- 7 saat önce
📍 Rusya için demokrasi ne anlama geliyor?
📌 Gorbaçov ve Yeltsin dönemleri
📌 Şlıkov yorumladı: İran savaşı ve Türkiye'nin yaklaşımı
📌 Şostakoviç: Deha ve "halk düşmanı"
🎙️ Hakan Aksay yorumladı.
📌 Gorbaçov ve Yeltsin dönemleri
📌 Şlıkov yorumladı: İran savaşı ve Türkiye'nin yaklaşımı
📌 Şostakoviç: Deha ve "halk düşmanı"
🎙️ Hakan Aksay yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Bir Rus Türkoloğun Türkiye'nin İran Savaşı ile ilgili tutumuyla bağlı bir analizi o da önemli ve Dimitri Şostakovich önemli
00:41bir besteci ve onunla ilgili sağcı ya da solcu olmaya bağlı olarak farklı yorumlar yapanlar var.
00:46Objektif olmaya çalışarak onu da vereceğiz hassas ve birilerini belki birazcık rahatsız edecek şeyler olabilir.
00:54Birilerinden fazlasını başlayalım demokrasi yani şimdi demokrasi hep tartışmalı bir konu mükemmel bir yönetim sistemi değil ama insan hakları için
01:06özgürlükler için benimsenmiş bir şey bir amaç gibi bir şey.
01:10Hani Winston Churchill'in sözü vardı ya tam olarak hatırlamıyorum ama anlam itibariyle şöyle demokrasi iyi bir yönetim tarzı değildir
01:19ama diğer hepsi ondan daha beterdir anlamına geliyor.
01:22Yani demokrasi uygulanırsa seçimler vesaire işte başa gelme hesap verme ilkeleri falan o da saptırılabilir.
01:30Seçimlerle başa gelen çoğunluğu aldım deyip istediğini yapabilir.
01:35Bakınız dünya bakınız pek çok ülke günümüz Türkiye'sinde.
01:40Seçmen seçmen kalitesi diye bir şeyi seçemiyorsun belirleyemiyorsun eğitim ve bilgi eksikliğinden dolayı popülizmin etkisiyle seçmen hazırlıklı olmayan ya da
01:50uyanık olan kurnaz olan birilerini başa getirebilir.
01:53Bu da şeyin demokrasinin bir sonucu olabilir ve daha sonra işte popülizmde işte medya kontrolü hukuk sisteminin kontrolü başka yerlere
02:01gidebilir.
02:02Demokrasi uygulanması demokrasiden uzaklaşmanın yolunu da açabilir.
02:07Böyle ama sonuçta seçim ilkesi var.
02:11Yani monarşi değil işte diktatörlük değil görünüşte en azından halk belirliyor.
02:17Hesap verme ilkesi var demokraside ve temel hak ve özgürlükler için bir bir yöntem bir idari bir sistem insan odaklı
02:25bir şeyi var.
02:27Yaklaşım var en azından ilki olarak ama nerelere gidiyor falan.
02:30Şimdi bu genel şeyler söyledim.
02:32Rusya açısından demokrasi, batı açısından demokrasi, Türkiye açısından demokrasi bunlar hep tartışmalı konular.
02:40Tabii Türkiye'de de demokrasinin çok sıkıntıları var.
02:42Bir seçim geleneğimiz var mesela.
02:44En çok belki de bizi demokrasiye bağlayan o öbür türlü bir sürü başka şeyler uygulamalar var ama seçimden vazgeçmiyoruz gibi.
02:52Rusya'da durum daha farklı ve tarih içinde demokrasi böyle bir zaaf, bir kaos, karışıklık.
03:00Devletin güçlü olmaması gibi yorumlara da Rusya'da çok sık uzanmış.
03:05Şimdi Rusya tarihine bir bakalım.
03:08Rusya tarihi yani değişik araştırmacılar, uzmanlar değişik tarihler veriyorlar ama bin yıllık bir geçmişi var.
03:15Daha fazla hatta bir geçmişi var.
03:17Çarlar, çarlar, çarlar.
03:19Şimdi demokrasi, eskiden demokrasi mi vardı kardeşim diyebilirsiniz.
03:23Eskiden demokrasi yoktu.
03:24Bugün ne kadar olduğu tartışmalı ama eskiden hiç yoktu.
03:27Şimdi o bin küsur yıllık tarihin içinde ne bileyim kendisini o eski yapıyla bu kinyazlık değil de kinezlik de diyoruz
03:36Türkçe.
03:37Rusçası kinyazlık yani Rusça'ya en yakın şeyi diyelim.
03:42Oradan onu vazgeçirip de böyle tamam artık ben çarım burası da çarlık kardeşim diyen bir arkadaş var.
03:49Pek de arkadaş olunacak birisi değil.
03:51Korkunç İvan.
03:52Yani adamın adı her şeyi ortaya koyuyor.
03:55Korkunç.
03:56Herkesi kesiyor, biçiyor, doğruyor.
03:58İlk çar kabul ediliyor pek çok uzman tarafından.
04:01Oradan başlayarak bir sürü çar, bir sürü lider bazıları kendilerine imparator dedirtiyorlar.
04:08Mesela bunlar arasında bazı Türklerin deli Petro dedikleri büyük Peter, büyük Piyotur aslında deli deyince biraz şey gibi oluyor.
04:19Çılgın hani bizde çılgın proje falan vardı ya pek çok riskli reform yapıyor falan ama o da yani bir şey
04:27gibi korkunç İvan gibi olmasa da
04:28o da reformları yaparak hep devlet güçlü olsun ben güçlü olayım falan herkes o yoldan gidiyor.
04:34Eskiden demokrasi yoktu, hiç yoktu.
04:36Şimdi bazı araştırmacılar baktım bazı makalere baktım bazı batılı uzmanların falan.
04:43Rusya tarihinde diyorlar demokrasiye geçmek için iki önemli fırsat vardı ve ikisini de harcadı Ruslar.
04:49Neymiş efendim bu fırsatlar?
