- 1 gün önce
📌 İran savaşı nasıl biter?
📌 Washington’da hangi senaryolar konuşuluyor?
📌 Hürmüz Boğazı krizi, kara savaşını gündeme getirebilir mi?
📌 Dünya siyaseti ve ekonomisi, savaşla büyüyen krize ne kadar dayanabilir?
🎙️ Türkiye’nin eski Şam Büyükelçisi Ömer Önhon, Şirin Payzın’ın sorularını yanıtladı.
📌 Washington’da hangi senaryolar konuşuluyor?
📌 Hürmüz Boğazı krizi, kara savaşını gündeme getirebilir mi?
📌 Dünya siyaseti ve ekonomisi, savaşla büyüyen krize ne kadar dayanabilir?
🎙️ Türkiye’nin eski Şam Büyükelçisi Ömer Önhon, Şirin Payzın’ın sorularını yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, günaydın.
00:03Silivri mesaimize kısa bir virgül ya da kısa bir ara bir virgül koyuyoruz.
00:08Ve bugün yeniden İran, Amerika Birleşik Devletleri'nin ve İsrail'in İran'ı açtığı savaş.
00:15Ve gelinen son noktayı konuşacağım.
00:18Kimi ne konuşacağım? Ömer Önholm.
00:20Bu konudaki yazılarıyla da T24'te okuyorsunuz herhalde Büyükelçi.
00:25Hoş geldiniz, günaydın.
00:27Hoş bulduk.
00:28Şimdi geçen gün T24'te yazdığınız yazının manşeti hakikaten aslında güzel ve toparlayıcı.
00:36Radikal dincilerin ve aşırı sağcıların yönettiği 3 ülke arasındaki savaş, küresel depreme yol açtı.
00:42Hala aynı noktadayız.
00:44Pek bir değişiklik olmadı siz bu yazıyı yazdığınızdan beri.
00:48Şimdi siz olan bitene Washington cephesinden baktığınızda, Washington'dan baktığınızda
00:55durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:58Nedir şu andaki durum?
01:00Şimdi bir kere hakikaten çok karmaşık bir savaşın ortasındayız.
01:07Yani o bahsettiğiniz yazının başlığındaki gibi
01:10dünyada bir depreme yol açtı ve bu deprem şiddetini azaltmıyor.
01:16Bilakis yayılıyor ve şiddetini arttırmaya başladı bir anlamda.
01:21Önce bir hedeflere bakmak lazım bence.
01:24Yani neydi hedefler?
01:25Şimdi Amerika Birleşik Devletleri'nin hedefinin ne olduğunu anlamak çok zor.
01:29Çünkü o kadar çok farklı şeyler söylediler ki işte
01:32halka yardım eclis dediler, rejim insanlarını öldürüyor dediler.
01:36Rejim artık olmayacak dediler.
01:38Ondan sonra döndü işte nükleer programı durdurmamız lazım dediler.
01:42İran'ın etrafa tehdit teşkil etmesine yani akıllarına ne geliyorsa söylediler.
01:48Yani bir tabağın içine akıllarına ne geliyorsa attılar.
01:51İsrail'e bakıyorsunuz bu savaşın diğer ortağına, Amerika'nın ortağına
01:55İsrail'ler de bir kere rejimin gitmesini istiyorlar.
01:59Orada kendilerine tehdit teşkil etmeyecek hani dost diyelim dost bir yönetim gelmesini istiyorlar.
02:05Nükleer programı sonlanmasını istiyorlar ve aslında İran'ın böyle kolunu kanadını
02:11kırmak istiyorlar.
02:13Hem bu yönetimi hem de onun yerine yer gelecekse başka bir yönetimin de böyle etrafa çok fazla
02:20bulaşmayacak bir ülke halini almasını istiyorlar.
02:23Şimdi bu hedefler tabii söylenen şeyler ama bugün icraata baktığınız zaman hani
02:31başarılabilenler açısından baktığınız zaman hakikaten çok karmaşık bir durum var ortada.
02:37Yani bir kere rejim değişmedi, halk ayaklanmadı, İran teslim olmadı.
02:44Aksine mukabele de bulunuyor ama öbür taraftan mesela Trump biz İran'ın deniz kuvvetlerini
02:51ortadan kaldırdık dediği zaman haklı.
02:54Hakikaten vurdular, kaldırdılar ortadan.
02:57Hava kuvvetleri artık yok dediği zaman o da doğru ama hava kuvvetleri zaten yoktu.
03:02Yani bu yaptırmılar dolayısıyla 3-5 tane uçağı belki uçuyordu ama İran'ın
03:06başka şeyleri var, vasıtaları var.
03:10İşte balistik büzeler var, droneler var filan.
03:12Yani Washington'dan bakıldığında ne görüldüğünden ziyade ne göstermek istedikleri
03:19bence önemli.
03:19Yani şu anda çok özetlen iki tarafta yani Amerika ve İsrail biz İran rejimini dize
03:27getirdik, muhalif oldular.
03:30Öbür tarafta hiçbir şekilde bizi diz çöktüremediler.
03:34Aksine biz onları püskürttük diyebilecekleri kendi kamuoylarına bir noktaya gelmek istiyorlar.
03:40O noktada da zaten müzakereler işte bir yere gider diye ümit ediyorlar.
03:45Yani iki tarafta başarısız olduğunu ortaya koymayacak argümanlarla o ideal noktayı
03:52kendilerine göre bulmaya çalışıyorlar.
