00:00Hier ist die erste, sehr schlossisch und psychologisch
00:13...
00:13...
00:14...
00:14...
00:14Wir haben jetzt die
00:16Sosyolog und Psykolog Dr. Cemil
00:18Schahinoz mit uns mit.
00:19Cemil, gut und gut.
00:20Gut, gut, gut.
00:21Gut, gut.
00:21Gut, gut.
00:21Gut, gut.
00:22Gut, gut, gut.
00:23Gut, gut.
00:23Gut, gut.
00:24Gut, gut.
00:25Gut.
00:26Gut, gut.
00:27Gut.
00:27Gut.
00:30Gut.
00:31Selma Hocam'la birlikte işin hukuki ve bürokratik boyutunu konuştuk.
00:35Kişiler yaşarken bazı dini haklara ve özgürlüklere sahiptirler.
00:39Aynı zamanda vefat ettikten sonra da buna sahiptirler.
00:42Başlığını konuştuk.
00:43Şimdi ise bir başlık açtık.
00:45Sizin devam etmenizi rica edeceğiz.
00:47Mezarlıklar toplumlar için sadece defnedilen yerler, bedenlerin defnedildiği yerler değildir dedik.
00:54Aynı zamanda da kimlik ve hafıza merkezleridir dedik.
00:58Peki neden bu böyledir?
00:59Neler aktarırsınız?
01:01Ya kesinlikle yani güzel bir tespit, doğru bir tespit.
01:04Çünkü sosyolojik açıdan baktığımızda mezarlıklar bir toplumun hafızasının saklandığı yerlerdir.
01:09Yani bizzat oradadır aslında hafıza, geçmiş, tarih.
01:13Yani bir bakıma yaşayanlarla vefat edenler arasındaki son köprüdür.
01:17İnsanlar tabii mezar ziyaretinde sadece dua etmek için gitmezler.
01:21Aynı zamanda o kökleriyle, o köprüyle bağ kurmak için de giderler.
01:25Çünkü mezarlık bize hem nereden geldiğimizi, hangi aileye ve hangi geçmiş ayet olduğumuzu da hatırlatırlar.
01:32Tabii ki nereye gideceğimizi de hatırlatırlar.
01:34Bu da dini boyatı.
01:34Dolayısıyla her mezarlık aynı zamanda bir toplumun tarih kitabıdır adeta öyle diyebiliriz.
01:39Yani orada sadece bireyler değil, nesiller yan yana yatıyor.
01:43Bir mezarlığa mesela baktığınızda o toplumun göç tarihini, savaşlarını, kültürlerini, şehitlerini, aile yapısını da okuyabilirsiniz.
01:51Hepsi orada.
01:51Bu nedenle mezarlıklar kimliğin ve aidiyetin sizin de bahsettiğiniz gibi bir şekilde sembolüdür.
01:57Özellikle mesela göç toplumlarında, bunu Almanya'da, Avrupa'da da görüyoruz.
02:00Bunun önemi daha büyüktür.
02:02Çünkü göç eden insanlar birçok şeyi geride bırakabilirler.
02:05İşte evlerini, mahallelerini, hatta çocukluk hatıralarını.
02:09Ama mezarlar geride kalan son hafıza mekanlarıdır.
02:12Örneğin işte göçten sonra belki eski mahalle yıkılmıştır bile.
02:16Eski ev satılmıştır, komşular dağılmıştır.
02:18Ama mezarlık çoğu zaman nesiller boyunca aynı yerde kalırlar.
02:22Yani biz kendimizle, memleketimizle, tatile gittiğimizde birçok şey değişmiştir.
02:27Ama mezarlık her zaman aynı yerdedir.
02:29İşte o hafıza devam ediyor.
02:30Bu nedenle insanlar mezarlıkları geçmişte kurdukları bence en güçlü bağlardan birisi olarak görülebilir.
02:37Çünkü bir insan işte dedesinin olsun anneannesinin veya babasının mezarını ziyaret ettiğinde
02:42bir evet kabir ziyareti yapar ama kendi hikayesini de ziyaret etmiş olur.
