- 8 saat önce
📌 'Butlan darbesi' ışığında dış politika
📌 Türkiye-Batı denkleminden demokrasi tamamen çıktı mı?
📌 Butlan kararında jeopolitik denge gözetildi mi?
📌 Türkiye'deki gelişmeler dışarıdan nasıl okunuyor?
🎙️ IstanPol Enstitüsü Direktörü Seren Selvin Korkmaz ve Barçın Yinanç değerlendirdi.
📌 Türkiye-Batı denkleminden demokrasi tamamen çıktı mı?
📌 Butlan kararında jeopolitik denge gözetildi mi?
📌 Türkiye'deki gelişmeler dışarıdan nasıl okunuyor?
🎙️ IstanPol Enstitüsü Direktörü Seren Selvin Korkmaz ve Barçın Yinanç değerlendirdi.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhabalar bugün 3 Haziran 2026 ben Bahçin İnanç dış politikayla içli dışlı programıyla karşınızdayım.
00:07Bugün yine Türkiye'de iç politikanın dış politikanın önüne geçtiği bir gündemle karşınızdayız.
00:13Mutlak mutlan kararı demokratik geriye gidişte bambaşka ve yepyeni bir eşik olarak karşımızda duruyor.
00:20Peki bu kırılma karşısında Türk dış politikası nasıl etkilenecek?
00:25Dışarıdan bakanlar Türkiye'ye dönüp nasıl bir okuma yapıyorlar?
00:29Dış aktörlerin Türkiye'ye bakışı nedir?
00:32Bunu anlamak, anlamlandırmak için bugünkü program konuğu İstanbul Enstitüsü Direktörü Seren Selvin Korkmaz.
00:39Seren Selvin Korkmaz çokça ve sıkça Avrupa'ya gidiyor.
00:44NATO karargahı, Avrupa Komisyonu gibi merkezlerde sıkça temaslarda bulunduğu için özellikle Batılı başkentlerin nabzını çok iyi tutan isimlerin başında geliyor.
00:55Ama sohbetimize başlamadan önce iki noktaya dikkat çekmek istiyorum.
00:59Birincisi klasik bir soru cevaptan ziyade bunun bir fikir egzersizi olarak, bir beyin fırtınası olarak izlemenizi rica edeceğim.
01:08İkincisi de biz tabii en azından kendi adıma Avrupa'nın sessizliği, tepkisizliği derken burada amaç hani Türk demokrasisini kurtarsınlar yahut
01:20da batılı kurumlardan medet umma hali değil.
01:24Sadece bir okuma ve analiz yapmaya çalışıyoruz.
01:28İşte Türk dış politikası nasıl etkilenir, Türk siyaseti nasıl etkilenir, dışarıdan nasıl bakılıyor, nasıl okunuyor.
01:35Bunun bir objektif saptamasını yapmaya çalışacağız.
01:39Seren Selvin Korkmaz tekrar hoş geldiniz diyeyim.
01:43Ve şununla, şu yorumla başlayayım.
01:46Aslında bu CHP'ye dönük mutlan kararı, spekülasyonları yapılırken deniyordu ki Türkiye'nin önünde Temmuz ayında, Temmuz başında yapılacak bir
01:56NATO zirvesi var.
01:58İşte sonbaharda da COP31 zirvesi var.
02:00Dünya liderleri Türkiye'ye gelecek.
02:02En azından bu karar herhalde NATO zirvesi ya da COP zirvesi sonrası olur gibi bir beklenti varken tam tersine NATO
02:11zirvesine bir buçuk ay kala bu karar alındı.
02:14Ve sanki bu kararın alınmasında dış konjonktüre bağlı böyle bir zamanlama hesabı da yapılmış gibi görünüyor desek yanlış olur muyuz
02:26ne dersiniz?
02:28Merhabalar Bağışçın Hanım.
02:30Şöyle bu konuyu ben de çok düşündüm.
02:33Çünkü biliyorsunuz hemen CHP'ye yönelik mutlak mutlan tartışmaları henüz olay olmadan ne zaman olacak, nasıl olur tartışmaları yapılırken bu
02:42argüman öne sürülmüştü.
02:44NATO toplantısından önce olmaz çünkü Türkiye'nin imacı açısından pek iyi bir görüntü verilmez diye.
02:50Ben de tam aksine bunun olursa NATO toplantısından önce olacağını, bunu Türkiye için çok iyi bir zamanlama olacağını düşünüyordum.
02:59Ne yazık ki hukuki süreçlerden ziyade siyasi süreçlerden bahsettiğimiz için hani o zamanlamayı tartışmak mümkün oluyor.
03:06Yoksa hukuka yönelik bir zamanlama elbette bizlerin tahminiyle ilgili bir konu değil.
03:10Neden peki yani neden NATO toplantısı öncesinde böyle bir hamle yapıldı?