03:54Sinir testi, dün Trump Fox televizyonuna, Fox haberi Amerika merkezinde tabii ki
04:04onların bir meşhur programı var.
04:06Beş kişi bir araya geliyorlar ve çok ciddi Trump taraftarı beş artık gazeteci mi
04:11diyelim yoksa ekran yüzü mü diyelim orası biraz karışık ki bir zaman gazetecilik
04:15sınırlarının çok ötesinde tavırlar ve söylemlerle yer aldıkları bir program oraya konuştu.
04:22Ve herhalde bugüne kadar hiçbir Amerikan başkanından böyle bir televizyon performansı
04:29duymamış olabiliriz.
04:30Çünkü konunun ciddiyetinin çok ötesinde ifadelerle aslında İran'a karşı bir sinir savaşı yürütüyor.
04:39İşte ne bileyim efendim şu andaki yeni Ayetullah'ın yani Hamani'in cinsel tercihlerinden tutun da
04:48işte İran'daki eşcinsellerin kendisi tarafından nasıl kurtarılacağına varan böyle çok uçlarda giden yorumlar
04:58ve ama orada söylediği iki üç tane de şey vardı.
05:02Bir tanesi dedi ki ben dedi İranlar bana yalvardılar, yalvardılar çok istediler.
05:07Benden yedi gün istediler.
05:09Ben dedim ki ben size yedi gün değil hadi benden olsun on gün veriyorum uzattım.
05:14Bu arada Pentagon'dan gelen bilgilerdi.
05:17Pentagon'un on bin ek askeri Orta Doğu'ya göndermek yönünde bir hazırlık yaptı.
05:24Şimdi yani açıklamalardan sizin de söylediğiniz gibi herkes ne kadar başarılı olduğunu anlatıyor ama
05:31bir taraftan da şaka yapılamayacak kadar ciddi bir gidişat var.
05:35Ne beklemeliyiz sizce?
05:37Gerçekten bir kara operasyonuna cesaret edebiliyor mu Washington?
05:41Pentagon daha doğrusu.
05:42Şimdi önce dün bahsettiğiniz bu basın toplantısına dair bir iki bir şey söylemek gerekirse
05:49yani o kadar trajitti ki aslında o kadar trajik olmasa çok komik bir toplantı.
05:54Yani insan saatler boyu izleyip eğlenebilir ama yani eğlenilen konu o kadar bahim,
06:00o kadar dramatik, o kadar trajik ki hakikaten böyle bir ortamda böyle bir basın toplantısı
06:08aslında durumu daha da bahim hale getiriyor.
06:11Ve insanı daha da fazla kaygıya ve korkuya sevk ediyor.
06:15Yani mesela bir örnek vermek gerekirse bugün dedik ki işte dünyada hakikaten deprem oldu.
06:21Bir kere enerji piyasaları sarsıldı.
06:24Yani Asya ciddi bir bunalım içinde.
06:27Diğer ülkelerde öyle bu enerji piyasasındaki gelişmeler başka her şeyi tetikleyecek.
06:34Enflasyon şu bu.
06:35Yani dünya hakikaten bir ekonomik krize doğru gidiyor.
06:38Fakat buna karşılık mesela Başkan Trump'ın verdiği yanıt şu oldu.
06:43Biz dedi dünyada en fazla petrol üreten ülkeyiz.
06:47Dolayısıyla bize bir faydası yok, zararı yok.
06:50Aksine faydası var dedi.
06:51Yani bu bakış açısı tabii hani genel yaklaşımı da ortaya koyuyor.
06:55Dolayısıyla bunu ben çok dahil olarak görüyorum.
06:59Yani korkutucu olarak görüyorum.
07:00Yani savaş katlanarak korkutucu oluyor.
07:03Bu yöneticilerin yaklaşımları nedeniyle.
07:08Şimdi bir belirsizlik var hakikaten.
07:10Bir pazarlık olduğu anlaşılıyor.
07:13Yani onda bile bir belirsizlik var.
07:15İran diyor ki görüşmüyoruz.
07:17Amerikalılar diyor ki görüşüyoruz falan.
07:19Ama belli ki aracılar vasıtasıyla dolaylı görüşmeler yapılıyor.
07:24Yani o da Pakistan zaten kendileri de açıkladılar.
07:27İşte Amerikalılar 15 maddelik bir öneri sunmuşlar.
07:32İranlılar bunun karşısına 5 maddelik bir öneri sunmuşlar.
07:35Filan yani böyle bir müzakere devam ediyor.
07:38Ve belli ki karşılıklı böyle bir takım ücretler yapılıyor.
07:40İşte biraz evvel bahsettiğiniz bu enerji tesislerinin bombalanmaması,
07:46yalvarmaları üzerine, ertelenmesi bir hafta süreyle.
07:51İşte öbürleri de petrol tankerlerinin geçmesine izin vermişler.
07:56Trump bunu bize verdikleri, bana verdikleri hediye diye açıkladı falan.
08:00Ama öbür taraftan da işte biraz evvel bahsettiğiniz bölgeye 10 bin civarında bir Amerikan askeri gücünün gönderilebileceği yolunu planlamalar,
08:10durumlar var.
08:11Böyle planlamalar yapılıyor diyorlar.
08:13Şimdi bu tabii savaşı daha da uzatacak bir gelişme olur ama yapılmaz mı yapılıyor?
