00:00Ateşkesin sonunda tam teşekküllü, kapsamlı ya da kalıcı bir barış anlaşması çıkma ihtimali bana sorarsanız şu aşamada orta alt düzeyde
00:10olarak nitelendirebilirim.
00:12Yani sıfır değil böyle bir ihtimal ama güçlü de değil.
00:15Çünkü bugün masada duran şey klasik anlamda savaşın bütün başlıklarını çözen bir savaş mimarisi değil.
00:22Yani daha çok silahları susturalım sonra da en kritik dosyaları dondurarak bir şekilde yönetmeye çalışalım stratejisi var burada.
00:31Yani bahsi geçen iki aşamalı plan da bize bunu gösteriyor.
00:34Önce ateşkes sonrasında 15-20 gün içinde daha geniş bir mütabakat arayışı olacak gibi.
00:41Yani ateşkes var ama kapsamı muğlak.
00:44Şimdi tarafların kırmızı çizgileri de sert bu noktada.
00:47Özellikle Lübnan ve Hürmüz gibi dosyalar anlaşmayı daha ilk günden kırılgan hale getiriyor zaten.
00:53Yani bu yüzden önümüzdeki süreçten hani Camp David tipi bir barış değil de en iyi ihtimalle sınırlı, teknik, daha çok
01:01böyle parçalı ve sürekli yeniden pazarlık gerektiren bir düzenleme çıkacaktır bana sorarsanız.
01:07Bir de şu var yani Amerika Birleşik Devletleri ile İran böyle bir anlaşmaya ihtiyacı var mı sorusunu sordunuz.
01:15Şimdi bence ikisinin de var ama ihtiyaçlarının nitelikleri farklı.
01:20Yani Washington açısından ihtiyaç İran'la tarihsel bir uzlaşma üretmekten çok savaşı kontrol altına almak ve enerji piyasalarındaki şoku sınırlamak.
01:30Bir de şu var tabii Hürmüz'ü işler halde tutmak, yeni bir uzun Orta Doğu bataklığına saplanmamak.
01:37Amerika bunu istiyor.
01:39İran açısından bakınca daha varoluşsal bir amaç var burada.
01:43Yani ekonomik bir nefes alma, yaptırım baskısının gevşemesi bunlar da var ama daha çok varoluşsal bir amaç var.
01:49Yani rejimin iç meşruiyetinin tamamen çökmesini önlemek ve savaşın altyapı, ticaret ve deniz taşımacılığı üzerinden yarattığı baskıyı azaltmak istiyor İran.
01:59Yani nihayi anlaşma arayışının merkezinde daha çok nükleer sınırlamalar karşılığında yaptırım hafifletmesi var.
02:08Her iki taraf bunu tam bir uzlaşma olarak değil de daha maliyetli bir savaşın daha da büyümesini engelleyen bir çıkış
02:16kapısı olarak görüyor bir nevi şu anda.
02:18Yani bu da bize aslında şunu gösteriyor Kaan Bey.
02:20Taraflar birbirine güvenmiyor ama birbirlerini tamamen ezmenin, tamamen yok etmeye çalışmanın maliyetinin de farkında.
02:28Yani zorlukların kendisine baktığımızda da hepsi aynı ağırlıkta değil.
02:32Şimdi savaş tazminatı meselesi de var teorik olarak masaya bu gelecektir ama pratikte en zor başlıklardan biri de bu olacaktır.
02:39Çünkü taraflar genellikle bunu doğrudan tazminat değil de dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve belirli yaptırımların kaldırılması işte yeniden inşa süreci
02:49olacak biliyorsunuz.
02:50Yeniden inşa için dolaylı finansman ya da insani enerji altyapısına yönelik özel mekanizmalar üzerinden bir bakış açısı geliştirmeye çalışıyor.
03:00Şimdi İran karşı önerilerde kalıcı savaş sonu ve altyapı hasarının giderilmesini istiyor.
03:07Şimdi bu Tahran'ın mali dosyayı kapatmayacağını gösteriyor bir nevi.
03:13Bir de tabii Hülmüz Boğazı'nın statüsü hukuken değil ancak fiilen düzenlenebilir.
03:19Çünkü bugün tartışılan şey Boğazı'nın egemenlik statüsünü değiştirmek değil.
03:25Yani İran'ın geçişi hangi denetim, hangi şartlara bağlayacağı, hangi şartlarda alacağı bugün bu tartışılıyor.
03:31Şimdi tabloya göre İran geçişleri daha denetimli, daha seçici hatta ücretlendirme tartışmasıyla birlikte ele alıyor.
03:41Yani bu da barış olsa bile Hülmüz'ün artık eski normaline dönmeyeceğini düşündürüyor bize.
03:46Yani burada olsa olsa bir seyir güvenliği rejimi oluşacak.
03:49Yani bu da bir çözüm değil, bir statü çözümü değil.
03:52Bu açıdan bakınca da böyle bir anlaşmanın varlığının kalıcı olması, ateşkesin varlığının kalıcı olması bana düşük düzeyde gibi geliyor.
04:02Orta alt düzeyde olduğunu söyleyebilirim Kaan Bey.
04:09İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar