- 2 saat önce
📌 İran savaşı dünyanın dengelerini alt üst etti; Türkiye'ye siyasal ve ekonomik etkileri neler olabilir?
📌 Savaş otoriter rejimleri güçlendirecek mi, yoksa kamuoylarında sorgulanmalarına mı neden olacak?
📌 Türkiye'de iktidarın ve muhalefetin İran savaşından çıkaracağı sonuçlar neler olabilir?
🎙️ Siyaset bilimci, İstanpol Eş Direktörü Edgar Şar, Şirin Payzın’a yorumladı.
📌 Savaş otoriter rejimleri güçlendirecek mi, yoksa kamuoylarında sorgulanmalarına mı neden olacak?
📌 Türkiye'de iktidarın ve muhalefetin İran savaşından çıkaracağı sonuçlar neler olabilir?
🎙️ Siyaset bilimci, İstanpol Eş Direktörü Edgar Şar, Şirin Payzın’a yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, yeni bir hafta ve yeni bir programla karşınızdayım.
00:05Herkese güzel bir hafta olsun, başarılı bir hafta olsun, huzurlu bir hafta olsun.
00:10Şimdi, bugün konuğum var.
00:14Aslında en favori konuklarımdan bir tanesi Edgar Şar.
00:18Halk TV'deyken birlikte çok program yaptık, birlikte seçim süreçlerini de izledik.
00:23Şimdi bugün onunla konuşmak istedim.
00:26İstanbul Politik Araştırmalar Enstitüsü direktörü Edgar Şar.
00:29Siyaset bilimci, siyasi gözlemci, analist diyebiliriz.
00:35İran Savaşı'nın bitmek bilmeyen şimdilik ve ne olacağı da belli olmayan, Trump'ın da kafası karışık.
00:43İran, Amerika Birleşik Devletleri'nin ve İsrail'in, İran açtıkları savaşın sonuçları,
00:52Türkiye'deki seçim sürecini, seçimleri ve iç politikadaki gelişmeleri nasıl etkiler?
00:58Biraz farklı bir taraftan bakmaya çalışacağız.
01:01Malum İran'ı tabii ki konuşuyoruz.
01:03Bir taraftan Ekrem İmamoğlu'nun davasını izliyoruz.
01:07Bütün bunlar birleştiğinde aslında Ekrem İmamoğlu'nun davasını bile etkiliyor.
01:11Biz şu önümüzdeki dönem, hem ekonomide hem siyasette acaba neler beklemeliyiz bunu konuşacağız.
01:17Çok teşekkürler Edgar geldiğiniz için.
01:19Ben teşekkür ederim.
01:20Fakat sohbetimize başlamadan önce bugün İlber Ortaylı'ya veda ettik.
01:26İlber Hoca'ya.
01:27Bugün onun sevenleri, öğrencileri, meslektaşları, vatandaşlar, onu televizyonda hayranlıkla izleyenler,
01:35çok sevenler hatta çok kızanlar, çok eleştirenler veda ettik.
01:41Aslında gerçekten Türkiye'nin önemli renklerinden bir tanesiydi.
01:45Türkiye'de insanın kendi rengini koruyabilmesi hayli zor bir iş.
01:50Bu kadar kolay bir iş değil.
01:52İlber Ortaylı bunu başarmış bir önemli tarihçi, akademisyen ama aynı zamanda hep söylediğimiz gibi
01:59tarih konuşmalarını, tarih anlatımını sokağa indiren, herkese açan, halkın anladığı, tartışabildiği, detaylarda boğulmadan mesajları alabildiği bir yere çekmişti.
02:14Bu anlamda önemliydi.
02:16Tabii bazen çok kızdırdığı zamanlar da oldu.
02:19Kimi fikirleriyle zorladı.
02:21Ama başka bir türlü bakmamızı da sağladı.
02:24Dolayısıyla gerçekten önemli bir insandı.
02:28Kızsak da, kimi zaman sevsek de ya da eleştirsek de şunu söylemekten herhalde geri duramayız.
02:38Türkiye'nin yetiştirdiği önemli kalitede ve kalibrede akademisyenlerden, profesörlerden, hocalardan ve tarihçilerden biriydi.
02:48Belki de en önemlisiydi.
02:49Önemli, onunla birlikte gelen önemli bir jenerasyondu diyelim.
02:57İşte şu kadar dil konuşan, bu kadar kitap yazmış.
03:01Gerçekten Osmanlı tarihine, bu toprakların tarihine farklı noktalardan bakabilmiş isimlerden bir tanesiydi.
03:11Yeni jenerasyonda umarım onun gibiler çıkar.
03:14Şimdi en son T24'te bir röportaj yapmıştım kendisiyle ve pek çok başka programda da birlikte olduk.
03:21Aynı zamanda gazetecilik dışında da görüştüğüm birisiydi.
03:25En son yaptığımız röportajda, T24'teki röportajda demişti ki, Türkiye'yi bitiren nepotizm, yani ahbap çavuşçuluk, yani liyakatsızlık, yani işte herkesin
03:42birbirinin sırtını sıvazlaması, akraba, eş, dost ve onların kurduğu bir sistem.
03:48Bu Türkiye'yi bitiriyor.
03:49Aslında son dönem siyaset ya da tarih konuşmalarından daha çok eğitimi konuşmak istiyordu.
03:55Eğitimin çok önemli olduğunu düşünüyordu.
03:57Ve şöyle diyordu, Türkiye beyin göçü problemiyle karşı karşıya ve bu hep bir problem oldu.
04:04Ama şimdi daha fazla göz göre göre bütün zenginliklerini kaybediyor.
04:10Dolayısıyla hem ona bir veda etmiş olalım.
04:14Gerçekten iyi ki vardı, hepimizin hayatına dokundu.
04:18Diğer yandan söyledikleri o kadar önemli ki sık sık dönüp konuşacağız, tartışacağız galiba Edgar.
04:25Dolayısıyla buradan başlayarak devam edeyim istiyorum.
04:28Liyakatsızlık, eğitimsizlik ve eğitimde gelinen bu çıkmaz.
04:34Hep İlber Hoca'yı çok meşgul etti.
04:37Siyasi tartışmalarının da ötesinde olduğunu düşünüyordu.
04:41Aslında şu anda bütün dünyada yaşadığımız problem bu.
04:44Şimdi İran Savaşı'nın Türkiye'ye siyasi etkilerini konuşacağız ama
04:47şöyle bir baktığımızda sadece bu İran Savaşı'da bile yapılan açıklamalara, tepkilere,
04:55özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde insan diyor ki nasıl buraya geldi dünyaya?
05:00Yani bambaşka bir yere savrulduk değil mi?
05:03Nereye savrulduk?
05:04Evet yani Amerika Birleşik Devletleri'nin nasıl bir yönetimle şu anda baş başa olduğunu
05:13ve bu yönetimin elindeki güç oranında neler yapabildiğini dünyada gördüğümüzde
05:19herkes endişeleniyor.
05:21Herkes buna karşı, bunun yarattığı belirsizliğe karşı ne yapabileceğini düşünüyor.
05:26Çoğu zaman elinde herkesin çok fazla kartı yok işte Avrupalı ülkelerin içinde bulunduğu durumu görüyoruz.
05:34Bir yandan çok farkındalar bazı şeylerin ama bir yanda yapabilecekleri de sınırlı olduğu için
05:39çoğu zaman yatıştırma politikası uygulamaya çalışıyorlar.
05:43Ama mesela işte bu savaş çok net bir savaş ve işte Trump mesela hadi hepiniz gönderin gemilerinizi Hürmüz Boğazı'na
05:51dedi.
05:51Kimse kolay kolay kabul etmedi.
05:54Şimdi bunun nasıl sonuçlar yaratabileceğini göreceğiz.
05:56Çünkü tehditler savurmaya devam ediyor.
05:58İç politikada sıkışmış durumda Trump.
06:01Dolayısıyla yani öngörülemez, belirsiz ve tehlikeli bir yer haline geldi.
06:07Şimdi üçüncü haftaya girdik, petrol 106 doları gördü pazar gecesi ve sağda solda artık şu yazılar çok net bir şekilde
06:18çıkıyor.
06:19Trump'ın önde iki seçenek var.
06:21Ya diyecek ki kardeşim şu ana kadar yaptıklarımız bir başarıdır, o ne?
06:27İşte İran'ın hava savunma sistemlerini yok ettiler, hava kuvvetleri yok oldu.
06:31Kendi deyimiyle bütün gücü denizin altında, deniz altısını vurdu, işte bütün kuvvetlerini vurmuş durumda.
06:41Ve en önemlisi tabii ruhani lider Hamane'yi vurdu, öldürdü ve onunla birlikte din alimlerini vurdu.
