- 6 saat önce
Rus-Ukrayna savaşı 5. yılına girdi
Savaş uzar mı, ateşkes yakın mı?
Türkiye'nin denge politikasının bilançosu
Türkiye Karadeniz'in tek hakimi mi oldu?
Barçın Yinanç ve Habibe Özdal yorumladı.
Savaş uzar mı, ateşkes yakın mı?
Türkiye'nin denge politikasının bilançosu
Türkiye Karadeniz'in tek hakimi mi oldu?
Barçın Yinanç ve Habibe Özdal yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhabalar bugün 25 Şubat 2026 ben Barçı İnanç dış politikayla içli dışlı programıyla karşınızdayım.
00:06Bu ses ütlüğü şehir dışında olduğu için bugün bana kıymetli bir uzman akademisyen eşlik edecek.
00:13Bu hafta itibariyle Ukrayna Rusya savaşı 5. yılına girdi.
00:17Avrupa tarihinin en uzun savaşlarından bir tanesine şahitlik ediyoruz.
00:22Savaş uzar mı? Ateşkes yakın mı?
00:25Ukrayna Rusya'nın kayıp kazanç bilançosu, Türkiye'nin izlediği denge politikası bunun bilançosu.
00:32Bu soruları beraberce İstanbul Okan Üniversitesi'nden hocamız Habibe Özdal'la birlikte yanıt arayacağız.
00:40Hocam çok teşekkürler yayına katıldığınız için.
00:43Eksik olmayın. Bir rahatsızlığınız var biliyorum.
00:46İnşallah öksürüksüz bu yayını atlatmaya çalışacağız.
00:51Çok teşekkür ediyorum. Sağ olun. Eksik olmayın.
00:54Sağ olun. Ben davet edin. Teşekkür ederim.
00:57Çok teşekkürler. Şimdi 4 yıl önce savaşın başladığı ilk dakikalardan itibaren hatta ilk 24.48 saat içinde iki tarafta aslında
01:09bizi çok şaşırttı.
01:11Ukrayna'nın ilk günlerden itibaren böyle bir direniş göstermesi beklenmiyordu.
01:17Öte yandan Rus ordusu da ilk günlerde muazzam bir dağınık bir görüntü sergiledi.
01:25İşte o zamanlar biraz hatta dalga bile geçiriyordu.
01:28Ya bu korktuğumuz Rusya ordusu böyle miymiş yanında getirdikleri işte mühimmatların, malzemenin işte tarihi bile geçmişti vesaire.
01:37Birincisi Ukrayna nasıl oldu da ilk günlerden itibaren böyle ciddi bir direniş sergileyebildi.
01:43Çünkü ilk zamanlar hatırlayalım öyle Avrupa daha çok tereddütlüydü.
01:48Hemen ilk günlerden Ukrayna'ya yardım göndermeye başlamadı.
01:53Onun akabinde de Rusya nasıl oldu da bu kadar hani toparlandı, çabucak toparlandı.
01:59Ya da işte çabucak mı toparlandı bilmiyorum ama sonuçta bir noktada toparlandı.
02:04Önce isterseniz bir o ilk günlerin analizleriyle bir başlayalım, bir hafızalarımızı tazeleyelim.
02:11Tabii. Bence burada en önemli belirleyici unsurlardan bir tanesi şuydu.
02:16Savaşın birinci günü ve ikinci günü bu böyle topyekun Ukrayna'nın tamamına yönelik bir saldırı olarak başlamıştı.
02:23Yani biz gözümüzü şunu açtık.
02:25Havalimanları bombalanıyor, üstler bombalanıyor ve Ukrayna'nın dört bir yanı Rus saldırısı altındaydı.
02:32Şimdi bu kadar büyük ölçekli, Avrupa'nın en büyük ikinci karasal büyüklük açısından söylüyorum Avrupa'nın en büyük ikinci ülkesi
02:38Ukrayna.
02:39Dolayısıyla hani neredeyse Türkiye kadar yüz ölçümüne sahip bir ülkeden bahsediyoruz.
02:43Bu kadar büyük ölçekli bir saldırı olduğunda ilk etapta bu kadar dağınık bir görüntü sergilemesi kaçınılmaz.
02:48Aslında Rusya'nın askeri stratejisinin başarı göstermesi,
02:53savaşın o topyekunlüğünü yitirip Ukrayna'nın doğusuna ve güneyinde yolunlaşmaya başlamasıyla birlikte oldu.
03:00Yani aslında çok uzun aylara dayanan bir askeri tahkikat vardı.
03:06İşte bütün Ukrayna sınırı boyunca bir askeri yığınak oluşturmuşlardı.
03:11Hatta o zaman işte savaşın ayak sesleri olarak okuyordu bunu pek çok askeri uzman.
03:15Dolayısıyla bu bir kara savaşına hazırlıklı ama işte hava operasyonlarıyla desteklendi.
03:20Dediğiniz gibi ilk etapta biraz daha tırnak içinde söylüyorum ne olduğu çok belli olmayan bir sanki strateji varmış gibi göründü.
03:29Sonra şekil değiştirdi.
03:30Şekil değiştirdikçe daha başarılı hale geldi Rus askeri operasyonu.
03:34Ama tabii bir şeyin ayırdığına varmak lazım o da şu.
03:37Mesela 2022'de başladı 4. yılını doldurduğumuz için hani kendi içerisinde çok böyle bir devinim gerçekleşti.
03:43Mesela 2022 Şubat'ı işte 2023'deki o kazanımlar bugün Ukrayna'nın doğusunda Rusya'nın kontrolünde altında olan bölgeler çoğunlukla ilk
03:54yılda Rusya'nın işgal ettiği bölgelerdir.
03:57Biz 2024'de ve 2025'e geldiğimizde artık askeri kazanımların çok azaldığını herkesin kendi mevzisini korumaya döndüğü bir askeri stratejide karşı
04:07karşıyayız.
04:08Şimdi Ukrayna açısından baktığımda ise şunu söylemek mümkün.
04:11Çünkü haklısınız hani çok böyle belki sadece askeri kapasite olarak karşılaştırıldığında Rusya'nın askeri kapasitesiyle boy ölçülemez bir durum söz
04:21konusuydu.
04:22Ama yanıltıcı bir şekilde bir direniş ortaya çıktı.
04:25Birkaç tane temel faktörden bahsetmek mümkün.
04:28Birincisi Cumhurbaşkanı Zelenski'nin işte ülkeyi terk etmemesi.
04:31Çünkü aslına bakarsanız bence doğrudan kendisine yönelik de bir tehdit söz konusuydu.
04:37Putin'in, Rusya'nın hedeflerinden bir tanesi çünkü rejimi değiştirmekti.
04:42Yani işte Zelenski'nin ülkeyi terk etmesi ya da terk etmeyecekse bile görevden alınması bu savaşın birinci ve en önemli
04:49kazanımı olacaktır.
04:50Şimdi Zelenski ülkeyi terk etmediğinde tam tersi medya yoluyla kamuoyuna çıkıp bir direnişe davet ettiğinde rengi değişti oradaki gidişatın.
05:00İkinci ve en önemli şey Ukrayna kamuoyu nezdindeki bence uyanış oldu.
05:05O da şu, Ukraynalılar kendi Kurtuluş Savaşı mücadelesi verdiklerini söylüyorlar.
05:10Yani gerçekten de Sovyetler Birliği dağıldığında böyle kanlı bir savaş ve çatışma süreci olmadığı için
05:15bağımsız devletler topluluğu çatışı altında görece daha barışçıl bir dağılma süreci gerçekleştiği için
05:21eski Sovyet Cumhuriyetlerinde böyle bir bağımsızlık savaşı gibi bir şey söz konusu olmamıştı.