04:52Bir Bolşevik devrimi yani 1917 orada Çarlık devriliyor yerine yeni bir düzen sosyalizm falan bir şeyler deniyor orada.
05:01Bolşevikler deniyor vesaire Lenin başta halk iktidarı, halk için iktidar falan deniyor.
05:07Orada bile bir demokrasiye geçiş olabilir mi?
05:09Orada başka bir şey var.
05:10Marksizm Lenin'in de proleterya diktatörlüğü var ama uygulamada bakıyorsun hop oradan bir şey parti eliti yine bir yönetici onun
05:20diktatörce uygulamaları başka bir yere doğru gidiyor.
05:23Her ne kadar çok iyi ilkeler olsa da teorisi çok iyi olsa da iş kan dökmeye kadar gidebiliyor.
05:30Hepsinin açıklaması var.
05:32Halk için diyor kendini savunuyor.
05:33Savaş diyor işte bize saldırıyorlar diyor ki ve doğru da gerçekten çok saldırdılar Rusya'ya.
05:39Sovyet Rusya'ya da dahil ve Sovyetler Birliği'ne ama içerideki yapı biraz farklı.
05:45Orada diyorlar ilk kez Rusya ıskaladı demokrasiye geçme şeyini.
05:49İkinci kez de hemen söyleyeyim şimdiden Sovyetlerin yıkılması yani 91 orada tekrar bir şans doğmuştu diyorlar.
05:57Oraya gelelim sadece belirtmek istedim.
05:59Şimdi Lenin kısa bir süre başta Lenin'den sonra başa gelen Stalin o aman Allah'ım yani demokrasi konusunda o en
06:08uzak liderlerden biri hatta Sovyet ve Rus tarihinde yani Sovyet tarihinde diyelim yakın döneme alalım en uzak olanı o.
06:16Yani bir de şu vardır biliyor musunuz yani yakın tarih bugünkü şeyleri de ilgili liderlerle de ilgili böyle bir hani
06:24Allah'ın bir lütfu gibi birileri bir lider ildirilmiş çocukluğundan biri belliymişti oraya geleceği hazırlanmış gizlice bilmem parti onu çıkar.
06:32Hayır bazı liderler son derece tesadüfi bir şekilde başa geliyor bazı usta yönleri çok çok zaafları olsa da eğitim bilgi
06:41eksikliği vesaire bazı tesadüfler ve onların bazı tezgah yöntemleri de onları başa getirebiliyor.
06:49Çapsız liderler başa gelebiliyor.
06:53Demokrasiden çok fazla uzaklaşıldığı bir dönem Stalin dönemi ve milyonlarca insan katlediliyor savaş var savaşta evet 27 milyon Sovyet insan
07:04Nazi Almanyası saldırıyor falan ama orada iç terörde savaştan daha önce başlayan Stalin kendisine karşı Troçki'dir şudur budur onları bir
07:13kere eziyor öldürüyor dışlıyor vesaire ondan sonra da işte 37 terörü vesaire bütün bunlarda daha savaş yok.
07:20Bak İkinci Dünya Savaşı başlamadı iyice uzaklaşıyor.
07:24Şimdi ondan sonraki şeyleri tek tek geçmeyeyim ama uzunca bir süre 18 yıllık bir Brejnev dönemi var.
07:30Brejnev dönemine bazıları kısmi demokrasi falan diyor demokrasi değil ama adamın yapısı böyle şey.
07:35Yemeği içmeyi eğlenmeyi seven bir amca yani şimdi o dönemde yine bir takım baskıcı uygulamalar var dışa müdahaleler var Afganistan
07:46Savaşı da o dönemde başladı ama
07:47öyle çok fazla soruşturma baskı vesaire olmadığı için bunu durgunluk dönemi de diyorlar.
07:52Böyle şey yapanlar var hissedenler kabul edenler var ama bunlara da pek katılmıyorum.
07:57Ama kanlı bir diktatör olarak falan da kesinlikle görünmüyor Brejnev.
08:01Şimdi Sovyet dönemi seçimleri çok öngörülebilir seçimler numaracıktan seçimler aslında bunu diyen kişi beğenirsiniz beğenmezsiniz Sovyetler Birliği'nde de yaşamış.
08:12Sade yeni Rusya'da değil Sovyetler Birliği'de de yaşamış ve orada seçimler nasıl %99,9 oyla falanca kazanmış.
08:20E birader yani şeyin nerede alternatifin nerede kim gidiyor bazı şeylerde ülkelerde doğa Almanya'da daha sonradan benim biraz yaşadığım hiç
08:31olmazsa göstermelik bir takım partiler vardır.
08:33Rusya'da Sovyetler Birliği'nde tek parti Komünist Partisi bütün oylar ona gidiyor.
08:36Gitmezse de soruyorlar kime oy verdin vermedin mi seçime gitmedin mi gel bakalım seni parti ya da sendika ya da
08:45bilmem nerede senin durumunu bir görüşelim bakalım.
08:47Böyle şimdi Sovyet dönemi seçimleri ve Sovyetler Birliği'nin girişi derken orada büyük bir parantez açmak lazım.
08:56Kısa konuşacağım ama parantez büyük.
08:58Gorbacov.
08:59Şimdi bu Gorbacov pek çoklarınıza göre haklı da olabilirsiniz.
09:03Beceriksiz işte kadrosu yok ne yapacağını bilemiyor çuvallıyor topallıyor düşüyor kalkıyor.
09:09Ama demokrasi konusunda bir şeyler var bu adamda.
09:12Açıklık diyor şeffaflık, ulasnız.
09:15Bir de yeniden yapılandırma diyor perestroika falan.
09:18Bununla birlikte toplumu ben bir mobilize edeyim diyor.
09:21Sovyet sistemi çürüyor insanları da çürütüyor hadi ayağa kalkalım falan ama orada yöntem bilmiyor falan.
09:26Bindiği dalı da kesiyor maalesef Bindiği dalı da yine Komünist Partisi ama böyle çarp böyle oturmuş.
09:32Dolayısıyla pek de istediklerini yapamıyor ama halk hareketleniyor dış politikada hareketleniyor.
