- 11 ay önce
Bir zamanlar “özgürlük alanı” olarak sunulan sanal medya, bugün manipülasyonun, provokasyonun ve dezenformasyonun merkezine dönüşmüş durumda. Toplumsal dinamikler, dijital platformlarda bilinçli olarak oluşturulan algılarla kırılıyor; kitleler yönlendiriliyor. Üstelik bu süreç, tek bir tuşla, eş zamanlı ve organize biçimde yürütülüyor. Sanal medya artık yalnızca bir iletişim mecrası değil; algıların üretildiği, toplumların yönlendirildiği ve kaosun tetiklendiği dijital bir suç alanı haline gelmiş durumda. Peki bu tablo karşısında ne yapılmalı? Bu kritik sorunun yanıtları, CNN TÜRK muhabiri Ümit Uzun’un hazırladığı Vizör haberimizde.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İNTRO
00:01Masum gibi gösterildi ama zamanla kontrollü kaybetti.
00:24Milyonlarca kişinin elinde basit kullanımlı ama etkili bir suç silahına dönüştü.
00:29Yabancı istihbara servisleri, terör örgütleri, suç çetelerinin merkezi oldu.
00:33Sanal medya artık sadece bir iletişim aracı değil, algıların şekillendirildiği, toplumların yönlendirildiği dijital bir cephe haline geldi.
00:41Sanal medya şirketleri maalesef dezenformasyona, manipülasyona imkan veren bir yapıya sahip.
00:47Bununla birlikte terör örgütleri, siber çeteler ve etki ajanları maalesef sanal medyada ciddi tatıyorlar.
00:54Çünkü sanal medya suç merkezi haline geldi.
00:56Sanal medyada ilk yalanı atan kazanıyor.
00:59Önce buradan bakmamız gerekiyor.
01:01İstihbarat örgütlerinin tam da istedikleri, hedefledikleri bir alandı.
01:06Ve kullanıcı sayısının artmasıyla birlikte artık hayatın her alanında karşımıza çıkmaya başladı.
01:12Toplumsal kırılmanın yaşandığı her an aynı senaryo devreye giriyor.
01:16Afetlerde, milli ve dini hassasiyetlerde, büyük davalarda spor olaylarında.
01:21Önce seçilmiş bir görüntü servis ediliyor, bağlamından koparılmış bir cümle büyütülüyor.
01:26Gerçek parçalara ayrılarak yeniden kurgulanıyor.
01:29Casusluk artık karanlık odalarda değil, sanal ekranların arkasında yapılıyor.
01:34Eskiden casusluk faaliyetleri fiziksel ortamda yapılırdı.
01:38Artık bunun yerini sanal ortam aldı.
01:40Niye sanal ortam aldı?
01:41Çünkü sanal ortamda bunları yapabilmek çok kolay.
01:44Kontrol ve denetim yok.
01:45İstediğiniz kadar siz yasa çıkartın.
01:47Maalesef yasaların karşımıza çok büyük bir sıkıntı olarak çıktığını görüyoruz.
01:52Neden?
01:52Çünkü bu yasaya uymuyorlar.
01:54Özellikle sanal medya şirketleri kendilerini devletler üstü görmeye başladılar.
01:59Türkiye'de de bunun yansımalarını görüyoruz.
02:02Toplumu bu noktada ayrıştıracak bir olay çıkıyor diyelim.
02:06Hemen bu olayın köpürtüldüğünü görüyoruz.
02:08Mesela bir deprem, sel, yangın felaketi ya da gözaltılar.
02:13Bu olaylar olduğu an bir bakıyorsunuz sanki birisi sanal medyada tuşa basıyor.
02:20Peş peşe eş zamanlı bir şekilde farklı hesaplar bir anda manipülasyon yapıyor.
02:25Türkiye'de bir iç karışıklığa sebep vermek veya Türkiye'deki gündemi değiştirmek,
02:30var olan gündeme olumsuz bir etki yapabilmek için hemen anında bot hesaplardan daha önceden var olmayan,
02:37gerçeklikle alakası olmayan paylaşımlar görmeye başlıyoruz.
02:40Ve o paylaşımlar bir anda öyle bir boyuta geliyor ki,
02:44normal kullanıcılar, vatandaşlar farkında olmadan onun gerçek doğru bir haber olduğunu düşünerek paylaşmaya devam ediyorlar.
02:51Aslında bir istihbarat örgütünün varmak istediği hedefe onları ulaştırıyorlar.
02:57Farkında olmadan kullanıcıları oluyorlar.
03:00Manipülasyon, dezenformasyon, provokasyon hepsinin en yaygın olarak kullanıldığı noktalardan biri.
03:06Yabancı sanal medya platformları.
03:08Öyle ki yanlış bir bilgi dakikalar içerisinde milyonlarca kişiye ulaşabiliyor.
03:12Ve kitleler bu yanlış bilginin peşinden koşabiliyor, sürüklenebiliyor.
03:17Öyle ki organize suç örgütleri, terör örgütleri ve yabancı istihbarat ağları artık bu platformu merkez edinmiş durumda.
