- 6 dakika önce
ABD/İsrail ile İran arasındaki savaş 26. gününe girerken, Washington’un 15 maddelik “geçici ateşkes” planı hazırladığı iddia edildi. ABD, İran’ın nükleer kapasitesini tasfiye etmesini ve bölgesel etkisini sınırlamasını isterken; Tahran, ABD üslerinin kapatılması ve saldırı garantisi talep ediyor. Uzmanlara göre, tarafların şartları arasında neredeyse hiçbir ortak nokta bulunmuyor. İran’ın Hürmüz Boğazı kozunu bırakmak istememesi ve ABD’ye duyduğu güvensizlik, olası bir anlaşmayı zorlaştırıyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Bakın 15 maddelik Amerika'nın İran'a teklif ettiği öne sürülen maddeler ne?
00:05İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tasfiye edilmesi,
00:09Uranyum'un Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'na teslim edilmesi,
00:13Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer santrallerinin imha edilmesi,
00:18İran'ın vekil güçler yaklaşımından vazgeçmesi,
00:21Hürmüz Boğazı'nın hiçbir kapatma olmaksızın açık tutulması,
00:26Amerika'nın en büyük taleplerinden bir tanesi bu zaten,
00:28balistik füzelerin sadece savunma amaçlı kullanılması,
00:32İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması.
00:35Peki buna karşılık İran Amerika'dan ne talep ediyor?
00:39Körfez'deki tüm Amerikan üslerinin kapatılması,
00:43daha fazla saldırı yapılmayacağına dair garanti yani savaşın sona erdirilmesi,
00:49İsrail'in Hizbullah'a yönelik saldırılarının sonlandırılması,
00:53İran'a uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması,
00:56savaş hasarı tazminatı, füze programına hiçbir kısıtlama getirilmemesi.
01:01Şimdi ilk etapta maddeleri yan yana koyup,
01:04ben baktığımda Göksu bu müzakereler başlasa dahi ki,
01:11başlayacağına dair şu anda en ufak bir sinyal yok,
01:15başlasa dahi bu müzakerelerden bir uzlaşı,
01:19bu maddeleri karşılaştırdığımızda bir uzlaşı çıkmasını beklemiyorum.
01:23İki taraf için de kabul edilemeyecek maddeler içeriyor.
01:29Şimdi bakın aslında şöyle başlamak gerekir,
01:32Donald Trump çıktı bir buçuk iki gün önce,
01:36İran'la iki gün boyunca görüştük,
01:38hatta savaşın bitirilmesi konusunda çok önemli ilerleme kaydettik
01:43ve bu görüşmeler olumlu seyrediyor diye dünyaya açıklama yaptı.
01:47Hem yazılı olarak hem de kameraların önünde bunu birkaç defa söyledi.
01:52Ancak o açıklamasından şu ana kadar baktığımızda,
01:56geçen sürede hem İsrail tarafından,
01:58hem Amerikan tarafından,
02:00hem de İran tarafından kulis bilgilerine,
02:02gelen bilgilerine baktığınızda,
02:04aslında Donald Trump'ın bütün dünyaya görüşüyoruz,
02:07İran'la görüşüyoruz,
02:09görüşmeler çok olumlu diye lanse ettiği şey,
02:11şu Amerika Birleşik Devletleri, Pakistan, Mısır ve Türkiye aracılığıyla
02:18İran'a mesaj gönderiyor görüşmek için.
02:21Ne diyor gönderdiği mesajda?
02:23Perşembe günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'da
02:27yüz yüze bir görüşme yapalım diyor.
02:30Şimdi İran bir kere biliyorsun,
02:32bunu en az üç kez yalanladı görüşme iddialarını,
02:36yüz yüze hiçbir görüşme olmadı dedi.
02:38Yani ara buluculara, Amerika'nın verdiği mesaj,
02:42Trump tarafından İran'la görüşme olarak lanse ediliyor.
02:47Olay bu, bunu bir netliğe kavuşturalım.
02:49Onun haricinde, şimdi maddeleri karşılaştırırsak,
02:53bakın İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tasfiye edilmesi,
02:57bu İran'ın zaten savaş öncesinde nükleer müzakereler,
03:02iki tarafın yürüttüğü nükleer müzakerelerde kabul etmediği maddelerden bir tanesi.
03:07Şimdi neden bunu kabul etsin?