06:52Dolayısıyla baya bir zarar verdik ve İran'a karşı üstünlüğümüzü kanıtladık deyip
06:58bir şekilde bu işten biz karlı çıktık ya da kazananı biz olduk deyip anlaşma yoluna gitmesi gerekiyor.
07:05Ama orada da görünen o ki İran'la bu diyaloğu sağlayabilecek aracılara sahip değil.
07:11O yola çok hakim değil.
07:13Bir taraftan da İsrail tabii bastırıyor.
07:15Çünkü İsrail rejim değişikliği istiyor.
07:17İkinci bir yol tabii.
07:19Trump'un İsrail'in elinde ipler pek çok nedeni olabilir.
07:25Kimine göre Epstein dosyaları, kimine göre başka meseleler İran'la İsrail'le yaptığı bir takım pazarlıklar.
07:34Ve artık geri dönemeyecek bir noktada olması ya da ileri doğru gidecek.
07:38Şimdi bu ileriye doğru giderse, bu savaş burada bitmezse, bundan Türkiye karlı çıkacak deniliyor ama gerçekten çıkacak mı?
07:49Yani biz Türkiye için şahane oldu bu durum her halükarda bize çok yaradı bu iş diyebiliyor muyuz?
07:54Yok kesinlikle diyemeyiz.
07:58Türkiye'si savaşın bir an önce bitmesini istiyor.
08:00Çünkü bu savaş Türkiye'yi sıkıştıran da bir savaş bir yandan.
08:04Türkiye'nin bir yanda bir komşusu var.
08:07Bu Suriye'yi, Irak gibi bir komşu değil.
08:10En son 17. yüzyıla, 18. yüzyılın başlarına kadar savaştığı ama sonra o günden beri neredeyse sınırlarını koruduğu,
08:20o sınırların korunmasından iki tarafında faydalandığı bir komşudan bahsediyoruz.
08:25Öte yandan NATO'nun üyesi ve şu ana kadar İran'dan atıldığı söylenen,
08:30İran'ın reddettiği ama Türkiye'nin bu şekilde tespit ettiğini söylediği o füzeleri de etkisiz hale getiren NATO.
08:38Türkiye'de bu ittifakın bir üyesi olarak.
08:41Dolayısıyla devam etmesi savaşın Türkiye'ye karşı tehditlerin ve kışkırtmaların artması anlamına da gelebilir.
08:48Her iki taraftan.
08:49Her iki taraftan.
08:50Dolayısıyla Türkiye'yi sıkışacaktır.
08:52Şu an iki taraf, yani hem savaştan uzak durmaya çalışıyor, hem provokasyonlara gelmemeye çalışıyor.
08:56Bir yandan kendini korumaya çalışıyor.
08:59Bir de bunun uzun dönemde daha ekonomik etkileri olacak.
09:02Şimdi bütün bunlara baktığımızda kesinlikle Türkiye için faydalı değil.
09:04Aslında şu ana kadar şunu söylememiz gerekiyor ki Türkiye yine pozisyonunu iyi ayarlatıyor.
09:11Yani baktığımız zaman tarafları bu konuda galiba biraz tecrübe de edindiler.
09:19Ukrayna-Rusya savaşında da böyle oldu.
09:21Tarafları bir şekilde konsolide ederek, kimseyi fazla kızdırmayarak bir şekilde topu orta sahada çevirmeyi başardılar.
09:28Nereye kadar gider?
09:29Bir taraftan da iç siyasette Erdoğan, bilmiyorum bunu ne kadar sürdürebilecek?
09:36Şimdi şöyle bir şey var, savaşın devam etmesi bir defa Türkiye'nin iç politikasında herhangi bir tarafa bir fayda getirmiyor.
09:46İktidar için şöyle bir şeyden bahsedebiliriz.
09:49Şimdi böyle bir ortamda seçmen ya da vatandaşımız, ortalama vatandaş siyaseti nasıl algılar?
09:55Genelde ekonomi üzerinden, kendi gündelik hayat mücadelesi üzerinden algıladığı siyaseti çok daha güvenlik meseleleri ve
10:06işte uzun bir süredir işte İsrail'le artık karşı karşıya geleceğiz.
10:10Özellikle Suriye'de Beşar Esad'ın düşmesinden sonra.
10:13Hatta çözüm sürecinin de bunun sebebiyle başlatıldığı hep söylendi.
10:16Böyle bir ortamda insanların, ortalama Türk vatandaşının güvenlik algısı siyaseti daha belirleyici hale gelecek siyasi tercihlerine.
10:28Bu iktidarın aslında işine yarayan bir şey.
10:30Bu tarz şeyler, dış tehditler, doğrudan doğruya Türkiye'nin içinde olduğu bölgede yaşanan,
10:36ve uzun zamandır da sözü edilen değil mi?
10:39Yani 2000'lerin başından beri bir komplo teorisi, yarı komplo teorisi, yarı analiz olarak hep söylenen şey neydi?
10:45İşte sıra aslında İran'da, sonra bir gün Türkiye'ye gelecek vs. değil mi?
10:49Bu şeylerle de seçmenin hafızasında bunların olduğunu da düşünürsek, bu iktidarı güçlendiren bir şey.
10:55Buna ne diyoruz biz?
10:57Bayrak etrafında toplanma etkisi.
10:58Yani normalde ülkede, ekonomide, siyasette, ülkedeki istikrarsızlık, iktidarın başarısızlıkları sebebiyle dağılmış ortam,
11:08iktidarın bayrağı etrafında toplanılarak konsolide olur ve iktidarın işine yarar normalde.
11:14Şimdi ama bunu acaba bu şekilde değerlendirip bitirecek miyiz?
11:19Hayır. O kadar basit değil.
11:21Neden?
11:22İlk önce hangi bağlamda konuştuğumuzu hatırlayalım.
11:24Şimdi 2023'te iktidar önemli bir zafer kazandı muhalefete karşı.
11:28Burada muhalefetin en büyük hatası neydi?
11:32Çalışabilecek, ne dediği belli ve yönetebilecek bir alternatifi seçmenin önüne koyamamıştı 2023'te.
11:39Yoksa bana kalırsa hem araştırmalar hem sadece bir seçim anketinden bahsetmiyorum.
11:45Genel olarak toplumun tamamının haleti ruhiyesi bir değişikliği istiyordu aslında 2023'te.
11:51Ama bu gerçekleşmedi.
11:53Bir kariğine daha şu, 2024'te o enerji patlayarak kendini sandıkta gösterdi.
12:02Nasıl gösterdi?
12:03İlk defa Erdoğan iktidarında AK Parti ikinci sıraya düştü.
12:07Bu çok önemli bir şeydi.
12:08Yani İstanbul ve Ankara'yı kaybetmek iktidar açısından yaşanmamış bir şey değildi 2024'te.
12:13Ve bekledikleri bir şeydi.
12:15Hemen seçim öncesi akşamına falan bakarsak açıklamalarına.
12:17Ama birinci parti olma özelliğini kaybetmek büyük bir şoktu.
12:23Öyle bir şoktu ki o saatten sonra artık Türkiye'de ya bazı şeyler değişecekti ya da bu iktidarın için sonun başlangıcı
12:32olacaktı.
12:33Bazı şeylerin değişmesi kararı alındı ve 19 Mart süreci dediğimiz sürece Türkiye ilerledi ve daha sonra 19 Mart süreci gerçekleşti.
12:41Ve bugün artık neredeyse birinci yılını kutluyoruz.
12:43Bu Türkiye'de bir, sizinle konuşmadık bunları, bir rejim değişikliğidir aslında.
12:48Bunu altına sonra doldururuz.
12:50Bu çok önemli bir şey.
12:52Rejim değişikliği.
12:53Bu bir rejim değişikliğidir.
12:54Yani 1950'den beri Türkiye'de, Türkiye birçok Orta ve Doğu Avrupa ülkesinden, Kafkasları falan Rusya'yı saymıyorum bile.
13:05Çok daha demokratik tecrübesi olan bir ülke.
13:071950'den beri bu ülkede barışçıl seçimlerle yine barış içinde hükümet değişimleri oldu.
13:15Bu çok önemli bir şeydir demokrasi için.
13:17Askeri müdahaleler oldu ama çok kısa süreliydi.
13:20Önemli olan o partiler arası iktidar değişimlerinin olmasıdır.
13:25Bir ülkede demokrasinin yerleşmeye başlaması için.
13:28Eğer askeri şeyler olmasaydı biz Türkiye'de konsolide olmuş bir demokrasiden bile bahsedebilirdik.
13:33Tam anlamıyla batıdaki gibi.