03:25İni olaylarda, milli olaylarda, spor olaylarında daha fazla oluyor.
03:30Niye? Çünkü toplumu ayrıştırmaya müsait konular özellikle seçiliyor.
03:35Cımbızla alınıyor, onlar üzerinden provokasyon yapılıyor.
03:38Bir de biliyorsunuz artık yapay zekanın gelişim göstermesiyle birlikte sahte sesler, görüntüler çıktı.
03:43Mesela diyorlar ki böyle bir belge var. Aslında öyle bir belge yok.
03:47Yapay zeka ile hazırlanmış, sunulmuş ama bunu sanal medyada, fenomen ya da gazeteci görünümlü kişiler paylaştığı an
03:55ya da anonim hesapları paylaştığı an, kendilerini haber hesabı olarak gösteren hesapları paylaştığı an
04:00toplumda bir anda infial oluşturuyor.
04:02Karşımıza çıkan sanal medya iletilerine özellikle dikkat etmeli vatandaşlarım.
04:08Gerçeklik payı var mı? Kaynağı neresi? Doğru mu diye.
04:12Neden? Çünkü yalan o kadar hızlı yayılıyor ki gerçek arkasından ne kadar gelse de yalana yetişemiyor.
04:29Sanal medya kullanıyor musun?
04:31Kullanıyoruz.
04:32Peki karşınıza çok fazla içerik çıkıyor. Bunların içerisinde yanıltıcı bilgiyle karşılaşıyor musunuz?
04:36Çok karşılaşıyoruz gün içerisinde.
04:38Mesela bunlara inandığınız oluyor mu?
04:40Bazen inanıyorum mesela. Ben inanan gruptanım birazcık.
04:44Ama mesela bakıyorum yorumlara gerçek mi, değil mi ya da araştırıyorum.
04:51Düzenli olarak sürekli bir şeylere maruz kalıyoruz zaten.
04:54Yapay zekalı özellikle kullanılmış içerikler falan var.
04:56Sanal medyada gördüğünüz her şeye inanmalı mıyız?
04:59Aslında hiçbir şeye inanmamamız gerekiyor.
05:01Bilginin teyidini internetten veya doğruluğuna emin olduğumuz bir yerden bakmalıyız.
05:06Çünkü körü körüne bir şeyin inanılması.
05:08Çünkü internette o kadar çok boş içerik, o kadar çok gereksiz, lüzumlu şeyler var ki insanları kandırmak için ya da medyayı etkilemek için, bir yere çekmek için, kutuplaştırmak için kullanılan birçok şey var.
05:19Bunlara doğrudan inanıldığında yani kötü bir amaç güdürdüğünü düşünüyorum.
05:23Sanal medya kesinlikle yanıltıcı bir şey olduğunu düşünüyorum ben.
05:28Her doğru doğru değil, her yanlış da yanlış değil bana göre.
05:31Bir anda yüzlerce, binlerce hesap devreye giriyor.
05:34Cımbızlanmış görüntüler, birbirinin kopyası paylaşımlar.
05:37Binlerce hesap aynı anda etkileşim veriyor.
05:40Duygular köpürtülüyor, öfke büyüyor, sanal bir yalan bir anda gerçek hayatta eyleme dönüşüyor.
05:45Orman yangınlarında, deprem felaketinde, yüzyılın afetinde bunların hepsini gördük.
05:52Ne oldu orada?
05:53Belli hesaplar bir anda ortaya çıkıyor.
05:56Düşünün yumurta hesap diye ifade ettiğimiz bir sahte hesap üzerinden bir paylaşım yapılıyor.
06:01Sonra o alıntılanarak bilindik bir hesap tarafından gerçekmiş gibi sunuluyor.
06:06Bu iddialarda gündeme gelmeli deniyor.
06:09Aslına bakarsanız o insanlığını zihnini karıştıran bir eylem olarak sunulmuş oluyor.
06:14Ne zaman Türkiye bir adım ileri gitmek istese bu tarz içerikler öne çıkmış oluyor.
06:19Kesinlikle organize işler yapıldığını düşünüyorum.
06:22Zaten biri bir şey atıyor ortaya, onun üstünden peş peşe yorumlar geliyor, peş peşe paylaşımlar geliyor ve algı daha çok büyüyor.
06:29İnsanları yanlış yönlendirmeye çalışıyorlar, bir manipülasyon var her yerde çok değişik yani.
06:35Ben kesinlikle sosyal medyayı da kapattım zaten.
06:38Korkumaya başladım çünkü.
06:39Kafasında nasıl yorumluyorsa herkese öyle aktarıyor.
06:42Böyle kulaktan dolma şeylerle herkesten bir şey ekliyor, bir şey ekliyor, bir şey ekliyor.
06:47Böylelikle yanlış bilgiye dağılmış oluyor.
06:49Her türden insan bir paylaşım yapabilir ve bir yere bir şey çekebilir.
06:53Yani bunu herkesin, hepimizin elinde bir telefon var ve herkes bir şey paylaşabilip,
06:56popülerleştiği zaman internette onun insanların gerçeklik algısı olduğunu düşünüyor.