05:26Ama Ukrayna şu anda 4 yıldır da bunun mücadelesini verdiğini iddia ediyor.
05:31Gerçek anlamda bir ulus kimlik inşası söz konusu.
05:34Daha önce çok da konuşulmayan işte Ukraynaca, Ukraynaca dilinin tercih edilmesi dürümü söz konusu.
05:40Toplumsal olarak Ukrayna toplumunda böyle işte Dinyaper Nehri'nin işte batısı, doğusu, ağırlıklı olarak Rusça konuşanlar,
05:47daha ziyade işte ülkenin en batısı Ukraynaca konuşur.
05:51Merkez bölgeler daha hibrittir derdik.
05:54Bu analizleri böyle elimizin tersi etmemize neden olan bir ulus kimlik inşası süreci söz konusu oldu.
06:02Bu da Ukrayna, hani savaşın Ukrayna cephesinden baktığımızda yanıltıcı bizi yanıltan,
06:07savaşın ne diyeyim o direnişi mümkün kılan bakış açısı buydu.
06:10Ama söylediğiniz sonraki zamanlar için yine de belirtmek lazım ki
06:15her ne kadar bu Zelenski'nin lider iradesi, kendisini ortaya koyması, canı pahasına orada kalmayı tercih etmesi,
06:22kamuoyu desteğini çağırması ve uyandırması.
06:26Ama tabii savaşın gidişatında bence ABD ve ABD üyesi ülkelerin hem siyasi destekleri hem askeri ekonomik desteklerinin son derece önemli
06:37olduğunu düşünüyorum.
06:38Çok mümkün olmazdı aksi halde çünkü yani böyle bir kamuoyu desteği olmasına rağmen mümkün olmazdı.
06:42Tabii burada iki noktayı hatırlatmakta yarar var.
06:45Birincisi Zelenski'nin geçmişine baktığımızda aslında bir komedyen olduğu için,
06:50ben en azından kendi adıma, tabii Ukrayna siyasetini yakından izlemediğim için,
06:54ya bu komedyen bu şeyi nasıl, hani savaşta nasıl liderlik gösterecek diye başlangıçta kendi adıma biraz daha kuşkuyla yaklaştığımı söylemem
07:05gerek.
07:05Çok haklısınız. Bir minik şunu ekleyeyim, komedyen değil de yapımcı diye düşünürseniz,
07:12hani o kamuoyunu etkileme ve işte o imaj yönetimi diye düşünürseniz,
07:16mesela aylarca dünyadaki işte önemli liderlerle zirvelerine hep böyle kamuflaj kıyafetleriyle çıktı.
07:23Dedi ki ben savaş halindeki bir ülkenin cumhurbaşkanıyım.
07:26Yani onu biraz daha böyle işte kamuoyuyla ilişkiler, imaj yönetimi falan gibi bir perspektiften okumak daha iyi olur gibi geliyor
07:34bana.
07:34Demek ki günümüzdeki savaşlarda sadece teknolojiyi değil ama verdiğiniz imajı,
07:41bu verdiğiniz mesajlarda bir takım medya araçlarını nasıl kullandığınızda savaş çerçevesinde de demek ki önem kazanıyor.
07:50Ve o televizyon kişiliği de bir anlamda Zelenski'nin elini güçlendirici bir faktör oldu.
07:57Yani benim kendi adıma küçümsediğim bir faktör değil, tam tersine aslında önemli bir faktör olduğunun altını çizmiş olduğunuz.
08:06Ama onun dışında Ukrayna'ya verilmesi gereken bir kredi de şu diye düşünüyorum,
08:11Askeri yaratıcılık anlamında da sahaya çok yeni yaklaşımlar getirdiler, çok hızlı dönüşümler yaptılar.
08:25Kendi askeri sanayilerini de çok hızlı bir şekilde dönüştürüp bir nevi neredeyse hani bu aralar Avrupalılar şunu söyler oldular.
08:37Ya bizde hiç drone yok, drone teknolojimiz yok.
08:41Aslında yeni savaş türlerini biz aslında bu saatten sonra Ukraynalılardan öğrenmek durumundayız.
08:49Çünkü savaş Ukraynalıları da eğitti ve onlar da hızlı öğrendiler diyebiliriz herhalde değil mi?
08:55Kısaca sizin yorumunuzu alabilirsem.
08:57Tabii, tabii çünkü aslında bakarsanız işte o askeri kapasite olarak şunu gördük.
09:02Rusya'nın en çok kullandığı şeyler işte insan savaş araçlarıydı.
09:04Bir kere uzun menzille sahip drone'ları vardı.
09:07İşte bu Ukrayna birliklerini tespit ettikleri yerlerde o zafiyetleri kullanmak için o zafiyetlerde özellikle bunu kullanıyorlardı.
09:15Şimdi Rusya saldıran tarafı olduğu için onun böyle bir hem askeri güç hem de kapasite olarak çok ileri seviyedeydi.
09:22Ukrayna ise daha koruyan yani o savunma perspektifindeydi.
09:27Ve dediğiniz gibi süreç içerisinde aslında kapasitesi arttı.
09:31Yine Ukrayna'nın zaman içerisinde aslında daha iyi bir askeri kapasite bakımından söylüyorum.
09:36Daha iyi, daha başarılı sonuçlar alabilirdi.
09:38Fakat burada işte bu Avrupalı müttefiklerine ve Amerika Birleşik Devletleri'ne göbekten bağlı olduğu için
09:45Amerikalıların ve Avrupalıların da sınırı şuydu.
09:48Rusya'ya saldırmayacağı kendi toprağını kullanabileceği sınırlı ölçüde erişime sahip.
09:54Yani o menzil kapasitesi daha sınırlıydı.
09:57Dolayısıyla hani burada çok eşitler arası olmayan bir mücadele vardı.
10:00Ama kendi toprağını koruyabilecek kapasiteyi nihayetinde işte sahip oldu.
10:04Ama zaman içerisinde o hani savaşın devinimleri oldu dedim ya adım adım dönüştü.
10:09Mesela Ukrayna'nın o beklenen karşı saldırısı bir türlü vukulu bulmadı.
10:13O karşı saldırıyı planlayana kadar Ruslar çoktan hazırlıklı hale gelmişlerdi.
10:17Ama elbette süreç içerisinde kendi savunma sanayisini kuvvetlendirdi.
10:21İşte mesela Türkiye'den aldığı insansız hava araçları Türkiye ve Ukrayna arasındaki
10:25ikili ilişki birliğinin de çekirdeğini oluşturur hale geldi.
10:29Türkiye savunma sanayi açısından da mesela Ukrayna ile bu iş birliği çok kritik.
10:33Çünkü bir takım malzemelerin üretimi Ukrayna'da gerçekleşiyor.
10:38Dolayısıyla evet hani Ukrayna bu bakımdan kapasitesini bir hale arttırdı.
10:42E tabi Avrupalı ülkeler kendi topraklarında bir savaşı çok uzun senelerdir deneyimlemedikleri için
10:46hani dediğiniz şey doğru olabilir.
10:48Yani Ukrayna'dan bu noktada askeri teknoloji bakımından bir navha ne diyeyim varsa öyle bir ihtiyaç.
10:54Ukrayna en yakından şu anda bunu tecrübe eden taraf.
10:57Peki birazdan belki kayıp kazançlara geçeriz ama sahada duruma baktığımızda hani kısaca bu meşhur film vardır ya
11:06Batı yakasında yeni bir durum yok diye Batı cephesinde.
11:09Sanki şimdi böyle muazzam bir tıkanıklık yaşanıyor.
11:13Ve hani artık böyle taraflar neredeyse milimetrik kazanımlara karşısında ama hala da kayıp büyük kayıplarda veriyorlar gibi duruyor.
11:26Siz fotoğrafı nasıl çekersiniz?