09:39Dış politikada zaten ciddi başarılar var dünya barışının en azından birkaç on yıllık nükleer tehlike vesaire olmadan gelmesini ki bugün
09:47ondan çok uzaklaştık sağ olsun bugünkü liderler sayesinde.
09:52Ama öyle bir dönem ve içeride demokrasi yolunda çok partili sistem yolunda halkın biraz hareketlenmesi, eleştiri getirmesi, bir şeyler yapması
10:04açısından ciddi başarılar kazanılıyor gibi ama altı bir sisteme dayanmıyor.
10:10Plan yok ve oradan Sovyetler Birliği'nin yıkılmasına uzanan bir süreç bu aslında.
10:15Sovyetler Birliği'ni Gorbacov yıktı diyemem ama Gorbacov'un bu plansız ve beceriksiz gidişinin de etkisi oldu tabii ki.
10:23Yeltsin de orada son noktayı koyanlardan biri.
10:26Yeltsin gerçekten Sovyetlerin bitişini bir iktidar hırsıyla sağlayan belki yanına Ukrayna ve Belarus liderlerini de alarak.
10:3591'in hikayeleri defalarca bunları konuştuk geçmiş programlara bakabilirsiniz.
10:39Ama bununla birlikte bu kadar hırsına rağmen Yeltsin demokrasi konusunda bazı konularda ödün vermiyor.
10:47Hatta beni o dönemden şaşırtan birisiydi.
10:49Yeltsin işte çok iktidar bağımlısı bir tip.
10:52Her şeyi iktidarı için yapıyor.
10:54Çok zaafları var içkidir şudur budur.
10:57Yani pek göze hoş görünen bir şey değil ama ne bileyim seçim ilkesini getiriyor.
11:02Basın özgürlüğüne dokunmuyor.
11:03Yani çok sert görünen birisi kesin bu gazeteyi yasaklar, gazeteciyi asar keser diyorsun onlara dokunmuyor.
11:10Böyle de enteresan bir dönemdi.
11:12Benim pek fazla sevmediğim açıkçası Yeltsin dönemi bunların da hakkını vermek gerekiyor.
11:18Ama Yeltsin döneminde demokrasi çok büyük iki darbe yedi.
11:2393'te bu beyaz ev o zaman beyaz ev deniyordu.
11:27Parlamento binası sonradan hükümet binası oldu.
11:29Orada parlamentoyla arasında çıkan şeyden dolayı gerilimden dolayı bombaladı.
11:37Parlamentoya böyle bombalar atılıyor.
11:39Tanklar biz yandan seyrediyoruz film seyreder gibi korkunç bir şey.
11:43Ve parlamentoyu bombalıyor.
11:45Böyle bir yelsin.
11:46Demokrasiden artık bahsetmek kolay mı?
11:48Böyle bir ortamda.
11:50Ve iki numaralı hatası.
11:52Belki de Rusya'da, Rusya kendi dışında çok savaştı ama kendi içinde yakın dönemde
11:571. Çeçen Savaşı, ikincisinde Putin başlattı ama 1. Çeçen Savaşı pek çoklarının aslan demokrat dedikleri Yeltsin ile başladı.
12:0696 işte o şeyler, barış çabaları oldu olmadı falan ama kendi içinde bir savaş başlatarak demokrasi memokrasi ondan sonra gerçekten
12:16biraz zor görünüşte onu sürdürdü.
12:19Seçim ülkesini vesaire.
12:21Daha sonra Putin'i başa getirdi.
12:23Putin de ilk aylardan itibaren başlayarak demokrasiyi bir sıkıntılı bir devleti zayıflatan bir şey olarak gördü.
12:30İlk hamlelerinden biri NTV vesaire.
12:33O zaman NTV, NTV deniyor Rusya.
12:35O ve başka şeylerin oligarklar, medyaya egemen olma, Kremlin'in tek elini kurma ve devleti o şekilde güçlendirme olarak gördü.
12:42Rusya'nın güçlendirmesini ve dışarıdan şöyle bir bakınca evet Yeltsin dönemi dağınıklık toparlanmış gibi göründü.
12:50Giderek bu başka yerlere açıldı ve geçmiş dönemlerde bölge yöneticileri seçimle gelirdi falan.
12:56Onlar atamayla gelmeye başladı.
12:58Her şey Kremlin'den idare edilmeye başlandı.
13:02Demokrasi yine kullanılıyordu ama demokrasiyle ilgili de şeyler buldular böyle.
13:06Yönetilebilir demokrasi dediler.
13:08Egemen demokrasi dediler.
13:09Hiç bunlara girmeyeceğim. Bunlar demokrasiyi böyle Kremlin'in güçlü kollarının arasına alması anlamına geliyor.
13:16Ama teorisyenler yazdı çizdi.
13:18Bir ara Medvedev başa geldi.
13:21Daha şey bir dönemde o Putin'in iki dönem var.
13:25Ya artık olamam anayasayı dinlemek lazım dediği dönemde.
13:28O da böyle çok özgürlük vesaire lafı etti.
13:30Acaba dedik Rusya farklı bir yere mi gidiyor? Fazla da sürmedi o.
13:33Sonra zaten hem Medvedev pek başarılı olmadı hem de ondan sonra Putin tekrar başa geldi.
13:39Bir süre sonra da 2020'de artık o iki dönem seçilme vesaire onları da artık Rusya'ya yönetimi takmamaya başladı.
13:46İşte bir şeyler getirdiler falan.
13:48Geçmiş dönemleri sıfırlıyoruz dediler.
13:50Sıfırlama yani yaşanan bir şey sıfır kabul ediyoruz.
13:53Olmamış kabul ediyoruz.
13:54Ben görmedim sen de görmemiş kabul ediyoruz.
13:56Tekrar Putin'in önünde yeni dönemler geldi.
13:59Ve ondan sonra artık anayasa vesaire o tür şeyler de pek duymadık.
14:03Ve demokrasiden demokrasi yerine başka önceliklerin çok daha net altının çizildiği şeyler.
14:09Ben Putin'den birkaç defa siz de duymuşsunuzdur.