03:15Açıkçası bu tam da batının Türkiye'ye nasıl baktığı ama bir yandan da batı demokrasilerinin, batının dış politikasının Amerika ve
03:26özellikle Avrupa Birliği'nden bahsediyorum.
03:28Bugün geldiği yerle çok alakalı bir şey.
03:31Yani aslında bence bugün tartıştığımız konu hani mutlak mutlan Türkiye'nin iç siyasetiyle ilgili bir konu.
03:36Ama buna verilen tepkiler, bunun zamanlaması tam olarak dünyada nasıl bir denklemde yer aldığımızı gösteriyor.
03:43Çünkü muhtemelen NATO zirvesinde bugün sanıyorum Sayın Fidan da Trump'ın belki gelebileceğini söyledi.
03:50Gelir gelmez.
03:51Ama Sayın Cumhurbaşkanı pek çok liderle fotoğraflar verecek.
03:55Türkiye'nin aslında bütün dünyada gündem olduğu bir toplantı olacak.
03:59Ve Türkiye'nin muhtemelen güvenlik açısından, bölgesel bulunduğu roller açısından,
04:07işte Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu'daki gelişmeler açısından ne kadar önemli bir aktör olduğu o toplantıda Avrupalı liderler tarafından tekrarlanacak.
04:16Yani şunun altını çizeyim, sizin başta yaptığınız şey gibi, şerh gibi ben de bu şerhi koyarak devam edeyim.
04:24Açıkçası hani Batılı liderler Türkiye'ye şöyle böyle davransın gibi bir okumamız yok.
04:29Durumu okumaya çalışıyoruz.
04:31Hani bu mutlan davası oldu diye Türkiye'nin demokrasisi gerçekten açıkçası onarılamayacak şekilde bir darbe aldı diye
04:41Avrupalı liderler muhtemelen bunu bir şekilde protesto etmeyecekler.
04:46Dolayısıyla gelecekler.
04:47Bu bakımdan tüm bu içerideki tartışmaların, krizlerin üzerinin örtüleceği bir NATO toplantısı olacak.
04:55Bir de şunun tabii altını çizmek gerekiyor.
04:58Aslında biz bu tartışmaları yaptığımızda, sizin de ifade ettiğiniz gibi biraz hani Batı Türkiye'yi eleştirsin ya da
05:07işte Batı'dan Türkiye'ye dersler gibi bir yerden değil de mesele Batı Türkiye'ye nasıl bakıyordan ziyade aslında Avrupa'da ve
05:15dünyada demokrasinin içinde bulunduğu durumu bize çok iyi anlatıyor.
05:20Çünkü nasıl ki, nasıl ki önümüzdeki NATO toplantısı Türkiye'deki demokratik geriye gidişin bir adım daha gerilemesi için bir kaldıraç oluyorsa
05:31veya dış politika konjöktürü dünyada da böyle.
05:34Diğer liderler de, Trump da, Avrupalı liderler de aslında benzer bir yaklaşımda.
05:39O yüzden açıkçası ben tam zamanlama olarak okuyorum.
05:43Şunun altını çizmekte yarar var.
05:47Şimdi birincisi dediğiniz gibi yani Batı'dan beklenti anlamında değil ama zaman zaman hani muhataplarımızla konuşurken
05:55geçmişte bu tür gelişmelere nasıl karşılık verdiler, şimdi nasıl karşılık veriyorlar?
06:02Belki bu çelişkiyi vurgulamak açısından konuyu böyle masaya getirmek gerekebiliyor.
06:10Bir de bazen kapalı kapılar ardında hani kendileri de aslında zaman zaman özellikle Türkiye'nin demokratik gidişatından dem vuruyorlar.
06:21Mesela gazetecilere, düşünce kuruluşlarına.
06:25Ama siyasi liderlik düzeyine geldiğinde bu dem vurma halinin o düzeye de çıkmadığını görüyoruz.
06:33Onun da belki biraz altını çizmek lazım.
06:35İkincisi de şimdi mesela NATO zirvesi için belki şu söylenebilir.
06:39İşte bu tamamen bir askeri örgüt, bir savunma örgüt.
06:42Siyasi bir organizasyon değil ama asla bakarsanız NATO aynı zamanda bir siyasi organizasyon ve temel görevleri arasında da işte batılı
06:54demokrasileri savunma gibi bir nokta da var.
06:59Onun da altını çizelim.
07:00Ve bir üçüncü nokta tabii tüm bunlar olurken birdenbire ABD Başkanı Trump bir tweet yayınlıyor.
07:07Burada işte Cumhurbaşkanı'nın kendisine dönük ne kadar önemli sözler söylediğini söylüyor.
07:13Ama ondan sonra bu tweet birdenbire siliniyor.
07:17Ama şunu da biliyoruz ki belki o konuda sizden bir yorum almak isterim.
07:21Bir şekilde Avrupalı liderler özellikle ABD Başkanı Trump'ın temmuz ayında Türkiye'ye gelmesini ve bir şekilde aile fotoğrafına girmesini
07:33istiyorlar.