13:34Şimdi dolayısıyla böyle bir ülkede siz önümüzdeki seçimlerde ana muhalefet partisinin liderini, rakibinizi hapse atıyorsanız,
13:44bununla ilgili iddianame güçlü değilse, iddialar sağlam değilse, kaldı ki onlar bir kısmı sağlam olsaydı bile bu şekilde bir tutuklanmayı
13:55gerektirmiyorsa mevcut yasalara ve anayasaya göre,
13:58bu 1950'den beri görünmeyen bir şeydir.
14:00Türkiye'de ilk defa olan bir şeydir ve bu bizim yaklaşık 10 yıldır söylediğimiz o rekabetçi otoriterliğin,
14:07yani eşittir, yarış var ama adil değil.
14:12Düzeninden, adil olmayan yarıştan artık yarışın tasfiye edildiği, edilmek istendiği bir noktaya gittiğimizi gösterir.
14:20O noktaya geldik bitti değil ama oraya geçirilmek istiyoruz.
14:24Bu da şu demek, bir dahaki seçimler Türkiye'de 1950'den beri olan hiçbir seçime benzemeyecek demek.
14:31Ha bu nasıl olur?
14:32Bunu hayal etmek zor.
14:34İstemem de, keşke hayal etmek zorunda kalmasak.
14:36Ama hani bu ortamda oluyor bu olaylar.
14:38Şimdi tekrar İran Savaşı'na dönersek,
14:42Bu ortamda bir yıldır gerçekleşen bir olay var.
14:46Bir yıldan biraz daha uzun.
14:47Ve iktidarın şu anda ana muhalefet partisinde tasfiye etme amacı,
14:53bir yandan tıkır tıkır demeyeceğim ama işlerken en azından,
14:59diğer yandan da seçimlerde yine öne kendisini geçirmek için uyguladığı bir takvim var aslında.
15:07Özellikle ekonomi üzerinden.
15:08Çünkü biz 2023 seçimlerinin hemen sonrasından itibaren Mehmet Şimşek geldi ve bir program uygulamaya başladı.
15:13Ve 2023 seçimlerine ne dendiyse tam tersine uygulamaya başladı.
15:17Faizi yükseltti vs. vs. biliyoruz.
15:20Şimdi bir noktadan itibaren, hani bir seçim 2027 Kasım deniyor.
15:25Yani 2027'nin sonu.
15:27Bu da kolay değil.
15:28Hangi şeyle, çoğunlukla bunu ilan edeceksiniz?
15:32Dem Parti'nin desteği mi gerekecek?
15:33Bunlar da soru işareti ama diyelim o dönem olacaksa,
15:36Söylenen şu, bu yılda bu Mehmet Şimşek'in programı görece disiplinli bir şekilde uygulanmaya devam edecek.
15:44Daha sonra bunun meyveleri tırnak içinde söylüyorum.
15:47Gelmeye başladığı andan itibaren, yani gelecek yılın başından itibaren,
15:50öncelikle yılbaşında iyi bir memur zam mı, emeklilere zam vs.
15:54belki Temmuz'da ikincisi yapılarak, Kasım'da bir seçim ekonomisi uygulanmış şekilde seçimlere gidilecek.
16:01Şimdi, eğer İran'da olan olay uzarsa,
16:05her ne kadar bayrak etrafında toplanma etkisi sebebiyle,
16:08iktidarın işine yarar gibi gözükse de,
16:11bu sefer Türkiye net bir enerji ithalatçısı olarak,
16:15eğer Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler petrol fiyatlarını iyice arttırırsa,
16:20doğal gaz alımı Türkiye'nin,
16:22işte gelecek yılın kış aylarını etkilemeye başlarsa,
16:25tıpkı o 2023'te Avrupa kışı ne kadar 2022'de soğuk geçmişti,
16:31elektrik kullanımını ne kadar azaltmışlar,
16:33eğer böyle bir etkiye doğru giderse,
16:36o zaman bu takvim büyük bir akamati olur iktidar için.
16:39Yani bu da var.
16:40Dolayısıyla birkaç yönlü bakmak lazım.
16:42Son bir şey daha söyleyeyim siz şey yapmadan.
16:45Şimdi Trump, iktidarın,
16:47yani bütün bu iktidarın şu bahsettiğim,
16:50bir, bir buçuk yıldır yaptığı şey,
16:51Trump'ın başkanlığına denk gelmesi,
16:54yani bulunmaz bir nimet oldu.
16:57Çünkü Trump sadece Amerika Birleşik Devletleri'nin,
17:00hani konvansiyonel yaklaşımlarını ortadan kaldırmadı.
17:03Avrupa Birliği'nin de,
17:05konvansiyonel Türkiye'nin demokrasisine olan yaklaşımını,
17:08yerli bir edebilmiş oldu.
17:10Neden?
17:10İşte Ukrayna Savaşı üzerinden vesaire.
17:13Avrupa'da hani biz işte,
17:15Atlantik İttifakı üzerinde ilerleyemiyorsak,
17:18yalnız yapmamız lazım vesaire,
17:19Türkiye'ye ihtiyacımız var diyerek,
17:21Türkiye'de olan bitene aslında sessiz kaldı büyük oranda.
17:25Dolayısıyla yani dış dünya ile ilgili,
17:28herhangi bir tereddüt,
17:30bir endişe olmaksızın iktidar planını şey yapabildi.
17:35Şimdi bu İran Savaşı'nın Trump'ı büyük oranda zayıflatma riski var.
17:39Şimdi evet.
17:41Bunun da iktidar açısından,
17:44özellikle Trump eğer bu Kasım'da,
17:46bu midtermlerde,
17:48yani ara seçimlerde,
17:50senatoyu,
17:50yani hem senatoyu hem de meclisi kaybederse,
17:53o zaman Trump,
17:54bu dönemki Trump olmayacak.
17:55Türkiye'nin dosyaları,
17:57ABD ile bir bakarsanız,
17:58bir tek Halkbank dosyasını,
17:59şimdiye kadar çözebildiler.
18:01Bu da Türkiye'nin,
18:02hani Trump açısından elini zayıfladığı bir an olacak.
18:04Onu da unutmamak lazım.
18:05Şimdi bu çok önemli.
18:07Bir kere,
18:08yani baktığımız zaman yapılan yorumlara,
18:11ara seçimleri kaybedebileceği,
18:13hatta ara seçimlere kalmadan,
18:15çünkü kongre onayı olmadan bu savaşı başlattı.
18:19Ve gerçekten Amerika'da kaşlar çatılmış durumda.
18:23Askerler geliyor.
18:24Ondan sonra,
18:25yani askerlerin cenazeleri geliyor.
18:27Bu çok hassas bir konu.
18:29Ne söz vermişti?
18:31Amerika'nın askerinin artık bundan sonra,
18:33burunu kır...
18:34Şöyle demişti değil mi Trump?
18:36Ya biz bu uzak coğrafyalarda ne işimiz var kardeşim?
18:40Amerika'nın askeri buradan çıksın.
18:42Ben Amerika'nın kendi iş işlerinden uğraşacağım.
18:45Bundan sonra ben ticaret savaşlarına gireceğim.
18:48Amerika'nın askeri öyle,
18:49Afganistan'da, Irak'ta oldu derken,
18:52tam tersi bir durum oldu şimdi.
18:54Buradan da anlıyoruz ki,
18:55İsrail'e bir şekilde ipin ucunu kaptırılmış durumda.
18:59Değil mi?
18:59Yani düz mantık bunu,
19:00bizi böyle okumamızı istiyor.
19:03Şimdi eğer görevden bile azledilirse,
19:07ya da işte hakkında soruşturmalar açılırsa,
19:11başka türlü olabilir.
19:12Fakat tabii şunu da konuşalım.
19:16Şimdi İran'da rejim değişmediği gibi,
19:18bir taraftan bu Amerika ve İsrail'in İran'ı açtığı,
19:22uluslararası hukuku hiçe sayan,
19:25sadece İsrail, pardon,
19:27İran ve şurada var,
19:29İran ve Lübnan'da ölenlerin sayısı 2000 kişi.
19:33İçinde çocuklar var,
19:34okulu bombaladılar.
19:36Yani Molla'ları ve din alimleri
19:40ya da işte iktidardaki siyasetçilerin dışında
19:43çok fazla sivil kaybı var.
19:45Ve şu anda da Lübnan'a bir kara operasyonu yapılıyor.
19:49Beyrut bombalanıyor.
19:50Şimdi bir taraftan tabii böyle bir,
19:53yani dünyanın seyrettiği
19:55ve hukuki altyapısı hiçbir şekilde olmaya
19:59bir savaş söz konusu diğer taraftan da
20:02bu İran'daki Molla rejimini
20:05aynen iç siyasette söylediğin şey,
20:08yani bayrak etrafında konsolide etmiş durumda.