02:46Kendi geçmişiyle de yeniden temas kurur dedesiyle, tarihiyle.
02:50Tam o bu ziyaretler aynı zamanda çocuklara aile tarihini aktarmanın da bir yoludur.
02:55Yani çocuklar dedilerinin kim olduğu, ayrı zorluklar geçtiğini çoğu zaman mezar ziyaretlerinde öğrenirler.
03:01Yani mezarlıklar, kuşaklar aslında sessiz bir yani eğitim belki diyebiliriz ama eğitim görevi de görür.
03:07Bu nedenle mezarlıklar yani toplumsal hafızanın canlı kaldığı yerlerdir.
03:12Devam eder orada ve bir toplum yani mezarlıklarına nasıl sahip çıkıyorsa
03:16geçmişine ve kimliğine de o kadar sahip çıkıyor demektir.
03:19Mesela işte bizim topraklarımıza mezarlıklar hayatın içindedir.
03:23Bir bahçenin yanındadır, bir evin yanındadır.
03:26Bir çeşminin yanındadır, belki ormanın ağaçların içindedir değil mi?
03:29Kesinlikle öyle ben hatırlarım hani saklanmaşı oynarken biz mezarlıklara saklanırdık.
03:34Ama Almanya'da olsun Avrupa'da olsun genelde bu ölüm korkusu tabii bu psikolojik boyutu da
03:38ölüm korkusu sebebi de mezarlıklar kesinlikle mezarlıklar çok uzaktadır, şehir dışındadır.
03:45Onun için mezarlıkla bizim aramızdaki kurduğumuz o köprü belki çok çok farklıdır gerçekten.
03:50Oldukça önemli.
03:50Evet Cemil Bey mezarlıkların yani fiziken kabir ziyareti, mezar ziyareti yapmanın öneminden bahsettiniz.
03:56Tabii işin inanç boyutu çok ayrı, çok farklı bir tartışma konusu orası.
04:00Ama psikolojik ve fizyolojik olaraktan da aslında kişiler için özellikle de sonradan gelen kuşaklar için
04:06oldukça önemli bir ihtiyaç.
04:08Şimdi bininci kuşaklara baktığınızda misafir işçi olarak gitmişler.
04:12Para kazanmak için gitmişler.
04:13Hatta çoğu, çoluğunu çocuğunu, eşini bile götürmemiş biliyorsunuz.
04:17Ama sonradan oraya yerleşmişler ve akılları da hep memleketlerinde kalmış.
04:21Onların böyle bir bakış açıları var.
04:23Fakat bugün biz 3. 4. kuşakları konuşuyoruz ve onlar artık yaşadıkları yerleri vatan edindiler.
04:30Peki sizce birinci kuşaktan 3. 4. kuşaklara kadar bu bakış açısı yani memlekete, vatana bakış açısı nasıl değişti?
04:38Almanya'da defnedilmeyi tercih etmek, orayı vatan olarak kabul etmenin nihai bir göstergesi mi sizce?
04:46Önemli bir değişim gerçekten de.
04:48Şimdi birinci kuşak tabii ki dediğimiz gibi Türk göçmenler Almanya'ya gelirken kendilerini misafir işçi olarak görüyorlardı.
04:54Yani misafir nedir? Bugün gelir, yarın gider.
04:57Yani zihinlerde hep şu düşünce vardı.
04:59Birkaç yıl çalışacağız ve Türkiye'ye geri döneceğiz.
05:01Bu nedenle vefat edenlerin neredeyse tamamı Türkiye'ye gönderiliyordu.
05:05Bu gayet anlaşılır bir durum.
05:06Bunda bir gariplik yok.
05:07Anne babalarını, dedelerini yanında yatmak istiyorlardı.
05:10Bu hatta şöyle denilirdi, ezanı duyabileceğim bir yerde gömülmek isterim diye.
05:14Bu yüzden Türkiye'ye tercih ediliyordu.
05:16Bu gayet anlaşılır bir durum.