08:20Yani aslında bugün yapılamaz dediğiniz ne varsa yapıldığını görüyoruz.
08:23Yani diplomatik alanda da, askeri alanda da.
08:27Dolayısıyla yapılamaz diye bir şey pek kalmadı artık.
08:30Kara operasyonu opsiyonlardan biri anladığımız kadarıyla.
08:34Ama bu İran derinliği olan bir ülke.
08:37Bir de coğrafi bakımından öyle girip de bir günde alınabilecek falan mümkün değil tabii böyle şöyle.
08:43Derinliği olan bir ülke geniş çatlı bir kara operasyonu değil de böyle belli yerlere yönelik.
08:49Mesela Şahark Adası yok, Bander Abbas ve başka böyle bir takım noktasal kara harekatları olabilir.
08:59Ha o kara harekatını yapan birliklerini oraya konuşlandırdığın nasıl korursun, nasıl onların böyle toplu halde hedef olmasını engellersin herhalde yapmışlardır
09:10planlarını.
09:10Ama yani eğer bir kara operasyondan bahsediyorsak bence sınırlı, mevkisel bir kara operasyonu ihtimal dışı değil.
09:19Siz diyorsunuz ki yapmışlardı planlarını ama benim aldığım izlenim en azından Trump'ın açıklamalarından pek öyle nasıl söyleyeyim ince eleyip,
09:32sık dokuyup, çok gerçekten alanı bilerek plan yapan pek kimseler var mı?
09:38Buna emin değilim. En azından Trump'ın açıklamaları ya da işte ona yakın bazı isimlerin açıklamalarından ne kadar sahayı bilerek
09:51bir planlama yapıyorlar hala bir soru işareti.
09:55Zaten Amerika'da işte ne bileyim saygın gazeteler ya da basın kuruluşları ya da podcast yapanlar, analiz yazanlar aynı şeyin üstünde
10:04duruyorlar.
10:05Ya acaba birileri gerçekten şöyle aklı selim ya da sakin dularak neyin ne olduğunu hesaplıyor mu acaba diye.
10:13Ben şunu sormak istiyorum.
10:15Madem yeri gelmiş, siz bugüne kadar diplomasi hayatınızda, bütün geçirdiğiniz dış işlerindeki bunca yıl hiç böyle bir durumla karşılaşmış mıydınız?
10:26Yani böylesine kocaman bir bölgeyi etkileyen bir savaş var ve yapılan açıklamalar insanın şapkasını uçuruyor.
10:33Yani nasıl bir şey diye. Bilmiyorum hiç karşılaştınız mı? Sormuş olayım.
10:37Yani bu çok nadir karşılaşılan bir durum bence.
10:41Yani hakikaten konuşulanlara bakınca ortada gayet irasyonel bir durum olduğunu görüyorsunuz.
10:48Hani bir savaşı yapmak için de sona erdirmek için de bir takım rasyonel insanlar lazım, rasyonel bir bakış açısı lazım
10:58falan bunlar hiç yok.
10:59Bu da tabii yani bunun rasyonelitinin olmaması bir taraftan da öngörülebilirliği azaltıyor.
11:05Yani hiçbir şey öngöremiyorsunuz, her şey olabilir diye bakıyorsunuz.
11:09Biraz evvel söylediklerinize gelince hakikaten söylenenler insanı böyle bir boşluğa sürüklüyor ama
11:16öbür taraftan münasıran bir askeri operasyondan bahsediyorsak mutlaka işte tabii askeri yetkililer bunun planlarını yapıyorlardır.
11:26Bunun nasıl uygulanacağı, diplomatik kontekste nasıl oturtulacağı falan onlar başka şeyler.
11:32Ama savaş devam ediyor ve çok kayıpla devam ediyor.
11:37Yani bugün savaşı bugün sona erdirseniz mesela köfez ülkelerinde uğranılan zararın, telafisi, yıkılan altyapının falan yapılması,
11:49ondan sonra tekrar yerine kovulması 5-6 senesi var en azından diyorlar.
11:54Yani daha bir de her şey tabii böyle bir şekilde otosansüre tabi olduğu için sadece İran'da değil,
12:02Arap ülkelerinde, İsrail'de falan yıkımın tam ölçeğini de bilmiyoruz.
12:07Yani ancak böyle o perde kalkınca, böyle birbirlerine ateş etmeyi bırakınca o zaman görebileceğiz yıkımın ne derecede olduğunu
12:17ve onun tahmin edilenin çok üstünde olduğu söyleniyor.
12:21Var bugün bu sabah yayına gelirken Taksim'de onu düşünüyordum.
12:25Hani geçtik her şeyi.
12:28Taksim en fazla Arap turistin geldiği İstanbul'un meydanlarından bir tanesi.
12:34Ve gelen yok çünkü havalanları kapalı olduğum için.
12:37Ve bu ne demek oluyor?
12:39Avrupa'dan gelen turist sayısı çok az olduğu için Türkiye'ye aslında esnaf, oteller,
12:44Arap, Körfez ülkelerinden gelen turistlerden para kazanıyorlardı.
12:49Şimdi kimsecikler yoktu.
12:50Taksim boşanmış durumda.
12:52Şimdi ben merak ettiğim bir şey var.
12:53Siz de biraz önce söylediniz.
12:55Bir şekilde arka kapı diplomasisi uygulanıyor.
