41:03Yani Hürmüz'ün bir bölgesini bir fay attı gibi, bir kırılma attı gibi kontrol altına alabilecek ve İran'ın etkisini
41:11kısıtlayabilecek.
41:12Uzun vadede Hürmüz noktasında pazarlığı kuvvetlendirebilecek ve mutabakat söz konusu olduğunda,
41:18ABD'yi bir zafer kazanmış eda ile ortaya çıkartabilecek olan dar çerçeveli ve kısmi bir harekat.
41:26Ancak bunun mümkün olabileceği kanaatini taşıyoruz.
41:28Evet Muhammed Bey, tersi bir kara harekatı sizce mümkün mü?
41:32İran'ın bu karmaşa içerisinde Kuveyt, Bahreyn gibi ülkelere ve belki de sonrasında diğer körfez ülkelerine asker çıkarması ya da
41:42bir işgal girişiminde bulunması ihtimali söz konusu olabilir mi?
41:46Ben çok ihtimal vermiyorum.
41:49Yani 1979'dan beri neredeyse İran'a baktığımızda özellikle devlet bağlamında, bekir güçler bağlamında söylemiyorum.
41:57Böyle bir tercihte bulunmadığını görüyoruz.
41:59Yani devletin eylem planında doğrudan ülkelere saldırılması girişimi neredeyse yok.
42:05Yani böyle bir fikir ABD ve İsrail'in 2023'te vurmasına kadar şeyde bile yoktu.
42:13İsrail'e karşı saldırma düşüncesi bile yoktu.
42:16Dolayısıyla bundan sonraki süreçte de ben İran'ın bir şekilde savunma hattının gerisinde kalabileceğini ve bir şekilde meşru müdafaa hakkını
42:25kullanacağını düşünüyorum.
42:27Bundan sonraki süreçte de bu tavrı hep böyle sürdürdü.
42:29Muhtemelen bundan sonraki süreçte de bu tavrı sürdürecektir.
42:32Ancak İsrail'e özel bir parantez için almak istiyorum.
42:36Yani İran, şu anda İran'ın İsrail'e bir şekilde saldırmaması bir şekilde savaşı dengeli tutmak istediğini gösterir.
42:43Günün sonunda İran fırsatını bulduğu an bir şekilde İsrail'e şok bir baskınla saldırabileceğini zaten öngörüyorum.
42:51Ve bunu defalarca da söylüyorum.
42:53Bu denklemi tuttuğumuzda geri kalan denklemde İran'ın mantıksal düzlemde diğer ülkelere yönelik bir operasyon gerçekleştirme ihtimali son derece düşük
43:03ve anlamsız.
43:04Yani böyle bir operasyonun İran'ın bu bağlamda İran'da sağlayacağı neredeyse bir fayda yok.
43:09İran'ın yapması gereken şey ülke içindeki tahkimi gerçekleştirerek dışarıdaki ülkelere askeri ve ekonomik anlamda maliyet oluşturmak ve bunu bir
43:20şekilde başarıyor.
43:21Hem bu süreçte Körfez'e ciddi bir maliyet oluşturuyor hem de bu süreçte ABD ciddi bir maliyet oluşturuyor.
43:28Yani İran şu ana kadar savaşın dengesinde bence aşağı yukarı neredeyse bütün hedeflerini tutturmuş gibi duruyor.
43:35Bunun karşılığında ABD'nin neredeyse gerçekleştirdiği veya savaşın ilk başında iddia ettiği hiçbir hedefi gerçekleştirmediğini görüyoruz zaten.
43:46Evet hiçbir hedef gerçekleştirilemedi ama şunu da belirtmek gerekiyor.
43:51İki taraf için de uzayan bir süreç var.
43:53Bu süreç nasıl devam edecek?
43:56Taraflar bu durumdan memnun mu? Böyle bir statüko mu oluştu?
44:00Belki de dengede tutmayı tercih ediyorlar.
44:03Biraz önce de sizin belirttiğiniz gibi iki taraf da kaybetmiş olmak istemiyor.
44:09En azından bu şekilde zamana yayma stratejisi belirlemiş de olabilirler.
44:15Ama diğer taraftan iki taraf için de maliyetli bir süreçten bahsediyoruz.
44:20Zaten İran uzun süredir ABD'nin baskısıyla ekonomik olarak sıkıntılar yaşıyor yaptırımlarla karşı karşıya.
