00:21Dezenformasyonun farklı bir boyutunu konuşuyoruz.
00:30Ve bu hafta da takdir edersiniz ki artık haber odalarında, editörler için, haber üreten mekanizmaları için artık kendi bünyelerinde dezenformasyonla
00:39mücadele için farklı yaklaşımlar, farklı çözümler, farklı olumlu adımları görüyoruz.
00:45Ve bu hafta çok değerli bir konuğumuz var.
00:48Açıkçası Anadolu Ajansı Teyit Hattı Müdürümüz Ömer Faruk Görçin ile beraberiz. Hoş geldiniz.
00:53Merhabalar, hoş bulduk.
00:55Türkiye bu anlamda çok önemli bir eş zamanlılıkta gidiyor.
00:58İşte BBC'de görüyoruz, Reuters'da görüyoruz, CNN'de görüyoruz, farklı kurum kuruluşlarda görüyoruz.
01:04Artık kendi bünyelerinin içerisinde bir teyit mekanizması.
01:09Yani artık o büyük bir hızla gelen bilgi akışı, yığınsellik içerisinde her yönden gelen bilgiye bağlı olarak herhalde artık bunu
01:18başkalarına ihale edemeyeceklerini düşünüyorlar.
01:20Ve kendi içerisinde bir doğrulama, bir teyitleme mekanizması kurdular.
01:24Aynı şekilde bence çok da örnek bir girişim Anadolu Ajansı da kendi teyit hattını kurdu.
01:30Peki burada gerçekten doğrulama yapmak bir haber ünitesi için, bir habercilik organizasyonu için neden bu kadar önemli?
01:38Şimdi şöyle, habercilikte zaten teyit yapmak, yani doğru haberi vermek zaten haberciliğin ayrılamaz bir parçası ve habercilik mesleği ortaya çıktığından
01:51beri zaten bu iş gazeteciler tarafından yapılıyordu.
01:54Fakat dediğiniz gibi niçin yeni ve özel teyit birimleri, doğrulama birimleri kuruldu ve bu kendi başlarına münhasır bir şekilde yayın
02:05yapmaya başladı?
02:06Bunun bence birinci sebebi artık haberleri sadece profesyonel haberciler vermiyor.
02:12Yani şu an izleyiciler de baktıkları zaman gördükleri içeriklerin yüzde kaçı gerçek ve profesyonel ve yıllardır bu işleri yapan bir
02:24kişi tarafından veriyor?
02:25Yüzde kaçı yeni medya, vatandaş gazeteci dediğimiz şeyler tarafından karşılarına çıkıyor?
02:31Şimdi bu yeni medyadaki, sosyal medyadaki üreticiler çok fazla miktarda video, haber gibi içerikler üretmeye başladılar.
02:42Dolayısıyla birilerinin bunları elemesi, bunların hangisinin doğru olduğu, hangisinin yapay zeka, hangisinin gerçek görüntü,
02:50hangi içeriğin doğru ve güvenilebilir kaynaklar tarafından aktarıldığını,
02:55hangi içeriklerin daha çok etkileşim kazanmak için ortaya koyduğunu belirleyecek birisi lazım.
03:04Çünkü ortalama bir kullanıcı bunları hesaplaymaya vakit sahibi değil bu kadar.
03:10Yani birisi oturup gördüğü her içeriğin kaynağını bakmaya çalışırsa...
03:16Ne zaman ne kaynak ayırabilir bunu.
03:17Evet ve de sosyal medyadan aldığımız eğlencenin büyük bir kısmını kaybetmiş oluruz.
03:22Dolayısıyla biz bunları yapmaya çalışıyoruz.
03:24Siz bir yandan da ajanssınız.
03:26Yani aslında haberci organizasyonlara da kaynak olan bir ajanssınız.
03:30Peki siz sizden yeterince yararlanıldığını düşünüyor musunuz?
03:33Ne zamanlar yararlanıyorlar?
03:35Hangi anlarda daha çok özellikle Anadolu Ajansı teyit hattından yararlanılıyor?
03:38Bir haber önünüze düştüğü zaman haber merkezlerinde şu ajans geçti mi cümlesini duyabilirsiniz.
03:47Eğer Anadolu Ajansı geçtiyse zaten o diğer özel televizyonlar bunu kullanma konusunda
03:52çok daha rahat hissederler kendilerini.