12:58İşte İran mesajını cevabını vermiş.
13:01Demiş ki bu demiş bize karşı saldırılar bitsin ve biteceği garanti altına alınsın.
13:07Ve aynı zamanda sadece İran'a karşı değil bölgedeki İran'la bağlantılı bütün yapılarla bu savaş bitirilsin.
13:15Bundan da Hizbullah'ı da yani Lübnan'daki durumu da kastediyor.
13:19Malum İran'ın da bölgede ve işte pek çok yerde Yemen'de proksi savaşları var.
13:26Vekalisi savaşları yürütmekle ya da oradaki siyasi mücadelesi var yani diyelim.
13:32Şimdi ondan sonra Amerikalılar da bir şey söylüyorlar.
13:34Niye Pakistan seçildi?
13:36Mesela Türkiye ve Mısır ön plana çıkıyordu ve Türkiye bu konuda gerçekten çok istekliydi iktidar.
13:42Hani biz ara buluşu olalım falan bir şekilde diplomasiyi götürüyorlar.
13:45Neden Pakistan seçildi sizce?
13:47Yani enerji talebi en yüksek olan ülkelerden biri İran'dan ama herhalde bu değildir.
13:55Zannetmiyorum ama Pakistan'ın İran'la 900 km civarında ortak sınır var.
14:01Yani şeyde İran'da yaşanan gelişmeler Pakistan'ı çok ciddi şekilde vuracak.
14:08Biliyorsunuz bizim Suriye ile Türkiye arasındaki sınır ortak sınırın uzunluğu da 911 km.
14:14Yani çok uzun bir sınır.
14:15Ondan sonra bildiğim kadarıyla Pakistan'ın %20 civarı Şii yani İran'dan sonra dünyada en çok Şii'nin yaşadığı yer bunun
14:25da yansıması olabilir.
14:26Yani İran'ın böyle bir takım hani domestik kaygılardan kaynaklanan bir şeyi var tabii çıkarı var mutlaka.
14:34Sadece enerji alma olarak değil.
14:36Bir de hatırlayayım Trump Pakistan'ın Cumhurbaşkanı'na galiba benim en değerli Maraşal'ım falan gibi bir laf etmişti.
14:44Yani böyle ona da tough guy, gayet serttir falan demişti.
14:49İyi anlaşıyorlar herhalde.
14:51Yani onun da bir etkisi olmuş olabilir ama yani şu anda Pakistan'ın ismi öne çıkıyor.
14:56Onun dışında basından takip ettiğimiz kadarıyla işte sağdan soldan duyduğumuz kadarıyla işte Türkiye'nin, Mısır'ın, bir nebze Suudi Arabistan
15:05'ın da böyle bir takım müdahaleleri, bir takım şeyleri, çabaları falan var.
15:09Ama esas ara boyucunun takistler olduğunu düşünüyoruz.
15:13Ben bu nedenleri ancak ileri sürebilirim.
15:16Yani düşünebiliyorum.
15:19Diğer taraftan tabii bu vekillerin ortadan kaldırılması yani şu anda onu söylüyorum.
15:26Yani bölge yeniden şekillendiriliyor yıllardır, birkaç yıldır.
15:30Ve bu şekillendirmenin temelinde de İsrail'in güvenliğinin garanti altına alınması var.
15:35Yani İsrail etrafında böyle bir nevi güvenlik kuşağı oluşturmaya çalışıyor.
15:40Yani biz diyorduk ya Suriye'de sınırdan içeri 30 kilometre bir güvenlik kuşağı oluşturan filan.
15:46İsrail bunun daha genişini kendi etrafına örmek istiyor.
15:49İşte neresi var?
15:50Bir kere Gazze'nin Batı Şeria var içinde.
15:53Lübnan var.
15:55Suriye vardı.
15:57Şu anda İran artık Suriye'den süpürülüp atıldı, silindi yani orada.
16:02Ürdün var filan.
16:04Suriye'nin güneyi var.
16:05Şimdi İsrail buraları almaya çalışıyor.
16:07Kontrol altına yani güvenliğini sağlamaya çalışıyor.
16:10Mesela şu anda Körfez'e ve İran'a yoğunlaştık ama Lübnan'da da bir savaş devam ediyor.
16:16Yani şu anda Lübnan'da bir fiil İsrail'in kara operasyonu var.
16:21Bu Güney Lübnan'a İsrail güçleri girdiler.
16:24Ve Litani Nehri'ne kadar olan yani sınırdan Litani Nehri'ne kadar bir otuz kilometre civarında bir bölge var.
16:32O bölgeyi güvenlikli bölge haline getirmeye çalışıyorlar.
16:35Ama o bölge Şiilerin yoğun olduğu ve Lübnan'ın nüfusunun önemli bir bölümünü yaşadığı bir bölgedir.
16:42Mesela Sur kenti oradadır filan.
16:44Şimdi orada süren savaşın nasıl sonuçlanacağı da çok önemli.
16:49Bir de Lübnan da çatırdıyor.
16:50Yani bugün Hizbullah'ın İran'ın yanında İsrail'e karşı savaşa girmesi Lübnan'daki diğer grupları, Hristiyanları, Sünniler'i çok rahatsız
16:59ediyor.
17:00Yani bu Lübnan'ın topyekül İran'a desteği değil.
