00:05Doğruluk Elçilerinden herkese merhaba.
00:08Her cumartesi ve her pazar CNN Türk ekranlarında beraberiz.
00:11Ben Neziy Orhan.
00:13Ve maalesef konumuz dezenformasyon.
00:16Bir kere de altını çizeyim.
00:18Hem birey için, hem toplumlar için, kurumlar, kuruluşlar, ülkeler için tam bir baş ağrısı konudan bahsediyoruz.
00:24Bu hafta gerçekten dezenformasyonun ülkelerin üzerinde nasıl hareket edebildiği, bazen bilginin nasıl büküldüğü, bazen nasıl zarar verici hale gelebileceği konusunda
00:36toplumlar üzerinde çok değerli bir konuğumuz var.
00:39Asuman Kübrabaşı ile beraberiz.
00:41Asuman Hocam hoş geldiniz.
00:43Şimdi hemen çok kritik bir soruyla başlayayım.
00:46Sizinle konuşurken, literatüre bakarken FİMİ diye bir şey duyduk.
00:51Açılımına bakalım.
00:52Yabancı bilgi manipülasyonu diye geçiyor.
00:55Nedir bu?
00:56Bu işin taktiği, aktörü, oyuncusu, kim yönetiyor bu işleri, nasıl oluyor?
01:01Bir bunun açıklamasını alalım önce.
01:03Yabancı bilgi manipülasyonu ve müdahalesi ya da sizin dediğiniz gibi kısa haliyle FİMİ aslında yabancı aktörlerin, bu aktörler devletler olabilir,
01:12devletlerle bağlantılı yapılar olabilir ya da devlet dışı aktörler olabilir.
01:15Hedefledikleri ülkelerdeki kamuoyunu, demokratik süreçleri ya da politik süreçleri etkilemek amacıyla yürüttükleri manipülatif ve koordineli bilgi faaliyetlerine dönüyor.
01:26Birçok propagandı faaliyeti mi oluyor bu?
01:27Ne oluyor?
01:28Kısmen hocam.
01:29Zarar vermeye.
01:29Evet, aynen öyle ama birazcık daha şöyle düşünebiliriz. Aslında bu saydığım aktörlerin çevrim içi ortamda birbirlerine ateş etmesi ve zarar
01:38vermeye çalışması gibi düşünebiliriz.
01:40Yani aslında toplum bu online platformlarda, sosyal ağlarda sağlıklı bilgiyle, doğru bilgiyle hareket edecekken, toplumsal yapılar daha sağlıklı yer bulacakken...
01:49Evet, dışarıdan...
01:50Zihirlemeye mi başlıyorlar yani?
01:52Bizde aileyle, aynen öyle.
01:53Şimdi ana temamız dezenformasyon. Ama bir de böyle filmi diye böyle bir kirli bir oyun diyeyim belki. Bu ikisi nerede
02:00kesişiyor, nerede ayrışıyor?
02:02Şimdi biraz önce kitabı tanımdan bahsederken iki kelime kullandım. Birincisi manipülatif olması bu operasyonların. İkincisi de koordineli olması. Belki bu
02:14iki kelimenin altını çizmek lazım.
02:16Çünkü buradan doğru aslında filmi dezenformasyondan nasıl ayrılıyor anlayabilmek mümkün. Öncelikle bilgiyi manipüle etmek sadece dezenformasyonla ve yanlış bilgiyle gerçekleşmek
02:28zorunda değil.
02:28Bu ne demek? Örneğin uzun bir konuşmanın belirli bir kısmına odaklanarak da algı yaratmanız mümkün olabilir.
02:35Ya da hedeflediğiniz ülkedeki kültüre, o ülkenin kodlarına uygun içerikler ve mesajlar dizayn ederek de çeşitli etkiler yaratmaya çalışabilirsiniz.
02:46Dolayısıyla filmi eşittir, yanlış bilgi, dezenformasyon demek değil. Ama filmi operasyonlarında dezenformasyon kullanılabilir elbette. Bu bir ayrı.
02:56Ama onunla da sınırlı değil. Aynen öyle. Biraz daha geniş bir şeyden bahsediyoruz burada.
03:01İkincisi ve daha da önemlisi bu operasyonların koordineli olması.
03:06Koordineli olması bana ne söylüyor? Koordineli olması benim aslında filmi dediğimde içerikten çok davranışa odaklandığımı, davranışsal bir şeyden bahsettiğimi gösteriyor.