03:55Bu bir doğrulama aslında ajansın isminin olması.
03:59Bu bir yandan çok müthiş bir şey.
04:01Öte yandan da Anadolu Ajansı teyit hattının sırtına çok büyük bir yük yüklüyor.
04:07Peki size şunu sorayım.
04:08Şimdi burada biraz medya okuryazarlığını da konuşalım.
04:11Medya okuryazarlığı dediğimiz şey aslında bir vatandaşın bir aktivizmi.
04:16Doğru haber için, sağlıklı toplumun inşa edilmesi için.
04:19Şimdi buradaki yaklaşımdan, buradaki kimlik rolünden hareket edecek olursak sizin gibi doğrulama,
04:26işte fact checking İngilizcesiyle teyit işi yapan kurumları bireyler denetleyebiliyorlar mı?
04:33Yani onlar bu sürece nasıl katılabiliyorlar, katılabilirler?
04:37Eskiden işte geleneksel medya döneminde bir gazetede çıkan bir içeriye, bir radyoda çıkan bir içeriye müdahil olmak istediğiniz zaman,
04:46ona bir etkileşim vermek istediğiniz zaman telefon açmanız lazım.
04:50Deneyici kartları vardı.
04:52Evet değil mi?
04:52Yani ben bu dönemleri çok hatırlamıyorum ama mail yazmanız lazımdı, işte mektup göndermeniz lazımdı.
04:59Şimdi öyle değil.
05:00Anadolu Ajansı teyit hattının Instagram hesabına, Twitter hesabına...
05:04Tabii yani yapılan yorumları ben artık anlık olarak sürekli bakıyorum.
05:0910 dakikada bir bakıyorum ki neler şey yapıyor.
05:12Dolayısıyla...
05:12Sizi yönlendirebiliyor mu bunlar?
05:14Yani size bir işaret çakabiliyor mu?
05:16Ya evet burayı bir daha bir kontrol edelim dedirtebiliyor mu buradaki bireysel katılım?
05:20Kesinlikle ki biz bundan hoşlanıyoruz da.
05:24Çünkü yani işte bizim bir ekibimiz var.
05:26Tabii ki bu ekibin bir de büyük bir kısmı diyelim bütün Anadolu Ajansı ile birlikte çalışıyoruz.
05:31Ama bunların sayısı belli.
05:32Bu yüz binlerce insanla çalışma ihtimalimiz de var.
05:37Bu çok daha müthiş bir şey.
05:38A, A, T'yi tattı, ihbar hattımız da var bizim.
05:42Bize çeşitli işte içerikler gönderiliyor.
05:45Bunlar doğru mu değil mi?
05:46Bunların biz tabii bir kısmını seçiyoruz ve yapıyoruz.
05:49Bunlar bizim için...
05:50Süper. Yani bu işbirliklerine de açık bir mekanizmayı oluşturmuş durumdasınız.
05:53Kesinlikle yani şimdi bu programda olduğu gibi birçok şey de var.
05:58Yani bu konuda sivil inisiyatif de var.
06:00İnsanlara doğru yerde durmanın, dezenformasyona maruz kalmamanın önemini anlatan şeyler de var.
06:07Bir sürü insanın, yüzlerce binlerce insanın bu konuda bize yardımcı olduğunu ve hatta bizim böyle bir gönüllü bir üyemiz gibi
06:14çalıştığını ben rahatlıkla söyleyebilirim.
06:16Ben öncelikle tebrik ederim. Gerçekten bu işbirliğinin üretilmiş olması da çok değerli.
06:20Tam buradan da şuraya geleyim.
06:21Her programımızda bir altın öneri bölümümüz var.
06:25İzleyicilerimiz cebine şunu koysun diyebilirsiniz.
06:28Sizden bir altın öneri alsak bir 10 saniyede.
06:30Hemen bir tane örnek vereyim sadece.
06:32Harika.
06:33Ben mesela Galatasaray'ın Liverpool'u eleyebileceğini düşünüyordum.
06:36Çünkü ben Galatasaray'ın...
06:38Aman herkesi seviyoruz.
06:40Bu bir örnek.
06:41Niçin bunu söylüyorum?
06:43Sevdiğim şeylere inanma konusunda çok daha kolay kandırılabiliyorum.