14:13Şu tür açıklamalar duydum.
14:15Türkiye ile de ilgili olduğu için bunları da burada verdik.
14:18Yani Batı'yla diyor daha savaşın çıkmadığı dönemde.
14:20Batı'yla bir takım konularda işbirliği yapıyoruz.
14:22AB ile falan özellikle.
14:23Avrupalılar tamam iyi güzel bizim partnerlerimiz Almanya'dır, İtalya'dır.
14:27Gaz veriyoruz, şunu yapıyoruz, bunu yapıyoruz ama bir konu olduğu zaman diyor demokrasi var diyor.
14:31Orada tartışma, burada tartışma, iş uzuyor.
14:34Bir komisyon reddediyor.
14:35Haklı da Putin.
14:36Haklı da.
14:37Ama diyor biz diyor kararı alıyoruz.
14:39Tabii ki yani kararı kendisi alıyor ve uygulanıyor.
14:41Hadi bakayım.
14:42Sıkıysa karşı çık.
14:43Ve dedi o açıklamalarından birinde.
14:46Bu açıdan Erdoğan'la çalışmak da çok keyifli.
14:49Çünkü Erdoğan da istediğini yapıyor.
14:51Uzatmıyor.
14:52İşler hızlı gidiyor.
14:53Buyurun size demokrasi konusuyla isterseniz yakın, isterseniz uzak ilişkisi olan bir yaklaşım.
15:00Bizde de, Türkiye'de de, Erdoğan yönetiminde de böyle uzun prosedürler şudur budur yok.
15:05Birisi deyince bir şey çıkıyor ve işler hızlı gidiyor.
15:08Öncelik bu.
15:10Evet şimdi sonuçta Rusya'daki seçimler farklı bir seçimler.
15:16Öngörülebilir seçimler.
15:17Daha seçim ilan edildiğinde kimin kazanacağını biliyorsun.
15:22Başkanlıksa Putin'in kazanacağını biliyorsun.
15:24En fazla tot oynayabilirsin.
15:26%70'le mi 80'le mi kazanacak falan.
15:29Duma seçimleri ise şey, Putin'in desteklediği iktidar partisi Birleşik Rusya.
15:34Benim geçmişten çok iyi hatırladığım Sovyet döneminde Komünist Partisi'nin egemenliği vardı ya.
15:38Aynı işlevi neredeyse aynı işlevi.
15:41Şu anda Birleşik Rusya dilleri bile artık konuşmaları bile aynı.
15:45Ve orada Türkiye ile de ilgili defalarca yazdık çizdik bu konuyu hatırlayacaksınız.
15:50Dikkatli seyirciler hatırlarlar.
15:51Sistem içi muhalefet yarattılar.
15:54Yani Duma'da birkaç parti var.
15:56Muhalefet alın size muhalefet.
15:58Ama son sözü iç ve dış politikada kritik konularda Putin ne diyorsa o oluyor.
16:02Ama ötekiler komünistler var mesela.
16:05Hayır yapamazsınız edemezsiniz enflasyon şudur budur.
16:09İşte önemli bir şey var kararname Putin böyle istiyor ne diyorsun.
16:13E tamam kabul ederim.
16:14E uluslararası şeyler kabul edelim.
16:16Ukrayna Savaşı kabul edelim.
16:18Böyle bir yönetilebilir bir sistem içi muhalefet.
16:21Türkiye'ye de bu sistem mi geliyor mu acaba diye bunları yazdık çizdik.
16:26E gerçek muhalefet vardı gerçek muhalefet yok.
16:28Muhaleflerin bir kısmı içeride hapiste bir kısmı dışarıda yurt dışında.
16:32Yani şimdi yurt dışında olan muhalefeler de doğrusu doğru dürüst bir muhalefet yok.
16:37Kendi aralarında kapışan bir grup var.
16:39Yani küçümsemek için söylüyor falan demeyin ama gerçekten ben bunları da izliyorum.
16:43Çok öyle ciddi bir hareket falan yok.
16:45İşte 10 yıl içeride kalıp çıkan Hodor Kovski'yi bilmem Navalny'nin grubu falan.
16:49Bu arada Navalny.
16:50Navalny o kadar güçlü müydü?
16:52Yani yüzde kaç oy alabilirdi bugün yaşasaydı?
16:55Ya da ne bileyim Hodor Kovski'de şudur budur bunlar kaç alabilirdi falan?
16:59Navalny öldükten sonra ya da öldürüldükten sonra daha bir efsaneye dönüştü gücü arttı falan.
17:03Yani bunlarda tahammül pek fazla yok.
17:05Zehirlenme olayları da şudur budur bunları bıraksan güçleri sınırlı kalacak.
17:09Ama işte bu yapılarda böyle bir şey var.
17:12Yani bana laf etmeyeceksin kardeşim.
17:13Bana muhalefet de etmeyeceksin vesaire.
17:15Ve bu belli süreçlerle birlikte hızlanan bir şey.
17:19Yani Rusya'nın gidişi, tarihi vesaire bunları getiriyor.
17:22Yani bugün mesela geçen son programlarda konuştuğumuz internet yasakları bilmem yurttaşlık haklarına yönelik şu sınırlama sınırlama durmadan yasak getiriyor.
17:31Mesela bu büyükbaş hayvanlar inek katliamı falan bahsetmiştik ilk programda.
17:36Ya adam gidiyor burada bir salgın var falan diyor şeyleri inekleri öldürüyor.
17:40Hem de şey binlerce belki on binlerce.
17:43Ve ineklerin sahibine açıklama yapmıyor.
17:46Açıklama yapmıyor.
17:47Tazminat biraz bir şey vereceğiz falan diyor.
17:49Şimdi burada nasıl bir şey görüyoruz?
17:51Rusya'yı anlamanız için şunu söylemek istiyorum.
17:53Orada o işi yapan devlet görevlileri açısından karşısına çıkan, itiraz etmek isteyen, ağlayan her neyse insan değil, birey değil, vatandaş,
18:05yurttaş.
18:06Yurttaş da olunca onun gerisinde kafada şöyle bir şey var.