11:30Şimdi bu çok uzun yıllardır yani 4 yıl şu demek 1. ve 2. Dünya Savaşı süresine bakarsanız aslında dünya tarihini
11:38gördüğü en uzun savaşlardan bir tanesi.
11:41Evet yoğunluk cephe bakımından azaldı.
11:44Yani savaş artık belirli yerlerde yoğun bir şekilde devam ediyor.
11:48Ama Kiev ve Ukrayna'nın diğer büyükşehirleri sürekli olarak Rus saldırısıyla karşı karşıyalarlar.
11:55Yani daha birkaç gün önce çok büyük bir saldırı gerçekleşti.
11:57Ve Rusya Ukrayna'nın altyapısını da hedef aldığı için mesela şu anda Ukrayna elektrik altyapısı bakımından sadece %60 kapasitesini kullanabiliyor.
12:07Bu çok büyük bir zayiat demek.
12:09Daha ziyade işte Donbass bölgesi yani Donetsk, Luhansk, Zaporoje ve Herson bunlar Ukrayna'nın böyle 4 tane doğu bölgesine işaret
12:19ediyor.
12:19Savaş şu anda, çatışma şu anda bu bölgelere yoğunlaşmış durumda.
12:22Çünkü bu bölgelerin tamamı Rus kontrolü altında değil.
12:27İşte %60, %70, %80 değişen oranlarda Rus kontrolü var ama tamamı Rus kontrolü altında değil.
12:34Ve Rusya bunların tamamını Rusya toprağı olarak tanınmasına talep ediyor.
12:38Dolayısıyla işte bu talebin karşılığını bulabilmesi için hani o masa, ateşkes, barış görüşmelerinde daha güçlü sesini çıkarabilmek için çatışmanın yoğun
12:50olarak bu bölgelerde devam ettiğini biliyoruz.
12:52Ama çatışma dediğim gibi Rus hava saldırıları yoluyla Ukrayna'nın tamamında aslında sürüyor.
13:01Şimdi burada bu kayıp ve kazanç meselesinin askeri yönü bu şekilde.
13:06Ama bence bir de diğer tarafından bir minicik değinmek isterim o da şu.
13:10Şimdi Ukrayna toprak bütünlüğünü kaybetti.
13:13Kırm'ı büyük ölçüde artık geri dönmeyeceğini sanıyorum herkes kabul eder.
13:18Ukrayna yönetimi hariç olmak üzere.
13:21Ama Kırm'ın dışında da belli başlı bölgeler belli ki işte Rusya'nın tanınmasa bile etkisi ve kontrolü altına girecek.
13:28Bu aslında Ukrayna toprak bütünlüğünü kaybetti.
13:30Bu bir hani kayıphanesine yazılabilir.
13:32Ama kazandığı bir şey var o da şu.
13:35İşte bu Ukrayna ulus kimliğinin inşası diyebilirim.
13:40Ukrayna bütünleşmesi, daha homojen yapıdaki o nüfus yapısının, daha heterojen yapıdaki o nüfus yapısının birazcık daha Ukraynalı kimliği etrafında buluşması
13:50diyebilirim.
13:51Öte yandan Ukrayna'nın hem iç hem dış politikasına etki edecek şekilde bu savaş ne şekilde tamamlanırsa tamamlansın.
13:58Ukrayna'da artık işte denge siyaseti, Rusya'yla ilişkileri de gözetmemiz gerekiyor diyen kesim hem siyasi olarak böyle bir siyasi parti
14:06ya da siyasetçi çok zemin kaybetti.
14:09Hem de toplumsal yapıda bunun bir karşılığı yok.
14:11Yani Ukrayna'nın öyle ya da böyle yeni haliyle o toprakları sınırları ne şekilde belirlenecekse artık tamamen batı ile entegre
14:19olmuş bir Ukrayna olacak.
14:21Ve bu Rusya açısından da şu demek aslında askeri olarak istediği kadar bir kazançtan bahsetsin.
14:27İşte Kırım'ı almış olsun, Donbass bölgesini almış olsun.
14:31Ukrayna Rusya açısından, Rus dış politikası açısından kaybedildi demektir.
14:35Ve Ukrayna çok önemlidir.
14:37Çünkü hani o Avrasya Birliği düşüncesi vardı Putin'in ve aslında bu Putin'den önce de vardır.
14:42Ama bu Avrasya Birliği'nin iki tane temel ülkesi vardır Rusya dışında.
14:46Biri Ukrayna'dır, biri Kazakistan'dır.
14:48Ukrayna'yı kaybettiğinizde Rusya hani o Avrasya'daki Avrupa ayağını çok önemli bir boyutunu kaybetmiş olur.
14:55O yüzden ben hani bu kayıp kazançhanesini biraz bu bakımdan da görmek gerekir gibi geliyor bana.
15:00Burası ilginç çünkü ateşkes ve kalıcı bir barış sağlanamamasındaki noktaya buradan söylediklerinizden köprü atabiliriz diye düşünüyorum.
15:15Çünkü şu anda Rusya sadece işgal ettiği Ukrayna topraklarını değil, henüz işgal edemediği Ukrayna topraklarını da istemesi bana göre fazla
15:28maksimalist bir talep.
15:30Ama bu sizin söylediğinizden açıklanabiliyor.
15:33Yani zaten Ukrayna'yı öyle bir kaybetmiş durumda ki hani en azından o bölgeleri alayım diye belki de bir teselli
15:41gibi görecek zannediyorum.
15:46Ama Ukrayna açısından da doğrusu henüz işgal bile edilmemiş toprakları vermek de yani hani Zelenski gibi bir lider için ya
15:56da herhangi bir lider için gerçekten zehir içmek gibi bir durum.
16:00Sizin peki olası senaryonuz nedir?
16:04Sizce savaş uzar mı?
16:06Yoksa bir şekilde artık iki tarafında hani nefesinin tükendiği bir noktaya doğru yaklaşıyoruz ve bir noktada kalıcı barış olmasa da
16:19ateşkesi mümkün görür müsünüz?
16:22Biliyorum hipotetik bir soru soruyorum ama bir takım ipuçlarıyla belki bir tahmininiz vardır.
16:31Evet ya şöyle aslında işte Trump biliyorsunuz hep şunu iddia etti.
16:36Ben seçildiğimde dediği göreve başladığımda bir gün içerisinde 24 saat içinde bu savaşı bitireceğim.
16:41İlginç de bir stratejisi var ya doğrudan Putin'le görüşmek yoluyla savaşı bitirmek gibi.
16:46Yani çok gerçekten rasyonel olarak açıklamakta ve anlamlandırmakta şöyle zorlanıyorum.
16:52Savaşın bizzatihi başlanıyor.
16:54Biz bunu Ukrayna savaşı, Ukrayna savaşı diyoruz ama tabi bu Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı.
16:59Dolayısıyla hani saldırı altında olan bir ülke var.
17:01Bu saldırgan ülkenin liderini muhatap alarak savaşı sonlandırma gibi bir strateji tercih etti Trump.
17:10Çok böyle olmadı işte Şubat 2026 itibariyle en azından konuşurken bunun böyle bir günde vesaire bitirmenin mümkün olmadığını gördük.
17:19Çünkü bence Amerikan başkanı da şu gerçeklikle yüzleşti.
17:22Yani Rusya'nın bu işgal edemediği toprakları talep etmesinin irrasyonelliği birazcık en çok süreci şu anda baltalayan şey.
17:31Çok haklısınız yani Zelenski'nin kendisi de henüz işgal edilmemiş toprağı bırakmak bir siyasi lideri için zor.
17:38Ama inanın bu Ukrayna halkı için de zor.
17:40Ben en son anketlere baktım.
17:42Yani halkın yüzde sekseni tabii ki savaşın sona erdirmesine yönelik destek çok büyük.