05:18Hatta Almanya'da ve birçok Avrupa ülkesinde Selman'ın da basitli Türk derneklerinde cenaze fonları yaygındır.
05:23Yani birçok cenaze fonlarını ödeme yapar.
05:25Çünkü herkesin ortak hedefi kolay bir şekilde Türkiye'ye götürülmesi.
05:29Fakat son yıllarda bu durum gerçekten ciddi şekilde değişti.
05:33Çünkü artık Almanya'da üçüncü, dördüncü, hatta bazı ailelerde beşinci kuşaktan bahsedebiliriz.
05:38Yani insanların çocukları, torunları, hatta torunlarının çocukları burada doğdu, burada yaşıyor.
05:44Burada sosyalleşiyor.
05:46Bugün birçok aile için günlük hayat Almanya'dadır, Avrupa'dır, Belçika'dır, Hollanda'dır.
05:51Çocuklar burada okuyor, çalışıyor, evleniyor, aile kuruyor.
05:54Böyle olunca defin tercihleri de doğal olarak değişmeye başladı.
05:58Hani artık birçok aile tabii ki şu soruyu soruyor.
06:02Ben Türkiye'ye defnedilirsem çocuklarım, torunlarım, yakınlarım, akrabalarım, eşim, mezarımı ne kadar ziyaret edebilecek?
06:10Çünkü onların hayatı artık Almanya'da devam ediyor.
06:13Dolayısıyla eskiden cenazelerin büyük çoğunluğu Türkiye'ye gönderilirken bugün Almanya'da defnedilmeyi tercih edenlerin sayısı sürekli artıyor.
06:22Özellikle bu genç kuşaklar işçisinden, yani önemli çünkü mezarın yakın olması önemli onlar açısından.
06:28Çünkü insanlar yani anne ve babalarının mezarlığını ziyaret etmek istiyorlar.
06:32Bunun yanında bir de şöyle bir şey de var tabii ki, şöyle bir gerçek de var.
06:34Almanya'da birçok şehirde Müslüman mezarlıklar, mezarlık alanlarının oluşması da bu değişimi kolaylaştırdı.
06:40Yani eskiden böyle imkanlar çok sınırlıydı veya çok zordu.
06:43Belki hayal mezun varsa, doğru.
06:45Kesinlikle hukuki şartları Selma Hanım'da bahsedecektir belki.
06:48Ki çok zordu ama bugün çok çok daha kolay bir şekilde her yerde Müslüman mezarlıkları açabiliyorsunuz.
06:55Almanya genelinde yaklaşık 80 tane Müslüman mezarlık var.
06:58Hatta Hanufer'den bahsettiğiniz Berlin ve Hanufer'de 200-300 yıllık mezarlıklar var.
07:03Bu nedenle defin kültüründeki değişim aslında hem sosyolojik olarak ama hem de göç tarihindeki değişimin de bir yansımasıdır diye düşünüyorum.
07:11Yani misafir işçilikten kalıcı yerleşme geçişim bence somut bir göstergesidir diye düşünüyorum.
07:17Demografik yapının değişmesi defin kültürünü de değiştirmiş gibi görünüyor.
07:22Şimdi tabii kısaca değindiniz ama bir de işin geride kalanlar kısmı var.
07:26Evet kişinin yaşarken sahip olduğu haklar özgürlükler var.
07:29Ve vefat ettikten sonra da nereye defnedilmek ve nasıl defnedilmek istediği hakkı da var tabii kişinin.
07:35Ama işte geride kalanlar kısmını da unutmamak lazım.
07:38Yakınlarının mezarının başka bir ülkede olmasının kişilerin psikolojik durumlarını nasıl etkilediğini düşünüyorsunuz?
07:46Tabii ki ciddi şekilde etkileyebiliyor.
07:49Çünkü mesela insan ölüm anında yaşanan bazı duygular vardır.
07:53Uzun yıllar devam eden bir süreçtir bu.
07:56İnsanlar tabii zaman zaman mezar ziyaretine gitmek ister.
