00:05Doğruluk Elçilerinden herkese merhaba. CNN Türk ekranlarındayız.
00:09Her cumartesi ve pazar çok önemli bir konu için.
00:13Dezenformasyon ve en önemlisi dezenformasyonla mücadele etmek,
00:17doğru hareketler, doğru içerikler ve en önemlisi sorumlu yaklaşımlar için
00:21çok değerli uzmanlarla beraberiz ve bu haftada yine çok değerli bir konu ve konukla beraber
00:27konularımızı tartışmaya devam edeceğiz.
00:30Bu haftaki konuğumuz doçent doktor Elif Posos Devrani.
00:33Değerli hocam hoş geldiniz.
00:34Hoş buldum. Teşekkür ediyorum.
00:36Çocuklar bu dezenformasyon ya da hassas içerikler ya da bir takım tedbirli olmamız gereken
00:43platformlar ve yapılarla ilgili olarak nerede ve nasıl karşılaşıyorlar Elif hocam?
00:48Dezenformasyon deyince biz yetişkinlerin aklına genelde haber kaynaklarından gelen
00:54ve bilgiyi aslında bizlere aktarmak üzere üretilen içerikler aklımıza geliyor.
01:00Öyle değil mi?
01:01Ama çocukların dijital deneyimlerine baktığımızda farklı bir şeyle karşılaşıyoruz.
01:06Evet onlar bilgiye erişmek için dijitali kullanıyorlar.
01:09Dijital platformların içerisinde var oluyorlar ama aynı zamanda bir de ne için kullanıyorlar?
01:14Sosyalleşmek için, eğlenmek için, oyun için ve aslında bizim kör noktamızda bu dezenformasyonla
01:22orada çok hazırlıksız bir şekilde karşı karşıya kaldıklar.
01:26Ve en keyif aldığı anda karşılaşıyor.
01:28Evet yani bu eleştirel düşünme diyoruz, analiz etme diyoruz, bütün bu reflekslerin zayıfladığı,
01:35gevşedikleri sadece eğlence için orada oldukları, güvendikleri ya da benzemek istedikleri
01:41arkadaşlarla, personalarla etkileşim içerisinde oldukları anda bazı kasıtlı ya da kasıtsız
01:48yanlış bilgilerle karşılıklı kalıyorlar.
01:50İşte bu bir sosyal medya platformundaki bir akım olabilir, bir meydan okumu olabilir,
01:58basit bir oyundaki bir chat ortamı olabilir ve hiç sorgulamadan tekrar tekrar maruz kaldıkları
02:06bu içerikleri içselleştiriyorlar.
02:08Bir çekim de yaratıyor herhalde bunlar.
02:11Peki şimdi çocuklar bu ekranlarla, ekrana dayalı bu dijital dünyayla ne kadar süre beraber olmalı?
02:17Hani bu sürekli bir İngilizcesiyle screen time diye okuyoruz, işte ekran süresi.
02:22Evet.
02:23Ne kadar ideali nedir bunun, ne kadar olmalı?
02:25Ebeveynlerle yaptığımız sohbetlerde, seminerlerde hala ilk gelen soru bu.
02:31Bir reçete istiyorlar.
02:33Bana süre söyleyin hocam.
02:34Formül istiyorlar.
02:35Formül istiyorlar.
02:37Saat, dakika bunu istiyorlar ama şimdi orada bence iki tane katman var.
02:41Birincisi süre önemli.
02:43Süre önemsiz demiyorum, öyle bir romantik bir yerden gelmiyorum aslında.
02:46Ama çocuğun ekran karşısında hangi konumda olduğu da çok önemli.
02:51Aktif konumda mı, pasif konumda mı?
02:53Yani bir şey üretiyor mu ekranla beraber, ekran sayesinde, ekran nedeniyle nereden baktığımsa bağlı olarak?
03:01Yoksa pasif mi?
03:02Sadece dinliyor, izliyor, bu konumda mı?
03:05Ama burada da yine bir romantik bakış açısı şu aralar çok fazla.
03:09Sanki aktif olarak ekranın karşısında olan çocukların hepsi dijitalden çok faydalanıyor.
03:16Sanki pasif olarak karşısında kaldıklarında da zarar görüyorlar.
03:21Öyle değil.
03:22Orada ne yaptıkları?
03:23Matematik bir formül yok herhalde.