17:03Lübnan'ın bir bölümün Hizbullah'ın İran'a desteği yüzünden Lübnan'ın tekrar bir savaş haline dönmesi.
17:09Yani yine böyle aslında bütün bölgede yangın var.
17:13Yani bu Lübnan'ın çatırlaması, orada yine bir iç savaş çıkması, Şiilerle diğerleri arasında filan bunlar.
17:20Bunlar tabi hakikaten çok korkutucu gelişmeler.
17:23Yani bu ne kadar ciddiye alınması gerekir bilmiyorum ama onun için size sormak istiyorum.
17:29Sağda solda ufak tefek de olsa satır aralarında şöyle şeyler çıkıyor.
17:32Aslında hedef Lübnan'ı Suriye'ye bağlamak.
17:35Yani Suriye'deki göreceli olarak sağlanan istikrar, Erşar'a iktidarı her ne kadar hala tam yerli yerine oturmamış olsa böyle bir
17:46ihtimal olabilir mi gerçekten?
17:48Ya da böyle bir plan olduğunu düşünür müsünüz?
17:49Ya düşünmem açıkçası.
17:51Eskiden beri Lübnan zaten her zaman Suriye'nin parçasıdır.
17:55Şu anda Lübnan'ın ayrı bir ülke olması tabi bir şey değildir gibi bir görüş vardır aslında Suriye'de özellikle.
18:03Yani bu büyük Suriye'nin bir parçası olarak ama yani bugün geldiğimiz noktada öyle bir şey olduğunu düşünmüyorum ayrı.
18:09Şimdi biraz da yani Ankara'yı değerlendirelim.
18:14Bu biraz yani açılışta söyledim ya o kadar fazla Silivri devam eden İBB davasına ve diğer iç meselelere odaklandı ki.
18:24Savaşı sadece işte bu akşam kim vuruldu, ne terası vuruldu falan ve bu arada da sivil ölümleri devam ediyor.
18:32Ama bütün bu tip savaşlarda gördüğünüz gibi dünya basını ve kamuoyu bir anda işte şurası da vurulmuş deyip sabah uyandığımızda
18:44şu şehirler de vurulmuş diyoruz.
18:46Sonra güne devam ediyoruz.
18:48Oysa hakikaten sizin de söylediğiniz gibi bilebildiğimiz kadarıyla bile sivil ölümler devam ediyor.
18:54Kum kentine vurmuşlar mesela ve iki bina hedef alınmış içinde siviller yaşıyor.
19:00Aynı şekilde Lübnan'da kayıplar var.
19:03Yani savaşın insani tarafına insanlara dokunan tarafı çok ciddi şekilde devam ediyor.
19:10Biz de yani İran'ı, İran'da devam eden yani İran'la olan bu savaşın birazcık istatistikler tarafına dalmış durumdayız.
19:20Şimdi sormak isterim.
19:21Ankara ne yapıyor?
19:23Yani şu anda götürdükleri, yürüttükleri stratejinin iyi olduğunu düşünüyor musunuz?
19:29Doğru olduğunu düşünüyor musunuz?
19:30Ve biraz önce siz de söylediniz, bu etkilerin azaltılması için yapılması gerekenler var mı siz?
19:42Nasıl görüyorsunuz?
19:44İki cümle öyle şeyi söyleyeyim.
19:46Bu kanıksama çok kötülür tabii.
19:48Yani şu anda dediğiniz gibi ilk başta savaş çıktığında böyle herkes çok heyecanlandı falan.
19:55Şimdi işte akşam yatıyoruz, sabah kalkıyoruz, işte şu kadar yer bulunmuş, bu kadar insan ölmüş falan.
20:01Ama yani telaffuz edilmeyen sayıda sivil insan öldürülüyor.
20:08Ciddi, çok ciddi bir yıkım var.
20:10Bunları pek konuşmuyoruz.
20:11Ve başta hatırlayacaksınız bu rejimin kendi halkına yaptıkları, bunun kabul edilemeyecek olduğu, insanlık dışı olduğu falan söyleniyordu.
20:19En son gösterilerde 32 bin civarında İran'ın öldürüldüğü söyleniyor.
20:26Bilemiyoruz tabii ama binlerce insanın öldürüldüğü anlaşılıyor.
20:29Kimse bunlardan söz etmiyor.
20:31Yani rejim kalsın artık o boyutunda değiliz.
20:34Yani İran halkı çekecekse çeksin ama savaşı nasıl sona erdiririz kazanmış vaziyette.
20:40Bu tabii çok üzücü bir şey hakikaten.
20:43Şimdi Ankara ne yapıyor?
20:44Yani Ankara'nın yapmaya çalıştığı benim gördüğüm kadarıyla savaşın Türkiye'ye sıçramamasını sağlamak.
20:53Ki doğrusu budur.
20:55Tabii bu da herhalde siyasetin bir cilvesi.
20:58İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye niye savaşın içine girmedi diye hani sık sık tartışma olur ya.
21:05Yani bazen cesaret savaşa girmek değil de savaşın dışında kalabilmektir.
21:10Yani o tamamen o günün şartlarıyla ilgili bir şey.
21:12İşte bu büyük şartlarda aynen İkinci Dünya Savaşı'nda olduğu gibi farklı bir konjonktürde tabii.
21:18Bu savaşın dışında kalmayı gerektiriyor.
21:20Türkiye'de bunu yapmaya çalışıyor.