18:09E devlet.
18:10Yani devlet ve yurttaş.
18:12E devlet her zaman daha yukarıdır.
18:14Yani yurttaşın buna uyması gerekir.
18:16E benim sana öyle çok fazla bir şey açıklamam da gerekmiyor.
18:19Sen öyle insansın, bireysin, senin hakların falan.
18:22Devlet, devlet güçlü olmalı.
18:23Dolayısıyla Rusya'da devletin güçlü olması önemli, güçlü lider olması önemli demokrasi konusundaki şeyleri söylüyorum.
18:30Farkları söylüyorum.
18:32Huzur önemli.
18:33Kamu düzeni önemli.
18:35Yani anketlerde gösteriyorlar.
18:37Demokrasi mi bilmem huzur mu, demokrasi mi güçlü lider falan dediğin zaman hep tercihler ikiciden yana oluyor.
18:42Bunu Rusları suçlamak için falan da söylemiyorum.
18:46Tarihten beri böyle gelmiş ve böyle gidiyor.
18:48İşte bir iki deneme var.
18:50Biraz işte eğri aksak, Gorbaçov gelsin falan filan.
18:53İleride olur mu böyle bir şey?
18:55Bilemiyoruz.
18:56Yani Rusya çok güçlü, çok zengin bir ülke.
18:59Sadece doğal kaynaklarından bahsetmiyorum.
19:02Edebiyatı, kültürü, sanatı, insanı, eğitilmiş insanı çok özel bir ülke.
19:07Saygıyı hak eden bir ülke ve halk.
19:09Ama düzen böyle gelmiş.
19:11Elbette bu halkın da daha iyi yaşamaya, ekonomik olarak da daha iyi yaşamaya, insan hakları vesaire açısından da çok fazla
19:18şeye ihtiyacı var.
19:19Daha fazla, daha iyi yaşaması yolunda umarım şeyler olur, değişiklikler olur.
19:24Daha da iyi yaşarlar.
19:25Yani burada mesele şey de değil.
19:27Batı şöyle yapıyor, Batı kışkırtıyor bilmem.
19:29Batı yapar, Batı kışkırtır.
19:31Batının işi provokasyon yapmak.
19:32Ukrayna Savaşı'nda başka konularda olduğu gibi.
19:35Yani bunların hepsi Batı yandaşlığı, Batı karşılığı olarak da bakmayın.
19:39Rusya kendi içinde, tıpkı Türkiye gibi.
19:42Bazı arkadaşlar şey diyor, Türkiye'de işte şu baskıya, şuna buna karşıyayım, yasaklara karşıyayım.
19:47Rusya, Rusya ne yapsın yani Rusya?
19:49Öyle değil işte.
19:50Bir insan hayatı var 70-80 yıl süren.
19:53Onun da ekonomik olarak da, haklar, özgürlükler olarak da iyi yaşaması lazım.
19:57İnsanların elinde bir ömürcük bir şey var.
20:00Hak var.
20:01Yani bunu iyi geçirmesi gerekiyor.
20:04Mesele bu.
20:05Umarım Rusya'da daha rahat bir şeye geçer.
20:09Geçer mi?
20:10Geçmez mi?
20:11Herkes istediğini düşünebilir.
20:13Putin dönemi böyle devam edecektir.
20:15Rusya güçlü ve güçsüz taraflarıyla böyle devam edecektir diye düşünüyorum.
20:18Ha Türkiye geçer mi?
20:20Demokrasiye geçer mi?
20:21Tamam seçim şeyi falan var dedik biz de geleneklere.
20:24Türkiye demokrasisi açısından.
20:26Rusya, Türkiye, başka yerler.
20:28Aklıma gelen ilk örneği söyleyeyim size ve konuyu hemen kapatayım.
20:32Kore.
20:35Kore'de ikiye bölündü Kore.
20:37Aynı Kore içinde biri içine kapandı.
20:40İdeolojik falan şeyleri bırakın.
20:42Komünizm falan filan değil o.
20:43İçine kapandı bir diktatörlük.
20:45Kim diktatörlüğü?
20:47Öbür Kore'de çok kısa bir süre içinde öyle gelenekler melekler olmamasına rağmen demokratik bir şeye gitti.
20:54Eleştirilecek çok yeni olabilir.
20:56Kuşkusuz haklı da olursunuz.
20:58Ekonomi önemli.
20:59Burada ekonominin rekabetçi olması da önemli.
21:02Ben Sovyetler Birliği'nde yaşadım biliyorum.
21:03Batı'ya hayranlık.
21:04Batı daha iyi kod yapıyormuş.
21:06Batı daha iyi bilmem teyip yapıyormuş.
21:07Bu mudur mesele?
21:08Biraz da bu.
21:09Maalesef.
21:10Hayranlık.
21:10Onun için Sovyetler çok kısa sürede yıkılıverdi.
21:15İşte tarihten gelen şeyler, doğal kaynaklar, yolsuzluğun çok yaygın olması vs.
21:19Kişi kültürü, lider, güçlü lider, çar olsun, işte genel sekreter olsun, devlet başkanı olsun.
21:26Bu bir yerlere doğru gidiyor.
21:29Demokrasi kendisi için gerekiyor bu ülkenin.
21:31Türkiye için de öyle diyorum.
21:32Özgürlükler kendimiz için geçiyor.
21:34Yani Rusya öyleymiş, ABD böyleymiş, Çin böyleymiş.
21:38Ötekilerini boş verelim.
21:39Şu hayatımızı iyi yaşamaya çalışalım.
21:41Onun için Churchill'in sözünü bir kere daha hatırlatıyorum.
21:44Demokrasi ahım şahım bir şey değil.
21:46Ama başka bir şey var mı elimizde özgürlüklerimi savunacağımız, insan haklarını savunacağımız?
21:51Mesele bundan ibaret ve mesele diktatörlük değil.
21:55Demokrasi diyelim ve bu uzun, bu hassas konuyu burada kapatalım.
21:59Çok tartışılacak şey var biliyorum.
22:00Hissediyorum, sesiniz de buraya geliyor.