17:48Fakat işgal edilmemiş toprakların Rusya'ya bırakılmasına yönelik bir destek söz konusu değil.
17:53Tam tersi bu savaşı biz neden yaptık biz bu kadar insanımızı neden kaybettik gibi bir bakış açısı var.
17:59Dolayısıyla hani seneler içerisinde Putin bence Rus yönetimi biraz da şunu da bekliyordu.
18:05Ukrayna yönetimine verilen halk desteğinin düşmesi ve Ukrayna yönetiminin de bu nedenle barışa daha çok yaklaşmasını bekliyordu.
18:13Bu sosyolojik açısından beklenebilir bir şeydir.
18:15Yani savaşın yıpratıcı etkisi süreç içerisinde halkta bir bıkkınlığa yol açar ve bu yöneticilerin üzerinde bir baskı oluşturur.
18:23Savaşın bitilmesine yönelik bir destek var ama buradaki talepler Rusya'nın talepleriyle örtüşmüyor.
18:30Yani Rusya'nın talepleri halkta bir karşılık bulmuş değil.
18:33Şimdi biz ateşkes meselesine gelecek olursam ya da barışı özellikle kalıcı barışı tesis etmek burada çok önemli.
18:41Çünkü biz dondurulmuş çatışmaların sonra her zaman sıcak çatışmaya evrilmeye potansiyeli taşıdığını biliyoruz.
18:46Kalıcı barış içinde şu gerekiyor aslında böyle baskı dışarıdan baskı unsuru oluşturarak özellikle bir tarafın üzerine baskı oluşturarak adil olmayan
18:55koşullarda bir barış tesis edilmesi çok kırılgan bir zemin.
18:59Burada öncelikle Rusya'nın maksimalist taleplerini daha rasyonel bir zemine çekmesi gerekiyor.
19:06İşte bu yüzden aslında savaş devam ediyor. O %70'lik %80'lik hakimiyetini %100'e tamamlamaya çalışıyor Rusya.
19:13Ama dediğim gibi zaten şu anda mevziler tamamen bu bölgelerde olduğu için savaş o konuda hani bir tarafın kesin kaybı
19:21söz konusu olmadığı için savaş ve çatışmalar bu denli uzuyor.
19:24Şimdi burada işte o Donetsk, Luhansk, Herson, Zaporozhya bu illeri Rus toprağı olarak tanıtmak kelimesinin karşılığını arıyor Rusya ve o
19:36yüzden vazgeçmek istemiyor.
19:38Aslında %80'i alıp tamam ben bu topraklardan daha fazlasını artık işte işgale yeltenmeyeceğim ve bu koşullarda savaşın sonlanmasını kabul
19:48ediyorum dese belki çok daha kısa süre içerisinde bu mümkün olabilir.
19:52Ama hayır bu toprakları değil daha fazlasını talep ettiği için askeri anlamda uzuyor.
19:57Ama bence bunun dışında da bazı anlaşmazlıklar var.
19:59Şöyle ki hala işte Ukrayna'nın tarafsızlık statüsü alması talebi söz konusu Rusya açısından baktığımda Ukrayna'ya verecek güvenlik garantileri
20:10meselesi henüz ve hala netleşmiş değil.
20:12Bu arada hani uluslararası ilişkiler perspektifinden söylüyorum.
20:15Bu garantilerin çok bir caydırcılığının olmadığını Ukrayna bizatihi kendisi yaşadı aslında.
20:21Yani işte bu savaş başladığında Ukrayna zaten 1995'te nükleer silahlarının vazgeçilmesi yani Sovyetlerden kalan Sovyetler Bili dönemindeki nükleer silahlarını Rusya
20:32'ya geri verirken Budapest'e memorandumu imzalanmıştı ve o da bir güvenlik garantisiydi.
20:36Ama bildiğimiz gibi güvenlik garantileri her zaman çok işe yaramıyor.
20:40Dolayısıyla ben şunu söyleyebilirim kalıcı barışın önünde cephede devam eden savaş var.
20:45Ama bunun dışında henüz ulaşılamayan anlaşılamayan diplomatik güçlükler de var.
20:51Çünkü şeyi hatırlayalım.
20:53Yani işte Ukrayna'nın NATO üyesi olmaması, Ukrayna'nın tarafsızlık kabul etmesi, literatürde Ukrayna'nın Finlandiyalılaşması diye bir kavram vardı
21:03işte.
21:052026 yılı itibariyle şunu söylüyoruz.
21:07Finlandiya'nın NATO üyesi oldu.
21:09Dolayısıyla o kadar çok şey değişti ki.
21:11Evet bir de şöyle bir şey var galiba.
21:13Yani sonuç olarak iki tarafta hala bir şekilde cephede savaşı sürdürebileceklerine inanıyorlar gibime geliyor.
21:23Özellikle Rusya açısından cephede ne kadar kayıp verirse versin.
21:28Bu kayıplar nedeniyle içeride kamuoyundan kendisine dönük bir baskı hissetmediğini tahmin ediyorum açıkçası.
21:37Üstüne zaten işte Afrika'dan Kuzey Kore'ye bir sürü işte yabancı asker getiriyor cepheye.
21:45Ve zannediyorum karşı tarafın yani zamanla oynuyor ki karşı tarafı daha hızlı yıpratabilirim diye.
21:55Sanki yıpratma etkisi Rusya'nın üzerinde daha azken karşı tarafın üzerinde daha fazla olabileceğini düşünüyor.
22:02Nitekim sizin de söylediğiniz gibi sürekli Ukrayna'nın altyapısını hedef alıyor.
22:06İşte artık halk işte çok dondurucu soğuklarda herhangi bir ısıtma sistemi olmadan yaşamak zorunda oluyor.
22:15Sanki bir yıpratıcı etki üzerinde zaman kazandığı için Avrupa'nın kendi içinde bütünlüğü olmaması,
22:23işte Trump'ın kendine bir müzahir kendine çekmeye çalışması çerçevesinde biraz daha zamana oynuyor gibi gözüküyor.
22:32Dolayısıyla hani buradan öyle ateşkesin çok kısa zamanda ortaya çıkmasının biraz zor olduğunu görüyoruz.
22:41Buradan hemen biraz Türkiye'nin pozisyona geçmek istiyorum.
22:44Oraya gelmeden bir minik şunu ekleyebilir miyim?
22:46Yani şimdi burada iki Ukrayna ve Rusya kamuoyuları arasında şöyle bir fark var.
22:51Rusya'da kamuoyunun tepkisini gösterebileceği yönetime etki edebileceği bir alan yok.
22:58Yani bu savaşa savaş demek yasak.
23:00Bunu eleştirmek yasak.
23:02Yani bunun adı özel operasyon.
23:04Bununla ilgili kamuoyunun bilgisi ana akımın sunduğu kadar.
23:09Dolayısıyla hani kamuoyunun Rus dış politikasının yapımına etkisi hemen hemen yok.
23:14Ukrayna Rusya'yla karşılaştırdığımızda çok başka bir yerde.
23:17Yani Zelenskin'in hesap verebilirliği, şusu kamuoyunun dikkate almak zorunluluğu çok başka.
23:24İkisini karşılaştırdığımız zaman ama şey konusunda haklısınız.
23:27Sonuç olarak otoriter bir rejim ve sonuç olarak askeri kapasitesi büyük.
23:32Dediğiniz gibi ben en son geçen hafta şunu gördüm.
23:35Kenyalı askerlerin durumunu ailelerin merak ettiği için işte bir gösteri bir şey yapmışlar.
23:43Bir protesto yapmışlar.
23:44Evet yani Kore'den, Afrika'dan askerler işte 18-20 yaşında görece tecrübesi, savaş tecrübesi, alan tecrübesi olmayan askerler.