07:33Hani içerik ne olur ne olmaz o önemli değil ama o aile fotoğrafının özellikle Rusya'ya karşı verilmesi, birlik beraberlik
07:41mesajının verilmesini çok önemsiyorlar.
07:43Ve bu bağlamda da anladığım kadarıyla Cumhurbaşkanı'nın Trump'la özel ilişkisi çerçevesinde de Trump'ı gelmeye ikna edebileceğini düşünüyorlar
07:54gibi anlıyorum.
07:55Siz ne dersiniz?
07:57Barçın Hanım biliyorsunuz NATO'nun önümüzde Türkiye'ye düzenlenecek NATO'nun temel konularından biri özellikle Avrupalı aktörler için.
08:05Amerika'nın NATO'da kalıp kalmayacağı, Trump'ın NATO'nun işlerini, Avrupa'nın güvenliğini ne kadar zorlaştırıp zorlaştırmayacağı.
08:13Amerika'sız bir NATO neredeyse hayal edilemeyecek bir düzeyde Avrupa için.
08:18Oldukça zorlayıcı bu ihtimali düşünseler de ama bu meselenin bir şekilde çözülmesini istiyorlar.
08:25Açıkçası gayri resmi şekilde yani şunu söyleyebilirim.
08:30Elbette yani açık açık ifade edilen bir şey değil ama bizim Brüksel'de iki saha çalışmamız vardı.
08:36Bu iki saha çalışmasında da hem Avrupa Parlamentosu'nda, komisyonda, NATO'da farklı aktörlerle görüşme şansımız oldu.
08:44Ve ben buradan şöyle bir okuma çıkardım açıkçası.
08:49Avrupalılarda da yani oralarda konuşan işte politika yapıcılarda, memur düzeyinde, Avrupa Birliği kurumlarında çalışan insanlarda da.
08:58Yani Avrupa düşünce ekseninde diyelim.
09:01Türkiye'nin özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump'la olan ilişkisinin bu NATO toplantısında kritik bir rol oynadığına dair.
09:11Yani maalesef artık kurumları ve onların etrafında şekillenen normları değil, liderlerin birebir ilişkilerini tartıştığımız bir dünya düzeni içerisindeyiz.
09:23İşte tam da bu dünya düzeni içerisinde demokratik kurallar, normlar, kurumların güçlü olmasının çok dışında,
09:31hatta bunlara kaldıraç olarak liderler arası ilişkiler ön planda.
09:35Yani bunu bir kere çok net bir şekilde sezebiliyoruz.
09:38Yani Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın belli sorunları Trump'la çözebileceği anlatısı ve kabulü benim açıkçası bu düşünce dünyasında çok net gözlemlediğim
09:49o konuşmalarda geçen ifadelerden biriydi.
09:54Bunu söylemek gerekiyor.
09:55Yani bu beklenen konulardan biri.
09:57İkincisi tabii sizin bahsettiğiniz şeye dair birkaç cümle söylemek istiyorum.
10:01Trump'ın tweetinin zamanı yani Cumhurbaşkanı'nın Trump'a olan övgüsünün en azından paylaşılmış olması da bence önemli bir şey,
10:11bize önemli bir bilgi veriyor.
10:12Çünkü geçmişte özellikle Türkiye'nin demokratik ajandasındaki sorunlar Amerika-Türkiye ilişkilerinde hep bir sorun oldu.
10:21Bazen hatta tabii ki bu ilişkilerin daha kötüye gitmesinde Amerika tarafından da kullanılan bir şey oldu.
10:27Avrupa için Avrupa'nın bazen ikiyüzlülüğü olarak kodlanan hikayede bu bir araç da oldu.
10:34Ama bugün Türkiye'nin demokratik geriye gidişinin aslında bu eksende hiçbir önemi olmadığını görüyorum.
10:41Yani şu anlamda yapıcı anlamda bir önemi yok.
10:43Çünkü liderler bir çeşit hani çok endişeleniyoruz dışındaki açıklamalar dışında liderlik düzeyinde özellikle bir kritik gelmiyor Türkiye'ye.
10:53Bu da tam içinde bulunduğumuz o normatif ajandayla stratejik ajandanın tamamen birbirinden ayrılmasıyla ilgili.
11:01Amerika'ya baktığımızda zaten Amerika'da hani o normatif şeyler demokrasi, hukuk, kurumların bağımsızlığı bunlarla ilgili kendileri çok ciddi bir gerileme
11:10ve kırılma yaşadığı için
11:11bu Amerika'da artık zaten konuşulan bir eksen olmuyor.
11:15Trump da dış politikayı çok ciddi bir şekilde içerideki hamlelerine kaldıraç veya onların üzerini örtecek, o krizden beslenecek bir araç
11:23olarak kullanıyor.
11:24Avrupa'ya geldiğimizde Avrupa'dan bir ses duyuyoruz aslında.
11:28Tamamen bir sessizlik yok.