20:10Ama ne çıktı, ne dedi?
20:12Pardon, emniyet müdürü de söyledi.
20:14Gösteri yapanı tutukları.
20:16Evet, düşmanla iş birliği olarak görürüz.
20:19Kimse çıkamaz sokak, kim nasıl çıkacak?
20:21O bütün üniversite öğrencileri, kadınlar, muhalifler,
20:25bugüne kadar direnenler,
20:26seslerini kesip oturmak zorunda kaldılar.
20:3012 gün savaşında da aynı şey olmuştu bu arada.
20:32Şimdi buradan yola çıkarak bakalım.
20:34Yani otoriter rejimler şu anda bu savaştan da,
20:38mesela Trump da eğer aklın yolu bir değil,
20:41bu işten ya ben kazandım zaten deyip çekilirse
20:44ve bunu bir başarı hikayesi olarak Amerika'nın
20:47magacıyla iç tarafa satarsa,
20:50orada da bir otoriterleşme kazanmış olacak.
20:53Bunu biraz okur musun?
20:54Avrupa sesini çıkaramıyor,
20:56herkes bayrak etrafında toplanıyor,
20:59otoriter rejimler,
21:01yani şöyle bir duygu oluşuyor insanlarda gibi,
21:04birazcık değindin ama,
21:06ya böyle çok da demokratik yapılara da gerek yok bu dönemde,
21:09bak savaş dönemi,
21:10şöyle yumruğunu masaya vuran liderler de,
21:13iyi bir şey yani,
21:14bu Çin'le, Min'le başka türlü başa çıkamayız.
21:17Nedir bunun gidişatı?
21:18Tabii ki böyle bir algı oluyor,
21:23yani güvenlik beklentisi,
21:26talebi yükseldikçe,
21:28demokrasiye karşı atılan adımlara karşı,
21:31seçmenin veya ortalama vatandaşın,
21:32toleransı artıyor.
21:34Yani şu anda zor dönemler,
21:36şu an gösteriydi,
21:38vesaireydi,
21:40işte muhalefetin sert eleştirileri,
21:42bunların zamanı değil,
21:43gibi bir algı her yerde oluyor.
21:45Ama bir yandan da eğer bu savaşlar ve bu sorunun kaynağı olarak otoriterlik görünmeye başlarsa,
21:53o zaman da daha başka bir dinamik de işlemeye başlıyor.
21:56Burada çeşitli örnekler var.
21:57İşte mesela Macaristan,
21:59bir ay sonra,
22:00bir aydan az bir süre sonra orada seçim var.
22:03Çok önemli bir seçim olacak aslında hani.
22:05Evet.
22:05Macaristan deyip geçmeyelim.
22:06Tabii tabii çok önemli bir seçim.
22:08Ve şu anda dünyada bu bahsettiğiniz tarz rejimlerin,
22:14yani Macaristan'ın ülkesel olarak önemine bakarsak,
22:18büyüklük açısından önemine bakarsak,
22:20o önemden çok daha fazla konuşuluyor.
22:22Neden?
22:23Çünkü bu tarzın en eski temsilcilerinden,
22:26ilk temsilcilerinden aslında,
22:28biraz Türkiye ile birlikte Macaristan ve onun işte Başbakanı Viktor Orban.
22:33Dolayısıyla bu önemli bir test olacak.
22:35Ve ilk kez muhalefet anketlerde çok önde gözüküyor.
22:38Böyle bir muhalefet masası falan da değil.
22:40Tek bir parti, tek bir lider.
22:43Anketlerde önde.
22:45Ve bütün çabalara rağmen orada,
22:49Orban şu an çok toparlayabilmiş gibi durmuyor.
22:51Tabii ki onun da elinde bütün medya,
22:54bütün devlet mekanizması,
22:57kuralları değiştirebilme yetkisi,
22:58her şeyi elinde dolayısıyla çevirebilir.
23:00diye düşünülüyor.
23:03Ve tıpkı Türkiye'de olduğu gibi,
23:04önceki seçimlerde orada da bir ağız yandığı için,
23:07kimse çıkıp da çok güvenli bir şekilde,
23:09tamam Orban bitmiştir diyemiyor.
23:11Ama bir yandan da olan bitene baktığınızda,
23:14çok farklı bir şey var.
23:16Şimdi 2022'de orada seçimlerde,
23:17şu olmuştu.
23:19Orban'da bir altınlı masa feccati yaşanmıştı.
23:22Evet, aynen öyle.
23:23Orada da bir altınlı masa vardı.
23:24Aslında fena gitmiyordu.
23:26Ama birden,
23:28Şubat 2022'de Ukrayna'da savaş patlayınca,
23:31ve o da Türkiye için İran savaşı ne kadar yakınsa,
23:35orası için de Ukrayna savaşı o kadar yakın,
23:37ve Ukrayna'ya mülteci de geldi oradan.
23:39Şimdi bu tabii,
23:40aynı biraz önce söylediğimiz,
23:41Türkiye'ye olası İran'ın etkisi,
23:43direkt orada yaşandı.
23:44ve o zaman Viktor Orban kendine şöyle sundu.
23:48Biz barışı temsil ediyoruz.
23:50Biz bu savaşın bitmesini istiyoruz.
23:52Çünkü Rusya'yla çok yakın ilişkileri var.
23:55Hatta çoğu,
23:57yani Orban muhalifi,
23:59onun bir Rus ajanı neredeyse olduğunu,
24:02hani fiiliyatta söylüyor.
24:04Yani o derece bir ilişkisi var.
24:06Dolayısıyla biz Ukrayna,
24:08Rusya savaşına karışmayacağız.
24:09Ülkeyi bu savaştan uzak tutacağız.
24:11E karşısındaki muhalefet de tabii,
24:12Atlantik İttifakı'nın destekçisi olarak,
24:16Ukrayna'yı daha savunan bir dil.
24:18Sanki Ukrayna'ya onlar asker çıkaracakmış gibi,
24:21bir dili tutturdu Orban ve,
24:24hakikaten o seçimi öyle götürdü.
24:26Yani barışın temsilcisi izlenir.
24:27Şimdi,
24:28baktı ki böyle bir tehlike yok.
24:30Ukrayna savaşı artık kaç,
24:314 yıl oldu.
24:32Belli bir,
24:33hani,
24:34istikrar tırnak içinde artık zaten,
24:36bu savaşın devamı gibi onlar açısından.
24:38Tekrardan aynı strateji,
24:41aynı söylem çalışmayacağı için,
24:43bu sefer Ukrayna'nın,
24:46sanki Macaristan'a saldıracakmış gibi,
24:49ya da işte bazı boru hatlarını kapatarak,
24:53Ukrayna'nın alması gereken gazı almasını engelleyecekmiş gibi,
24:56sınıra asker çıkarttı Orban.
24:59Ukrayna'yı tehdit etmeye başladı.
25:01Tipik, o hani,
25:02seçim zamanında,
25:05geride olduğu için,
25:06dış politika üzerinden,
25:08oynamaya çalışan bir lider görüntüsü var.
25:09Tabi bunlar da,
25:10aynı durumu yarattı.
25:13Yani demek,
25:13hakikaten zor durumda diye,
25:14düşündürttü insanları.
25:16Ama göreceğiz,
25:17işte 3 haftaya yakın bir süre var,
25:18orada seçimde.
25:19Şimdi,
25:19şunu demek istiyorum,
25:21yani,
25:22savaşın sebebi olarak,
25:24görülürse bu liderler,
25:25bazen de değişimi de,
25:27tetikleyebilir.
25:28Yani aslında Macaristan bu açıdan önemli bir test olacak.
25:31Yani,
25:312022'nde de muhalefet kaybettiğinde,
25:34nasıl Türkiye için birçok ders çıkardıysa,
25:36şimdi de,
25:37ikisi,
25:38iki durumda da aynı şey var.
25:39Yani,
25:40Macar halkı şunu diyebilecek mi,
25:42sorumuz şu,
25:43ya biz,
25:43satın almıyoruz.
25:45Bu söylemi.
25:46Söylemi,
25:47kardeşim.
25:48Yok,
25:49yani bu popülist dili,
25:50ya da bu savaş üzerinden bir dil kurup,
25:53bunu demokrasinin,
25:58tamamıyla otoriterleşmeye evrilmesini,
26:02sağlama girişimini,
26:03biz satın almıyoruz deyip,
26:05ya tekrardan şeyine dönecek,
26:07anahtar,
26:08ne denir,
26:09fabrika ayarlarına,
26:10ya da,
26:11tam tersi,
26:12hep popülizm kazanacak.
26:14Evet, aynen.
26:14Bunun testi.
26:14Peki,
26:15Avrupa için bu,
26:16ne anlama gelir?
