00:00Herkese merhaba. Bu analizde Şebnem Karslı'nın kaleminden çıkan ve Avrupa'nın Azerbaycan'a karşı diplomatik tutumundaki o keskin değişimi
00:08mercek altına alan makalesini tarafsızca inceleyeceğiz.
00:11Bakalım bu tartışmaların merkezinde aslında ne yatıyor?
00:14Hemen konuya girelim. Kaynağımız argümanını çok net bir zıtlık üzerine kuruyor.
00:20Geçmişin derin sessizliği ve bugünün inanılmaz sert tepkileri.
00:24Yazar Karslı'ya göre asıl gerilim de tam burada. Yani Avrupa'nın 10 yıllar süren o eylemsizliğiyle bugünkü yüksek perdeden
00:32eleştirileri arasındaki devasa uçurumda gizli.
00:35İlk olarak birinci bölüme Avrupa'nın değişen tutumuna bir göz atalım.
00:40Yazarın burada altını çize çize vurguladığı bir kavram var. Çifte standart.
00:44Makaleye göre Avrupa'nın bölgeye yaklaşımı tam da bu.
00:48Karslı, Avrupa'nın son dönemdeki sert kararlarını öyle anlık bir dış politika değişimi falan olarak görmüyor.
00:54Aksine bunu benzer durumlarda tamamen farklı prensiplerin uygulandığı, 10 yılların birikimi olan bir çifte standart silsilesi olarak okuyor.
01:02E tabi hal böyle olunca da Avrupa'nın diplomatik niyetleri doğrudan sorgulanmaya başlanıyor.
01:07Peki bu işin geçmişi ne?
01:09İkinci başlığımız o meşhur 30 yıllık sessizlik.
01:13Dile kolay, tam 30 yıl.
01:15Makale bize şunu hatırlatıyor.
01:17Uluslararası hukuk herkesin gözü önünde açıkça ihlal edilirken, Azerbaycan toprakları tam 30 yıl boyunca işgal altında kaldı.
01:25Yazar diyor ki, bu uzun ve sancılı dönemde asıl ses çıkartması ve uluslararası hukuku uygulaması beklenen Avrupa kurumlarından gelen tepkiler
01:33o kadar zayıf, o kadar etkisizdi ki, bu uzun süreli sessizlik aslında herkesin bildiği bir gerçekti.
01:39Makalenin listelediği o somut ve tarihsel gerçeklere bir bakalım isterseniz.
01:44Sadece kağıt üzerinde kalan ve asla uygulanmayan Birleşmiş Milletler kararları var, çok sayıda sivil kayıp var, evlerini terk etmek zorunda
01:53kalan devasa kitleler ve gerçekten bölgesel boyutta ağır insani krizler var.
01:58Karslı'nın iddiası şu, bugün masaya yumruğunu vurup sert eleştiriler getiren Avrupa kurumları, o günlerde bu hayati meseleleri çözmek için
02:07hiçbir güçlü irade ortaya koyamadı.
02:09İddiaya göre, bu büyük krizler yaşanırken, uluslararası toplumun önemli bir kısmı sadece kenara çekilip izlemeyi tercih etti.
02:17Ve işte tam bu noktada yazar hepimize o kilit soruyu soruyor.
02:22Neden şimdi?
02:23Düşünsenize, onca ağır insani kriz yaşanırken, masum insanlar yerlerinden edilirken, tam 30 yıl boyunca sessiz kalmayı tercih eden siyasi aktörler,
02:33ne oldu da bugün birdenbire son derece sert, yaptırımcı ve eleştirel bir dil kullanmaya başladı?
02:39Ani değişimi tetikleyen asıl unsur gerçekten neydi?
02:43Bu sorunun cevabını üçüncü bölümümüzde, yani sahada değişen dengelerde arıyoruz.
02:49Kaynağımıza göre, o diplomatik kırılma noktası tam olarak 2. Karabağ Savaşı'ydı.
02:54Yazar, Azerbaycan'ın sahada elde ettiği askeri ve siyasi başarının,
02:59bölgede yıllardır donup kalmış olan askeri ve politik dengeleri kökten değiştirdiğini savunuyor.
03:04İddiaya göre, sahadaki bu yeni gerçeklik, batıdaki bazı siyasi çevrelerde büyük bir rahatsızlık yarattı.
03:10Yani onlara göre, mesele hukukun uygulamaması falan değil, alışılmış dengelerin bir anda değişmesiydi.