44:31Normalleşmeyi bir türlü başaramadılar.
44:33Bu savaş süreciyle belki de mutabakat zaptıyla birlikte sonuca ulaşacak süreçle birlikte bu normalleşmeyi yakalamaya çalışıyordu.
44:44Ama şu an için o noktadan bir hayli uzaklar.
44:47Sinan Bey, taraflar bu durumdan memnun mu?
44:50İki taraf da sanki çözüme ulaşmak için adım atmaktan böyle kendilerini geri tutuyor gibi öyle yorumluyoruz.
44:58Katılır mısınız bilmiyorum.
45:00Evet.
45:00Burada memnuniyet duyan dar bir çevre var.
45:04Hem İran içerisinde hem de Amerika içerisinde.
45:08Yani yoksa toplumun genelinde veya kongrede ya da İran parlamentosunda veya İran'da aklı silim gibi düşünen yaygın siyasi gruplar ya
45:17da seçilmiş hükümet söz konusu olduğunda
45:19savaşın bu şekilde devam etmesi ve İran'ın alanının daralmasından kimsenin memnun olması mümkün değil.
45:25Real politiği bilen birisi, jeopolitiği okuyan birisi, İran'ın ülkesini seven bir aydının bir siyasetçinin savaşın bu şekilde devam etmesi
45:35ve İran rejiminin yıpranarak ekonomik olarak daraldığı
45:39ve bu anlamıyla bölgedeki vekil aktörlerle bağının daha da kesilme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bir dönemsel dili kabul etmeyecektir.
45:48Bu anlamıyla hem kongrede cumhuriyetçiler içerisinde Amerika için söylüyorum hem de demokratlar içerisinde savaşın sürmesi noktasında çok keskin bir muhalefet
45:58var Emrah Bey.
45:58Bu artık cumhuriyetçilerin gündemine de gelmiş durumda.
46:02Yani hem mikrobiyo arasında hem de G.D. Vance arasında kuvvetle muhtemelen uzun vadede G.D. Vance ve başkan arasında
46:09Trump arasında da cumhuriyetçiler içerisinde bir kırılmanın da olması
46:13artık İsrail'in savaşının, İsrail'in teşvik etmiş olduğu Amerika'nın sürüklendiği bu savaşın AB'lerine daha fazla konuşulan ve
46:23mutlaka siyasi sonuçları olacak bir dönemsellik meydana getireceğini de okumak ve öngörmek gerekiyor.
46:30Fakat bu tip bir savaş daha doğrusu bu çatışmanın devam ediyor olması şahinleri, radikalleri ve savaş ekonomisinden beslenen şirketleri, devrim
46:42muhafızları içerisinde küçük bir odağı, İran rejimi içerisinde küçük bir odağı bu anlamıyla savunma yatırımları ve petrolün gayri resmi yollardan
46:52satılması yoluyla devam eden ticari güzergahları bakımından zenginleştiriyor.
46:56Aynı şey Amerika'daki çok uluslu petrol şirketleri için de geçerli.
47:01Bu anlamıyla İran petrolünün ve Hürmüz'ün petrolünün değersizleşmesi, ABD'nin Venezuela'dan transfer etmiş olduğu, almış olduğu, İtal petrolünün daha
47:12da değer kazanmasına
47:13ve Amerika'da Venezuela petrolünün çıkartan şirketlerin daha da zenginleşmesine sebebiyet veriyor ve bu anlamıyla savaş ekonomisi, ABD içerisindeki bazı finans
47:24gruplarını ve küresel şirketleri de zengin etmeye devam ediyor.
47:28Halkların ve aklıselim sahibi siyasetçilerin sağlıklı ve dengeli bir barışı isterken bu anlamıyla radikallerin ve savaş ekonomisi etrafında odaklanmış olan
47:38gruplarında çatışmanın devamında fayda sağladıklarını görüyoruz.
47:42Bu anlamıyla İran sistemi içerisinde, İran'ın birkaç yıl sonraki siyasal bölüşümünde, siyasal geleceğinde bugün bu savaşı tırmandıranlar, bugün müzakereyle
47:54ön plana çıkmış olan figürleri adeta yalnızlaştırmak isteyenlerin gelecek tasarımları var.