22:03Böyle.
22:03Evet, basına geçelim şimdi.
22:11Değişik ve farklı görüşlerin de ortaya çıktığı profil dergisi var Rusya'da.
22:17Profil dergisinde benim de yakından tanıdığım dostum bir Türkolog.
22:22Herhalde Rusya'nın içindeki en etkili, en önemli Türkologlardan biri.
22:28Türkiye'yi çok iyi izliyor.
22:29Bazı konularda ondan ben de öğreniyorum Türkiye'yi.
22:32Genç bir Türkolog Pavel Şlikov yazıyor.
22:35İran Savaşı ve Türkiye'nin yaklaşımı, Türkiye'nin bakış açısı diyor.
22:39Orada güzel bir şey yapıyor.
22:41Uzun yazmış, güzel bazı şeylere değinmiş.
22:44Çok kısa vermeye çalışayım.
22:47Bir kere Türkiye bir anlamda biraz hazırlıksız yakalandı diyor.
22:50Biraz arada kaldı.
22:51Seçtiği yolda da biz diyor aktif tarafsızlık diyebiliriz diyor.
22:55Güzel bir kavram.
22:56Statüyü korumaya çalıştı.
22:57Çünkü İran komşusu, bela üzerine bulaşabilir.
23:00Tehditler var tabii diyor işte şeyler füzeler geldi vesaire.
23:04İncelik üssü var diyor.
23:05Ama orada da iyi bir Türkolog olarak şunu şey yapıyor.
23:07Yani bu Arap ülkelerindeki gibi Amerikan üssü değil.
23:10Amerikalıların kullandığı ama Türkiye'ye ait olan, izne tabi olan üsler diyor.
23:14Beşinci maddenin işletilmesinin NATO beşinci maddesi Türkiye istemedi diyor.
23:19Olay büyümesini istedi.
23:20Onun için işte tesadüfi, füzeler tesadüfen düştü ya da İran içi dağınıklar güç dengesinin şey olması yani merkez yönetiminin zayıflaması
23:29vesaire gibi şeylerle açıklama eğilimine girdi.
23:32Ekonomisi de kötü diyor.
23:33Türkiye'nin zaafları da var.
23:35Enerjiden şimdiki durumdan zarar da ediyor.
23:38Ve çekiniyor da Bakü-Tüflis-Ceyhan hattı zarar görebilir diyor.
23:42İşte Kürt konusu da çok hassas.
23:44O da var diyor ve siyasi olarak da hassas.
23:47Muhalefet güçlü Erdoğan bazı dengeleri korumaya çalışıyor.
23:51Ve dış politikasında ve bu savaş sırasında ABD ile İsrail'i ayıran, birlikte giden ABD ile İsrail'i ayıran bir
23:57çizgi izledi diyor.
23:59İsrail'e karşı konuşuyor Türkiye yönetimi ama ABD pek laf etmiyor böyle bir yoldan.
24:04Gitti ve isteği de herhalde İran, evet güçsüzleşsin.
24:09Tam değişmesin, yönetim değişmesin ama güçsüzleşsin.
24:12Böylece Türkiye'nin Orta Doğu'daki Suriye başta olmak üzere konumu da şey yapsın diyor, güçlensin diyor.
24:18Ankara sonuç olarak çok da fazla etkili olamaz ama böyle durumu idare edecek ve böyle masadaki yerini koruyacak en azından
24:25amacı bu diyor.
24:26Çok kısaltarak verdim Rusça bilenler okusun profil dergisinde.
24:32Şimdi son maddemize gelelim ve o da tartışmalı konularla dolu.
24:35Dimitri Şostakovic.
24:43Dimitri Şostakovic derken kendimi zorluyorum çünkü çok uzun süre orada yaşadım ve orası açısından hep Şostakovic'tir.
24:51O vurgu olmayan oğular ağ gibi okunur.
24:56Şimdi Şostakovic bir deha ve aynı zamanda halk düşmanı olmuş bir dönem.
25:03Komünist Partisi devam ediyoruz derinci konuyu.
25:05Komünist Partisi özellikle Stalin döneminde.
25:07Kendisi aslında çok kararlı bir Hitler faşizm karşıtı.
25:14Aynı zamanda sesini çok fazla yükseltemese de şartlardan dolayı bir Stalin karşıtı.
25:19Baktım epey inceledim.
25:21Sol yayınları da dahil, batı yayınları da dahil.
25:23Sol yayınlarında onun işte Leningrad senfonisi falan filan faşizme karşı.
25:28Çok doğru.
25:29E Stalin'e karşı çıkması var mı?
25:31Yok.
25:31Stalin yoldaş.
25:33Olmuyor böyle.
25:34Tarihin bir tarafını tuttuğun zaman olmuyor.
25:36Elinde kalıyor.
25:37Sen de güçlenemiyorsun zaten.
25:39Gerçek neyse gerçeğin, Ruslar da öyle derler, gerçeğin gözüne bakmak gerekiyor.
25:43Biz de onu yapmaya çalışacağız.
25:45Şostakovic büyük besteci, piyanist, pedagog.
25:4868 yılı yaşıyor.
25:49Çok üretken.
25:5015 senfoni yapıyor.
25:51Başka pek çok eserleri var.
25:53Yani Rusya tarihinin en büyüklerinden biri.
25:56Çocukluğundan başlayalım yine.
25:5812 Eylül 1906 yeni takvime göre 25 Eylül yapıyor.
26:04Petersburg'da doğuyor.
26:05Dede tarafı, dede baba bunlarda hep böyle bir şey var.
26:08Bir Polonya geçmişi de var.
26:10Ama bunlar babası da dahil, dedesi de dahil bir devrimci bir şey var.
26:13İsyankar bir aile.
26:15Kendisi de zaten 1917'de, yani Bolşevik devrimi, Lenin'in önderliği.
26:21O zaman 11 yaşında ama öyle bir marş falan yazıyor.
26:23Özgürlük marşı bilmem ne falan.
26:25Daha o yaşlarda anne piyanist, annesinin öyle bir şeyi var.