11:30Bazen işte parlamentodan geliyor o ses.
11:33Bazen belli kurumlardan Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nden, servisinden vesaire geliyor.
11:38Ama bu hikaye bana artık tamamen birbirinden ayrılıyor gibi geliyor.
11:44Yani normatif hikaye bir tarafta, oradan bir ses çıkıyor ama o sesin, yani orada bir ağız konuşuyor aslında ama bir
11:51eli yok gibi geliyor bana.
11:53Diğer tarafta ise stratejik eksen var.
11:55Stratejik eksen de tam önümüzdeki NATO toplantısı içerisinde güvenlik çerçevesine oluşturulmuş
12:00ve tamamen aslında ilişkileri normlardan soyutlayan, bu nedenle de bu tarafta ne olursa olsun demokratik açıdan Türkiye'nin içerisinde
12:08bunu biraz görmezden gelen bir yaklaşım seziyorum.
12:12Peki Avrupa'yı biraz daha deşelim istiyorum ama Amerika ile ilgili şu yorumu yapmadan geçemeyeceğim.
12:20Şimdi Avrupa'da şöyle bir beklenti var diye bir mutabıkız.
12:24Hani Erdoğan'ın Trump'la arası daha iyi bize dönükte çok antipati besliyor.
12:30Yani Meloni ile bile başlangıçta İtalya Başbakanı ile bu kadar iyi geçinirken
12:34Hürmüz krizi nedeniyle İtalyan Başbakanı ile bile ayrı düşmek durumunda oldu.
12:41Böyle bir beklenti var.
12:43Neden Trump'la Erdoğan'ın ilişkisi bu kadar iyi?
12:46Bu sadece Trump'ın Türkiye'deki demokrasiyi umursamamasından kaynaklanmıyor.
12:52Aynı zamanda aslında Türkiye ile Amerika ilişkilerinin de başka bir kulvara geçmiş olmasından
12:59yani iki taraf arasında baş ağrıtan unsurların biraz geri plana atılmasından
13:05örneğin Suriye meselesinde bir örtüşme yaşanmasından
13:10İsrail konusunda Türkiye'nin iktidarın biraz daha makul bir çizgiye gelmiş olmasından da kaynaklanıyor.
13:19Yoksa eğer Trump kendi Orta Doğu vizyonuna aykırı davranan bir lider görseydi
13:26o zaman çok daha sıkıntılı bir ilişki biçimi olurdu.
13:30Halbuki çok yeni bir gelişmeyi de bu arada deneyimliyoruz, yaşıyoruz.
13:36Türkiye'nin, Amerika'nın Ankara Büyükelçisi Tom Barack sadece Suriye'den değil
13:41artık Irak'tan da sorumlu başkanın özel temsilcisi görevini aldı.
13:47Yani bir şekilde Trump'ın ekibinin Orta Doğu vizyonuna uygun olarak
13:53Türkiye, Suriye, Irak bir üçgeni yaratılıyor.
13:58Ve zannediyorum burada Türkiye'ye özellikle Suriye ve Irak'ı istikrarını kontrol eden,
14:05onun istikrarı için çalışan ve bu iki ülkenin İran'a karşı bir güç oluştururken
14:12İsrail'e çok fazla kafa tutar biçimde olmayacak bir konuma getirilmesinde bir rol oynaması düşünülüyor diye anlıyorum.
14:22Şimdi o zaman biraz Avrupa'ya gelirsek Amerika ile Avrupa'nın bakışlarının da aslında örtüşmediği bir noktadayız.
14:30Konjonktürel olarak.
14:33Ama sizin de dediğiniz gibi Avrupa'nın da artık hani Türkiye'deki demokratik geri gidişatı çok önemsemediği noktada
14:41onların jeopolitik bakışını nasıl değerlendirmek lazım?
14:46Onların nasıl bir beklenti içinde olduğunu nasıl okumak gerekiyor?
14:52Örneğin hani benim gördüğüm muazzam bir Rusya korkusu olduğu için işte bu Türkiye bize Rusya'yı dengelemekte yardımcı olabilir diye
15:04bakıyorlar.
15:05Çünkü eğer Amerika'nın hani NATO'dan çıkmasa bile NATO'daki varlığını azaltacağını yahut da işte bir saldırı durumunda beşinci maddeye uygun
15:20davranmayacağı hissiyatı nedeniyle
15:23işte Türkiye'nin o askeri kapasitesinin daha öne çıktığı bir konjonktür olduğunu anlıyoruz.
15:30Buradan size topu atayım isterseniz.
15:33Biraz Avrupa'da yine düşünce dünyasının neyi tartıştığına baktığımızda bize şeyin ipuçlarını çok net veriyor.
15:42Yani Avrupa'nın temel derdi ne? Temel gelecek korkuları ve beklentileri ne?
15:46Özellikle 2023'den itibaren hatta 2022'den itibaren çok yakından takip etmeye çalışıyorum.