26:18Yani,
26:18çok enteresan,
26:19şimdi Trump çıkmış diyor ki,
26:21mesela İngiliz,
26:22şey,
26:22Britanya Başbakanına,
26:24ya diyor,
26:24bir tane,
26:25iki tane savaşlık evini göndermişsin diyor,
26:27bunları ben kazandıktan sonra göndermenin ne manası var diyor,
26:30önden gönderecektin diyor,
26:32bunlar diyor,
26:32zaten biz diyor,
26:33yarı yolda bırakırlar diyor,
26:34hepsini fırçalıyor,
26:35fırçalıyor,
26:35anlatıyor işte.
26:36Bunları ben,
26:37Ukrayna'da nefsi kurtardım,
26:38onlar beni yalnız bıraktılar falan.
26:40Ve bu söylem aslında Amerika'daki bir kısım için geçerli bir söylem.
26:44Hakikaten bizim orada ne işimiz var?
26:46Bu Ukrayna Savaşı'nda bizim ne işimiz var?
26:48Evet.
26:49Ama baktığımız zaman Avrupa Birliği,
26:51şimdi Türkiye'yi tabii çok değerli bir anda gördüler tekrar,
26:55aman mülteciler gelmesin diye.
26:58NATO bağlamında da Türkiye'nin İran'la olan durumu da görüp belki,
27:03evet önemsiyorlar ama nasıl okursun Avrupa'daki liderlerin durumunu ve Avrupa'nın gidişatını?
27:11Yani Avrupa'da da biz Orban,
27:14yani orada da seçimler var bir sürü.
27:16Ve Alman şansölyesinin ne kadar zayıf kaldığını gördük.
27:19Evet.
27:20Trump'la görüşmesinde.
27:22Orayı nasıl okuyorsun mesela?
27:23Şimdi şöyle bir şey var.
27:25Avrupa'nın içinde bulunduğu kriz ve çok varoluşsal bir aslında kırılma noktasında Avrupa Birliği.
27:35Ekonomik olarak da öyle.
27:36Çünkü dünyanın geleceğini belirleyecek olan ekonomik gelişmeleri kaçırmış durumda.
27:45Amerika ve Çin arasında ancak devam edecek gibi gözüken o yarışın büyük oranda dışında kalmışa benziyor.
27:52Ve onu yakalaması için,
27:54yani bu bunun farkında ama onu yakalaması için yapması gerekenleri yapabilecek güçte değil.
28:01Ve o vizyona sahip herhangi bir liderlikten yoksun şu anda Avrupa.
28:05Çünkü bir konu gündeme geldiği zaman,
28:10çok fazla ülke var, bir arada durmaları çok zor.
28:13Çünkü hepsinin kısa dönemli menfaatleri genelde birbirinden farklı, çelişebiliyor.
28:20Aynı söylemi tutturmak çok zor.
28:22O kadar çok kriz oluyor ki,
28:24o krizde bir araya,
28:25mesela Venezuela'da Maduro bir gece evinden alındı,
28:30Amerika tarafından.
28:32Bunu bile kınayamadılar.
28:33Bakıyoruz dediler, hukuki olarak inceliyoruz dediler vs.
28:37Yani hem Amerika'yı kızdırmak istemiyorlar,
28:40hem, peki şimdi uluslararası hukuk diyorsunuz,
28:43siz daha bunu kınayamıyorsanız,
28:45değil mi?
28:45Korkuyorlar Amerika'dan açıkçası.
28:47Amerika'nın ve Trump'ın Avrupa Birliği'ni çok hızlı dışlayabileceğini düşünüyorlar.
28:53Bunun en azından tedirici olsun ki,
28:55biz kendimizi hazırlayalım çünkü zamana ihtiyacımız var diyorlar ama,
28:58o zamanı aldıklarında bir ilerleme kaydedemiyorlar açıkçası.
29:03Bir yandan da hem repütasyonları,
29:06hem güvenilirlikleri gidiyor.
29:08Ve aynı zamanda geleceği inşa etmek için çok da bir şey yapmıyorlar.
29:12Ekonomileri de kötü gidiyor.
29:13Almanya'nın ekonomisi çok kötü.
29:15Fransa'nın ekonomisi,
29:18bizim ekonomiler karşılaştıramayacak durumda.
29:21Ama yani Avrupa enflasyona alışık,
29:24bayağı yani Almanlar da,
29:26Fransızlar da ciddi ciddi düşünüyorlar.
29:29Fransızlar,
29:30Fransa'da bayağı ciddi borç ödeme problemleri var falan.
29:35Şimdi,
29:37bu arada tabii Avrupa Birliği'nin kendisi bir güvenlik yapısından bahsediyor.
29:43O nasıl olacak mesela,
29:44bu Türkiye'yi nasıl etkilecek bütün bunlar da önemli olacak ama,
29:48şu ekonomiye geri,
29:50Avrupa bu kadar daralan bir ekonomi
29:52ve biraz önce söylediğimiz gibi yani,
29:55iktidarın kafasındaki,
29:56önümüzdeki seçimlere gitme formülü.
29:59Ya ne yapacak bu muhalefet?
30:01Yani muhalefet,
30:02bir de üstüne üstelik bir,
30:04şimdi bence henüz masadan kalkmadı.
30:09Yani Trump'ın ve İsrail'in kafasında bir noktada,
30:12İran'daki Kürtler var.
30:13Öyle ya da böyle bu masaya gelecek.
30:16Ortada onun çünkü bütün dengeleri değişti.
30:19Ne düşünüyorsun bilmiyorum.
30:20Önce onu sorayım.
30:22Ve sonrasında muhalefet,
30:23bizim ülkenin içinde muhalefet,
30:25tablo böyleyken,
30:27ve yani hakikaten,
30:30işte bir araya gelelim, güçlü olalım,
30:32bak düşmanlar yoksa bizi yok ederler,
30:35ruh halinden çıkıp,
30:36ya demokrasi seçmene,
30:38bunu nasıl anlatacak?
30:39Ne düşünüyorsun?
30:40Şimdi şöyle bir şey var.
30:42Şimdi Türkiye'de,
30:42hani Kürtler meselesine birazdan gelelim.
30:45Türkiye'de,
30:45mesela geçen Ekrem İmamoğlu'da bir çağrı yaptı.
30:48Dedi ki,
30:48muhalefet bugün bir arada durmayacaksa,
30:50ne zaman duracak?
30:51Bu illa bir ittifak,
30:53işte bir altılı masa kuralım,
30:55geçmişte olduğu gibi meselesi değil.
30:56Yani Türkiye'de şu anda,
30:58bu İBB davası,
31:00ve CHP'ye karşı özellikle yürütülen,
31:03bu tasfiye etme çabası,
31:05aslında Türkiye'de,
31:06biraz önce söylediğimiz gibi,
31:07rejimi değiştirmeye yönelik,
31:08ve bu günün sonunda herkese etkileyecek.
31:10Bütün muhalefet partileri etkileyecek.
31:12Buna karşı muhalefetin bir arada durması lazım.
31:15En azından söylemde,
31:16en azından zamanı geldiği zaman,
31:18mesela seçim güvenliğinde.
31:20Değil mi?
31:20Yani,
31:21çünkü biz yerel seçimler,
31:23bambaşka dinamikler.
31:24Yerel seçimlerde zaten takip edilen sandık sayısı,
31:27yani bazı yerlerin sonuçları biliniyor,
31:31diye düşünülüyor, vesaire.
31:32Hani,
31:32daha az,
31:33ama genel seçimler öyle değil.
31:34Gelen seçimlerde,
31:36bütün ülkenin sandıklarına,
31:38hani,
31:39diyorum ya,
31:401950'den beri,
31:41iyi kötü yürüyen bir demokrasimiz var.
31:43Bu demokraside,
31:44ne vardı?
31:45Bütün ülkenin sandıklarını,
31:47devlet,
31:48tutardı,
31:49ve buna güvenilirdi.
31:51İşte belli bir saatte yayın başlar,
31:54yasaklar kalkar,
31:55Anadolu Ajansı'ndan veriler akar,
31:56gelir buydu.
31:58Şimdi bu,
31:59giderek,
31:59işte 2019'dan beri,
32:00bu giderek dağıldı.
32:02buna karşı muhalefetin çok ciddi,
32:06hiç yapmadığı,
32:07çünkü rejim olarak hiç olmamış şeyler yaşıyorsak,
32:101950'den beri,
32:12muhalefette hiç yapmadığı derecede,
32:15mobilize olması lazım.
32:16Yaptığını söylüyor mesela CHP.
32:19Yıllar önceden başladık,
32:21işte,
32:21sandık ekibini kurduk,
32:24vesaire,
32:24her gün kontrol ediyoruz,
32:25ne yapacağını söylüyoruz,
32:26vesaire,
32:27vesaire.