23:54İşte burada bu savaşa yönelik bütün önlemleri alabilen, dilediği gibi bu hem askeri hem insan gücünün kapasitesini kullanabilen bir yönetim.
24:03Ve tabi o aslında Rusya'nın Ukrayna'daki tırnak içerisinde söylüyorum bu sıkışmışlığı uluslararası aktörler bakımından da olumlu görülüyor.
24:13Ve dolayısıyla savaşın devam etmesi, cephede devam etmesi, işte yıpratma savaşına dönüşmesi pek çok taraf için kazanım gibi görünüyor.
24:21Ukrayna için ise şöyle küçük bir fark var.
24:24Hani kendi toprağını savunmaktan vazgeçemeyeceğine göre o savaşı iştir sürdüren şey bu.
24:29Yani Rusya savaşı, Ukraynaların en başından beri söylediği şey, yani Rusya dilediği zaman savaşı bitirebilir ve egemen bir devletin toprağından
24:38çekilebilir.
24:39Ukrayna için bu söz konusu değil çünkü o öz savunma halinde.
24:42Bu nedenle tam da dediğiniz gibi işte, hani bu nedenle yıpratma savaşına çok iki senedir neredeyse dönüşmüş durumdaydı.
24:50Diplomasi, müzakereler ve savaş alanındaki çatışmalar böyle kol kola devam edecek.
24:55Ve ne yazık ki hala, henüz ve hala böyle tünelin ucundaki ışığı şu açıdan görebiliyoruz.
25:02Ukrayna'nın, ABD ve ABD ülkelerin de telkinleriyle Kırım'dan zaten vazgeçmek ama işte Donbass bölgesinden de,
25:11Herson ve Zaporojian'ın da bir bölgesinden de vazgeçmek zorunda kalacağını anlayabiliyoruz, öngörebiliyoruz.
25:17Ukrayna'nın da buna evet demek zorunda kalması hiç sürpriz değil artık.
25:21Tabii ki yöneticiler bunu bu şekilde söylemiyorlar ama gerçeklik bizi buraya doğru götürüyor.
25:26Sadece bunun zamanlamasıyla ilgili çok hemen bugünden yarına bir durum, bir gelişme öngörmüyoruz.
25:33Evet, madem hani toprakların bir kısmını vereceğim, geri kalanını vermeyeyim ve ben de en azından kendimi garantiye alacak türden,
25:40işte bu güvenlik garantileri bunları biraz daha sıkı bir şekilde bağlayabilir miyim?
25:45Bunun için de Ukrayna tabii kendi açısından zamanı kullanmaya çalışıyor.
25:49Demin söylediğiniz yerden Türkiye'ye bağlamak istiyorum.
25:53Çünkü Rusya'nın işte belli bir kapasitesi var.
25:55İşte doğalgaz, petrol bunları satarak kendi savaş ekonomisini besleyebiliyor.
26:02Ve bir taraftan dediğiniz gibi kima aktörler savaşın uzamasıyla Rusya'nın bir şekilde,
26:07Rusya'nın da yıpranmasının ve zayıflaması işine gelirken bir taraftan da Rusya'nın kapasitesini daraltmaya, azaltmaya çalışıyorlar.
26:21İşte bunun için Rusya petrolünü satmasını istiyorlar vesaire.
26:25İşte bu noktada biraz Türkiye'yi konuşmaya başlayalım.
26:28Türkiye açısından şöyle bir durum oldu tabii.
26:32İlk 2 gün 48 saat içinde yanılmıyorsam,
26:35Türkiye Rusya'nın operasyon dediği savaşı adını koydu ve savaşa savaş dedi.
26:42Ve buradan yola çıkarak Montreboğazlar Sözleşmesi'nin ilgili maddelerini uygulamaya koydu.
26:50Bu çerçevede savaşan tarafların gemilerinin artık Karadeniz'e giriş çıkışını yasakladı.
26:56Bu en azından Karadeniz'de Ukrayna'ya bir alan açtı.
27:00Onların dronlarıyla işte Rusların Karadeniz'deki filolarına, saldırmalarına imkan tanıdı.
27:09Onun dışında kamuoyunun az bildiği bir mesele var.
27:12O da Türkiye Montrebo'yu kendine özgü bir yöntemle yorumlayarak
27:18batılı müttefiklerine de hakları olmasına rağmen,
27:22kıyıdaş olmayan ülkelerin hakları olmasına rağmen savaş gemisi göndermemelerini istedi.
27:27Çünkü Karadeniz'de bir istikrarsız olsun istemedi.
27:31Bunun da taraflarca yani hem batılı müttefikler hem Rusya hem Ukrayna tarafından
27:36makul karşılandığını anlıyoruz.
27:40Onun dışında genelde nasıl tanımlıyoruz?
27:43İşte Rusya'yı kızdırmadan, Rusya'nın tepkisine yol açmadan Ukrayna'yı da destekledi Türkiye diye genelde çerçevelendiriyoruz.
27:53Siz neler söylemek istersiniz?
27:55Türkiye'nin bu 4 yıllık performansını nasıl görüyorsunuz?
28:00Artıları nelerdir?
28:02Eksileri nelerdir?
28:03Nasıl görürsünüz?
28:05Evet, yani daha dengeli bir dış politika izlemeye çalıştı.
28:09Özellikle savaşın başında ve bence çok avantajlı bir konuma sahipti.
28:13Bu avantajlı konumu da kendi dış politika vizyonuna paralel şekilde en iyi şekilde kullandı diye düşünüyorum.
28:20Çünkü hani Ukrayna savaşıyla ilgili bütün yazın bu konuda yazılmış makalelere, analizlere nereden bakarsak bakalım
28:27her yerde şu karşımıza çıkacak.
28:29Savaşın başı çatışmanın sonlandırılması için en uygun zamandır.
28:33Hani bu alevlenmeden en azından alınabilecek önlemler bakımından.
28:37Türkiye'de hem Rusya ile iyi ilişkilere sahip ama NATO üyesi ve işte Ukrayna ile de iyi komşuluk ilişkilerine sahip bir
28:45ülke olmanın
28:46avantajını ara buluculukla pozitife çevirmeye çalışmıştı.
28:52Ve mesela Mart 2022'de hem savaştan bir ay sonra Antalya'da ilk defa işte bu iki tarafı da bir araya getiren
29:01bir görüşmeye el sahipliği yapmıştı.
29:04Bu aynı zamanda Birleşmiş Milletler ve Türkiye'nin ortaklığında kurulan tahil-tahil koridoru anlaşmasına ön ayak oldu.
29:14Dolayısıyla hani bu bakımdan söylüyorum bir orta büyüklükte güç olarak Türkiye diplomaside olabilecek bütün avantajları kullanarak kendi dış politika perspektifine
29:22de en uygun şekilde bunu hayata geçirdi.
29:25Dolayısıyla doğrudan çatışmaya taraf olmayan ama iki tarafla da ilişkiler güdebilen, götürebilen bir taraf.
29:31Yani bu çok kritik. Rusya ile iyi ilişkilere sahip, diplomatik olarak iyi ilişkilere sahip ama mesela Ukrayna'nın da savunma
29:37kapasitesinde belirleyici rol oynayan
29:41işte dronelarını Türkiye'de üretilen droneların Ukrayna'ya satılması söz konusu.
29:46Bu ikircikli durum Rusya açısından baktığımızda ikircikli durum.
29:50Tabii ki ara ara Türk Rusya ilişkilerinde de sorgulanır hale geldi ama nihayetinde bu sürdürüldü.
29:57Dediğim gibi başarılı sonuçlar da verildi.
29:58Özellikle tahil koridoru anlaşması bakımından baktığımızda ama şüphesiz ki bu denge politikasının sınırları vardı
30:05ve şüphesiz ki savaş uzadıkça bu denge siyasetini izlemek zor hale geldi.