15:52Hani nasıl değişti bu tartışmalar diye.
15:56Bir dönem göçtü tabii özellikle Suriye meselesiyle birlikte.
16:01Ama şu iki şey meseleyi çok değiştirdi.
16:05Biri Ukrayna Savaşı, Rusya-Ukrayna Savaşı, diğeri Trump'ın iktidarı.
16:09Hani Trump gelmeden Trump gelirse ne olacak tartışmaları başlamıştı.
16:13Geldikten sonra mesele çok daha derin, net bir güvenlik tartışması krizine döndü.
16:19Şimdi hem Ukrayna dosyası hem Trump'ın varlığı bir anlamda NATO'yu, Avrupa'yı sürekli olarak tehdit eden bir lider
16:27olması ve aslında tam da sizin de söylediğiniz gibi ne yapacağının da çok belli olmayan yani çok tahmin edilebilir bir
16:36lider olmaması sebebiyle Avrupa'nın çok ciddi bir endişe içerisinde olduğunu görüyoruz.
16:42Ve bu nedenle Avrupa'nın bir B planı yapması lazım.
16:45Uzun süre aslında Avrupa bu B planını yapma hikayesinde, kendi savunma mimarisi içinde, Orta Doğu'daki denklem içinde, bazen sessiz kalarak,
16:54müdahil olmayarak, buralarda seyirci rolünde olarak aslında krizlerin tam olarak kapısına kadar gelmesine vesile oldu Avrupa.
17:03Kriz kapısına geldiğinde göç meselesini ne yaptı mesela?
17:06Türkiye'ye ihale etti değil mi?
17:08Yani Türkiye göçünün esas yükünü çeken ülkeydi ve bu dönemde de özellikle Suriye göç krizini yaşadığımızda, 2023 hemen öncesinde en
17:17büyük tartışmamız neydi?
17:19Yine Türkiye'de demokratik bir gerileme olurken, Türkiye'de çok ciddi sorunlar varken Avrupa bir şekilde göçmenleri tutması vesilesiyle Türkiye'ye desteğini
17:29hiç esirgemedi gibi tartışmalar vardı kamuoyunda.
17:31Bizim bütün görüşmelerimizde, 2023 seçimlerinin hemen öncesinde, farklı siyasi aktörlerin de olduğu heyetlere katılma şansı buldum.
17:41Burada en temel soru şuydu Barçın Hanım, göç politikanızı nasıl değiştireceksiniz iktidara gelirseniz?
17:48Örneğin muhalif aktörlere bu soruluyordu.
17:50Yani esas odak, elbette demokrasiyle ilgili sorular var ama onlar biraz yemeğin yanındaki çerez.
17:55Esas odak göçtü.
17:56Bugün ise Türkiye tam da bu iki dosyadan dolayı, güvenlik meselesinden dolayı, sizin de yazınıza çok güzel çerçevelediğiniz gibi bir
18:05teveccüh kaynağı.
18:07Yani Türkiye'ye bir teveccüh var.
18:09Bu meseleler bu kadar gün yüzüne çıkmadan hep şeyden yakınıyorduk Brüksel'de.
18:14Yani Türkiye ile ilgili olan tartışmalar çok azaldı.
18:20Çünkü Türkiye'nin herhalde belki artık demokratikleşemeyeceğini düşündükleri için bu eksendeki tartışmalar azaldı.
18:28Bir dönem güvenlikle ilgili de çok tartışma yoktu.
18:30Ama bugünlerde aslında Türkiye'nin bu dosyalarda teveccühle anıldığını görüyoruz.
18:36Tam da bu sebeple Avrupa'nın Türkiye'ye olan bakışı bu mimaride, bu eksende şekilleniyor diyebilirim.
18:45Bir küçük es vereceğim.
18:50Amerika'nın Türkiye'ye olan bakışının çok net bir şekilde Avrupa'yı etkilediği,
18:57Amerika'nın Orta Doğu mimarisinde Türkiye'yi konumladığı yerin Avrupa'yı etkilediğini net bir şekilde görebiliriz.
19:05Ama Avrupa'nın kendi tartışmalarında da başta altını çizdiğim gibi stratejik dosyayla, normal dosyası birbirinden ayrı işliyor.
19:14Fakat geldiğimiz ve cevabını bence tam olarak bulamadığımız nokta şu Barçın Hanım.
19:20Bu iki dosya birbirinden ayrı ilerleyebilir.
19:22Bugün öyle ilerliyor.
19:24Yani bir tarafta çıkarlar, al-ver ilişkisi var.
19:27Mesela Trump'la evet şu an çok iyi Cumhurbaşkanı Erdoğan'la ilişkisi.
19:31Çünkü bir kazan kazan ilişkisi içerisinde seyrediliyor.
19:33Ve bir noktaya kadar bu maksimize edilebilir.
19:38Ama mesele şu, tamamen normlardan arındırılmış bir ilişki biçimi ne kadar sürdürülebilir?