32:27Dolayısıyla bütün bunlar önemli.
32:30Öte yandan şöyle bir şey var,
32:32yani muhalefet,
32:32bütün muhalefet partilerinin,
32:34bunun bir CHP AK Parti,
32:35bir İmamoğlu meselesi olmadığını,
32:37anlamaları,
32:38bu açıdan önemli.
32:39Ama şu da önemli,
32:41şimdi yine başka bir örnek,
32:43mesela Venezuela'da 2024 seçimlerini,
32:46ve Maduro kaybetti aslında.
32:49Ama aslında,
32:51bizim gibi rejimlerin,
32:52bu seçim gününe nasıl yaklaştığını,
32:55anlamamız açısından şu önemli.
32:56Artık eskisi gibi,
32:58hani seçimi tamamen kaldıralım tarz rejimler yok zaten,
33:00soğuk savaşın bitiminden beri.
33:02Yani bir Çin gibi,
33:03bir Kuzey Kore gibi olmuyor hiçbir ülke.
33:05Rusya'da bile,
33:06değil mi?
33:06Hala sandıklar var.
33:08Tabii ki,
33:09adil yarışı bir kenara bırakın,
33:11bir rekabet yok Rusya'da.
33:12Türkiye'de oraya getirilmek isteniyor,
33:14derken bunu söylüyoruz.
33:15Türkiye'de bunun yapılması çok zor.
33:17Ama,
33:18her lider de,
33:19rekabetin olmadığı,
33:22göstermelik seçimlerdense,
33:24gerçekten bir seçimleri kazanıp,
33:26onun meşruiyetiyle yönetmek ister.
33:28Ve Türkiye için de bu aynı şey geçerlidir.
33:31Mesela Maduro ne yaptı,
33:32önceki seçimlerde?
33:33Şu an görevde değil ama,
33:35önceki seçimlerde Maduro,
33:39rakibinin aday olmasını engelledi.
33:41Ve muhalefetin,
33:42ama hapse atmadı.
33:43Dolayısıyla,
33:44işte muhalefet bir anayasa hukukçusu,
33:48yaşça kıdemli birini,
33:50aday gösterdi,
33:51siyasetçi olmayan birini.
33:53Yani,
33:53deyin ki mesela,
33:54işte,
33:55Türkiye'de,
33:55İlber Ortay'ın aday olması gibi düşünün mesela.
33:58Ve muhalefet lideri de,
34:00onun yanında beraber,
34:01mitinglere giderek bir kampanya yaptılar.
34:03şimdi,
34:04Maduro aslında kazanacağını halen düşünüyordu bu koşullarda.
34:08Dolayısıyla,
34:09seçim günü bir müdahalede bulunmadı.
34:12Bizim seçim günü hilesi dediğimiz müdahalelerde bulunmadı.
34:15Ama ne zaman ki,
34:17sandıklar kapandı ve ilk kayıtlar gelmeye başladı,
34:20baktı ki,
34:20durum hiçbir düşündüğü gibi değil.
34:22O zaman müdahale etti ve,
34:24o seçim akşamı,
34:27yürüyen süreç yürümedi.
34:28Nedir o?
34:29İşte,
34:295'te sandık kapanır,
34:316'da yayınlar başlar,
34:327'de yasak kalkar ve akar.
34:34Datalar değil mi?
34:35Bu olmadı.
34:37Ne 6'da yayınlar başladı,
34:39ne 7'de yasak kalktı.
34:41Ve saat gece 10 gibi,
34:43birden ben %52'li kazandım diye açıkladı.
34:46Hiç olmamış bir şekilde.
34:47Bu arada muhalefet,
34:49kendinin önde olduğunu söylüyordu.
34:51Ama günün sonunda,
34:53bu oldu bittiye karşı,
34:54elinde bütün şeyler yoktu.
34:56Çünkü,
34:57bütün ülkede örgütlenip,
34:59her bir şeyde,
35:00bu ortamda kolay değil.
35:01Türkiye için de aynı şey geçer.
35:03Şimdi burada,
35:03muhalefetin bu dersi alması lazım.
35:05Maduro şunu düşünüyordu,
35:07ne olursa olsun,
35:08eğer ben kazanacak gibiysem,
35:10zaten kazanayım ki o meşruiyeti alayım,
35:12yok kaybedecek gibiysem,
35:13durdururum,
35:14zaten ordu da benim yanımda,
35:16kimse dışarı çıkamaz vs. diye düşündü.
35:17Nitekim aynen dediği gibi oldu.
35:19Ertesi gün,
35:20muhalefet sokaklara çıktı filan,
35:22ordu üzerinden vs. bastırdı ve bitti.
35:25Ta ki işte bu olanlar oluncaya kadar.
35:29Şimdi dolayısıyla,
35:29Türkiye'de muhalefetin bunları bilerek,
35:31sadece CHP'nin değil,
35:33bütün muhalefetin,
35:34bunların farkında olması,
35:36çok önemli.
35:38Ve demokratik seçimle yapılabilmesi için,
35:41beraber çalışabilmenin de gerekirse,
35:44yani bir ittifak olmasa da,
35:46öneminin farkına varmalı.
35:48Mansur Yavaş demiş mesela,
35:49dün zannedildi.
35:51Hiçbir bahanemiz yok demiş.
35:52Hiçbir bahanemiz yok.
35:53Bir araya,
35:54yani tabii insanların kafasında,
35:56şimdi o altınlı masadan dolayı,
35:58o kadar acı bir tat,
35:59daha üst kafasının el,
36:01ağzına yerleşti ki,
36:02ve kafasında altınlı masayı,
36:05herkes o kadar reddediyor ki,
36:07müthiş bir kandırılmışlık ruhu var çünkü.
36:09Kılıçdaroğlu meğerse neymiş,
36:11işte efendim,
36:12Meral Akşener meğerse nasılmış,
36:14meğerse orada işte,
36:16yok Sinan Oğan'ı,
36:17o su, bu su,
36:18Zafer Partisi,
36:19neler yap,
36:20ne olmuş.
36:21Şimdi bu saatten sonra çok da kolay değil,
36:23tekrardan bir seçim,
36:24ittifakların kurulması herhalde değil mi?
36:26Evet.
36:26Bilmiyorum,
36:27bunu kırabilir mi bir cümle?
36:28Bu ayrı bir konu ama.
36:30Şimdi 2024'teki gibi bir şey olabilir.
36:33Çünkü orada başarılı bir,
36:34yani şey oldu,
36:36seçim,
36:37yani ne oldu?
36:38Aslında CHP,
36:40tek alternatif gibi gözüktü.
36:41Birçok yerde ve CHP buna uygun bir kampanya ve aday profiline çıktı.
36:45Yine aynısını yapmak durumunda,
36:46bu zorluklara rağmen.
36:48Öte yandan CHP'ye gidemeyenlerin de,
36:50gidebileceği bir adres,
36:51orada yeniden refah olmuştu bu.
36:53Burada,
36:54daha başka bir ittifak olur.
36:56Ama CHP ile diğer partilerin bir ittifak yapacağını zannetmiyorum açıkçası.
37:00Dolayısıyla yine buna benzer bir yapı olacak.
37:03Daha çok partili olacak kesin.
37:05İşte ne bileyim,
37:05anahtar partiyle yeniden refah yapar,
37:07zaferle iyi parti yapar,
37:09hepsini yapar.
37:10İşte o,
37:11diğer Saadet Partisi ve diğer meclisteki partiler ne olacak sorusu vs. var.
37:16Onlar biraz kendi meseleleri.
37:18Ama günün sonunda,
37:19ben bugünden baktığımda,
37:21o seçimde böyle bir tablo olacağını düşünüyorum.
37:23Şimdi ben de şöyle düşünüyorum,
37:25bütün bunları yaptılar diyelim.
37:27Muhtemelen iktidarın seçim propagandası şöyle olacak.
37:30Dünya ateş,
37:32bu kadar ateş altındayken,
37:34Türkiye koalisyonlarla asla yönetilemez.
37:38Güç bölünemez.
37:39İşte bu kadar parti,
37:41zayıf bir Türkiye olmaması gerekiyor.
37:43işte falan filan.
37:44Değil mi?
37:45Bunu şimdiden görebiliyoruz yani,
37:47beklenti olarak.
37:48Şöyle soracağım,
37:51dünya nasıl sormalı bunu?
37:53Stratejik olarak da Türkiye'nin gerçekten nasıl bir yer olması bekleniyor?
38:01Yani mesela Avrupa Birliği'ye baktığı zaman,
38:05Amerika yönetiminde kim olacak bilmiyorum ama Amerika'nın devleti baktığı zaman,
38:09ya da Orta Doğu'daki mevcut ülkeler, dengeler bakıldığı zaman,
38:15Türkiye'de ne görülmek istemiyor?