21:22Çünkü bir savaş bizim topraklarımıza sıçradığı takdirde işte güvenlik meseleleri, ekonomik sorunlar,
21:30işte enerjimiz çökecek yani enerji alanında yine çöküşe uğrayacağız, mülteciler falan.
21:37Yani böyle düzünelerce sorun ve Suriye'de on beş sene boyunca yaşadığımızın kat ve katını yaşama ihtimali var.
21:45Bu nedenle Türkiye bu savaşın durmasını sağlamaya çalışıyor.
21:50Ne yapıyorsa alamaya çalışıyor?
21:52İşte diplomatik bir takım temaslar yürüttüklerini basından okuyoruz.
21:56Yani bunu da aslında böyle bir gizlilik içinde falan yapıyorlar.
22:00Kamuoyuna da fazla bilgi verilmiyor ama işte falanca ile konuştu, filanca ile konuştu filan.
22:05Herhalde bu konuşmalarda savaşın durmasını yönelik bir takım girişimler yapılıyor.
22:10Yani yapılması gereken budur tabii.
22:12İkincisi hani iş en olmayacağına, en olmaması gerektiğine varır da Türkiye kendini bir şekilde savaşın içine çekilmiş bulursa,
22:22o zaman topraklarımızı nasıl en iyi şekilde, en sağlam şekilde savunmak gerekir,
22:28onun da tedbirlerini mutlaka almışlardır.
22:31Yani bu savaş fizikler bir şeyler gösterdi.
22:34Mesela hava savunma sisteminin ne kadar önemli olduğunu gösterdi.
22:39İşte uçak filolarının yerinde olmasının ne kadar önemli olduğunu gösterdi.
22:44Stratejik noktaların iyi korunması gerektiğinin ne kadar önemli olduğunu gösterdi.
22:50Yani bunu ben eminim ki bu devlet içinde izleyenler, tedbir alması gerekenler,
22:56gerek tedbiri alıyorlar duran bu hava savunma sistemleri konusu özellikle herhalde epey bir üstünde durulması gereken bir konu.
23:04Yani sizin uzmanlık alanınız olmadığını biliyorum ama yine de bir yılların diplomatı olarak soracağım.
23:12Mesela bugün itibaren ne gibi Türkiye yeni hava savunma sistemleri önemli dediniz?
23:17Ne gibi ekstra önlemler alabilir ya da ne gibi yeni adımlar atmalı diye düşünüyorsunuz?
23:22Yani bir kere entegre bir hava savunma sisteminiz olmalı şu anda yok benim bildiğim kadarıyla.
23:27Yani işte biliyorsunuz bu S-400'ler tartışması gayet böyle alevleniyor, sönüyor, tekrar alevleniyor filan.
23:36Mesela şimdi sorulan sorulardan biri hani para verildi, S-400'ler alındı.
23:42Nerede bunlar yani bilmiyorum nerede olduğunu veya ne amaça kullanılacağını mutlaka onun da planları vardır ama
23:48gördüğünüz şu Türkiye'de savunma sanayinde bu hava savunma sistemleri geliştirilmesi konusunda ciddi bir çalışmalar var.
23:57İşte basından da zaman zaman takip ediyoruz savunma bakanlığı açıklamalar yapıyor işte falanca sistem konulduğu monte edildi filan.
24:07Ama yani entegre ciddi böyle çünkü bakın gördük şeyden İran'dan İsrail'e yüzlerce füze atıldı.
24:14Bir de drone'lar var tabii yani İHA'lar var.
24:18Şimdi bunlara karşı savunacak bir sistemimiz var mı yok mu bilmiyorum yani bunu herhalde değerlendiriyorlardır.
24:27Çünkü bugün savaşın dışındayız inşallah da öyle kalmaya devam ederiz ama etrafımıza baktığımız zaman son 20 yıldır herhalde 30 yıldır
24:37yaşanan savaşların neredeyse tamamı
24:39bizim etrafımızda Suriye, Irak, İran, Ukrayna, Azerbaycan, Ermenistan yani en sağlam komşumuz Yunanistan görüyor musunuz durumu?
24:50Aynen öyle.
24:51Ya farkında değiliz ama koskocaman savaşların ortasında bir şekilde Türkiye işte yaşamaya alıştı diyelim.
24:58Ama ne şekilde tabii ki son 5 dakikamız ama size 2 sorunla bunu biraz devam ettirmek şöyle devam ettirmek istiyorum.
25:09Birincisi dün Trump diyor ki işte diyor biz diyor sonraki hedefiz ve bunlar nükleer kullanacaklar.
25:16Dolayısıyla oradaki o çılgın mollaların yok edilmeleri gerekiyor.
25:20Çünkü nükleer silah Amerika için büyük tehdittir.
25:24Çünkü bunun bir tartışması oldu.
25:26Herkes çıktı dedi ki demokratlar ya da işte Trump'ın bu savaşına inanmayalar.
25:31Ya arkadaş nasıl gönderecek İran bize nükleer silahlarını yani biz nasıl hedef olabiliyoruz?
25:37Amerika'nın üstleri belki hedef olabilir ama.
25:40Trump dün mü yine daha evledi.
25:42Bizim ülkemizde de bundan sonraki hedeflerden bir tanesi dedi.
25:45Şimdi hep tartışılıyor.
25:47Sizce İran'ın nükleer silah kullanma ihtimali var mı?
