00:00Almanya'da özellikle müzik ve kültür dünyasında ilginç bir gelişme oldu.
00:04Bu gelişmeye dair notlarını bizimle paylaşması için Belifelt'e bağlanıyoruz.
00:09Sosyolog Cemil Şahin Öze hemen sözü bırakalım.
00:14Evet, merhabalar Kibra Hanım.
00:16Evet, Almanya'da müzik piyasasını ve tehlif ücreti dağılımını organizan GEMA kurumu var.
00:22Ve bu kurumun kabul ettiği köklü kültür destekleme reformu müzik dünyasında tartışmalara vesile oldu.
00:28Şu günlerde tartışılıyor.
00:30Buradaki tartışmanın merkezinde aslında çok temel bir soru var.
00:34Sanatın değeri nasıl ölçülür? Neyle ölçeceğiz?
00:37Yani müzik sadece ne kadar dinlediğine göre mi değerlendirilmelidir?
00:42Yoksa kültürel ve sanatsal değeri de ayrıca korunmalı mıdır sorusu?
00:47GEMA'daki kriz tam olarak bu noktada ortaya çıkıyor.
00:50Yani çünkü yıllardır Almanya'daki sistemde işte E-muzik ve U-muzik ayrımı vardı GEMA'ya göre.
00:55E-muzik denildiğinde daha çok işte klasik müzik, çağdaş besteciliği ve sanatsal üretişim anlatışılıyordu.
01:04U-muzik ise pop, rock, eğlence müziği ve ticari müzik alanını temsil ediyordu.
01:09Ve eski sistemde klasik müzik belirli ölçüde özel olarak korunuyordu.
01:14Korunması gerektiği düşünülüyordu.
01:16Çünkü her sanatsal üretim piyasa mantığıyla ayakta kalamaz.
01:21Bir senfori belki milyonlarca kişi tarafından dinlenmez ama kültüler değeri çok büyüktür deniliyordu.
01:27İşte şu anki reform tam burada dengeyi değiştiriyor.
01:32Yeni sistem artık performansı, kullanım sıklığını ve piyasadaki dolaşımı daha fazla merkeze koyuyor.
01:39Yani bir eser ne kadar çalınıyor, ne kadar kullanıyor, ne kadar gelir üretiyor.
01:44Bunlar daha belirleyici hale geliyor.
01:46Bu nedenle pop ve canlı performans dünyasından gelen birçok müzisyen reformu tabii ki destekliyorlar.
01:52Çünkü onlara göre de eski sistem adil değildi.
01:56Çünkü popüler müzik büyük gelir üretiyor ama o gelirlerin önemli kısmı daha küçük bir klasik müzik çevresine aktarılıyordu.
02:05Özellikle işte genç ve bağımsız müzisyenler şöyle düşünüyordu tabii ki.
02:09Biz sistemi finanse ediyoruz bir şekilde eserlerimizde ama desteklerden yeterince faydalanamıyoruz deniliyordu.
02:17Bu açıdan tabii bakıldığında reformu savunanların da güçlü argümanları var.
02:22Fakat diğer tarafta çok ciddi bir kültüler korku bulunmuyor.
02:28Özellikle işte konservatuvarlar, besteciler, sanat kurumları biraz endişe ediyorlar tabii ki.
02:34Eğer sanat tamamen piyasa mantığına bırakılırsa uzun vadede derinlikli ve deneysel sanat üretimi yok olabilir diye düşünüyorlar.
02:42Çünkü internet olsun, dijital platform olsun algoritmanın ve piyasanın sevdiği şeyle kültürel olarak değerli olan şey her zaman aynı değildir.
02:53Bazen hatta tam tersi olabiliyor.
02:56İşte filozof Adorno yıllar önce kültür endüstrisi kavramını kullanmıştı.
03:01Adorno'ya göre yani modern sistem sanatı giderek standartlaştırır ve tüketebilir hale getirir.
03:07Bugünkü tartışma aslında yeniden bunu sanki gündeme getiriyor.
03:11Çünkü artık soru şu, müzik bir kültür alanı mı yoksa tamamen bir içerik ekonomisi?
03:18İçerikle ilgili mi yoksa kültürlerle ilgili mi burada konumlandırmanız gerekiyor?
03:22Özellikle mesela streaming çağında, dijital platform çağında müzik üretimi çok değişti.
03:28Eskiden insanlar kaset alırdı, yani albüm dinlerlerdi 10-15 parça eser.
03:33Şimdi ise saniyeler içinde tüketilen içerikler var.
03:37Yani bazı siteler, algoritmalar müziğin yapısını bile değiştiriyor diyebiliriz.
03:43Şarkılar mesela daha kısa, daha hızlı dikkat çekmeye çalışıyor, nakaratlar öne çıkıyor.
03:49Ve şimdi buna bir de tabii yapay zeka eklendi.
03:52Yani yapay zeka bence meselenin en kritik noktalarından biri.
03:55Çünkü artık sadece insanlar değil, yapay zeka da müzik üretiyor.
04:00Robotlar da müzik üretiyor, botlar da bir şekilde müzik eser ortaya çıkıyor.
04:06İşte doğum günü kutlamalarından tutun, reklam müziklerine kadar birçok alanda insan bestecilerinin yerine yapay zeka kullanılmaya başlandı.
04:16Bu da müzik sektöründe büyük bir güvensizlik oluşturuyor.
04:20Çünkü sanatçılar tabii ki söylüyorlar, benim emeğimin değeri gelecekte nasıl korunacak?
04:25İşte GEMA'nın bazı yapay zeka şirketlerine karşı açtığı dava da bu yüzden çok önemliydi.
04:32Buradaki mesele tabii sadece terif meselesi değil.
04:35İnsan emeğinin sınırlarını koruma meselesi de var.
04:38Yani bugün internette zaten büyük bir içerik enflasyonu var diyebiliriz.
04:44Yani müzik çoğalıyor ama bazen mesela anlam azalıyor.
04:48Her şey adeta tırnak içerisinde sonsuz şekilde üretilebiliyor ama insanlar artık sanki tekrar bir özgünlük arıyor.
04:57Adeta yani yapay zeka müziklerinden, kliplerinden, resimlerinden, afişlerinden bakıldı gibi geliyor bana.
05:03Artık yine tekrar gerçek insan sesi arıyoruz, gerçek hikaye, gerçek resim, gerçek duygu arıyoruz.
05:09Dolayısıyla GEMA'daki kriz aslında sadece bir para tartışması değil, ekonomi telif tartışması da değil.
05:16Öyle görmüyorum, öyle okumuyorum.
05:18Bence bu modern kültür ve sanatın geleceği tartışmasıdır ve bu tartışma devam edecek.
05:24Yani geleceğin işte örneğin bu örnekte olduğu gibi müzik dünyasında ama diğer sanat dünyası için de geçerli.
05:30Neyin korunacağına dair büyük bir mücadele var.
05:34Bir tarafta dediğim gibi piyasa ve görünürlük mantığı var.
05:38Diğer tarafta kültürler, hafıza ve sanatsal derinlik var.
05:42Almanya, Avrupa, bütün dünya bu iki model arasında yeni bir denge kurmaya çalışıyor diye düşünüyorum.
05:49Evet, çok teşekkür ederiz. İyi pazarlar dileriz.
Kommentare