30:11Nitekim işte sonra bu görüşmelerin yer değiştirdiğini gördük.
30:16En son görüşmeler işte Cenevre'de vukul buluyor hala devam etmekte olan görüşmeler.
30:21Mesela Cenevre'de vukul bulmasının nedeni bunun artık Amerika Birleşik Devletleri aracılığıyla yani bu barış görüşmelerin Amerika Birleşik Devletleri aracılığıyla yapılması.
30:30Ve ilgili çünkü aynı Cenevre'de işte bir yandan İran'la müzakereler yürütülüyor da bir yandan da işte Ukrayna ve Rusya
30:37'la müzakereler yürütülüyor gibi bir yere savruldu süreç içerisinde görüşmeler.
30:41Ama Türkiye'nin pozisyonu dediğim gibi ilk başta çok daha kritik ve anlamlıydı.
30:46Süreç içerisinde birkaç belirleyicinin de gölgesinde aslında Türkiye ara buluculuk rolünü ya da o denge siyasetini izlemekte ara bulucu rolünü
30:58kaybetti ve denge siyaseti de zora girdi.
31:00Ama bunun tek başına Türk dışı politikası ile ilgili değil biraz şununla da ilgili askeri hedefler sertleşti, diplomatik manevra alanı
31:07son derece daraldı.
31:09Dolayısıyla işte Türkiye'nin Rusya ile olan ilişkileri 2022 yılındaki kadar güçlü değil.
31:16Türk-Rusya ilişkilerinin başkaca net ameli alanları var.
31:19Dolayısıyla pek çok nedenle birlikte ama müzakere beklentilerinin azalmasına da paralel şekilde söyleyebilirim ki bu ara buluculuk rolü.
31:27Bugün artık 2022-2023'de olduğu kadar güçlü değil Türkiye açısından.
31:33Sizi doğru mu anlıyorum hocam?
31:35Yani ilk zamanlardaki bu denge politikası son dönemlerde biraz daha Rusya'dan uzaklaşıp biraz daha Ukrayna'ya yanaştı mı diyorsunuz?
31:46Ve özellikle de...
31:48Doğru mu? Yoksa yanlış mı anladım sizi?
31:51Yok, çok Türkiye'nin Ukrayna'ya yanaştığını düşünmüyorum.
31:54Aslında Türkiye'nin Ukrayna ile ilişkileri 2022 yılından bu yana aynı şekilde devam ediyor.
31:59Anladım.
31:59Daha az ya da daha güçlü değil.
32:01Ama Rusya ile ilişkiler eskisi kadar, 2022 yılındaki kadar güçlü değil.
32:06Şimdi bakın yani eminim fark etmişsinizdir bazen şöyle oluyor.
32:11O kadar yoğun ilişkiler var ki işte üst düzey işbirliği konsey çerçevesinde işte ziyaretler Putin Türkiye'ye geldi,
32:18Cumhurbaşkanı Erdoğan Rusya'ya gitti, şu konularda anlaşmalar imzalandı gibi dönemleri oluyor Türkiye-Rusya ilişkilerinin.
32:24Böyle bir dönemde değiliz.
32:26Ama perde arkasında, anladım, perde arkasında da böyle bir yoğunluk yok demek durumundayız o zaman.
32:33Çünkü bir taraftan da Türkiye'nin Avrupalı, Batılı müttefikleri de yani savaş durumundan Türkiye'nin yararlandığını,
32:42işte ne bileyim çifte kullanımlı bir takım malzemelerin Türkiye üzerinden Türkiye'ye gittiğini ve Türkiye'nin buradan kazanç sağlandığını
32:50ya da işte ne bileyim gölge filo denen bir şey var işte Rusya'nın petrolünü gizlice tankerlerle işte sattığı ve
32:58Türkiye'nin zaman zaman bu tankerleri durdurmadığı.
33:02Bu türden eleştirilerle de karşılaştı çünkü Türkiye.
33:05Yani bazen öyle bir oluyor ki kimseye yaranamaz diyor.
33:08Yani ne Rusya da yaranamıyor bu durumda ne Batılılara da yaranamamış gibi bir durumla da karşılaşıyor.
33:14Doğru. Çünkü bunun nedeni şuydu. Aslında hani savaş başladığında Türkiye'nin pozisyonunu söylerken şöyle söyledim.
33:21İşte Ukrayna'ya drone satın ama Rusya'yla da iyi ilişkilere sahip olan bir ülke.
33:25Buna ek olarak bir şey söylemeyi unuttum.
33:27Türkiye Avrupa ülkelerinin Rusya'ya ve ABD'nin Rusya'ya uyguladığı yaptırımlara katılmadı.
33:33Şimdi katılmayınca şöyle oldu.
33:35Rusya için, Rus yatırımcılar için Türkiye güvenli liman oldu.
33:39Bu insanlar Türkiye'de, Avrupa'da şirket kuramayan, Avrupa'daki yatırımlarını kaybeden, yani Avrupa'daki yatırımlarını güvenli bulmayan pek çok Rus yatırımcı Türkiye'de şirket
33:49kurdu.
33:49Türkiye'den devam etti ekonomik faaliyetlerine.
33:53Dolayısıyla hani bu eleştiriler o günden bu yana var.
33:56İşte Ruslar mesela bugün Türk Hava Yolları'nın herhangi bir uçağını bilin, Avrupa'ya giden uçağını bilin.
34:01Hala Ruslar çoğunluktadır.
34:03Türkiye, Rusya'nın dünyaya açılan kapısı oldu.
34:06Sadece vatandaş için de söylüyorum bunu.
34:08Dolayısıyla hani bu eleştiriler bu bakımdan hala güncel.
34:12Benim dikkat çekmek istediğim yer biraz Türk-Rus diplomatik ilişkilerinin şu anda içinde bulunduğu durum aslında.
34:19Farklı nedenlerden ötürü yani Türkiye'nin ajandasında mesela Trump yönetimiyle birlikte ABD yeniden daha güçlü bir aktör olarak karşımıza çıktı.
34:31Suriye'de Rusya'yla ilişkilerimiz daha az, Trump Amerikası'yla daha yoğun olmak zorunda misal değil mi?
34:39Evet ama mesela Biden döneminde böyle değildi.
34:41Yani Biden döneminde Türkiye ABD hiç düzeyindeyken, sıfır noktasındayken o zaman Rusya'yla ilişkiler daha yoğundu.
34:48Ve hatta hani hatırlayalım üzerinden çok vakit geçti ama Türkiye, Rusya bu uçak düşürme hadisesinden sonra ilişkilerin normalleşmesi bile Suriye'deki
34:59gelişmeler üzerinden bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmıştı.
35:03Orada çok fazla değişken ve dinamik var.
35:05Hani bu bakımdan söylüyorum.
35:06Bugün işte Türk dış politikasında bu ara buluculuk rolünün yitirilmesinde bir Rusya'nın gönülsüzlüğü ve Türk-Rusya ilişkilerinin hala hazırda
35:13içinde bulunduğu durumunda etkisi olduğunu düşünüyorum.
35:16Peki o zaman biraz daha ileriye projeksiyon yapmamız gerekirse.
35:19Şimdi önümüzdeki dönemde tabi Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmış olması, akabinde işte Trump'ın ikinci kez Beyaz Saray'a girmesiyle
35:31hem dünya konjonktüründe hem de bölgesel konjonktürde ciddi farklılaşmaların yaşanacağı bir döneme girdiğimiz konusunda artık büyük bir netleşme var.
35:46Hala belirsizlik var ama işte bu belirsizliğin netleşmesi var bir taraftan da.
35:50Şimdi Rusya'ya baktığımızda acaba bundan sonra işte Rusya'nın Rusya-Çin-Kuzey Kore-İran hattının kalıcı olmasını beklemek durumunda
36:02mıyız?