07:00Yani herkesin yapabileceği bir şey olduğu için bir bilginin doğruluğunu tehtim edin,
07:03en azından 2-3 yerden bakmadan körü körüne inanmak zaten akıl dışı bir şey bence.
07:07Yabancı sanal medya platformlarını bir silah gibi kullanan bu gruplar özellikle toplumsal olaylarda gün yüzüne çıkıyor.
07:17Ve kitleleri yalan yanlış bilgilerle peşinden sürüklüyor.
07:20Ve akabinde dönüşü olmayan, kontrol edilemez sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
07:25Dezenformasyon, manipülasyon, yasadışı bahis, kumar, pedofili, müstehcenlik, etki ajanlığı, şantaj, tehdit, siber çeteleşme ve bununla birlikte siber zorbalık yine sanal medya üzerinden giderek yaygınlaşmaya başladı diyebiliriz.
07:42Tabi burada kontrolsüz ve denetimsiz bir yapı söz konusu.
07:45Bir anda bir paylaşım görüyorsunuz toplumun sinir uçlarını kaşıyacak çok böyle sivri sivri cümleler veya geçmişte var olmamış gerçekliği kanıtlanmamış haberler bir anda gerçekmiş gibi karşımıza çıkmaya başlıyor.
07:59Ve öyle bir boyuta geliyor ki ilgili bakanlıklar açıklama yapmak zorunda kalıyor.
08:03Burada sanal medyayı kullanan istihbarat örgütlerinin çok etkili olduğunu unutmamamız gerekiyor.
08:10Son dönemde de bir de buna suç örgütleri eklendi.
08:13Suç örgütleri sanal medyadaki biletinin çok kısa şekilde hedefe ulaştığını görünce bu alanı kullanmaya başladılar.
08:21Özellikle son dönemde Türkiye'de mesela bir örneği var.
08:24Türkiye'de motosikletli silahlı saldırganlar türemeye başladı.
08:28Ve bunlar gözaltına alındıklarında şunu gördük.
08:31Sanal medya üzerinden bu kullanıcılar ulaşılmış.
08:34Onlara çeşitli vaatlerde bulunulmuş ve onlar da bu alandan bir anda suç örgütlerine transfer olmuş.
08:40Bugün sanal medya ve dijital platformlar yalnızca algı operasyonlarının değil, yasa dışı bahis, kumar, dolandırıcılık ve organize suçunda ana üssü haline gelmiş durumda.
08:51Sanal medya akışlarında görünen kazanç videoları, bir tuşla zengin ol vaatleri, her şeyin organize yürütüldüğü bu ağalarda hedefte gençler var.
08:59Kumar oynuyor musun?
09:01Kumar mı? Arada sırada.
09:03Arada sırada. 500 TL kazanmak ister misin peki?
09:06Kumar oynuyor.
09:07Oynayım mı sizin için?
09:08Oyna ablaya.
09:09Gençler buralara inanılmaz derecede meyilliler ve burada oyun simleri örnek alabiliyorlar.
09:14Bunlar da onlar hayatına kötü bir etki bırakabiliyorlar.
09:17Peki toplumun temel değerlerini hedef alan her türlü suçun merkezi haline gelen sanal medyanın tehlikeli yönüne karşı ne yapmalı?
09:24Çözüm ne?
09:25Burada yasalar yetersizdir. 2020 yılındaki çıkan yasa yetersizdir.
09:30Dijital okuryazarlık seviyelerimiz arttırılmalıdır.
09:33Milli Eğitim Bakanlığı'na burada çok büyük bir görev ve sorumluluk düşüyor.
09:36Bununla birlikte dijital hizmet vergisinin arttırılması son derece önemlidir.
09:41Çünkü sanal medya şirketleri buradan devasa gelirler elde ediyorlar ve maalesef bundan sonra halkı, toplumu ayrıştırıyorlar, toplumu sinir uçlarıyla oynuyorlar.
09:51Bir de dijital bilim çok önemlidir.
09:52Özellikle çocuklar, gençler burada çetelerin ağına düşmektedir.
09:56Bu çetelerde inanın çok farklı şantajlar, tehditler, madde bağımlılığı, yasa dışı bahis kumara, yaygınlaştırıcı içerikler sunulmakta ve bu çocukların, gençlerin geleceğine dinamit koymaktadır.
10:09Dolayısıyla burada topyekin bir mücadele ihtiyacımız var.
10:13Sanal medya, dijital platformlar mutlaka kontrol altına alınmalı.
10:17Türkiye'deki temsilcilikleri mutlak suretle aktif bir şekilde faaliyet göstermelidir.
10:23Yasanın revize edilmesi şarttır.
10:25Bir de şunu söylemiş olalım.
10:26Buradan özellikle kullanıcılara, vatandaşlara en büyük tavsiyemiz bir içeriği paylaşmadan, göndermeden önce iki kere düşünün.
10:35Teyit edin, mukayese edin, bilginin doğruluğunu ve kaynağını araştırın.
10:39Aksi takdirde siz de bu bilgi kirliliğine imkan tanımış ve istemeden de olsa bu suça o alet olmuş olabilirsiniz.