00:04İNTRO
00:04Merhaba, Doğruluk Elçileri adlı programımızda biliyorsunuz CNN Türk'te her cumartesi pazar bir araya geldik.
00:13Artık son özel programımızdayız, özel bölümümüzdeyiz ve dezenformasyonla mücadele konusunda dezenformasyon nedir, nasıl farkına varılır ve nasıl mücadele edilir de
00:25bu defa bu bölümümüzde çok özel bir konuğumuz var.
00:29Kendisi Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Yürgis Vilçinskas. Hoş geldiniz.
00:35Beni burada ağırladığınız için çok teşekkür ederim.
00:38Özellikle şu soruyu sormak isterim. Avrupa Birliği farklı birçok konuda çalışmaları olan bir organizasyonel yapı ve çok farklı sorumlulukları var,
00:48farklı dediğim gibi çalışmaları var.
00:50Ama şunu merak ediyorum, dezenformasyon konusunu neden bu kadar önemli sayıyor Avrupa Birliği?
00:57Bu soruya kısa cevap verecek olursam, bugün buradayız çünkü demokrasimizin niteliğini önemsiyoruz.
01:03Kamusal alanda ve medyada yürütülen tartışmaların sağlıklı olmasını önemsiyoruz.
01:08Daha geniş açıdan baktığımızda ise, dezenformasyon bugün farklı aktörler tarafından bir araç olarak kullanılıyor.
01:14Devlet aktörleri de, özel aktörler de toplumlarımızı etkilemek ve kutuplaştırmak için bu araca başvurabiliyor.
01:22Çok özür dilerim, o zaman şunu mu anlıyoruz?
01:25Yani bu sadece ekonomiyle ilgili bir konu değil, politikayla ilgili bir konu değil.
01:29Aslında toplumun geneli açısından toplumun genel sosyal dokusunu, toplumsal dokusunu etkileyen bir konuyla ilgili bir meseleyi dile getirmiş oluyoruz.
01:38Kesinlikle, kesinlikle. Açık toplumlarda tartışmaların gerçeklere dayanmasını isteriz.
01:44Manipüle edilmemesini medyada gördüğümüz ya da radyoda duyduğumuz mesajların arkasından kimin olduğunu bilmek isteriz.
01:51Birileri gerçekleri eğip bükmeye, hakikati çarpıtmaya ya da manipülasyon yoluyla dünyaya bakışınızı şekillendirmeye çalışıyorsa,
01:58bu kişilerin ya da aktörlerin görünür hale getirilmesi gerekir.
02:05Özellikle konuşmanızın içerisinde birkaç defa belli gruplar, belli kişiler dediniz.
02:12Şimdi özellikle buraya atıfta bulunarak şunu sormak isterim.
02:15Gerçekten dezenformasyonla ilgili olarak kimler gerçekten bu tür manipülasyonların arkasında ve amaçları neler?
02:24Farklı koşullarda ve farklı ülkelerde bilgi ortamını manipüle etmek isteyen çeşitli aktörler olabilir.
02:30Çatışma örneğini düşünelim. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaş yürüttüğü bir dünyada yaşıyoruz.
02:35Orta Doğu'da savaşlar var. Bu tür durumlarda çatışmanın tarafları kendi anlatılarını öne çıkarmaya çalışır.
02:45O zaman herhalde şunu söyleyebiliyoruz. Artık meseleler, bu mücadele alanları sadece karada, toprağın üzerinde olmuyor.
02:52Aynı zamanda dijital dünyada da bir mücadeleden bahsediyoruz.
02:56Kesinlikle. Bugünün medya ekosistemine bir bütün olarak bakmak gerekiyor.
03:00Ve elbette bugün giderek daha fazla insan haberleri sosyal medya platformlarından takip ediyor.
03:09Özellikle Avrupa Birliği'nin gerçekten hem araştırmalar nedeniyle hem çalışmalar nedeniyle yeni kavramları dile getirdiğini de görüyoruz.
03:18Bunlardan bir tanesi yabancı bilgi manipülasyonu ve müdahalesi olarak tanım bulan hani kısaltmasıyla FİMİ.