36:03Çünkü hani Batıların hep söylediği ve benim de katıldığım bir şey var.
36:07Yani bu savaşın sonunda Rusya ne istiyorduysa biraz tersi oldu.
36:13Demin siz Ukrayna'ya dikkat çektiniz.
36:15Hani Ukrayna daha da Ukrayna kimliğine sarıldı.
36:19Herhalde Rusya'nın tercih edeceği bir şey değildi.
36:22İşte Rusya NATO'yu yanı başında istemiyordu.
36:25Birdenbire biz daha fazla NATO'yu konuşur olduk.
36:28NATO'nun bir yeniden canlanması, Avrupalıların birdenbire Rusya'yı tamamen bir tehdit olarak görmesi durumları çıktı.
36:38Peki bundan sonra bu durum kalıcı olacak mı?
36:42Yani bundan sonra işte Rusya Avrupa için bir kalıcı tehdit, dünya çerçevesinde de işte Rusya-Çin ittifakı devam edecek ve
36:52bu durumda da tabii Türkiye'nin de çıkaracağı bir takım dersler olacak herhalde değil mi?
36:58Evet yani en önemli değişikliklerden bir tanesi bence Rusya dış politika ve güvenlik stratejisinde açık bir şekilde daha saldırgan ve
37:06daha çatışmacı bir yönelimi tercih etti.
37:09Hani Rusya içerisinde de böyle dış politika yapımı grupları içerisinde söyleyeceğim.
37:15Birazcık daha işte Avrupa Atlantikçiler vardır, Avrasyacılar vardır.
37:20Bu Avrupa Atlantikçi kanat zaten ortada hiç kalmadı artık.
37:23Ve daha dediğim gibi dış politika ve güvenlik ama saldırgan bir perspektifle dış politika ve güvenlik algısının güçlendiğini görüyoruz.
37:31Şimdi burada yapısal olarak ilişkiler değişti.
37:35Yani Rusya'nın özellikle Avrupa Birliği ile ilişkileri yapısal biçimde değişti.
37:38Çünkü bizim böyle senelerdir hep kullandığımız bir kavram vardır.
37:42Enerji konusunda müthiş bir karşılıklı bağımlılık vardır Rusya ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında.
37:49Farklı farklı tabii yani Rusya ile Almanya arasında, Rusya ile İtalya arasında, Rusya ile İspanya arasında.
37:54Ama bütün Avrupa ülkeleriyle aslında belirli ölçüde bir karşılıklı bağımlılık vardı.
37:58Avrupa ülkeleri değişen oranlarla olmakla birlikte özellikle doğalgaz konusunda bir Rusya'ya bağımlılık içindeydi.
38:07Tabii Rusya da Avrupa pazarına bağlı durumdaydı.
38:10Şimdi taraflar birbirlerine karşılıklı bağımlı olunca bu diplomasi konusunda da etki gösterir.
38:16Hani doğrudan savaş ve çatışma değil de diplomasi ve müzakerenin öncelenmesi beklenir.
38:21Hatta bu süre gelen bir tartışmayı da beraberini de getiriyordu.
38:24Biz Rusya-Avrupa ilişkileri dediğimiz zaman şey diye sorulurdu.
38:28Hangi Avrupa?
38:28Çünkü iki tane Avrupa var.
38:30Eski Avrupa ve Yeni Avrupa.
38:31Eski Avrupa dediğim ülkeler birazcık daha işte Almanya'sı, Fransa'sı, İngiltere'si ki bunlar Rusya ile daha kapsayıcı ilişkileri tercih edenler.
38:40Bir de Yeni Avrupa dediğimiz özellikle Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Avrupa Birliği üyesi olmuş.
38:46Rusya ile daha çatışmacı ilişkilere sahip, nitelikli ilişkilere sahip ülkeler grubu.
38:52Şimdi savaşla birlikte bu ayrım ortadan kalktı.
38:55Savaşla birlikte artık biz nadiren gördüğümüz işte tek bir Avrupa bakış açısını deneyimledik.
39:03Ve bu tek Avrupa'nın bakış açısı da çok Rusya'yı doğrudan tehdit olarak algılayan ve hani Rus karşısı diyebileceğimiz
39:11bir pozisyonda daha ziyade yer alan Avrupa.
39:13Şimdi bu ilişki yapısı olarak değişti.
39:15Bugün artık karşılıklı bağımlılık yok.
39:17Avrupa'lı ülkeler gittikçe daha az oranda Rus enerjisini kullanıyorlar.
39:21Yani çok azaltanlar var, tamamen kaldıranlar var.
39:24Ama seneler içerisinde bunun işte tamamen ortadan kalkması bekleniyor.
39:28Karşılıklı bağımlılık olmadığında sorun çözücü, yardımcı olabilecek bir şey kalmamış oluyor.
39:34İlişkilerin yapısıyla olarak dönüşüyor dememdeki temel mesele şu.
39:39Amerika Birleşik Devletleri'nde ilginç bir parametre var.
39:42Yani başkan değiştiğinde Amerika Birleşik Devletleri'nin pozisyonu değişebiliyor.
39:45Biden döneminde işte Ukrayna Savaşı'nda bakış açısı ve Amerikan dışı politikası farklı.
39:49Trump döneminde şu anda farklı.
39:51Trump'tan sonraki dönemde ne olacağını hani o dönemin lideri belirleyebilir.
39:55Çünkü şu anda savaşla birlikte transatlantik ilişkilerin niteliği de değişiyor.
39:59İşte Trump diyor ki Avrupalılar daha fazla savunmaya para harcasınlar.
40:03Ellerini taşınan altına korusunlar.
40:04Biz bütün ülkü taşımak zorunda değiliz.
40:06Ama yine de şu demek değil tabii.
40:07Yine de bir Rus tehdidi var hala Avrupa ve Amerika'yı bir arada tutan.
40:13Şimdi Rusya tabii ki çeşitlendirmek için yani hem yeni pazara erişine girmek için hem de bu batı merkezli dünya sona
40:20erdi.
40:21Yeni bir uluslararası sistem de tesis olunuyor demek için aslında alternatif olarak işte Çin Hindistan aksına doğru bir yönelim içine
40:30girdi.
40:30Ama şunu unutmamak lazım hani batılı güçler ve batılı olmayan güçler gibi böyle çok genel bir ayrıma gittiğim zaman çok
40:41tartışmaya açık bir ayrım bu bu arada.
40:44Şimdi batılı olmayan aktörleri de batılı olmamak ortak paydasını buluşturduk ama bunun dışında hangi ortak paydada birleştirebileceğimiz konusu bence henüz
40:54o kadar net değil.
40:55Çünkü Rusya'nın Ukrayna savaşıyla birlikte mesela gıda fiyatları yükseldi.
40:59E gıda fiyatları yükselince bu Çin ekonomisi bundan doğrudan etkilendi enflasyonu artan enflasyondan.
41:05E Çin mesela Rusya'nın Ukrayna politikasına daha eleştirebile bir pozisyona takınır hale geldi.
41:10Hani bu yüzden evet Rusya'nın batı dışı güçlerle ilişkileri sağlamlaştırmak ve yoğunlaştırmak gibi bir dış politika tercihine yöneldiğini görüyoruz.
41:19Ama bu tek başına bir ittifak sistemi oluşturmaya yetecek bir yönelim değil.
41:26Rusya'nın Çin'ine rekabeti de küresel bir rekabet.
41:30Dolayısıyla işbirliği kadar rekabet unsurlarını işbirliğinden fazla rekabet unsurunu da görmemiz pekala mümkün.
41:36Çünkü aslında bu Rusya, Çin ve ABD'nin şöyle bir bakış açısı var.
