00:00Ve muhtemelen en çok mutabık kalınacak nokta savaşın devam edip edilmemesi noktasında bir konu çıkacaktır diye düşünüyorum.
00:07Aç takdirde tarafların birbirine dair usulmuş olduğu maddelere baktığımızda kimisi İran için çok hayati unsurlarken kimisi de ABD'nin ve
00:16özellikle İsrail'in bu savaşı başlatmakta ve meşruiyetini sağlamaktaki temel noktalar.
00:22Örneğin işte ilk maddede uranyum zenginleştirilmesi ki bu nükleer bir silaha dönüşme ihtimalinin yüksek olması ve bu bakımdan da bölgedeki
00:32tek nükleer silah sahibi olan gerçi Orta Doğu coğrafyasını genişlettiğimizde bunun içine Pakistan'da giriyor ancak özellikle komşu ülkeler olması hasebiyle
00:41İsrail dışında başka bir ülkede nükleer bir silah yok.
00:45Haliyle ABD bunu evvel taraf etmek için kendisi için hayati olan bir şartı dayatmak durumunda kalacaktır.
00:53İsrail ise yine aynı şekilde bu konuyla birlikte müzakere masasını tetikleyen bir faktör olacak.
00:59Ancak İran ise nihayetinde uranyum zenginleştirilmesinin birçok maddede daha çok dayatacağı ve diriteceği noktasında bir kanaatim var.
01:10Şöyle ki özellikle uzun yıllardır İran'a bir yapılan ambargo ve yaptırımlar söz konusu bunun kaldırılmasını öncelikle isteyecektir muhtemelen.
01:18Haliyle Zeki Bey de az önce ifade etti müzakerelerden sonra tekrar savaşın başlama ihtimali ya da devam etme ihtimali zayıf
01:26olmakla birlikte düşük tansiyonla seyir edeceğini ben de öyle düşünüyorum.
01:30Haliyle özellikle bu baristik hüzelerin mevzileri olsun, bölgedeki o yayılmacı politikalar olsun, vekalet unsurları üzerindeki mücadeleler ve her iki ülke
01:42açısından değerlendirildi.
01:44Özellikle birisi Lübnan'ı ve Beyrut civarlarını bu ülkeye yönelik Hizbullah'ı bahane ederek yayılmaya çalıştığını biliyoruz.
01:52İran içinde keza vekalet unsurları dediğimiz Husilerden tutunuz da diğer bölgedeki aktörlerle birlikte hareket etmesi gibi unsurları ABD özellikle vazgeçmesini
02:03isteyecektir.
02:03Ancak bu noktada en çok kilit nokta Hürmüz'de değişeceği kanaatindeyim.
02:09ABD ve İsrail özellikle konuyu uluslararası boyuta çekmek için iki kartı oynuyordu Meltem Hanım savaşın başladığı günden itibaren.
02:16Her ne kadar o müttefiklerini birlikte savaşa sokamamış olsalarda, dünya kamuoyunun dikkatini çekmek adına, dolaylı dahi olsa bir destek almak
02:26adına sunduğu iki önemli konudan biriydi bu.
02:29Biri nükleer çalışmalar, diğeri ise Hürmüz Boğazı.
02:31Çünkü Hürmüz Boğazı'nın hem stratejik konumu hem petrol ve doğalgaz sıvılaştırılmış doğalgazın dünya ticaret açısından önemli bir konum olması
02:41ister istemez İran'ı bu anlamda biraz sıkıştıracak.
02:45Belki biraz da burada tavizler vermesine de neden olacaktır.
02:48Keza görüşmelere o üst düzey kişilerin katılması çok önemli.
02:52Zeki Bey çok güzel iki kişi üzerine değindi.
02:55Özellikle Kuczner ve...
02:58Wittkov.
02:59Diğer adayı Wittkov özür dilerim.
03:01Evet Wittkov çok hem gergin hem sert hem de tansiyonunu değiştiren şahsiyetler biraz daha bensin hem diplomatik devlet teamülleri hem
03:11de devlet başkanı yardımcısı sıfatıyla katılıyor olmasının büyük bir etkisi olacağı kanaatindeyim.
