00:01It's not that young people can stroke,
00:06but that young people can stroke.
00:0910 years ago,
00:116 years ago,
00:13and 1 year old,
00:156 months ago,
00:173 young people have been sick
00:20that have been sick in the past.
00:25It's not that young people.
00:26It's okay.
00:28Ah!
00:32Ang kanilang naging diagnosis,
00:35pare-pareho silang
00:36na stroke.
00:38Di ko alam na may stroke na bata.
00:40Kala ko mga matatanda lang.
00:423.
00:433.
00:44Ni.
00:45Pero ano ang maaring maging sanhi
00:48ng stroke sa mga bata?
00:50At anong mga senyales
00:52ang dapat bantayan
00:54bago mahulik ang lahat?
00:56Mga magulang,
00:58panuorin niyo po ito.
00:59Dahil ang kaalamang makukuha
01:02ninyo ngayon,
01:03maaring magligtas sa buhay
01:05at kinabukasan
01:07ng inyong mga anak.
01:08May tramdaman nakawan.
01:11One.
01:15One.
01:16One.
01:17One.
01:17One.
01:18One.
01:19One.
01:21Hirap magsalita.
01:24Halos hindi na makagalaw.
01:26One.
01:26One.
01:27One.
01:27One.
01:28One.
01:29Ano siya eh?
01:30Ah!
01:31Ganito ang lagay
01:33ng 10 taong gulang na si Andrew
01:35nang isinugod siya
01:36sa isang pagamutan
01:38sa Lasam, Cagayan Valley.
01:40Ah!
01:43Naglock o nanigas na rin daw
01:45pati ang kanyang panga.
01:47At matapos siyang sumailalim sa MRI,
01:50natuklasan ang dahilan ng kanyang panghihina.
01:53At sa edad na 10 taong gulang lang, si Andrew, na-stroke.
01:59Ang sabi lang naman kay Bunso, si Stroke in Dayang po.
02:03Nagsimula raw ang lahat gabi ng October 7.
02:06Nung nakaraang taon, nang si Andrew, biglang inapoy ng lagnat.
02:11Tinakbo namin po sa hospital.
02:13Hindi na po siya nagsasalitan.
02:14Hindi na ma-open yung bungangan niya.
02:16Hindi na siya makaihim.
02:18Sabi ko, baka mamamatay na yung anak ko.
02:20Trace.
02:21Trace.
02:21Hindi, sobrang sakit po, ma'am.
02:25Hindi ko po alam kung anong gagawin ko nung time na yun, ma'am.
02:33Hindi na ako makakain. Natutulog po. Magdamag po.
02:41Hanggang in-MRI na siya at nadiskubre na si Andrew,
02:45nagkaroon pala ng stroke na nangyayari sa mga baby at bata
02:50o yung tinatawag na pediatric stroke.
02:53Hindi common sa bata ang nagsustroke.
02:57Ano yan?
02:58Ano yan?
02:59They can have trauma.
03:01Yung mga nauntog.
03:02Also, pwede rin po sila magkaroon ng blood discreation.
03:06So, yung sakit sa dugo.
03:08Yung mga kulang, yung clotting factors nila
03:11para tumigil yung pagdulugo.
03:13Pwede rin yung cause na maging stroke sa bata.
03:15Pwede rin namamaga dahil sa infeksyon.
03:18Another will be may mga genetic mutations.
03:21Ayon sa isa sa mga doktor na sumuri kay Andrew,
03:25isa sa mga posibilidad, infeksyon sa utak.
03:29Nagkaroon po ng pagbabara ng oxygen sa utak.
03:33Konti lang po yung oxygen na dumadaloy sa utak
03:35na nagkaroon ng pagkamatay po ng blood vessels po.
03:38Ang stroke po na nangyayari sa kanya
03:40ay yung tinatawag na ischemic stroke.
03:44Matapos ang apat na linggo sa ospital,
03:46na-discharge sa wakas si Andrew.
03:49Pero gaya ng mga matatanda na na-stroke,
03:52hindi niya rin maikilos ang kanyang katawan.