03:26Burada gerçekten ne anlam ifade ediyor? Burada neyi dile getirmeye çalışıyorlar FİMİ ile?
03:33Dezenformasyon yalnızca anlatılarla yani anlatılara karşı mücadele ile ilgili değildir.
03:39Aynı zamanda manipülasyon ve müdahale boyutu da vardır.
03:42Örneğin sosyal medya platformlarını düşünün.
03:44Belirli bilgileri yaymak için kurulmuş milyonlarca bot var.
03:48Bu bilgilerde çoğu zaman duygusal yoğunluğu yüksek içerikler oluyor.
03:52Sizi öfkelendirebiliyor.
03:53Hatta bazen mutlu da edebiliyor.
03:55Bu tamamen o aktörün neyi hedeflediğine bağlı.
03:58Bu tür bir dürtüye direnmek gerçekten çok zor.
04:01Bu yüzden hepimizin giderek daha fazla geliştirmesi gereken becerilerden biri eleştirel düşünme.
04:12Çözümler ve yaklaşımlar çok önemli.
04:14Biraz başa dönelim.
04:16Dezenformasyon hangi şekillerde karşımıza çıkıyor?
04:20Bugün bilginin çok kolay manipüle edildiğinin farkında olmalıyız.
04:25Mesela YouTube'u açtığınızı ve yapay zeki araçları ile üretilmiş yapay videolar gördüğünüzü düşünün.
04:30Bunların gerçekten yaşanıp yaşanmadığını anlamak zor.
04:33Çünkü gözünüzle görüyorsunuz.
04:35Bizler doğal olarak gördüğümüz ve duyduğumuz şeylere inanmaya eğilimliyiz.
04:39En zor mesele ise bunu nasıl doğrulayacağımız.
04:42Yaşadığımız gerçekliğin, algıladığımız gerçeklikle aynı olup olmadığından nasıl emin olacağımız.
04:47Dezenformasyonun farklı yüzleri ve arkasında farklı niyetler var.
04:52Siyasi nedenlerle yapılabilir.
04:53Mesela her zaman niyettir.
04:55Niyet kullanılan tekniği belirler.
04:57Covid dönemini hatırlayın.
04:58Bazı insanlar sizi Covid'den korunmak için belirli ilaçları satın almaya, ikna etmeye çalışıyordu.
05:04Başka durumlarda ise ülkeler ya da kuruluşlar seçimleri etkilemeye, hatta seçim sonuçlarını değiştirmeye çalışabilir.
05:10Bunun yapılmasının çok farklı sebepleri olabilir.
05:13Bu yüzden farkındalığı artırmak, medya okuryazarlığına odaklanmak ve nitelikli medyayı takip etmek,
05:19dezenformasyon saldırılarına karşı bağışıklık kazanmanın ilk yolu diyebiliriz.
05:26Avrupa Birliği Türkiye ilişkileri gerçekten çok uzun bir yolculuk, bir ortaklık hikayesi,
05:31birbirini destekleyen, dayanışan bir hikaye ve gerçekten farklı konularda birbirine yardımcı olan iki taraf.
05:37Günümüzün konusu dezenformasyon.
05:39Özellikle şunu sormak istiyorum.
05:41Avrupa Birliği Türkiye delegasyonunun dezenformasyonla mücadele konusunda Türkiye'de çalışmaları neler?
05:49Bence aynı zorlukla karşı karşıyayız.
05:52Dezenformasyon söz konusu olduğunda Türkiye ile aynı gemideyiz.
05:55Demokrasilerimizi sağlıklı tutmak ve medya kuruluşlarına duyulan güveni artırmak istiyorsak,
06:00dezenformasyona karşı bağışıklığımızı ve dayanıklılığımızı güçlendirmenin yollarını bulmalıyız.
06:06Türkiye'de bunu doğrulama platformlarıyla ve medya kuruluşlarıyla birlikte yapıyoruz.
06:11Üniversitelerde özel konferanslar düzenliyoruz.
06:13Bu konferanslarda dezenformasyonun yarattığı zorlukları ve farkındalık oluşturmanın yollarını konuşuyoruz.