03:09Bir, iki, uranyumun uluslararası atom enerjisi kurumuna teslim edilmesi.
03:14Şu anda İran'ın elinde yaklaşık 400 kilogram geliştirilmiş uranyum olduğu varsayılıyor.
03:22Ve bu işte zaten nükleer bomba yapımında kullanılmak üzere.
03:26Çok az bir işleme daha girdikten sonra nükleer bomba yapımında kullanılacak.
03:30Bu 400 kilogramın İran dışına çıkarılması söz konusu.
03:34Bakın müzakereler çökmeden önce İran, Uman Dışişleri Bakanı bunu açıkladı.
03:41İran bu maddeyi kabul etmişti.
03:43Bunu kabul etmesine rağmen Amerika Birleşik Devletleri iki gün sonra savaşı başlattı.
03:48O zaman bu şuradan Amerika Birleşik Devletleri savaşı başlattığı sözünden yola çıkarak Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a sunduğu bu
03:59taslak aslında diplomatik olarak bir görüşme müzakere kapısı değil tamamen dayatma olabilir mi?
04:06Bakın aslında şu anda tamamen dayatma olamaz.
04:10Neden olamaz?
04:11Çünkü Amerika Birleşik Devletleri daha doğrusu Amerikan Başkanı Donald Trump İran'a herhangi bir şey dayatacak pozisyonda değil.
04:20Çünkü savaşın 26. günü itibariyle savaşın kontrolü Donald Trump'ın elinde değil.
04:28Bir şeyi dayatacak pozisyonda da bu yüzden değil.
04:31O yüzden de İran zaten bütün bu görüşmemeyi, müzakerelerin olmaması, savaşın devam etmesi kendi işine yaradığı için şu anda yanaşmıyor
04:41buna.
04:42Şimdi maddelerden devam edecek olursak yine burada iki ülkenin de iddia edilen talepleri üzerinde tek bir ortak nokta görüyorum.
04:51Tüm maddeler iki ülke tarafından kabul edilirse şu anda ortak ne var?
04:56Bakın burada İran'a yönelik tüm yaptırımlarının kaldırılmasını teklif ediyor.
04:59Amerika Birleşik Devletleri İran'da İran'a uygulanan tüm yaptırımlarının kaldırılmasını tek ortak nokta bu.
05:08Ama diğer maddeler gerçekten iki taraf da taraf içinde kabul edilemez.
05:13Şimdi İsrail'in İzbollah'a yönelik saldırılarının sonlandırılması, bölgedeki tüm İsrail unsurlarının geri çekilmesini diyor.
05:19Daha fazla saldırı yapılmayacağına dair garanti buradaki daha fazladan kasıt ne mesela?
05:24Yani işte şu anda mevcut savaşın durması, sonlandırılması daha fazla İran'a yönelik saldırı düzenlenmemesini talep ediyor.
05:32Şimdi ben de şu soruları soruyorum bu maddeleri izleyicilerimize aktarırken.
05:37İran, Amerika Birleşik Devletleri'ne Trump'ın açıkladığı gibi bir müzakere yapıyoruz ki doğru kabul edelim bunu.
05:44İran neden Amerika Birleşik Devletleri'ne güvensin?
05:48Çünkü İran'ın güvenmemek için Amerika Birleşik Devletleri'ne elinde iki tane gerçek sebep var.
05:56Amerika Birleşik Devletleri bir yıl içinde İran'ı iki kez kandırdı.
06:00Bir tanesi geçen yıl Haziran ayında İsrail'in İran'a başlattığı o 12 günlük savaş öncesinde yine Amerikan Başkanı Donald
06:09Trump çıkıp demişti ki İran'la görüşmeler var, önümüzdeki hafta görüşeceğiz dedi.
06:16Bu açıklamanın ardından İsrail İran'a saldırdı ve 12 günlük savaş yaşandı.
06:21Onun ardından şimdiki bu savaşın hemen öncesini hatırlayalım.
06:27Amerika ile İran birkaç defa görüştüler.
06:30En son Cenevre'de bir araya geldi, masaya oturuldu.
06:33Bir sonraki hafta tekrar görüşülmesi için karar verildi ama iki gün sonra Donald Trump savaş başlattı.
06:40Şimdi İranlılar diyordu ki ben seni ciddiye alıp iki kez masaya oturdum.
06:44İkisinde de beni kandırdın, ikisinde de bana saldırı düzenledin.