03:54Hirap pa rin siyang makapagsalita.
04:00Makalipas ang ilang linggo,
04:01sa awa ng Diyos,
04:03unti-unti na raw bumubuti ang lagay nito.
04:06Noong November po, nakakaupo na siya.
04:08Noong December na po,
04:10nakakahakbag na din po siya.
04:11Three months po,
04:12bago bumalik yung speech niya na diretso po.
04:15Ito po yung ginagawa namin ni Bunso,
04:18mag-fully kami.
04:20Ista pa nga to.
04:30Dati po, ganito po yung kamay ni Bunso,
04:33pero ngayon na po, okay na po na uunat na po yung kamay niya.
04:37At nakaklo-close open na din po siya.
04:40Noong nagkasakit po ako,
04:43hindi na ako nakaka-drawing.
04:45Naiingit na ako sa mga pagbabata ko
04:48kasi nagagawa nila lahat ng gusto nila.
04:51Ako, andun lang.
04:55Gusto kong gumaling para yung mga pangarap ko ay matupad.
04:59Ang pediatric stroke maaring makaapekto sa pagkilos,
05:04pananalita, pagkatuto at iba pang kakayahan ng bata.
05:08Ang epekto nito nakadepende sa bahagi ng utak na napinsala
05:13at sa tindi o extent ng damage na natamo ng utak.
05:19Gaya ng nangyari sa ngayon'y sampung taong gulang
05:22na si Jean Leigh mula Hermosa sa Bataan.
05:26Matapos kasi siyang ma-stroke sa edad na anim na taong gulang lang,
05:31tila hindi na raw mawala ang panginginig o tremors
05:35ng kanyang kanang kamay.
05:36At ang kanang binti niya,
05:38mas payat na rin dahil sa pagliit ng muscle mass
05:42o yung tinatawag na muscle atrophy.
05:46Kwento ni Mami Ludiline,
05:48nagsimula raw lahat sa inakalan niyang simpleng lagnat lang.
05:52Nagpapahinga na lang po sa bahay.
05:54Mayamaya, biglang iba na yung pakiramdam niya.
05:57Sumasakit na daw po yung ulo niya.
05:59Hanggang unti-unti na raw lumala ang lagay ng bata.
06:03Binubuhat lang po siya kasi hindi pa po siya makalakad.
06:05Yung sakit ng ulo niya po hindi na nawawala.
06:07Kaya itinakbo nila ito sa ospital.
06:11Natuklasan sa kanyang CT scan na si Jean Leigh
06:14nagkaroon na pala ng ischemic stroke.
06:17May blood clot siya.
06:18Sa part na left ng brain niya,
06:21kaya yung right-sided body niya po yung affected.
06:24Serte po kami kasi dun sa bayan namin,
06:27mayroong silang free na rehabilitation.
06:30Two times a week po siyang nagtetherapy.
06:32Umabot din po ng mga seven months.
06:34Pero hirap pa rin daw ang bata
06:36na gamitin ang kanyang kanang kamay.
06:39Dati po right-side po yung gamit ko.
06:41Pero po simula ng stroke po ako,
06:44nanginginig na po siya.
06:45Tinatry ko po siyang pang sula.
06:47Nanginginig po talaga.
06:49Dibo po yan eh.
06:53Nakakamiss po kasi yung...
06:55yung dating siya.
06:59Hindi ko naman po naisip na may sakit po ako.
07:02Kahit iba po ako sa karina.
07:04Eto ang matindi at nakagugulat.
07:07Alam nyo bang pati baby pwedeng ma-stroke?
07:13Ang mag-asawa mula sa General Tria sa Cavite
07:16na sina Kim at Alvin.
07:18Ganun na lang ang pangamba
07:20para sa kanilang anak na si Sadie.
07:23Nung six months old pa lang daw si Sadie,
07:26nawalan ito ng ganang kumain.
07:29Kaya ginamot para sa amibiasis.
07:32Habang may sakit ito,
07:34bigla na lang daw itong nakaranas
07:36ng pangingisay.