25:51Örneğin bu barış görüşmeleri başarısızlıkla sonuçlanırsa, gerçekten Trump eli yükseltirse böyle bir risk görüyor musunuz?
26:03Yani İran'ın öyle bir nükleer silahı var mı yok mu emin değilim.
26:07Hani o noktaya geldiler mi ama kitle imha silahı kullanılması imkanı olasılığı daha doğrusu teorik olarak her zaman var.
26:16Tabii kitle imha silahı deyince sadece nükleer silahlardan değil diğer kimyasal biyolojik silahlardan da bahsediyoruz.
26:24Ve bunları taşıma yeteneğine sahip balistik büzelerden bahsediyoruz tabii.
26:29Yani teorik olarak her zaman var ama şunu da unutmamak lazım.
26:33Böyle bir silah kullanıldığı zaman onu kullananın da tahribatına neden veriyor bu.
26:41İsrail.
26:42Teorik olarak her şey var tabii.
26:44Yani bir ülkeyi böyle tamamen köşeye sıkıştırdığımız zaman eğer başka hiçbir çaresi kalmamışsa
26:51o en son savunma imkanını, hattını harekete geçirme ihtimali her zaman var bunun olmamasını temenni ederim.
27:01Ama o ihtimal teorik olarak yok değil.
27:05Bu kara operasyonu meselesi Türkiye'yi neden ilgilendirir ya da ilgilendirmeli midir?
27:12Irak'taki yaşadığımız süreci bir benzeri olacak mıdır?
27:17Talepleri açısından Amerika'nın Ankara'dan talepleri açısından söylüyorum.
27:21E tabii şimdi yani şöyle bu savaşlar hepsi farklı şartlarda benzer veya farklı aktörler arasında yapılıyor ama
27:29yani sonuçta gene modaliteler, araçlar, yöntemler birbirinden hiç farklı değildir.
27:36Yani mutlaka böyle bir savaşın genişlemesi durumu olursa eğer Amerikalıların Türkiye'den de talepleri olacaktır mutlaka.
27:45Yani zaten olmaması mümkün değil.
27:47Bizim coğrafi konumumuza baktığımız zaman yani gidip şeyden, Kolombiya'dan bir talepleri olmayacaktır ama Türkiye'den olacaktır.
27:55Her zaman da olmuştur ama bu taleplere tabii evet veya hayır gibi böyle bir cevap verme zorunluğu öyle bir şey
28:04yok.
28:04Yani mesela şimdi Türkiye'den destek istedikleri bir takım girişimler yaptıkları bilmiyor.
28:10Yani ayrıntıları bilmiyorum ama böyle bir takım girişimleri var.
28:14İşte diplomatik kurallar çerçevesinde diplomasi kullanarak kendimize göre uyarlıyoruz bunları.
28:20Önümüzdeki dönemde de bu talepleri o şekilde karşılarız veya karşılamayız.
28:25Ama şu var, Amerika Birleşik Devletleri bu operasyonu başlatmadan evvel hiçbir müttefikine bilgi vermedi.
28:32Yani savaşı başlattılar, savaşı başlattıktan sonra da destek istiyorlar.
28:37Destek alamayınca da bu sefer işte korkaklıkla suçladılar, işte ittifaklık, müttefiklik ruhuna uymamakla suçladılar filan.
28:46Yani ortada bir kere başından hazırlanmış veya başından konuşulmuş bir durum yok.
28:51Yani kervan yolda giderken Trump bütün diğer ülkeleri buna dahil etmeye çalışıyor.
28:57Şimdi hiçbir ülke böyle bir şeye otomatikman gelmez.
29:00Dolayısıyla şu anda gördüğünüz sahnede o.
29:03Yani Amerika Birleşik Devletleri aslında kendi uygulamalarının veya stratejisi zikriyinin sonuçlarını görüyor.
29:12Çok kısa olarak bitirmek için.
29:14Sizce bu savaş nasıl biter?
29:16Ha çok soru yani bu savaş bir gün bitecek bir kere öyle söyleyelim ama.
29:23Yani burada sizin yorumunuzu soruyorum.
29:27Siz olsanız mesela bütün bu görüşmeleri katılan bir diplomat.
29:32Bütün her taraftan bakmanızı rica ediyorum.
29:34Hem Tavukhan cephesinden hem Washington cephesinden ya da işte uluslararası cepheden.
29:39Nasıl bitebilir?
29:41Nedir bunun formülü, bitme formülü?
29:43Ortada bir formül gözüküyor mu sizce?
29:45Şimdi Trump bu savaş 2-3 gün içinde biter demişti.
29:49Başladığı gibi biter demişti.
29:50Başladığı gibi bitmedi.
29:52Başladığı gibi bitmeyecek Trump'ın istediği şekilde.
29:56Ama öbür taraftan bu şekilde bu rejim de gitmeyecek.
29:59Önlerde olduğu yerde duracaklar.
30:02Muhtemelen bir orta yol duracak.
30:04İşte yorumuzu içine katan, saldırıları durdurtan, işte nükleer programı öne çıkaran bir şey başlayacak.
30:11Ondan sonra ateşkes dönemi diyelim buna.
30:13Ateşkes döneminden sonraki dönem bence çok önemli.
30:18Yani bugün aslında Trump İran halkına can verdi.
30:22Daha doğrusu İran rejimine can verdi.
30:25Çünkü dış müdahale olduğu zaman muhalif İranlılar bile büyük bir kısmı bakın sessizliğini koruyor değil mi?