41:42Rusya, Çin'e karşı ABD ile de işbirliği yapabilir.
41:45Rusya, pardon ABD işte Rusya'ya karşı Çin'le de işbirliği yapabilir.
41:51Taraflar arasındaki işbirliğinin nitelikleri, daha doğrusu ilişkinin niteliği rekabet unsurunu en az işbirliği kadar barındıran bir karaktere sahip.
42:03Evet ama sonuçta ben kısa vadede Rusya ile Avrupa arasında bir yakınlaşma doğrusu göremiyorum.
42:11O kadar Türkiye'yi eleştirenler, Türkiye'de fazla Rusya'ya yakın diyenler, tabii zaman zaman perde arkasında birimizin de Putin ile
42:22diyaloğunun olması iyi diyorlardı.
42:25Hatta son dönemde Macron kendi yardımcısını bile Rusya'ya gönderdi.
42:31Ama yakın dönemde Avrupa ile Rusya arasında bir yakınlaşma olmaması, tabii Türkiye'nin Rusya ile ilişkilerini yönetmekte biraz daha zorlanabileceği
42:41sonucunu da doğurabilir.
42:44Çünkü bir şekilde her ne kadar Avrupa stratejik otonomi dese de savunmasının ana merkezinde hala NATO olacağı için,
42:53önümüzdeki dönemde NATO zirvesinin İstanbul'da olacağını hatırlatalım.
42:58Bu da herhalde Moskova'nın çok yakından izleyeceği bir zirve olacaktır.
43:03Çünkü o zirvede de eminim Rusya karşıtı bir takım adımlar atılacaktır diye düşünüyorum.
43:09Ve son sözü size bırakarak birazdan programı kapatalım diyorum.
43:14Son yorumlarınızı alalım.
43:16Tamam. Bu söylediğiniz yerden devam edeyim.
43:19Haklısınız. Yani Rusya'nın Avrupa Birliği ile Avrupalı ülkelerle ilişkileri bugünden yarına yapısal olarak değişecek ve dönüşecek demek çok zor.
43:27Neredeyse imkansız. Çok büyük bir tehdit algısı var.
43:30Ama ben Türk-Rus ilişkileri çok uzun zamandır bu ikilemi yönetme kapasitesine sahip.
43:35Çünkü hatırlayalım 2014'te Kırım ilhak edildi.
43:41Türkiye Kırım'ın ilhakını tanımadı ama yaptırımlar o zaman da uygulandı.
43:45Türkiye bu yaptırımlara taraf olmadı.
43:47Yani savaştan önce de zaten aslında Rusya-Avrupa Birliği ilişkileri, Rusya-Batı ilişkileri çok iyi değildi.
43:52Neredeyse 2013'ten beri iyi değil.
43:54Türkiye işte bu zorluğu yönetebildi.
43:57Hatta kimi zaman kazançlı.
43:59Yani kendi yararına gözetti.
44:02Söylediğiniz şeyde haklısınız.
44:03Mesela Türkiye'nin bu pozisyonu daha kritik hale geliyor.
44:07Rusya'nın Avrupa ile ilişkileri bozulduğunda Türkiye daha kritik.
44:09Çünkü NATO üyesi.
44:10İşte öyle ya da böyle Avrupa Birliği adı ülkesi.
44:14Öyle ya da böyle yani bu sürüncemenin çok iyi farkındayız.
44:17Böyle bir perspektifi bugün dış politikada yok.
44:19Ama Türkiye'nin nerede durduğunu hatırlatmak bakımından söylüyorum.
44:23Yani Rusya açısından Türkiye daha önemli hale geliyor.
44:25Türk-Rus ilişkileri, Türkiye'nin NATO üyeliğini ve işte Rusya'nın batı ile olan bu krizlerini
44:31içinde barındıran bunu bir hayli yönetmeyi, bu kriz yönetimini iki tarafta çok iyi yapabiliyor Türkiye ve Rusya.
44:38Ama tabii zamanın ruhu diye bir şey var.
44:41Yani bütün bu süreç içerisinde.
44:43Şimdi bugün bu gelinen noktada tabii ki NATO belgelerinde, işte NATO'nun NATO zirvesinde en önemli tedbir olarak Rusya karşımıza
44:51çıkacak.
44:52Türkiye işte bu zirveye ev sahipliği yapacak.
44:54Bu Rusya'nın aşına olduğu bir durum.
44:56Yeni bir şey değil.
44:57Taraflar bunu yönetmek istediğinde, Türkiye ve Rusya açısından söylüyorum, yönetmek istediğinde yönetiyorlar.
45:02Burada çünkü senelerde bulanımız bir kavram var ya.
45:06Şöyle bir şey söyleyeceğim.
45:07Sizi duyuyorum.
45:08Evet iki başkentte gerçekten krizlerini iyi yönetebiliyor.
45:12Ama geçmişten farklı olarak bana sorarsanız Avrupa'nın bu Rusya karşıtlığı, yani Rusya'yı böyle bir tehdit olarak konumlandırması.
45:22Onun dışında ama Avrupa'nın Amerika'dan da kendini soyutlayarak savunma alanında kendi ayakları üzerinde durmaya çalışan bir Avrupa'ya Türkiye
45:32yanaşmaya çalışıyor.
45:34Ve şunu söylemeye çalışıyor.
45:36Rusya gibi bir tehditi karşılarken beni de yanına almalısın ki daha güçlenebilesin diye.
45:42Dolayısıyla Türkiye'nin Avrupa ile ilişkilerinde Rusya karşıtlığının biraz daha dominant olması durumu biraz daha ilişkileri belki bir tık daha
45:54zora sokabilecektir diye düşünüyorum.
45:56O anlamda söyleme.
45:58Doğru. Haklısınız.
45:58Ama siz de çok haklısınız.
46:00Bir taraftan da iki tarafta bir şekilde o ilişkileri de yönetiyorlar.
46:05Ama sırf bu savaşın sonuna doğru bile işte o şeyi görüyoruz.
46:10O soğuk havayı da görüyoruz yani iki taraf arasında ister istemez.
46:14Bu söylediğiniz şey bence Türk dış politikasının da hayrına olur aslına bakarsanız.
46:19Çünkü biz hep Türkiye Rusya ilişkilerini çalışan taraf için söylüyorum.
46:25Hep şöyle bir ayrıma dikkat çekiyoruz.
46:26Türkiye ve Rusya ilişkileri ne kadar iyi olursa olsun bu ilişkinin adı müttefiklik değil.
46:31Bizim dış politikada tehdit algısında ortaklıklarımızdan çok ayrışmalarımız var.
46:36Dolayısıyla şayet Avrupa böyle bir güvenlik mimarisine girecekse Türkiye'nin bu güvenlik mimarisi içerisinde olması Türk dış politikasının da yararına
46:43olur.
46:44Çok haklısınız.
46:45Ama işte orada da şöyle bir konu geliyor Avrupalılar açısından.
46:50Diyorlar ki biz Türkiye ile Rusya'ya bakışlarımız farklı.
46:54Siz Rusya'yı tam olarak bir tehdit olarak görmüyorsunuz.
46:57Ya da bizimki kadar büyük bir tehdit görmüyorsunuz.
47:00Halbuki siz de altını çiziyorsunuz ki bizim müttefiklik ilişkilerimiz Avrupa ile Rusya ile ise bir ortaklık ilişkimiz var.
47:10Okan Üniversitesi'nden Habibi Özdal Hocam çok teşekkür ederim katkılarınız için.
47:15Ukrayna Rusya savaşı 4 yılını geride bırakırken son durumu Türkiye'nin siyasetini bizi neler bekleyeceğini konuştuk.
47:23Rejide Yaprak Akbaba sağ olsun bizlere destek oldu.
47:27Tekrar görüşmek ümidiyle hoşçakalın.
Yorumlar