03:24Kesinlikle yok.
03:25Ama şu var, şimdi bunun da altını çizmek lazım.
03:28Dünya Sağlık Örgütü'nün özellikle beş yaş öncesi için, iki yaş öncesinde biz doğru bulmuyoruz dediği bir nokta var.
03:37İki ve beş yaş arasında da bir, bakım, bedenin de eşlik ettiği bir kullanım söz konusu duruyorlar.
03:46Şiddetin olmadığı.
03:47Aynen öyle.
03:48Beş yaştan sonra başka şeylerin işin içine giriyor.
03:51İçerik yaşa uygun mu?
03:53İçerik kaliteli mi?
03:55Bu içerik çocuğa ne yapıyor?
03:57Duygu durumuna ne yapıyor?
03:59Bütün bunları da aslında değerlendirmek lazım.
04:01Bir de şey, bu dijitalde geçen süre, hani süre dedik orada ebeveynlerim böyle bir içine su serpelim ya da onları
04:09korkutalım birazcık.
04:11Şimdi bu süre içerisinde, yani dijitalde geçen süre içerisinde çocuk neden kendini mahrum bırakıyor?
04:20İşte sokakta oynamak gibi bir şansı var ve bundan mı feragat ediyor?
04:24Ya da gerçek dünyada bulamadığı neyi orada buluyor?
04:27Evet, evet.
04:27Yani kendini nereden mahrum bırakıyor, neden mahrum bırakıyor buna dikkat etmek lazım ki sorunlu bir kullanımdan mı yoksa sağlıklı bir
04:38kullanımdan mı bahsediyoruz?
04:39Bunu değerlendirebiliriz.
04:40Süper.
04:41Şimdi çocuğu çok değerli ve hassas tuttuk.
04:43Biz yetişkinlere, ebeveynlere ne görevler, sorumluluklar düşüyor?
04:47Dijital vatandaş olarak belli yetkinliklere ilk önce kendilerinin sahip olması gerekiyor.
04:51Bu sadece zor model olmakla alakalı bir şey değil.
04:54Yani Don Quixote gibi değirmenlere karşı savaşamayız.
04:57Teknolojiyi üretenlerin, politika koyucuların çocuğun yüksek yararını gözeten, güden bir dijital habitata bizi vermeye borçlular aslında.
05:08Hukukundan, mevzuatından, pratiğine kadar uzanan bir yer var.
05:11Evet, çok aktörlü bir şeyden bahsediyoruz.
05:13Yani ilk önce ebeveynlerin bunu biliyor ve kendi haklarını istiyor, koruyor olmaları gerekir.
05:19Bu bir.
05:19İkincisi, aile içerisindeki dinamiklere baktığımızda, ev içerisindeki dinamiklere baktığımızda bir kere dijital dünyayı böyle uzayda uzak bir nokta gibi görmemeleri
05:31gerekiyor.
05:31Birazcık tanımaları lazım.
05:33Hani tanıyor muyuz?
05:34Tanıyoruz.
05:34Hepimizin elinde tablet, akıllı telefon var ama çocuk orada ne yapıyor, ne kadar farkındayız?
05:39Hocam saatlerce oyundan kalkmıyor.
05:42Hangi oyunu oynuyor dediğimde genelde cevap alamıyorum.
05:45Bilmiyorum sizdeki dilim nedir ama.
05:47Neyse bizde hiç oyun olmadı ama başka real'lar dediğimiz bu kısa videolarda sekmemiz çok.
05:53İşte kimleri takip ediyorsun, aktif mi kullanıyor, takip ettiği kişilerin ortak özellikleri ne, bunun üzerine onlarla konuşuyor musunuz?
06:01Arayışı ne?
06:02Evet, evet yani hem deneyimine ortak olmak hem de o dijital dünyayı tanımak gerekiyor.
06:09Peki bir sizde desem ki bir 10 saniye daha var ve her bölümümüzde onu yapıyoruz.
06:15Ya benim altın önerim şu olurdu, bir hakkım, bir atımlık, bir ifadem olsa ne söylerdiniz izleyicilerimize?
06:22Dijital ebeveynliği kendi ebeveynlik deneyimlerinden çok da bağımsız bir yere koymasınlar.
06:28Çünkü günün sonunda risk olarak gördüğümüz şeyler, fırsat olarak gördüğümüz şeyler gerçek hayattan çok uzakta değil.