48:00Çünkü dün Mesut Bazeşkiyan'la Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yarışan Said Celili arasında da bu çatışma, faydalı cephesiyle seçilmiş hükümet arasındaki temel
48:11tartışma olarak ön plana çıkıyor ki,
48:13ben bunun yalnızca savaş dönemine sınırlı olmadığı kanaatini taşıyorum.
48:17Neredeyse son 3-4 yıldır ön yüzüne, gün yüzüne çıkmış olan bu siyasi tartışma, İran'ın geleceğinin nasıl şekilleneceği noktasında
48:25da temel ve kritik bir soru.
48:27Haliyle bir grup savaş üzerinden meşruiyetini daha da İran içerisinde kuvvetlendirmeyi hedefliyor.
48:34Ama ila nihayet kırılgan bir barış anlaşması imzalanacak.
48:39Yani çatışmanın ve savaşın uzun süreli bir ateşkesle durdurulabileceği ve mutabakata ve müzakerelere geri dönülebilecek olan kırılgan barışları göreceğiz.
48:50Ama bunun kalıcı barış olup olamayacağı noktasında da önemli tradüklerimiz olduğunu ifade etmek gerekiyor.
48:57Evet tabi Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki savaşta Amerika Birleşik Devletleri'nin karşısında duran iki büyük ülkenin yani Çin
49:06ve Rusya'nın ne gibi katkıları var?
49:10Duruşları nasıl?
49:11Hep tartışılıyor, konuşuluyor.
49:12İran'a destek veriyorlar mı?
49:13Tabi yakın zamanda Amerikan medyasına yansıyan ilginç iddialar da vardı.
49:20Özellikle CIA merkezlerini, bölgedeki CIA merkezlerini İran'ın Mart ayındaki saldırılarla hedef almasında Rusya'nın istihbarat desteğinin yer aldığı ifade
49:33edilmişti Amerikan medyasına yansıyan haberlerde.
49:35Bu dönemde tabi önemli tartışmaların yaşandığı dönemde Filipinler'de Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Rubio, Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov'la görüştü
49:47bu sabah.
49:48Önemli bir görüşme tabi bu konunun da konuşulduğunu düşünüyoruz.
49:52Diğer taraftan bir gelişme daha İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, Şangay İşbirliği Örgütü toplantısına katılmak üzere Kırgızistan'a gitmiş ve
50:02burada Rus ve Çinli mevkidaşlarıyla görüşecek.
50:06Muhammed Berdibek, tabi burada hep tartışıldı, hep konuşuldu Rusya ve Çin'in bu savaşa müdahalesi dahli hangi noktada?
50:15Tabi ki iki ülkede bunu reddediyorlar ama kapalı kapılar ardında neler konuşuluyor, Amerika Birleşik Devletleri ne düşünüyor bilmiyoruz.
50:25Burada Rusya ve Çin'in bu savaşın gidişatına etkisi hangi noktada olacak?
50:31Arakçı'da Kırgızistan'da mevkidaşlarıyla görüşecek nasıl yorumlamak lazım?
50:35Şöyle İran'ın Rusya ile ilişkisiyle İran'ın Çin ile ilişkisini bir kere ayırmak lazım.
50:42Yani İran ve Rusya denkleminde temel anlamda bir müttefiklik ilişkisinin oluştuğunu görüyoruz.
50:47Ancak bunun da gerçekleşmesi neredeyse 1986'dan başlayan bir süreç aşağı yukarı 40 yıllık 45 yıllık süreçte gerçekleşti.
50:56Ben İran ve Rusya arasındaki gerçek müttefikliğin Ukrayna Savaşı'ndan sonra başladığını düşünüyorum.
51:02Özellikle İran'ın drone tedariki sonrasında gerçekleştiğini, evet Suriye'de bir mesafe alındığını,
51:09iki ülkenin çıkanlarının bir şekilde örtüştüğünü görüyoruz.
51:12Ancak özellikle Ukrayna eşgalinden sonraki süreçte bunun bir şekilde daha ileri bir noktaya gittiğini
51:17ve Rusya'nın aslında çok da bu süreci saklamadığını bir şekilde İran'a destek verdiği hem istikbali anlamda hem de
51:25askeri anlamda destek verdiğini neredeyse
51:27hem doğrudan Arakçı'nın açıklamalarından hem Rus Dışişleri Bakanlığı açıklamalarından hem de Trump'ın bizzat kendi açıklamalardan çok net bir
51:36şekilde görüyoruz.