06:19Aynı zamanda ağ etkisine güveniyoruz.
06:22Her eve ya da her okula ulaşmamız mümkün değil ama insanlar bugün bu sohbeti izlerse bu onların gözünü açabilir.
06:29Türkiye'deki çalışmalarımızda bu ağ etkisine çok önem veriyoruz.
06:33Birçok insan bilgiye ulaşmak için alternatif yollar arıyor.
06:36Sosyal medya gibi kaynaklara yönelmekse onları manipülasyona ve dezenformasyona daha açık hale getirebiliyor.
06:45İsterseniz biraz daha büyük bir resimden bakalım.
06:48Şimdi dünyanın farklı gündem konuları var.
06:50İşte ekonomik kriz, bölgesel çatışmalar, savaşlar maalesef ve aynı zamanda tabii bir de iklim krizi gibi farklı farklı konular var.
06:59Dezenformasyon söz konusu olduğunda gerçekten bu kavram, bu konu ister iklim krizi olsun, ister ekonomik krizler olsun bunlarla nasıl bir
07:08araya geliyor ve nasıl etkiliyor?
07:13Kesinlikle çok büyük bir etkisi var.
07:16Özellikle iklim değişikliği konusundaki bilgimizi manipüle etmek için kullanıldığında.
07:20Örneğin temiz teknolojilere ya da yenilenebilir enerji kaynaklarına ciddi yatırımlar yapılmasını istemeyen büyük ekonomik çıkar grupları olabilir.
07:28Bu nedenle inkarcılar şöyle diyebilir.
07:30İklim değişikliği diye bir şey yok.
07:32Hiçbir şey olmuyor, buzullar erimiyor, yatağınızda rahatça uyuyabilirsiniz, bu sorunları dert etmeyin.
07:38Bu tarz siyasi ya da ekonomik gerekçelerle tasarlanan her türlü aldatıcı anlatı karşımıza çıkabiliyor.
07:45Bazı anlatıların ve komplo teorilerinin gerçekten küresel olduğunu bilmeliyiz.
07:49Sınırları ve dilleri aşıyorlar.
07:51Çok hızlı yayılıyorlar ve bu da onlarla mücadele etmeyi oldukça zorlaştırıyor.
08:00O zaman herhalde şunu söyleyebiliriz.
08:03Avrupa Birliği açısından güven ortaklığını inşa etme ama bunu yaparken de özellikle sağlıklı bilginin akabilmesi konusunda da çabaları ön plana
08:13getirme.
08:14Doğru mu bu?
08:15Kesinlikle. Bütün bu manipülasyonları tamamen engelleyemeyiz.
08:19Dezenformasyonu bütünüyle durduramayız.
08:22Asıl strateji dezenformasyona karşı bağışıklığımızı güçlendirmek ve kendimizi daha dayanıklı hale getirmek olmadığı.
08:28Evet, Doğruluk Elçileri adlı programımızın son bölümünde artık sonundayız.
08:3610 bölüm boyunca dezenformasyon nedir?
08:40Nasıl fark edilir ve nasıl mücadele edilir?
08:43Bu konuda bir ortaklık geliştirmeye çalıştık.
08:46Farklı uzmanlardan farklı konuları dinledik.
08:49Bazen çocuklarımızın dijital dünyadaki güvenliği, yetişkinlerin dijital dünyada sorumlu ve güvenli adımları atabilmesi,
08:58zihinsel ve psikolojik dirençliliğimiz, dayanıklılığımız, içeriklerin doğrulanması ya da farklı farklı konuları gündeme getirmeye çalıştık.
09:07Şunu istedik, artık 10 bölümün sonunda bizler her birimiz bir doğruluk elçisi olarak
09:13hem bireysel hayatımızda hem de toplumsal hayatımızda gerçekten toplumun sağlıklı yapısını koruyacak çabaların içerisinde olalım.
09:22O zaman her bir doğruluk elçisine şimdiden teşekkür ediyoruz ve tekrar dezenformasyona karşı mücadelede ortaklıklarımızı devam ettirelim istiyoruz.
09:32Hoşçakalın.
Yorumlar