06:34Uzak zannediyoruz çünkü dijitali iyi tanımıyoruz.
06:37Tanımamız gerekiyor.
06:38Süpersiniz, çok teşekkür ederiz.
06:40İyi ki varsınız.
06:41Evet, doçent doktor Elif Posos, Devrani ile beraberdik.
06:46Kendisi gerçekten çok pratik, çok düşünmemize neden olacak ve doğru bilgiler ile hareket etmemizi sağlayacak paylaşımlar da bulundu.
06:54Hocam tekrar sağ olun, iyi ki varsınız.
06:56Çok teşekkür ediyorum.
06:57Tekrar görüşmek üzere diyorum.
06:58Sağ olun.
06:58Ve hemen doğruluk adımlarına pratik uygulamalar için geçiş yapıyoruz.
07:05Evet, çocuklarımızı dijital çağda korumak çok önemli ama mesele koruyalım diyerek bitmiyor.
07:12En önemlisi fark ettiğimiz bilgileri bir de o bilgileri dijital ortamda uygulayarak yani güvenli hale getirerek adımlarımızı atmamız gerekiyor.
07:22Birinci adımımız, aile linki kullanım.
07:26Evet, burada arama motorunun özellikle resmi yönlendirmesine göre ebeveyn denetimi için temel araç family link.
07:35Bir kere daha tekrar ediyorum, family linki burada seçeceğiz.
07:39Çocuğun hesabını buradan yönetebiliyoruz ve ekran süresi, uygulama kullanımları, içeriklerin filtrelenmesi gibi düzenlemeleri buradan yapabiliyoruz.
07:49Adım 2 diyoruz.
07:50Çocuğun Android cihazında ayarlar bölümüne giriyoruz.
07:53Android 8.1 ve sonrası sürümlerde dijital iyilik hali ve ebeveyn kontrolü.
08:03Bazı eski modeller olabilir, eski sürümler olabilir.
08:06Orada da arama motorunun içinde ebeveyn kontrolü bölümünden ilerlemeyi lütfen unutmayalım.
08:12Üçüncü adımımız da ebeveyn doğrulaması yapmakla ilgili.
08:16Arama operatörü ayarları değiştirmek için haliyle takdir edersiniz ki ebeveynin de giriş yapmasını istiyor.
08:23Burada özellikle ebeveyn erişim kodu ile doğrulama yapıyoruz.
08:27Böylece çocuk ayarları kolayca da değiştirilebiliyor.
08:30Yani öncelikle kendi girişimizin de kontrollü olması gerekiyor.
08:34Dördüncü adımdayız.
08:35Android market içerik filtrelerini açmakla ilgili.
08:39Burada özellikle Android markette profil simgesi.
08:43Ayarlar, aile, ebeveyn kontrolü yolundan ilerliyoruz ve kontrolü aktif hale getiriyoruz.
08:51Ardından da çocuk için uygun olan olgunluk, yaş gibi seçenekleri istediğimiz şekilde değerlendiriyoruz ve tercih ediyoruz.
08:59Bir sonraki adımımız uygulama indirme ve satın alma onayıyla ilgili.
09:03Burada az önce vurguladığımız Family Link üzerinden çocuğun Android market indirimlerini ve uygulama için satın almalarını ebeveyn onayına sunmuş oluyoruz.
09:15Yani takdir edersiniz ki çocuklar bazen bizim ne yaptığını bilmediğimiz içerikleri, programları indirebiliyorlar, uygulamaları indirebiliyorlar.
09:23Burada aslında bu bizim ön onayımıza sunulmuş oluyor.
09:26Onların yaşına, olgunluğuna ya da onlara zarar verip vermeyeceğine ilişkin bir değerlendirme şansını bulmuş oluyoruz bu aşamada.
09:33Evet, sonuna geldik doğruluk adımlarının ve şimdi bu hafta dezenformasyonla mücadelede özellikle çocukları merkeze alan ama ebeveynlerin sorumluluklarında hatırladığımız bir
09:44bölümde beraberdik.
09:46Ben Neziy Orhan, CNN Türk ekranlarında her cumartesi ve pazar dezenformasyona karşı omuz omuza mücadelede ve çok yararlı bilgiler ve
09:56değerli konuklarla yapabileceklerimiz konusunda konuları konuşmak, paylaşmak için tekrar beraber olacağız.
Yorumlar