19:47Şimdi Türkiye ile iş birliği yapılabilir.
19:50Avrupa'nın Türkiye ile iş birliği yapacağı, bugün de aslında o al-ver ilişkisinin dosyalarını oluşturan,
19:57ticaret gibi, güvenlik gibi belli noktalar olabilir.
19:59Ama iş birliğinin tam olarak Türkiye'nin içine entegre olduğu bir Avrupa sistemine dönüşmemesi bence tam olarak bu demokrasi çeptörü
20:10ile ilgili.
20:11Yani hep biz bunu yanda bir kenarda görüyoruz ya.
20:15Çünkü biz stratejik iş birliğini önemsiyoruz.
20:19Stratejik iş birliği gerçek yani real siyaseti bugün şekillendiriyor.
20:23Ve Türkiye'nin mesela savunma sanayinde çok önemli adımları var.
20:26Türkiye'nin stratejik otonomi politikası bugün bence Avrupalıların arzuladığı politika.
20:32Ama işte soru aynı.
20:34Soru şu, bu politikanın temeli, yapısı, kurumlar, o kurumları sağlayan, o kurumların işleyişini sağlayan,
20:45adil demokratik rekabet düzenini sağlayan kurallar olmadığında bu ilişkiler nasıl değişir?
20:53Bugün böyle ise yarın konjonktür değiştiğinde ani bir değişiklik olabilir.
20:58Zaten mesela Avrupalıların Türkiye'ye dair söylemleri, von der Leyen'in söylemini hatırlayalım.
21:05Türkiye'yi Çin ve Rusya ile gruplayan.
21:07Sık sık bu söylemler de değişebilir.
21:09Yani orada da bir istikrar görmeyebiliriz.
21:11O yüzden ben esas sorunu çok birbirinden ayrık da olsa, birbirinden ayrık da gitse, bugün gidiyor gibi görünse de,
21:19o demokratik ajantayla ilişkilendiriyorum.
21:21Evet, şimdi aslında birincisi altını çizmemiz gereken şey şu,
21:28yani tek bir Avrupa var mı, tek bir Avrupa'dan konuşabilir miyiz?
21:32Böyle bir sıkıntının olduğunun da altını çizmek lazım.
21:36Ama özellikle Türkiye'den Avrupa'ya baktığımızda,
21:40kimi zaman iki yorum birbiriyle çatışır gibi gözüküyor.
21:45Bir yorum diyor ki, Avrupa'da kendi içinde bulunduğu türbülanslar nedeniyle biraz kendi ruhunu arıyor,
21:56yeni durumlara adapte olmaya çalışıyor, kendi içlerinde bir takım çatışmalar var.
22:02Dolayısıyla sabah akşam oturup Türkiye'yi düşündükleri yok.
22:05O nedenle aslında tam da Türkiye'ye dönük nette bir strateji,
22:10böyle müthiş kurgulanmış, oturulup konuşulmuş, biz böyle yapalım denen,
22:15çok böyle özel olarak şekillenmiş bir strateji yok.
22:21Ara ara böyle bir kafa karışıklığına varan bir mesajlar ve karışık sinyaller var.
22:26Bir grup böyle yorumluyor.
22:28Bir başka grup için ise aslında tam tersine Türkiye'ye bakıyorlar ve işte Türkiye'de demokrasinin hiçbir zaman artık bundan sonra
22:39gelmeyeceği kanaatine vardılar.
22:42Hatta Türkiye'de iktidar değişse bile belki demokrasinin geri gelmeyeceğini kanıksadılar.
22:50Yahut da tam tersine her ne kadar Türkiye öngörülemez deseler de aslında 25 yıldır öngörülür aynı bir iktidar var ve
23:00bununla çalışmayı öğrendiler.
23:03Ve bir grupta şunu da söyleyebilir.
23:05Yani Türkiye şu haliyle ekonomik ve siyaseten kırılgan olduğu sürece çok da baş ağrıtmayacak bir Türkiye olduğu için de Avrupa
23:17için tercih edilebilir.
23:19Çünkü bu ekonomik kırılganlık ve siyasi kırılganlık nedeniyle biz işte 10 sene önceki büyük çıkışları, 10 sene önceki ya da
23:285-6 yıl önceki Doğu Akdeniz'deki çatışmasal durumları görmüyoruz.
23:34Bu iki yoruma baktığınızda siz nerede durursunuz?
23:39Yani bir tarafta aslında kafası karışık tam bir net strateji belirlemeyen bir tarafta ise yok bu gördüğü Türkiye ile yol
23:49yürüyüp bu gördüğü Türkiye'yi de aslında çıkarına uygun gören.
23:53Çünkü böyle bir Türkiye hiçbir zaman Avrupa'yı kapısını çalıp ben tam üye olacağım demeyecek bir Türkiye.
24:01İkisinin ortasında bir yerde duruyorum.
24:04Hatta iki bakışın birbiriyle uyumlu olduğunu düşünüyorum ben.