26:28Okul, müzik tercihleri böyle şekilleniyor.
26:31Gençliğine gelelim.
26:32Gençliği çok zor şartlar altında geçiyor.
26:34İç savaş var.
26:35Devrimden sonra iç savaş işte kızıllar, beyazlar birbirine giriyor.
26:38Açlık var, gerginlikler var.
26:41İlk bestelerini yapıyor.
26:431922'de baba ölüyor.
26:45Kendisi hastalık geçiriyor.
26:47İşte eli sağ elinde bir sıkıntı çıkıyor ve o ileriki yıllarda da devam ediyor.
26:51Bir şey için, piyanist için mesela bunun ne kadar önemli olduğunu falan görünüyor.
26:55Hep bunlarla birlikte ama çok fazla üretiyor.
26:57Gençliğinden bahsederek tabii ki önemli bir takım şeyler, sanat ve kültür insanları, Alexander Glanuzunov başta olmak üzere buna yardım ediyorlar.
27:06En konservatuvarda yer veriyorlar falan, maddi olarak destekliyorlar.
27:10Birinci senfonisini 25'te yazıyor.
27:12Günce de yazıyor bu ara.
27:13Günce de işte hep bunları aktarıyor.
27:14Sağlık sorunlarından kimlerin kendisine yardım ettiğine kadar.
27:17Devam edelim.
27:19Müzik de ilerliyor.
27:20Çok ilerliyor ve dünyada da işte ABD'de, Almanya'da, İngiltere'de vesaire şeyler bestecilerle tanışıyor.
27:28Şimdi şu fotoğraf çok ilginç.
27:29Onu biraz aradım açıkçası.
27:32Rusya'nın o dönem en etkili şeylerinden, tiyatroculardan Meğer Holt var.
27:38Onu yanında sigara içiyor ve şey hemen yakın durmuş gözlükle olan Şostakovic'e.
27:44Ve ayakta duran, bir başka sigara içen şahıs, ayakta duran ünlü Vladimir Mayakovski, şair.
27:52O Nazım'ın hayran olduğu, daha Rusça bilmeden dizelerinin gidişini beğendiği, ben de böyle yazmalıyım dediği Mayakovski.
27:59Böyle bir şey.
28:00Ve giderek ünü artıyor.
28:02Dünyada ünü artıyor.
28:03Hatta Amerikan, İngiliz vesaire dergilerine de çıkıyor Şostakovic.
28:08Time dergisinde görüyorsunuz Şostakovic'i.
28:10Yani dünyadaki ünü, Sovyetler Birliği'ndeki ünü o kadar fazla ki iktidarın, özellikle Stalin döneminde hoşuna gitmeyen şeyler var ama
28:18fazla da dokunamıyorlar.
28:20Hani iktidarın asıp kestiği, iç düşmanlar yarattığı ve bazılarına halk düşmanı, bırak naroda, halk düşmanı ilan ettiği dönemde ona dokunamıyorlar.
28:30Evet şu şey batı basınından alınmıştır ama hep böyle Stalin onun tepesinde asılı kalıyor.
28:36Bakın öyle şey ki bu dediğim hiç böyle palavra falan değil kendi yazdıklarından var.
28:43Çantam hazır, her zaman tutuklanmaya hazırım, sürülmeye, hapse girmeye hazırım diye yatarken, yatağa girerken elbiseleriyle yatıyor bu adam.
28:54Dünyaca ünlü Şostakovic, Sovyet döneminde her an tutuklanabilirim diyor.
28:59Onu destekleyen Marshall Tokaçovski falan var mesela.
29:02Maddi manevi destekliyor, o alınıyor.
29:04Sonra idam ediliyor.
29:06Çeşitli iddialarla halk düşmanı, Stalin eleştirmiş, şudur budur falan.
29:09O da her an gidebilirim diyor.
29:11Dünyaca ünlü bir şey.
29:13Besteci bu.
29:14Ve arada Sovyetler Birliği ona ödüller veriyor.
29:17Arada da tepesine vuruyor.
29:19Bunu anlamak gerekiyor, tepesine vuruyor.
29:21Halk düşmanı şeyi var.
29:23Daha 36'da, 34-36'da Stalin bir ara hatta şeye geliyor falan, bakıyor, dinliyor falan.
29:29Stalin ne anlar müzikten?
29:30Şimdi yani neyse konuşturmayın beni.
29:33Sonra işte Pravda'da makaleler yazılıyor.
29:37Bu sizin yaptığınız şey diyor işte 4. senfoni.
29:40Bu ne diyor, halk anlamaz ki diyor.
29:42Burjuva etkisi var diyor.
29:43Burjuva formalizm, yozlaşma falan.
29:46Vay be.
29:46Ya neymiş bu Boşevikliler?
29:49Tam bir sanat eleştirmeni.
29:51Aslında yaptığı şey sanata siyaseti sokmak.
29:54Ne anlarsın sen senfoniyle adam, dünya çapında bir adam.
29:57Sen de bunu reddedemiyorsun.
29:59Bazen ödül veriyorsun.
30:00Bazen de Burjuva, bir dakika Burjuva, bu bize uymaz.
30:03Halk da anlamaz bunu falan.
30:05Böyle çok tartışmalı şeyler var ama
30:06savaş oluyor.
30:08Savaşta o benim de yaşadığım ve çok sevdiğim bir kent Leningrad,
30:14faşizme karşı direnirken o da orada direniyor.
30:17Ve orada 7. senfoniyi yazıyor.
30:20Biz buna rakam demeyelim, Leningrad senfonisi.
30:23Yani söylerken bunu gerçekten tüylerim düken düken oluyor.
30:26O Leningrad'ın 900 gün kuşatılması, direnişi, açlıkla mücadelesi, insanların açlıktan ölmesi ama direnmesi,
30:34faşist Almanları içeri sokmaması ve orada canlı bir şekilde olabildiğince,
30:39o dönem en teknik şartları el verdiğince,
30:41Şostakovic'in 7. senfonisini duyurması.