03:17Yani müzakereler daha rasyonel daha real bir zeminde yürüyeceği kanaatindeyim.
03:22Aksi takdirde tekrar böyle özellikle Pitexed'in mesela olması belki o tansiyonu daha yükseltmesine neden olacaktı.
03:30Haliyle hem müzakerecilerin seçilmesi hem de müzakere yerinin Pakistan olması birçok anlamda bu yarınki görüşmelerden her iki tarafın da kazanımlı
03:41çıkacağı kanaatindeyim.
03:43Özellikle şunu da belirtmek gerekiyor. Müzakereci ülkenin ne kadar etkili olduğunu da gördük.
03:48Çünkü AB'de özellikle İran ve ilk savaşın başlamadığı dönemde hatırlarsanız bir İstanbul ya da Uman üzerinde mutabık kalamamışlardı ve nihayetinde
03:58İran özellikle Uman'da olmasını talep etmişti.
04:00Eğer burada daha yapıcı ve daha her iki ülke üzerinde belirleyici kanaatler kullanabilen bir aktör olması durumunda belki savaş şu
04:08andaki hale gelmeyecekti.
04:09Pakistan'da yine böyle bir müzakereye ev sahipliğini yapmasının da önemli ve hatlı sayıdır bir etkisi olacağı kanaatindeyim.
04:17Eğer baştan bu tercih doğru yapılmış olsaydı belki bu kadar savaşa belki bu kadar 40 günlük bir hem dünyayı kaosa
04:25sokmalarına hem de bölgeyi bir kaosa sokmalarına neden olmayacaktı.
04:29Umarım yani ki görüşmeler dediğimiz gibi yani beklediğimiz düzlemde olur ancak kırılma noktalarının nükleer çalışmalardan ziyade biraz daha böyle hürmüz
04:39üzerinden ekonomik değerleri ve ekonomik krizleri sönümlendirecek.
04:43Çünkü dünyada şu anda bir petrol arzıyla ilgili bir kriz yaşanmakta ve o stoklar tükendikçe de gittikçe büyüyecek olan bir
04:50kriz yaşayacağız.
04:51Muhtemelen öyle görünüyor.
04:53Haliyle bu petro kimya ürünlerini düşündüğümüzde ve neredeyse birçok ürünün de petrol fiyatlarına bağlı olarak ekonomik anlamda değer kazanıp kaybetmesi
05:02bu anlamda tüm sektörleri de etkileyeceği nedenini de göz önünde bulundurduğumuzda
05:07Muhtemelen İran biraz daha bu konudaki sert tavrını yumuşatmak suretiyle ABD'de diğer konularla ilgili o taahhütlerinde ılımlı bir tavır sergilemesi
05:18durumunda eminim ki masada 10-11-10 madde üzerinden olmazsa da belki 6-7 iyimsel bir şekilde 7-8 madde
05:27üzerinde uzlaşmak suretiyle savaşın tansiyonunu da böylelikle düşürecekleri kanaatindeyim.
05:32Orta Doğu kaynayan bir bölge yani güç mücadelesi için kıymetli bir bölge aslında.
05:37Bundan dolayı savaşlar burada çok kolay bitmez.
05:40Ancak Zeki Bey'den az önce ifade etti biz tarihte birçok savaşın 10 yıllarca sürdüğünü hatırlıyoruz.
05:47Irak-İran savaşı mesela en son yakın tarihte hatırladığımız haliyle bu bölgede de o güç mücadelesi gerek dönem dönem dondurulmuş
05:54bir sorun halinde tekrar gündeme getirilmek üzere
05:57askıya alınsa da uzun soluklu bir kıvılcımın ne yazık ki ateşi verilmiş olmuştu bu tarihi itibariyle bu savaş itibariyle 40
06:06günlük serüvende.
06:07Ama dönem dönem sönümlenir, dönem dönem tekrar canlanır şeklinde devam edeceği kanaatindeyim.
06:14Ama ilk bu 40 günlük serüven gibi bir yüksek tansiyonda seyretmeyeceği kanaatindeyim diyebilirim ben de.
Yorumlar