07:37Hindi.
07:38Hanggang nalaman nila
07:40sa kanyang CT scan na si Sadie,
07:43meron na palang brain hemorrhage
07:45o pagdurugo sa utak.
07:48Ang hemorrhagic stroke,
07:50usually tingnan mali yung formation
07:52ng vessels,
07:53AV malformation.
07:54So, kapag yung tangled na vessel sa brain
07:58pumutok,
07:58pwede silang ma-stroke.
08:02Limang taong gulang na ngayon si Sadie.
08:05Pero dahil sa nangyari,
08:06nagkaroon siya ng problema
08:08sa pananalita.
08:09Yung natutupo siyang
08:10yung mag-simpling high five lang.
08:13Sobrang para-achievement na sa amin yun.
08:15Ibaraw ang paraan ni Sadie
08:17para makipag-usap sa kanyang daddy Alvin
08:20at mommy Kim.
08:21Favorito niya yung hide and seek.
08:25Ibilang siya ng one to ten
08:26tapos magtatago ako.
08:27Talagang alam niya kung kailan
08:28yung mag-i-stop na ten na.
08:36Pakito mo ko?
08:37Nalambing siya kiss ng kiss.
08:39Kala ko hindi ko na mararanasan yun.
08:42Yung i-kikiss ka ng anak mo.
08:44Kasi sa condition niya po.
08:49Say hi.
08:50Para tulungan na bumuti
08:52ang motor skills ng bata.
08:54Regular daw itong sumasa ilalim
08:56sa therapy.
08:57Ang goal po nung session is
08:59magkaroon sila ng independence
09:01sa future nila
09:02which is sa standing
09:03and somehow yung transition
09:06which is yung sitting
09:07and then going to stand.
09:09Si Sadie din po yung dahilan
09:10kung bakit lumaban lang kami.
09:12Kasi kitang-kita namin sa kanya
09:13kung paano siyang lumaban.
09:15Nanghiya po ako sa kanya kasi
09:17parang sa liit niya.
09:20Parang ako pa yung
09:22gustong mag-give up.
09:24Pero siya
09:25talagang lumaban siya.
09:28So matatanda kasi
09:29na tinigyo na yung fast, di ba?
09:31Yung face, arm,
09:33speech,
09:34and then time to call emergency.
09:36Kapag younger children
09:38and toddlers,
09:39usually po makikita natin
09:41mga subtle signs lang.
09:43Kung may preferred silang
09:44isang kamay na ginagalaw
09:46tapos hindi nila ginagamit yung isa.
09:48So that's one sign.
09:50Another very important po
09:52is seizure.
09:53Yung masakit yung ulo.
09:55Or bigla
09:55natsusok ka sila.
09:57Emergency po kasi
09:58ang stroke.
09:59Kailangan nyo po siyang
10:01daling agad
10:02sa emergency room.
10:03Kailangan strong yung
10:05immune system
10:05ng anak nyo
10:06para hindi sila
10:07nagkakaroon
10:08ng mga sakit
10:09ng mga infection
10:10na living cause na po
10:12ng 10 last stroke.
10:15Ayan na siya, Kate.
10:18Ang stroke
10:19wala palang
10:21pinipiling edad.
10:22Hindi.
10:23Kaya,
10:24sa unang senyales
10:26pa lang,
10:26huwag nang mag-atubiling
10:28kumilos.
10:29Dahil sa pediatric stroke,
10:32bawat minuto
10:33mahalaga.
10:34Tres,
10:35niy.
10:35Para mailigtas,
10:37hindi lang
10:38ang buhay
10:39ng bata,
10:40kundi pati na
10:41ang kanyang
10:42kinabukasan.
10:49Thank you for watching
10:51mga kapuso.
10:52Kung nagustuhan nyo po
10:53ang videong ito,
10:54subscribe na
10:56sa GMA Public Affairs
10:57YouTube channel.
10:59And don't forget
11:00to hit the bell button
11:01for our latest updates.
11:03Thanks.
Comments