03:17Makaledeki sebep-sonuç ilişkisi gerçekten çok çarpıcı.
03:20Şöyle anlatayım, önce sahada dengeler değişiyor, sonra bu durum belirli siyasi çevrelerde bir rahatsızlık yaratıyor
03:27ve son aşamada yazarın asıl odaklandığı nokta devreye giriyor,
03:31Ermeni diasporasının ve lobilerinin Avrupa'nın karar alma mekanizmaları üzerindeki yoğun etkisi.
03:37Karslı, Avrupa'nın bugünkü tutumunun arkasındaki asıl görünmez gücün işte bu lobi faaliyetleri olduğunu iddia ediyor.
03:45Peki, madalyonun diğer yüzünde ne var?
03:47Dördüncü belimimiz, Azerbaycan'ın haklılık vurkusu.
03:51Haynağımızın aktardığına göre, Azerbaycan'ın resmi söylemi son derece net ve sınırları keskin.
03:57Bakı yönetimi diyor ki, bizim attığımız tüm adımların tek bir hukuki temeli var,
04:01o da uluslararası hukukun kesin sınırları çerçevesinde ülkemizin meşru toprak bütünlüğünü yeniden tesis etmek.
04:07Yani ortada uluslararası sisteme bir başkaldırı falan yok,
04:10tamamen uluslararası hukukun tanıdığı bir hakkın, devletin kendi egemenlik hakkının sahada uygulanması var.
04:15Avrupa'dan gelen eleştirilere verdikleri yanıt ise makalede iki kelimeyle özetlenmiş,
04:22taraflı ve gerçeklikten uzak.
04:24Karslı'ya göre Azerbaycan yönetimi, geçmişte yaşanan işgallere,
04:29o sivil kayıplara ve yerinden edilmelere sağır kalanların
04:32bugün aniden insan hakları halarisi kesilmesini hiç ama hiç samimi bulmuyor.
04:37Bu derin tutarsızlıktan dolayı da Avrupa'dan yükselen tüm eleştirileri tamamen önyargılı
04:43ve sağdaki gerçeklerden kopuk siyasi manevralar olarak görüyorlar.
04:48Şimdi biraz daha geniş bir çerçeveden bakalım.
04:51Beşinci ve son bölümümüz küresel düzenin sınavı.
04:54Yazarın burada asıl vurgulamak istediği,
04:57meselenin sadece iki ülke arasındaki bir sınır veya haklılık tartışmasından ibaret olmadığı,
05:02asıl tehlikede olan şey, uluslararası sistemin bizzat kendi güvenilirliği.
05:08Karslı, Avrupa'nın sergilediği bu tutumu sadece yerel bir kriz olarak değil,
05:13küresel çapta bir meşruiyet ve inandırıcılık krizi olarak okuyor.
05:17Makaledeki uyarı son derece net.
05:19Eğer siz evrensel olması gereken insan haklarına ve uluslararası hukuk ilkelerini
05:24sırf coğrafyaya veya dar siyasi çıkarlara göre eğip bükerseniz,
05:28bunun faturası küresel düzenin meşruiyetine kesilir,
05:31hem de uzun vadeli ve onarılamaz bir şekilde.
05:34Çünkü kuralları olan inanç bir kez kaybolduğunda,
05:37o koskoca sistemi ayakta tutacak hiçbir şey kalmaz.
05:40Ve bu analizimizi, kaynağımızın hepimizi üzerine düşünmeye davet ettiği
05:44o çarpıcı soruyla noktalıyoruz.
05:47Sizce Avrupa, tarafsız ve adil olduğunu kanıtlamak,
05:50dahası küresel bir aktör olarak inandırıcılığını korumak için,
05:54geçmişindeki o derin sessizlikle,
05:56bugünkü ani tepkileri arasındaki devasa uçurumu kapatabilecek mi?
06:00Kendi savunduğunu iddia ettiği evrensel değerlerle,
06:04sahadaki gerçek dış politikasını birbiriyle uyumlu hale getirmeyi başarabilecek mi?
06:08Bu zor sorunun cevabını zamanla hep birlikte göreceğiz.
06:12Bize katıldığınız için teşekkürler,
06:14bir sonraki analizde görüşmek üzere.
06:19İzlediğiniz için teşekkür ederim.
06:19Bir sonraki videoda görüşmek üzere.
06:19Bir sonraki videoda görüşmek üzere.
Yorumlar