06:48Dolayısıyla sevmediğim şeyleri, bana acı gelen şeyleri takip etmek beni doğruya daha çok yaklaştırıyor.
06:55En belki mesafeli durduğumuz konuları, bakış açılarını da hesaba katabileceğimizi unutmayalım.
07:03Sevmek zorunda değiliz ama varlığından emin olalım değil mi?
07:06Kesinlikle.
07:06Harikasınız.
07:07Ben en doğru şekliyle bir kere daha tarif edeyim.
07:11Anadolu Ajansı Teyit Hattı Müdürümüz Ömer Faruk.
07:15Görçin'le beraberdik.
07:16Harika bir sohbetti.
07:17Teşekkür ederiz.
07:18Çok teşekkür ederiz.
07:19Çok sağ olun.
07:19Biz şimdi pratik adımlara doğru gidiyoruz.
07:21Tekrar görüşmek üzere diyoruz.
07:23Evet, hızla doğruluk adımlarına geçtik.
07:26Devam ediyoruz.
07:30Evet, tekrar heyecanlı bir bölümümüzdeyiz.
07:34Pratik bilgilerden yararlanıyoruz.
07:36Doğruluk adımlarındayız.
07:38Ve bu defa doğruluk adımlarında gerçekten ilginç gelebilecek, bazılarına eğlenceli, bazılarına gerçekten merak ettikleri bazı hareketleri takip etmelerine yarayacak önemli
07:49bir fırsattan ama en önemlisi bir doğrulama, bir takip mekanizmasından bahsedeceğiz.
07:54O da uçakların ve gemilerin hareketlerini, rotalarını hatta belki onlarla ilişkili bilgileri takip edebilmek konusunda yararlanabileceğimiz farklı uygulamaların olduğunu lütfen
08:06unutmayalım.
08:07Özellikle uçakların rotalarıyla ilgili, hareketleriyle ilgili, gecikmeleriyle ilgili, rota değişiklikleriyle ilgili yararlanabileceğimiz farklı uygulamalar var.
08:18Farklı isimlerle yer alıyorlar.
08:19Aynı şekilde gemiler içinde, hatta bakın şu anda içinde bulunduğumuz dönemlerde sıkça duyma alıştığımız Hürmüz Boğazı'nda takılı kalmış gemiler,
08:29geçmesine izin verilmiş gemiler ya da Karadeniz'den geçen, geçmekte olan, geçmeye çalışan gemiler ya da farklı bir bölgede.
08:36Düşünebiliyor musunuz?
08:37Eğer bunun adı sizin sevdiğiniz bir insan, merak ettiğiniz bir kişi bir uçuşsa uçuvakların rotalarını takip ediyorsunuz.
08:45Ya da gündemdeki bir olay nedeniyle rotasını takip etmek istediğiniz ya da biraz daha bilgi sahibi olmak istediğiniz gemi hareketleri
08:53var.
08:54Bunların tümünü gerçekten bu özellikle uçuşlarla ilgili ya da gemi yollarıyla, deniz yollarıyla ilgili gemilerin rotalarını takip edeceğiniz uygulamalardan takip
09:04edebileceğinizi lütfen unutmayın.
09:06Bunları yaparak biz en azından uçakların ya da gemilerin hareketlerini, nerede olduklarını, durumlarını, geçiş rotalarını bunları eş zamanlı olarak takip
09:18edebiliyoruz.
09:19Hatta belli durumlarda bunların ait oldukları şirketler ve diğer bilgileri de ek olarak sahip olma şansına da sahip oluyoruz.
09:27Bunları unutmayalım.
09:29Bu bilgilerden de yararlanabilmek bizim için doğruluk adımları içerisine önemli bir yer tutuyor.
09:34Önemli olan neydi? Doğru bilgiyi üretebilmek, doğru bilgiden yararlanabilmek ve gerektiğinde yaymamız gerekiyorsa doğru bilgileri yayma konusunda sorumluluğumuz var.
09:44Bu haftada dezenformasyonla ilgili çok önemli konuları tartışmak için çok değerli bir uzmanımızla beraberdik.
09:51Ve lütfen unutmayalım CNN Türk'te her cumartesi ve pazar beraber dezenformasyonla ilgili konuları önemli konuklarla beraber tartışıyoruz.
09:59Ben Neziy Orhan, bir sonraki hafta görüşmek üzere.
Yorumlar