06:48Şimdi bir üçüncüsünde sana artık ben neden güveneyim?
06:52Çok halklı bir soru İran tarafından.
06:55Devam edecek olursak bakın şimdi savaşın 26. günündeyiz.
07:01Savaşın başından beri İran'a çok gerçekten ağır darbe vuruldu.
07:05Askeri anlamda bahsediyorum.
07:07Yani başta Ayetullah Ali Hamene olmak üzere özellikle askeri komuta kademesindeki üst düzey isimlerine çoğu ortadan kaldırıldı.
07:15Bu zaten başlı başına İran için askeri anlamda büyük bir darbe.
07:20Ancak Donald Trump Amerika ve İsrail'in ortadan kaldırdığı çoğu İranlı liderin üst düzey yönetici şöyle ki aslında ılımlı rejimin
07:33daha ılımlı kanadında diyaloğa açık daha uzlaşmacı isimler olduğunu biliyoruz.
07:39Bu başta Ali Lercani olmak üzere.
07:41Ancak şimdi bunların hepsi Amerika tarafından ve İsrail tarafından öldürüldü.
07:46Geriye rejimin şu anda daha sert tutum sergileyen, ılımlı olmayan ve uzlaşmaya ve diyaloğa kesinlikle yanaşmayan lider kadrosu.
08:00O zaman Amerika Birleşik Devletleri kendi ayağına mı sıktı?
08:03Evet yani bir müzakere olacaksa da Amerika Birleşik Devletleri şu anda hem uzlaşıya hem de diyaloğa karşı çıkan İran liderliğiyle
08:13masaya oturacak bundan sonra.
08:15Şimdi Donald Trump bunu anlayacak.
08:17Zaten İran da bunu anlatıyor.
08:19Şimdi bu maddeleri saydık.
08:23Bakın bir de son soruyu sorup sözü sana bırakacağım.
08:28Diyelim ki İran müzakere etmeyi kabul etti ve masaya oturuldu.
08:32Görüşmeler başladı.
08:33İran Amerika Birleşik Devletleri'nden çok önemli bir şey koparmadan neden bu taleplerinden vazgeçsin?
08:42Zaten olan olmuş.
08:43Mesela şu anda en büyük kozu ne? Bütün dünyayı etkiledi. Hürmüz Boğazı'nı kapalı tutmak.
08:50Amerika'dan çok önemli bir parça koparmadan Hürmüz Boğazı kozunu neden bıraksın İran?
08:57Ki maddelerden biri Hürmüz Boğazı'nın hiçbir kapatma olmaksızın açık tutulması.
09:02Yani öyle bir anlaşma yapacak ki.
09:03İran bunu ne karşılığında kabul edecek?
09:06Neden bıraksın bir de şu anda?
09:08Zaten bu kozu şu anda Trump'a kaybettiriyor.
09:12Bu kapalı kalmaya devam ettikçe Boğaz, Donald Trump kaybedecek.
09:18Bunu çok net görüyor İran.
09:20Şu anda bu kozunu neden elinden bıraksın?
09:22Ya da neyin karşılığını elinden bırakacak?
09:25Bu soruların cevabı şu anda Donald Trump'ta yok.
09:29Ama Donald Trump'a sorduğunuzda müzakereler çok olumlu.
09:32Savaş bitmek üzere yakında bitecek diyor.
09:34Amerika Birleşik Devletleri'nin talepleri İran'ın elindeki bütün güçlü argümanları aslında.
09:39İran'ın vekil güçler yaklaşımından vazgeçmesi diyor.
09:42Balistik füzelerin sadece savunma amaçlı kullanılması.
09:46Hem savunma amaçlı kullanıyor hem de kullanıyor adam sonuçta tehdit gördü.
09:50Ve tehdit gördüğü anda da bunu kullandı.
09:52Normalde gidip atmadı.
09:53Ama bir de mütekabiliyet esasına dayanarak kullanıyor baktığınızda askeri anlamda.
09:58İsrail vurursa İsrail'e füze saldırısı düzenliyor.
10:01Amerika vurursa, Amerika vurmazsa bakın Amerikan üstlerini kaç gündür vurmuyor.
10:06Ama Amerika bir saldırı yaparsa yine bölgedeki üstlerini vuruyor.
10:10Misilleme ifadesini de zaten sürekli olarak altını çiziyor.
10:13Karşılıklılık esasını hala sürdürmeye çalışıyor İran.