24:08Şundan dolayı bir kere yani bizim de kaleme aldığımız bir yazı vardı meslektaşım Ricardo Gascol'e ve orada sorduğumuz soru
24:18şuydu.
24:19Avrupa'nın Türkiye'ye ihtiyacı var ama Türkiye ile ne yapacağını bilmiyor.
24:24Yani bunu çok net olarak söyleyebilirim.
24:27Evet Avrupa bugünkü güvenlik mimarisinde sizinle yayının başından beri konuştuğumuz pek çok sebepten dolayı bugün Türkiye'ye ihtiyacı olduğunu biliyor.
24:36Tam da bu sebeple o teveccühü gösteriyor Türkiye'ye.
24:39Avrupalı liderler, farklı farklı liderler, farklı farklı konularda Türkiye ile iş birliği konusunda teveccüh gösteriyorlar.
24:48Çünkü bu stratejik ilişkiyi sürdürmek istiyorlar ama sonunda bunun nasıl devam edeceği, nasıl yapısal bir düzene kavuşacağı ya da bu
24:59ilişkinin nereye gideceği konusunda Avrupa'nın bir cevabı yok.
25:04Bana kalırsa Ankara'nın da istekleri var.
25:06Ankara'da stratejik otonomisini çok etkili bir şekilde bugün lehine olan dosyaları çok etkili bir şekilde kullanmak istiyor.
25:14Bunun için de etkili adımlar atabiliyor ama her iki tarafında bu ilişkinin nereye gideceği ve gitmesi gerektiği konusunda bence net
25:23bir perspektifi ve iradesi yok.
25:26Avrupa Birliği üyeliği çok uzun zamandır tartışmaktan yorulduğumuz ama önemli bir konu.
25:32Tek bir örnek vereceğim.
25:34Geçtiğimiz ay Sosyal Demokrat Grubu'nun Avrupa Parlamentosu'ndaki genişleme konferansına katıldım.
25:42İki gün boyunca sürdü tartışmalar Barçınan'ın.
25:44Türkiye'nin ismi, şaşırmayacaksınız, Türk katılımcılar dışında hiç kimse tarafından masaya getirilmedi.
25:53Yani Avrupa genişlemesi dediğimizde özellikle Balkan ülkeleri gündemdeydi.
25:57Ama Türkiye'nin adı bir kez dahi ne tartışma masalarına ne konuşma panellerine vesaire gelmedi.
26:03Dolayısıyla katılımcılar tarafından da Türkiye'den olanlar hariç konuşmacılar, politikacılar tarafından da bu aslında çok önemli bir şey söylüyor bize.
26:13Bu gözlemlediğimiz, şaşırmadığımız şey bize çok önemli bir şey söylüyor.
26:16O teveccüh konusu mesele genişleme olduğunda, mesele Avrupa entegrasyonu olduğunda yok.
26:22O konu stratejide var.
26:23Bu da ikinci meseleye bağlanıyor sizin söylediğiniz.
26:26Bence 2023 öncesinde Türkiye'de bir iktidar değişimi olabileceğine dair Avrupalıların gördüğü bir manzara vardı.
26:38O da Türkiye'de muhalefetin seçim kazanabilecek pozisyonda olmasıyla ilgiliydi.
26:43Yani rekabetçi otoriter düzenin içerisinde muhalefetin seçim kazanabilme yetkisini gördüler.
26:50Dolayısıyla burada bir değişim öngörüyorlardı ama bu değişime farklı aktörler farklı noktalarda arzuluyor olabilirler.
26:59Yani kimisi kendi göç ajandasına faydalı olması için, kimisi belki demokratik konularda daha önemsediği için vs.
27:06O değişebilir.
27:07Ama bugün geldiğimiz noktada bence özellikle 19 Mart sürecinden sonra ne yazık ki Türkiye'nin kendi içinde yaşadığı çok ağır
27:16tablo,
27:16Avrupa'da bir sessizlikle karşılanmakla birlikte Avrupa'da Türkiye'nin böyle gideceğine dair bir kabullenmişlik yaratmış durumda.
27:26Yani Türkiye'de farklı siyasi aktörler veyahut da Türkiye'nin bir demokrasi penceresi açıp açmayacağı konusu esas konu değil.
27:34Esas konu Türkiye'nin bu noktadaki yaralarının daha geriye gidişinin önünde bir tartışma olması.
27:44Yani muhalefetin başına gelenler Türkiye'de onların tekrar iktidar olabileceği noktasında değil de nasıl demokrasi daha geriye gitti noktasında bir örnek.
27:54Bu bakımdan bir kabullenmişlik var.
27:56O sebeple bence bütün yorumlar, tartışmalar bu bahsettiğimiz iki şeyin arasında duruyor gibi geliyor bana.
28:05Aslında gerçekten de şöyle bir çelişkili durum var.
28:08Bir taraftan diyorlar ki biz Türkiye bizim için çok önemli.