30:44Halk duysun, dirensin, güçlü olsun diye,
30:47faşistler de, onu çeviren faşistler de,
30:49bu halkı yenemeyeceksiniz, mesajı alsın diye.
30:51Bunu yapıyor.
30:52Ve bu, bu önemli bir şey.
30:55Şimdi, bir dönem,
30:59parti olmasa,
31:01Komünist Partisi baskısı olmasa,
31:02ben çok daha iyi, çok daha mükemmel eserler yaratırdım, diyor Şostakovic.
31:08Bunu görmeyenler ve görmek istemeyen arkadaşlara bunları da duyururum.
31:12Arada ödüller alıyor ama bu tür şeyler de var.
31:15Böyle bir şey,
31:17baskılarla vesaireyle Stalin dönemini çok zor atlatıyor.
31:21Stalin sonrasına bakalım.
31:22Stalin sonrası böyle buna karşı,
31:24zaten Khrushchev döneminde bir yumuşama var falan.
31:27Stalin'in kültü eleştiriliyor vesaire.
31:29Ve buna karşı tavır da yumuşuyor.
31:31Bu da yumuşuyor.
31:32Hatta işte,
31:34Besteciler Birliği'nin yönetim kuruluna giriyor,
31:37sekreteri oluyor vesaire.
31:38Ve hatta,
31:39şaşırtıcı bir şey oluyor.
31:41Ve 1960'da,
31:42Komünist Partisi'ne üye oluyor.
31:44Ya ben bunlarla böyle iyi oldu falan diyor.
31:47Bu yakınlaşma iyi oldu.
31:48Biz de birlikte gidelim.
31:50Khrushchev,
31:53yönetimden uzaklaştırıldıktan sonra bir darbeyle,
31:56tekrar durum değişiyor.
31:58Tekrar eleştiriler almaya başlıyor.
31:59Ve bu da daha kötümser eserler veriyor.
32:02Stalin sonrası,
32:05böyle bir şeyle geliyor.
32:07Ve bu sonuna kadar aşağı yukarı devam ediyor.
32:10Yani iki şeye dikkat edelim.
32:12Özel hayatında aile,
32:13aile üç kez evleniyor.
32:15Uzun süreli evlilikler bunlar.
32:17Bir tanesi başarısız,
32:17ikincisi başarısız.
32:19İlkinde eşini kaybediyor.
32:21Üçüncü eşiyle de,
32:2262'de evleniyor.
32:23Ve ölene kadar birlikte,
32:2475 yılına kadar birlikte.
32:25İrina,
32:26onu fotoğrafta görüyorsunuz.
32:28Zaten evlendikten kısa bir süre sonra,
32:30hastalığı ortaya çıkıyor.
32:32Ve eşi de aslında büyük ölçüde,
32:34onun sağlığıyla uğraşıyor.
32:35Ölümüne geleceğiz ama,
32:37aradaki çocuk bir şey belirteyim.
32:39Enteresan bir özelliği var.
32:40Futbola çok meraklı.
32:41Fanatik ve Zenit,
32:43bugün de Rusya'nın en önemli şeylerinden biri.
32:46Gazprom'un sponsorluğu sürüyor galiba.
32:48Petersburg takımı,
32:49Zenit futbol takımı.
32:50Onun fanatiği görüyorsunuz.
32:52Ne kadar heyecanlı bir şekilde,
32:53tribünlerden onu seyrediyor.
32:54Ve son olarak,
32:569 Ağustos,
32:5775 Moskova'da ölüyor.
33:00Akciğer kanseri,
33:02kanser epeyce sürüyor,
33:03epeyce tedavi oluyor falan.
33:05Sonunda işte bir gün ölüyor.
33:06Biliyorsunuz ortodokslar böyle,
33:07yüzü açık vedalaşıyorlar.
33:09Ben de kaç kez Rusya'da buna katıldım.
33:10İnsan tabii çok etkiliyor.
33:13Ölen insanın,
33:14ve bir daha görmeyeceğin insanın,
33:15yüzünü görmek,
33:16onu uyur gibi görmek,
33:18ölüyor ve gömülüyor.
33:20Nereye gömülüyor?
33:21Nova Divici mezarlığı.
33:22Bu mezarlığı hatırlıyor musunuz?
33:24Evet,
33:25Nazım Hikmet'in yattığı yer.
33:26Ve Nazım'dan çok da uzak olmayan bir köşede,
33:29ben de defalarca Nazım'a gittiğimde,
33:31Şostakovic'e de uğradım.
33:32Orada yatıyor,
33:34arkasında büyük eserler,
33:36büyük bir mücadele,
33:38ödüller,
33:39ve baskılar,
33:41bırakarak,
33:42gerçeğin her tarafına bakalım arkadaşlar.
33:44Tek bir tarafına değil.
33:45Gerçek sizin,
33:47siyasetiniz için,
33:48ideolojiniz için,
33:49diliniz için,
33:50bilmem hangi anlayışlarınız için,
33:52bir malzeme değildir.
33:53Gerçek gerçektir.
33:54Siz gerçeği kendine uydurmaya çalışırsınız,
33:57veya uydurduğunuzu da sanırsınız,
33:58ama gerçek değişmez.
34:00Siz kendiniz güçlendirirsiniz,
34:02ya da güçlendirmezsiniz.
34:03O sizin sorununuz.
34:04Onun için,
34:05bu programda da,
34:06yazdığım yazılarda da,
34:09birilerine sempatim olsa,
34:10ya da antipatim olsa da,
34:12olduğu gibi,
34:13onu ortaya koymaya çalışıyorum.
34:14İlk bölümde,
34:15demokrasi konusunda da,
34:16onu vermeye çalıştım.
34:18Ve çok önemli bir isim,
34:19Dimitri Şostakovic ile ilgili olarak da,
34:21şimdi,
34:22bu kısa öyküde,
34:23bunu vermeye çalıştım.
34:25Ne kadar becerebildiysem,
34:26sürçülüşen ettiysek,
34:28affola diyelim ve,
34:29bu programı burada bitirelim.
34:30Tekrar görüşmek üzere,
34:31hoşçakalın.
Yorumlar