10:16Bir de durduk yere şimdi savaş yokken de kalkıp vurmadı İran bu füzeleri kullanmadı.
10:20Tehdit gördü saldırı anında da kullandı bu füzelerini.
10:24İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması.
10:26Bunu zaten İranlılar yıllardır söylüyor.
10:30İşte buradan devam edersek başka İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tasfiye edilmesi.
10:36Neden etsin nükleer tesislerini?
10:40Bizim gördüğümüz şu anki aslında bunu tartışmak gerekiyor.
10:43Biz Türkiye açısından bile değerlendirmeler yapıyoruz.
10:46Neden etsin?
10:47Şimdi bir İsrail faktörü var ve İsrail tehdidi var Orta Doğu'da.
10:50Kafasına estiğine saldırıyor ve istediğine alana kadar mı dersin, parçalayana kadar, mahvedene kadar
10:57aslında oradan da çekilmeyen, durmak bilmeyen ve durdurulamayan bir İsrail var.
11:01Neden nükleer kapasitesini, caydırıcılığını bitirsin adam şimdi bu saatten sonra?
11:06Çok güzel bir noktaya değindin.
11:06Şimdi iki unsuru öne çıkaracağım.
11:09Bakın nükleer tesis dediğimiz zaman Amerika ve İsrail tarafından bütün dünyada şöyle bir algı oluşturuluyor.
11:16Sanki bu Natanz, İsfahan ve Fordo en önemlileri ki daha başka nükleer tesisleri de var İran'ın.
11:23Bu tesislerde sadece nükleer bomba üretiliyormuş gibi bir yaklaşım var.
11:29Evet bakın nükleer santraller elektrik üretiyor ve ülkeler bunu kendi elektrik kullanımı için devreye sokuyor.
11:38Şimdi aynı şekilde mesela bizde de bir nükleer santraller inşası devam ediyor.
11:43Bittiğinde Türkiye'nin elektriğinin yüzde onu bu nükleer santrallerden karşılanacak.
11:49Şimdi bakın yani bu amaçlar için aslında bu nükleer santraller kullanıyor.
11:54Dolayısıyla İran bu amaçla kullanırken neden bu nükleer santrallerini bıraksın?
11:59Bir, iki nükleer silahları kontrol edilmesi amacıyla özellikle de nükleer tesislerin kontrol edilmesi amacıyla bir Birleşmiş Milletler Kurumu var.
12:11Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve buna üye İran.
12:15Yani çoğu zaman yetkililerine izin vermese de zaman zaman Atom Ajansı'nın yetkilileri, başkanı da dahil İran'a gidip incelemelerde
12:26bu tesislerde, nükleer tesislerde incelemelerde bulunuyor.
12:30Yani burada yasa dışı bir şey var mı?
12:31Nükleer silah yapılıyor mu gerçekten?
12:33Uranyum geliştiriliyor mu?
12:35Bunu inceliyor zaman zaman.
12:36Çoğu zaman İran izin vermese de.
12:38Ama şimdi sen az önce belirttin çok güzel nokta.
12:42İsrail'in elinde nükleer silah var ve İsrail hiçbir nükleer silahla ilgili ne anlaşmaya dahil dünyada ne de bir kuruma
12:52üye.
12:52İsrail'in elindeki nükleer silah, nükleer kapasite hiç kimse tarafından sorgulanamıyor.
13:00Hiçbir, İsrail'i durdurulamayan bir İsrail var.
13:03Yani evet bu ikililik devam ederken İran neden bu şartları kabul etsin?
13:08Yani caydırıcılığından neden vazgeçsin?
13:10Şimdi hürmüz caydırıcı oldu.
13:12Nükleer kapasitesi caydırıcı oldu.
13:15Bunların hiçbirinin olmadığını farz edersek ki, üzülerek aslında aynı denklemde konuşacağım,
13:22Gazze'yi gördük, yakıp yıktı mahvetti.
13:25İran'da elinde bunlardan bir tanesi olmasaydı şu an Gazze'den hiçbir farkı olmayacaktı o zaman değil mi?
13:31Yani bu maddeleri İsrail'e isteyebiliyor musunuz nükleerle ilgili?
13:36İsrail'e sorabiliyor musunuz? Soramıyorsunuz.
13:39O zaman İran'a da aynı şekilde yaklaşacaksınız.
Yorumlar