03:17Dolayısıyla örneğin yabancı aktörlerin kasıtlı olarak dizayn ettiği bir dezenformasyon kampanyası filminin parçası olabilir.
03:27Ama tekil bir içerik ya da işte domestik grupların ya da ticari aktörlerin dizayn ettiği dezenformasyon kampanyalarına filmi demek mümkün
03:38değil.
03:38Anladım. Şimdi burada demek ki sahada bir mücadele var. Bazen savaşı olabiliyor, bazen başka hassas mücadeleler olabilir.
03:46Bir de işte bu dijital dünyada, online dünyada, platformlarda bir mücadele var. Bunlara yanılmıyorsam hibrit savaşlar, hibrit mücadeleler, hibrit işte
03:56mekanizmalar deniyor.
03:58Bunun için ne söyleyebiliyoruz? Bu hibritlik nereden geliyor? Yani geçişkenlik nasıl oluyor?
04:02Çok güzel bir yere geldik şimdi. Çünkü filmi aslında hibrit savaşın bir yöntemi olarak görmemiz mümkün.
04:09Hibrit savaş nedir? Konvansiyonel savaş yöntemleriyle konvansiyonel olmayan savaş yöntemlerinin eş zamanlı olarak kullanılması.
04:17Peki bu konvansiyonel olmayan savaş yöntemleri neler?
04:20Bir tanesi filmi. Ama bunun dışında işte siber saldırılar, altyapılara odaklanan, tedarik zincirlerine etkileyen ya da yaptırımlar, ülkelere uygulanan ekonomik
04:32ambargolar, yine vekil güçlerin kullanılması bunların hepsi bu hibrit yöntemlere giriyor.
04:39Çok teşekkür ederim Azman Hocam. Peki şunu sorayım. Şimdi burada özellikle küresel anlamda bu platformlar üzerinden büyük bir bilgi talebi
04:47var.
04:47Ama işte bunu farklı zamanlarda tartışıyoruz. Bilgi düzensizliğiyle mücadele ediyoruz. Bilgi karmaşası var. Bilgin aşırı yüklenmesi var.
04:57Şimdi burada özellikle baktığımızda bu bilgi savaşında dijital platformlar ne kadar aktör, ne kadar araç rolü oynuyorlar?
05:06Nasıl bir takım sorumlulukları üstleniyorlar bu mücadelelerin içerisinde?
05:11Aslında bu platformların hepsi hem araç hem de belirli bir ölçüde aktörler.
05:17Araçlar çünkü bu platformların birçoğu ya da hepsi bu manipüle edilmiş bilginin yaygınlaştırılmasını, hızlı bir şekilde yaygınlaştırılmasını sağlıyorlar.
05:28Ve aynı zamanda da taktiklerin de çeşitlenmesine neden oluyorlar.
05:33Çünkü her platformda bilgiyi sunabileceğiniz biçim ve onunla ne yapabileceğiniz aslında değişiyor.
05:39Böyle tatlı tatlı ikna mekanizmaları, ikna operatörleri.
05:43Aynen öyle.
05:44Onun dışında tabii platformların, platformlar konuşurken yapay zeka kısmına da değinmemiz gerekiyor.
05:51Çünkü onlar da hayatımızın artık oldukça içinde.
05:54Şimdi tabii ki yapay zekanın filme operasyonlarını daha hızlı ve maliyetsiz kıldığı malumumuz.
06:01Daha da hızlandırdığı.
06:02Aynen öyle.
06:03Ama burada yeni konuşulan bir risk daha var.
06:07O da bu platformların beslendiği verinin manipüle edilmesi.
06:12Buna veri zehirlemesi de deniyor.
06:16Ve tabii işte böyle bir risk olması günün nihayetinde film aktörlerinin şu an bu platforma manipüle ettiğini göstermez.
06:23Ama bunun bize söylediği şey elbette sosyal medyadan tükettiğimiz içerik kadar yapay zekadan aldığımız yanıtlara da şöyle bir iki kere
06:32düşünerek bakmalıyız, değerlendirmeliyiz.
06:34Biz tabii kullanıcılar olarak yararlandığımız bilgiye bakıyoruz, içeriye bakıyoruz.
06:39Ama bunun hiçbir zaman ya ben şunu sormamıştım sizden bunu duyana kadar.
06:43Karşıma gelen içerik, veri neyse acaba zehirlenmiş olabilir mi?
06:48Evet.