07:59Özellikle bayramlarda, özel günlerde veya zor zamanlarda yakınlarının mezarını başında bulunmak ister.
08:04Ve bu birçok kişi için de psikolojik olarak bir rahatlama sağlar.
08:08Ama birçok insan tabii mezar başında dua ederek, konuşarak veya sadece sessizce oturarak yasını sağlıklı şekilde yaşamaya çalışırken uzakta olunca
08:17bir sıkıntı oluşabiliyor tabii ki.
08:19Yüce mezar başka bir ülkede ise bu imkan büyük ölçüde aslında ortadan kalkıyor.
08:24Bu imkan bazen insanlar yılda mesela bir kez bile mezarlığa gidemiyor biliyor.
08:28Tatile gidince anca uğrayabiliyor.
08:30Bu durum bazı kişilerde eksiklik veya psikolojik olarak da yarım kalmışlık hissi de oluşturabilir.
08:36Ziyaret edemedim.
08:37Özellikle mesela çocukları vefat eden anne babaları düşündüğüm zaman bu durum daha da ağır olabilir psikolojik açısından.
08:44Çünkü hem evlat acısını yaşıyorsunuz hem de mezarı istedikleri zaman ziyaret edemiyorlar.
08:49Ve o gençler açısından da yani Almanya'da yaşayan bir genç Türkiye'deki dedesinin mezarını belki yıllarca ziyaret edemiyor.
08:56Bu durumda kuşaklar arasındaki o demin bahsettiğim köprü, sembolik bağı, aidiyet de zamanla zayıflayabilir.
09:04Yani mezar ziyaretleri azaldıkça ortak aile hafızası da yavaş yavaş zayıflayabiliyor diye düşünüyorum.
09:10Çünkü örneğin işte aile hikayeleri mesela değil mi?
09:12Onlar da azalıyor.
09:13Dedem kimdi, nereden geldi?
09:15Bunların hiçbirini kafanızda veya aile ortamında canlandırmadığınız zaman gerçekten hafızadan da silinmeye başlar.
09:23Buna karşılık mezarın yaşlanan ülkede olması ailelerin tabii yaz sürecinde de daha sağlıklı yaşamalarına katkı sağlayabilir.
09:31İnsanlar istedikleri zaman ziyaret edebilir, çocuklarını götürebilir, aile hafızasını canlı tutabilir.
09:37Ve bu aynı zamanda yeni nesillerin büyüklerini unutmamasına katkı sağlar diye düşünüyorum.
09:41Çünkü aidiyet yani sadece şey o yaşarken değil, vefatların sonra da aile içinde yaşamaya devam ediyor.
09:48Onun için tabii ki ne kadar yakın olsa daha iyi olur gibi düşünüyorum.
09:52Ama tabii ki bazen işte insan vatan, memleket duygusu da ağır bastığı için güzel bir karar vermesi gerekebiliyor.
10:01Yani bazen böyle tartışmalar da oluyor.
10:03Evet çok doğru.
10:04Yani belki kısaca şöyle özetleyebiliriz.
10:06Bizzat annelerini babalarını kaybetmiş kişiler için yaz sürecini sağlıklı yaşayabilmek adına kabir ziyaretleri oldukça önemli.
10:14Ve aynı zamanda işin bir de tarihsel ve köksel bağları var.
10:18Yeni gelen nesiller için de dedelerini, anneannelerini, babaannelerini daha iyi tanıyabilmek adına özellikle de gurbette yaşayan yeni nesiller için
10:25bezaz ziyaretlerinin oldukça önemli olduğunu görüyoruz.
10:28Ve kişilerin tercihlerini kuşaktan kuşağa da etkilemiş gibi duruyor.
10:31Önemli bir konu başlığıydı. Teşekkür ediyoruz aktardıklarınız için.
10:35Tekrar görüşmek dileğiyle Cemil Bey. Almanya'ya selamlar.
10:39Ben teşekkür ederim. Haydi yayınlar dilerim.
10:41Teşekkür ediyoruz.
Kommentare