38:18Şimdi şöyle,
38:20Trump açısından,
38:21Cumhurbaşkanı Erdoğan hakikaten iyi bir müttefik.
38:25Yani bunu defalarca söylüyor,
38:27çok aramız iyi diyor,
38:28iyi arkadaşım diyor vs.
38:30Ama bir yandan da aradaki ilişkilerin,
38:32işte Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Beyaz Saray ziyaretinde,
38:36o oval ofisteki o şeyi hatırlıyoruz.
38:40İşte seçim hilesini,
38:42işte siz çok iyi bilirsiniz gibi laflar etti.
38:45Yani,
38:47açıkçası,
38:49şimdiki hükümet için ve Türkiye için,
38:51ABD ile olan o uzun yıllar birikmiş sorunların çözülmesi çok önemli olduğu için,
38:56aman kızdırmayalım,
38:57aman çok üzerine gitmeyelim,
38:59aman ona karşı bir şey demeyelim diyerek,
39:01şimdiye kadar mesela bir Halk Bankası meselesi bir tek halledilebildi şimdilik.
39:06Ne F-35'ler, ne diğer,
39:08işte bütün o katsa yaptırımları tamamen vs. kalkmadı.
39:12E şimdi Trump biraz güç kaybettikçe bu daha da kötüye gidecek.
39:15Avrupa'ya gelirsek,
39:16çünkü Trump haricinde Amerika'daki diğer aktörler,
39:19ne olursa olsun,
39:20Amerika tek aktörlü değil.
39:22Yani orada kurumlar,
39:23ne olursa olsun,
39:24zayıflasa da çalışıyor,
39:26kongre var,
39:27işte Savunma Bakanlığı var,
39:29Dışişleri Bakanlığı var,
39:30bunların,
39:30hani Türkiye'ye karşı,
39:32konvansiyonel güvenleri kalmadı eskisi gibi.
39:35Avrupa Birliği için de aynı şey geçerli.
39:37Türkiye'ye çok değerli dediler,
39:38bizim yeni Avrupa güvenlik mimarisinde,
39:41Türkiye'ye önemli bir rol oynamalı dediler.
39:43Ama o rolle ilgili,
39:44bu somut bir karşılığa gitmedi.
39:47Değil mi?
39:49Yani önemli bir takım anlaşmalar yapıldı,
39:53ama Türkiye'yi ciddi şekilde ne davet ettiler,
39:56ne dahil ettiler,
39:57ne Türkiye'nin katılma çabalarını desteklediler.
39:59Sadece ne biliyoruz?
40:01İşte Baykar'ın İtalya'da aldığı firmalar üzerinden,
40:06bir o sektöre bir giriş var,
40:08o kadar.
40:08Şimdi Türkiye ne yapıyor?
40:10Sadece Avrupa ya da sadece transatlantik değil,
40:13çeşitlendirmeye çalışıyor kendi şeyini.
40:16Özellikle şimdi mesela Körfez'le daha da yakınlaşacak.
40:19Bu İran olayı uzadıkça,
40:21Körfez'le yakınlaşacak.
40:23Yani Dubai,
40:25Bulaşık Arap Emirlikleri,
40:26hayır Dubai,
40:28Dubai'yi bir anda Antalya'ya taşımaya karar verdiler.
40:31Yani böyle hop,
40:32Dubai bitti hemen Antalya.
40:34Bulaşık Arap Emirlikleri,
40:35Katar, Suriye, Arabistan,
40:37burada ilişkiler sıkılaşacak.
40:39Orayla daha da evet şey olacak.
40:41Ekonomik olarak destek gelecek midir Türkiye?
40:44Sen yani nasıl görüyorsunuz?
40:46Bu hani biraz önce dedik ya,
40:48uzarsa bu iş,
40:50Türkiye'nin ekonomisi,
40:51yani meveşif bir şey yapmak,
40:52kurmaya çalışıp dengeler sarsılabilir.
40:54Orada işte,
40:55Türk ekonomisine bir hayat öpücüğü gelir mi?
40:58Son 5 yılda çok kritik zamanlarda,
41:00swap anlaşmaları falan,
41:02tam Türkiye'nin istediği zamanlarda,
41:06gelebilmişti.
41:06ve Türkiye aslında bu ülkelerin,
41:08Katar hariç,
41:10hepsiyle belli sorunları vardı işte.
41:12Kaşıkçı meselesi vardı.
41:13Şimdi adını almıyoruz.
41:14Değil mi?
41:15Birleşik Arap Emirlikleri için 15 Temmuz'un arkasındaki güç dedi vs.
41:18Sonra ne oldu?
41:19Hepsiyle hükümet bir şekilde geri adım attı,
41:22barışmaya başladı vs.
41:23o swap anlaşmaları yapıldı.
41:24Ama şimdi,
41:26oraların kendi ekonomisini toparlaması ilk önce gerekecek.
41:29Çünkü,
41:29gerçekten çok ciddi,
41:31yani İran'ın direkt oralara hedef alması,
41:33ki Trump da çok şaşırdığını söylemiş buna,
41:35demek ki beklemiyorlardı bu kadar şeyi.
41:37Yani bölgeselleştirmesi savaşı,
41:39oraları çok etkiledi.
41:41İşte,
41:41her şey normale dönüyor,
41:42uçuşlar düzeliyor filan dendi.
41:44Gün,
41:46iki gün geçti,
41:47dün,
41:47işte Emirates,
41:48her şeyi yine iptal ettik diyordu.
41:49Dolayısıyla,
41:50şu an oranın derdi,
41:52bizim dertlerimizi çözebilmek için,
41:54yardımımıza koşacak durumda zaten değil,
41:57kısa vadede en azından.
41:58Ama mesela,
41:59şöyle bir simülasyon yapalım,
42:00Trump kaybet,
42:01ya da işte,
42:02biraz önce anlattığım gibi,
42:04kendine bir başarı hikayesi yazarak,
42:06çekildi bu işten,
42:07İsrail'e rağmen.
42:08Evet.
42:09Ve,
42:10bir şekilde de İran,
42:13yani,
42:13mevcut rejimiyle daha da güçlenerek,
42:15ve iç muhalefini de bastırmış şekilde kaldı.
42:18İran'la Türkiye'nin ilişkilerinin,
42:20o anlamda zaten,
42:22Türkiye enerji konusunda bağımlı,
42:23gayet iyi gideceğini düşünüyorum.
42:26İran mesela,
42:27açıklama yaptı.
42:28Bütün,
42:29Körfez ülkeleri ve,
42:30birleşelim hep birlikte,
42:32Batılılara karşı,
42:33bu,
42:35savaşı çıkaranlara karşı diye,
42:37gerçekten böyle bir şey olur da,
42:39olursa,
42:40o zaman,
42:41ben seçimler açısından bakıyorum,
42:43yani,
42:44bambaşka bir döneme giriyoruz.
42:45Sadece Türkiye'de değil değil mi?
42:46Evet.
42:47yani,
42:48Abraham anlaşmalarının,
42:51dan daha fazla,
42:53İran'la,
42:54Körfez ülkelerinin anlaştığı bir,
42:55olabilir mi?
42:56Çok zor.
42:57Zor,
42:58çünkü,
42:59şöyle zor,
43:00eğer,
43:01İran'da bir rejim değişikliği olsaydı,
43:04çünkü,
43:04İran'ı şöyle düşünelim,
43:06İran,
43:06ne olursa olsun,
43:07anayasasına da göre,
43:09kendi,
43:091979'da,
43:11kendi ülkesinde yaptığı devrimi,
43:12ihraç etmeye çalışan bir ülke.
43:14ve bunu,
43:15son,
43:16işte,
43:162-3 yılla kadar,
43:17bayağı da,
43:18en azından nüfuz üzerinden,
43:20başarmıştı.
43:21Irak,
43:22Suriye,
43:23Lübnan,
43:24Yemen,
43:25orada bir hilal vardı,
43:26değil mi?
43:27Direniş ekseni deniyordu buna.
43:28Şimdi,
43:29bu çok ciddi bir zarar gördü.
43:30Şimdi,
43:30İran'da eğer,
43:31mevcut rejim daha militarize olduysa,
43:35daha da radikalize olduysa,
43:36bundan da aslında vazgeçmeyecek demektir.
43:38Ve bu da her zaman,
43:40körfez ülkeleri içinde bir tehdittir.