06:48Aynen içtiğimiz suyun kalitesi kadar önemli.
06:51Aynen öyle.
06:51Müthiş bir tarifti.
06:53Çok teşekkür ederiz daha sonra hocam.
06:55Bizim her bölümümüzde özel bir bölümümüz var.
06:57Altın öneri.
06:58Bütün bu anlattıklarınızla ilgili olarak izleyicilerimize bir altın önerim olsa deseniz ne paylaşmak istersiniz?
07:05Ben çok böyle birkaç basit tavsiye vereyim.
07:08Bir tanesi bununla ilgili bir farkındalık veya düşünce kası geliştirmek.
07:13Aslında izleyiciler bu programı izlediklerinden sonra belki de bunu geliştirmiş olacaklar.
07:19Bir sorgulayacaklar belki de.
07:19Aynen öyle.
07:20Bir içerik gördüğümüzde bunu hangi aktör görmemi istiyor diye kendimize sormak.
07:26İkincisi tabi ki belirli bir seviyede medya ve siyaset okur yazarlığı burada çok önemli.
07:31Ağzınıza sağlık.
07:32Çok teşekkür ederim.
07:33Çok şey öğrendik.
07:34Harikaydınız.
07:35Teşekkür ederim.
07:35Tekrar görüşmek üzere.
07:36Çok sağ ol sorulur.
07:36Biz hızla doğruluk adımlarına önemli adımları atmaya gidiyoruz.
07:44En heyecan verici bölümlerimizden bir tanesindeyiz.
07:47Doğruluk adımlarındayız.
07:49Ve bu defa konum tespit etme konusunda bakalım neler yapabiliriz.
07:54Yani aslında şunu söyleyelim.
07:56Doğru bilgiyi konumlarla ilgili doğru bilgileri tespit etme, anlama, yararlanma ve gerekiyorsa
08:02yayma konusunda hangi adımlar bizim için çok işlevsel ve doğru adımlar onlara bakalım.
08:07Şimdi takdir edersiniz ki burada çekilmiş bir fotoğraf var.
08:11İlk yapacağımız şey fotoğrafı alıcı gözüyle bazen büyüterek bazı yazılar okunabiliyor mu
08:17o fotoğrafın içinde büyütmek ve orada yazan bir adresi, bir tabela ismini,
08:22oradaki farklı farklı yararlanabileceğimiz bir takım yazıları gerçekten bizim için kullanılabilecek bilgiler olarak önce ayıralım.
08:31Sonra ne yapıyoruz?
08:32Arama motorlarının haritalar uygulamaları var hatırlarsanız.
08:36Bu haritalar uygulamalarına bakın bizdeki örneğimizi şimdi beraber görebiliriz.
08:40Mesela burada takip ettiğimiz görsele bağlı olarak dikkat edin hemen trafik ışığının hemen üstünde sahada
08:48Bastion Strasse diye yazmış hemen onu haritalarda giriyoruz.
08:54Haritalara girdikten sonra evet bizi bir haritaya götürüyor ama haritanın hemen genellikle alt tarafında
09:00ya da sağ tarafında sol tarafında bir tarafında size bütün o haritayla ilgili görselleri açmaya başlıyor.
09:07Bakıyoruz gerçekten o anahtar kelimeyle beraber yararlandığımız konum tespit etme için harita uygulaması bize o bölgeyle gerçek sonucu veriyor mu?
09:18Fotoğrafa bakıyorsunuz, size harita uygulamasının getirdiği sonuca bakıyorsunuz.
09:23Ne yapmış oluyoruz?
09:25Özellikle doğru bilgi için yararlanabileceğimiz geçerli bilgi için bir doğrulama hareketinde bulunmuş oluyoruz,
09:31teyit etmiş oluyoruz ve haliyle de mümkünse dezenformasyondan, yalan yanlış bilgiden, yaymadan uzak durmuş oluyoruz.
09:40Evet bu haftada dezenformasyonla ilgili farklı konuları dile getirdik.
09:44Unutmayalım her birimizin doğru bilgi üretme, bundan yararlanma ve gerekiyorsa yayma konusunda sorumlulukları var.
09:52Bunları hatırlayarak hareket edelim.
09:54Evet CNN Türk ekranlarında Doğruluk Elçileri programımız her cumartesi ve pazar sizlerle beraber.
10:01Ben Neziyor Hon, tekrar görüşmek üzere. Hoşçakalın.
Yorumlar