51:37Bunun karşılığında Çin'in İran'a yönelik desteği çok net bir şekilde belli değil.
51:42Konum servisine ilişkin destek verdiği çok yazıldı, çizildi.
51:47Ben böyle bir desteğin verildiğini veya bir istikbalat servisi verildiğinden eminim.
51:52Ancak bunu kanıtlayabilir misiniz derseniz kanıtlayamam.
51:55Çünkü Çin bu tarz işlerde, bu tarz destek paketlerinde yaptığı desteği bir şekilde gizlemekten çekiniyor, imtina ediyor.
52:04Niye imtina ediyor?
52:05Çünkü İran'dan aldığı bir petrol olanı var.
52:07Bu petrol olanı aşağı yukarı %12'lik bir bandayken,
52:11diğer yakadaki körfez ülkelerinden aldığı petrol aşağı yukarı %28 bandında.
52:17Dolayısıyla Çin bu ikili ilişkilerden bir taraftan ülke pozisyonda olmak istemiyor.
52:22Ama ben İran'a bir şekilde destek verdiğini eminim.
52:26Çünkü bugün yani savaş şu anda çok görülmeyen bir şey ama
52:30siz muhtemelen İran'da, Tahran'da çeşitli otellere gitseydiniz,
52:35o otellerde Çin bilim adamlarının veya Çin askeri personelinin olduğunu görürdünüz.
52:41Ki zaten gözlemcilerinin paylaşımlarından aşağı yukarı bu çok net bir şekilde ortaya çıkmış durumda.
52:46Dolayısıyla Çinli askerlerin savaş zamanında İran'da bu kadar yüksek bir oranda bulunmasının tek bir sebebi var.
52:56Belli ki Çin bir şekilde bu savaşın içinde.
52:58Ancak Rusya gibi değil.
53:00Çin'in farklı bir yoğurtu işi var.
53:03Bu da İran-Rusya ilişkilerinden farklı bir çerçevede ilerliyor.
53:09Bundan sonraki süreçte de savaşın gidişatına ilişkin süreçte de ben hem Rusya'nın hem Çin'in örtülü bir şekilde de
53:19olsa
53:19İran'a destek vereceğini, desteğini sürdüreceğini düşünüyorum açıkçası.
53:25Evet tabii burada İran karşısında Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın yanında Çin ve Rusya.
53:33Ama tabii şunu da belirtmek gerekiyor.
53:36Sizin de belirttiğiniz gibi örtülü olarak bir destek ya da istihbarat desteği söz konusu olabilir.
53:42Zaman zaman silah ve parça tedariği de yaptığı belirtiliyor.
53:47Bu yönde de ticaret yapabiliyorlar.
53:49Ama Amerika Birleşik Devletleri'nin karşısında tabii ki Rusya ve Çin'in net bir şekilde dengeleyici olduklarını
53:56ve Amerika Birleşik Devletleri'nin yorulması ya da zarar görmesi için ellerinden geleni yaptıklarını söylemek herhalde yanlış olmaz.
54:05Süremizi tamamladık.
54:06Erhan Bey, pardon.
54:07Bir otuz saniyemiz var buyurun.
54:10Erhan Bey, Çin ve Rusya en önemli desteğini İran üzerindeki ambargonun delinmesi yoluyla ekonomik destek vererek sağlıyorlar.
54:18Onlar hem petrol alıyorlar hem de diğer emtiyaların alışverişi yapılmak suretiyle İran ekonomisi bir anlamıyla Çin ve Rusya ekonomisiyle dengeli
54:27bir şekilde ayakta duruyor.
54:28Asıl en büyük desteğin bu olduğu kanaatindeyim.
54:30Somut bir askeri yardımla yerimizde bir veri yok ama uydu teknolojisinin kullanıldığı bir elektronik istihbarattan, hava izleme istihbaratından bahsetmek mümkün.
54:39Sinan Demirtürk ve Muhammed Berdibek çok teşekkür ediyoruz yayına katkılarınızdan dolayı.
54:45Hayırlı geceler dilerim.
54:46Değerli izleyenler süremizi noktaladık. İyi geceler diliyoruz.
Yorumlar