28:13O nedenle de işte iktidar ürkütmememiz lazım.
28:16O nedenle CHP'ye uzak duruyorlar.
28:19CHP lideriyle yan yana durmamaya özen gösteriyorlar.
28:23İşte Avrupa Birliği Komisyonu'nun temsilcileri vesaire.
28:27Ama yine kapalı kapılar ardından da tamam bizim size ihtiyacımız var ama sizin de bize ihtiyacınız var.
28:33Niye bize bu kadar hani böyle afra tafra yapıyorsunuz diyorlar.
28:38Hani bir taraftan muazzam bir teveccüh var ama o teveccühün içi de doldurulmuyor.
28:46Yani hani kapıları açmışlar veya Türkiye o kadar önemli ki biz Türkiye'ye yatırımları yağdıralım,
28:54ticareti arttıralım, Türkiye'yi alalım, kucaklayalım gibi bir durum da göremiyorum.
28:59Böyle bir arafta olma hali, Türkiye'yi böyle bir yedekte tutma hali görüyorum ben açıkçası.
29:06Ne olur ne olmaz yarın ihtiyacımız olur.
29:09Türkiye'yi çok da ürkütmeyelim ama hani Türkiye'yi de çok da böyle hani ekonomisini güçlendirecek,
29:17refahını arttıracak bir takım adımları da atmayalım gibi bir durum görüyorum diyeyim ve son yorumlarınızı almak üzere topu tekrar size
29:31atayım.
29:32Teşekkürler.
29:33Aslında bu okumada şöyle bir şey var.
29:36Türkiye'yi bence bir yük olarak görüyor Avrupa.
29:40Yani Türkiye'yi potansiyellerinden yararlanabileceği bir partner olarak görmüyor.
29:46Bence bu kamuoyunda da Avrupa kamuoyunda da farklı ülkelerde bu biraz değişebilir genelleme yapmayayım ama
29:51Avrupa'nın genel kamuoyunda da Avrupa liderliğinde de Türkiye Avrupa'ya fayda sağlayabilecek,
29:58Avrupa'nın Avrupa'yla bütünleşmiş bir ülke olarak görülmüyor, bir yük olarak görülüyor.
30:03İşte çok geniş, çok büyük, çok zorunlu, nüfusu çok fazla, her türlü Avrupa'ya problem yaratacak bir ülke olarak görülüyor.
30:11Fakat hani şu iyimsel şeyin altını çizmek lazım.
30:15Türkiye Avrupa ile olan ilişkilerinde de bugün dünyada bulunduğu konumuyla da, nüfusuyla da,
30:23bugün savunma sanayisiyle de aslında çok ciddi potansiyelleri olan bir ülke.
30:30Biz kurumlarımızı korur, geliştirir, ülkedeki kurumları adil ve eşit bir şekilde çalışan düzeye eriştirirsek,
30:38aslında Avrupa'nın bizi bu şekilde algılaması ve görmesinin önündeki engelleri kaldırırsak,
30:45otomatik olarak Türkiye'nin Avrupa'da olması, olacak olması, oraya bir katma değer olacaktır.
30:52Yani bugün aslında stratejik dosyanın belki ne diyeyim Türkiye için kaymaklı tarafı bir tarafta ama maliyetleri de herhangi bir şekilde
31:03bu konjöktür değişirse daha büyük olacaktır.
31:07O maliyetleri azaltmanın yolu ise kurumları güçlendirmek ve daha normlara dayalı ilişkiler geliştirmek kısa vadede çıkar tabii ki çok daha
31:16fazla olabiliyor Alver ilişkilerinde.
31:18İstanbul Enstitüsü Direktörü Seren Selvin Korkmaz çok teşekkürler vakit ayırdığınız için.
31:24İnşallah önümüzdeki günlerde de başka yayınlarda sizi konuk olarak alırım.
31:29Tekrar çok teşekkürler.
31:31Evet iyimser bir yorumla bitirmeye çalıştı Seren Selvin Korkmaz.
31:36Gerçekten de Türkiye çok önemli bir potansiyele sahip kurumlarını güçlendirebilse Avrupa ile bambaşka bir düzlemde kazan kazan ilişkisine geçebilir diyeyim
31:51ve buradan ben radara gideyim.
32:04Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Asya'da 4 Haziranda Kore'de temaslarda bulunacak.
32:115 Haziranda gazeteci arkadaşımız İsmail Arı hakim karşısına çıkacak 71 gündür tutuklu.
32:17Ve 7 Haziranda Kafkaslar için bölgemiz için çok önemli bir seçim var.
32:22Ermenistan'da seçimler yapılacak.
32:25Elbette ki bu seçim sonuçlarını dış politikayla içli dışlıda yorumlayacağız.
32:30Programda rejide bana Hivda Kılıç Aslan yardım etti.
32:34Editörümüz Buse Söğütlü'ydü.
32:37Gelecek hafta tekrar görüşmek üzere diyelim.
Yorumlar