43:41Yalnız,
43:42şöyle bir risk var,
43:44diyelim,
43:45Trump,
43:46ki bir arada sinyalini verdiği gibi,
43:48biz zaten önemli ölçüde,
43:51hedeflerimizi gerçekleştirdik,
43:52şimdilik geri çekiliyoruz,
43:53bu bizim için zaferdir,
43:54deseydi,
43:56İran'da,
43:57yendik,
43:58bakın Amerika çekiliyor,
43:59diyecekti,
43:59çünkü İran için stratejik tek hedef,
44:01ayakta kalmaktı.
44:02Ayakta kaldığı andan itibaren,
44:04bunu diyebilirdi,
44:05derdi de.
44:06Ama şöyle bir şey var,
44:07bu asla ve asla bir barış olmayacaktı,
44:09zaten.
44:10Çünkü İsrail,
44:12mesela Rubio da,
44:14sanırım,
44:14dün bir açıklama yaptı,
44:16yani dedi ki,
44:17evet bu savaşa girdik,
44:19ama zaten,
44:20biz buna girmek zorunda kalacaktık,
44:22yani biz başlattık gibi düşünmeyin.
44:24Çünkü biz girmesek bile,
44:25İsrail bombalayacaktı.
44:26O da bombalayacağı için,
44:28biz sonradan girmek zorunda kalacaktık.
44:30Dolayısıyla,
44:31şimdi İsrail de tamamen İran'da,
44:33bir devlet yapısını çökertmeyi hedefliyor.
44:36Yani rejim değişikliğinin,
44:37bir kara operasyonu olmadan olmayacağını,
44:40bence artık anladılar ama,
44:42bu devam ettikçe,
44:43İran bunu bölgeselleştirmeye devam edecek.
44:46aslında stratejisiz ve sonu belli olmayan,
44:49tam da Trump'ın,
44:50hakikaten dediğiniz gibi,
44:51endless wars demişlerdi.
44:53yani bu sonu gelmeyen savaşları bitireceğiz artık dediği,
44:57bir savaşa vesile olması,
44:59ve onun altında sürüklenmesi demek olacak.
45:01Şimdi bir tek sorum kaldı,
45:03ama çok kısa bir cevap rica edeceğim.
45:05Kürtler meselesi.
45:06Kürtler.
45:06Kürtler,
45:08İran'da,
45:08Irak'taki Kürt gruplar,
45:10dediler ki,
45:11bir dakika,
45:11biz bu işte yokuz,
45:12biz böyle taşeron falan olmayız,
45:14Kürtler üzerinden,
45:15böyle bir savaş yürütemezsiniz.
45:17Çok net koydular.
45:18Daha önceki programlarda konuşmuştuk,
45:20Devlet Bahçeli de zaten,
45:22içerideki bu sürecin de hızlanmasına çalışıyor.
45:24Anladığımız kadarıyla,
45:26iktidarda da bir hızlanma olacak gibi,
45:28Bülent Turan'ın açıklamalarından anladık,
45:30bayram sonrası bir takım düzenlemeler olacak gibi,
45:32ama Amerikalılar döndürüp dolaştırıp,
45:35Kürt meselesi,
45:36yani İran'daki Kürtler meselesini,
45:39bir orayı,
45:41yani zorlamaya devam ederler mi sorusu var.
45:43Çok kısa,
45:44uzun bir analiz ve daha çevir konu ama,
45:46onun Türkiye etkisi bakımından soruyorum.
45:51şimdi tabii,
45:52bu çözüm süreci,
45:53artık ismini ne koyuyorsak,
45:54Barış sürecinin,
45:55bir sonuca ulaşması,
45:58iktidarın seçimlere giderken,
45:59çok önemli kozlarından bir tanesi olacak.
46:01Kürt seçmenler nezdinde de,
46:03Demi Parti'nin,
46:06pozisyonu açısından da.
46:08Ama bu,
46:09bilmiyorum,
46:09İran Kürtleri meselesinde,
46:11bir bağlantı görüyor musunuz?
46:13Yoksa yok,
46:13hiç alakası olmaz mı diyorsunuz?
46:14Şöyle,
46:15yani işin Amerika ve İran,
46:17savaş boyutu,
46:18bence şöyle oldu,
46:19yani,
46:21savaşa girerken,
46:22Trump'ın kafasında,
46:23kesinlikle şöyle bir şey vardı,
46:24bütün zamanlamasına bakınca,
46:25bunu anlıyoruz.
46:26Hamana'yı öldürürsek,
46:27ciddi anlamda bir kaos olacak,
46:29ve,
46:30eğer,
46:30biraz da,
46:31işte,
46:32halk,
46:33ayaklanırsa,
46:33vesaire,
46:34ki kaç zamandır,
46:35sürekli ayaklanıyorlar,
46:36bunu bir kere daha yaparlarsa,
46:37rejim çökebilir diye düşündü,
46:39o noktadan,
46:40onun olmadığı ortaya çıkınca,
46:42o zaman şuna geldiler,
46:43yani aslında bir çeşit kara operasyonu lazım,
46:45biz Amerikan askerini,
46:46o kadar da değil,
46:47onu da yaparsak,
46:48iyice dediğimizin tersi olur,
46:50Kürtler olabilir mi diye,
46:51birileri bunu dillendirdi belli ki,
46:53o beyaz saray çevrelerinde,
46:54ama,
46:56yani,
46:56bu ortaya atıldı,
46:57bakalım nasıl bir şey olacak diye,
46:59ama şimdi,
47:00Kürtler homojen değil orada,
47:02ama bütün gruplarda ayrı ayrı reddettiler,
47:04zaten çok realistik değil,
47:07çünkü sayıları az,
47:08oranları az,
47:09vesaire,
47:10coğrafya pek müsait değil,
47:12yani,
47:13İran,
47:14hani,
47:15İran'ın işine bile gelebilecek sonuçlar yaratabilirdi bu,
47:18dolayısıyla bu olmadı,
47:19ve hani,
47:20Trump bile bunu reddetti,
47:21ama Türkiye için,
47:22bunun konuşuluyor olması,
47:23ara ara gündeme geliyor olması bile,
47:25bu süreci hızlandırma,
47:28ve PKK'nın silahsızlandığını,
47:31kendi gözleriyle görüp,
47:32onu bitirme konusunu hızlandıracaktır,
47:34diye düşünüyorum,
47:35zaten dediğiniz de o,
47:37hani bu riske atmamak,
47:38ve hani o ortamda,
47:40bunu yavaşlatmak,
47:42ancak bizim kendi zararımız olur,
47:44diye düşüneceklerdi,
47:45nitekim öyle olacak.
47:47Arkadaşlar,
47:47çok teşekkür ediyorum,
47:48bir ufuk turu yaptık,
47:50ama önemliydi,
47:51özellikle bu Macaristan'daki seçimler meselesi,
47:54çok önemli,
47:54belki o zaman,
47:55tekrar bir araya geliriz,
47:56ve biraz,
47:58yani Macaristan penceresinden,
48:00bakabiliriz,
48:00çok teşekkür ederim.
48:01Ben teşekkür ederim.
48:01Kapatırken,
48:02dün akşam Oscar töreni vardı,
48:03bilmiyorum seyrettiniz mi,
48:05ben seyrettim.
48:06İlk defa Oscar törenlerinde,
48:09belgesel dalında,
48:10ödüller verilecek,
48:11ve sunucu şunu dedi,
48:13ya işte dedi,
48:13biliyor musunuz,
48:14dünya çapında,
48:15bazı insanlar,
48:15hala,
48:16özgür düşünce haklarını kullanarak,
48:18büyük cesaret göstererek,
48:20dünyanın kanayan yaraları konusunda,
48:23belgeseller çekebiliyorlar,
48:25düşünün,
48:25bazı ülkeler,
48:26hala serbest konuşabiliyor.
48:28Ah ah,
48:29ya ilk defa,
48:30Oscar törenlerinde,
48:32Amerika'nın,
48:32ifade özgürlüğü,
48:35ne hale geldiği,
48:36konuşuyor,
48:37yani bunu bile espriye katarak,
48:39herhangi bir şey demeden,
48:40ya işte,
48:42bunu ilk defa görüyoruz,
48:44hakikaten Amerika açısından,
48:47hayret verici,
48:48ama Havier Bardem bir tek çıktı,
48:50Filistin'e özgürlük dedi,
48:52özgür Filistin'in mesajını verdi.
48:54Bunu da bir not olarak düşerim,
48:56yani Amerika'da da bizdeki gibi,
48:57özgür ifade,
48:59ve,
49:00konuşanların başına gelebilecekler,
49:02meselesi gündemde.
49:04Çok teşekkürler.
49:05Ben teşekkür ederim.
49:05Burada kapatıyorum,
49:07T24'e abone olmayı unutmayın,
49:08yarın Silivri'den yayınımız olacak,
49:10görüşmek üzere,
49:10iyi akşamlar.
Yorumlar