30:33Yani rejimin arkasında birleştiler demeyeceğim.
30:36Ama içten ülkelerini vuracak bir harekete girişmediler en azından.
30:42Savaştan sonra bir kere rejim yerinde kalırsa böyle kendine güveni artmış ve her şeyi yapma hakkını kendinde gören bir yapı
30:51ortada bırakılmış olacak.
30:53Ve buna karşı İranlılar yine gösterilerini daha doğrusu karşı koymalarını zaman içinde gösterecekler.
31:00Benim görüşüm bu rejim yarın bayağı öbür bir gitmez.
31:04Ama bu İngilizce bir laf vardır.
31:07Hani feydeme ederler ya.
31:09Yani böyle görecekseniz gidecek.
31:10Aynen şeyde olduğu gibi bu Suriye'de olduğu gibi.
31:14Yani kendi halkını bu kadar baskılayan, öldüren bir rejimin iş başında illa nihayet kalması bence mümkün değil.
31:24Ama ne zaman olur, yarın olur, bir ay sonra olur, bir sene sonra olur, onu bilmiyoruz.
31:30Ama böyle bir orta yol bulacaklar.
31:32İşte İsrail bu işten çok memnuniyetsiz tabii.
31:35Çünkü onlar rejimin tamamen gitmesini, işte Devrikşah'ın oğlunun gelmesini falan bekliyorlardı.
31:42O olmayacak.
31:43Ama yani bu savaş herhalde bir ateşkesle.
31:47Bir de bir şey söyleyeyim.
31:49Orta dolayı da Hudna diye bir kavram vardır.
31:52Hudna nedir?
31:54İki taraf ateşkes yaparlar.
31:58Ve bunu hazırlık dönemi olarak alır.
32:03Taraflardan biri.
32:04Bugüne kadar hep öyle oldu.
32:06Yani ateşkes iyan edildi.
32:08Hudna karşı tarafa hazırlık imkanı verdi.
32:11Bir süre sonra savaş tekrar başladı.
32:13Şimdi aynı şey yalnız Trump için de geçerli.
32:16Yine bu Fox'taki programda birkaç kez yapılan kamuoyu araştırmalarının çok kendisi lehine olduğunu,
32:26bütün Cumhuriyetçilerin kendisini desteklediğini, sadece Maga'cıların değil kamuoyundan büyük destek aldığını o kadar çok tekrarladı ki belli ki kamuoyu
32:36araştırmaları çok kötü gelmekte.
32:38Zaten biraz Fox televizyonuna bile kızdı.
32:41Yanlış araştırma sonuçları yayınlıyorsunuz diye.
32:44Yani sizin söylediğiniz İran'daki rejim öyleyken Trump'ın ara seçimlerinde kendi pozisyonunda herhalde çok garanti değil.
32:52Değil yani seçimler çok önemli.
32:55Bir de Trump tabi bakış açısı o kadar değişik ki mesela diyor ki bugün Venezuela'ı ben adaylarımı koysak ben
33:02kazanırım.
33:02Beni o kadar seviyorlar diyor.
33:04Galiba İran'la ilgili bir şey de söylemiş.
33:06Gelip onu başına geçme.
33:08İran dedi, şöyle dedi, İran'ın başına kimse geçmek istemiyor.
33:12Bu arada şöyle tehdit etti, bu hepsini öldürdük dedi, yenilerinin de nerede olduklarını biliyoruz, onları da öldüreceğiz dedi.
33:20Yani bu kadar ciddi, yani bilme oncusu sordum size hiç böyle bir ekranlar aracılığıyla bir tehdit, uluslararası tehdit herhalde dünya,
33:28bilmiyorum daha önce yaşamış mıdır?
33:30Yani öyle diyor, evlerinizi biliyoruz, yani sizi de götüreceğiz.
33:33Ve diyor ki İran'ın başına kimse geçmek istemiyor ama diyor Amerika Birleşik Devletleri'nin başına herkes geçmek, başkanı olmak
33:39ister.
33:39Şimdi böyle bir...
33:41İşte diyorum ya yani durum o kadar trajik ki yani bu kadar trajik olmasa çok komik aslında.
33:47Ama yani komik olamayacak kadar trajik maalesef.
33:50Evet, peki burada noktalayalım.
33:51Bu arada Avrupalıların bir endişesi var.
33:54Bugün bütün gazetelerde de yer aldı.
33:57O da Rusların İran'a drone desteği vermesi.
34:01Rusların da işin içine girmesinden çekinen bir Avrupa var ama Avrupa Birliği'nin de şu anda ne barış görüşmelerine giriyor,
34:09değil mi?
34:09Misafesini koruyor.
34:10Ne de Trump'ın bu savaşına dahil olma isteği var.
34:16Ama Rusça tabii kapalı kapılar var.
34:18Bu da zaten başından beri bir şekilde bu savaşın içindeydi.
34:22Evet.
34:22Peki, burada noktalayalım.
34:24Çok teşekkürler Ömer Bey'e geldiğiniz için.
34:26Ömer Ömer'in büyükelçü, 24'teki yazılarını da takip ediyorsunuz.
34:30Şöyle bir son durumu değerlendirelim istedik.
34:33Neler oluyor bitiyor yanı başımızda.
34:35Şimdilik bu kadar.
34:36TL'ye abone olmayı lütfen unutmayın.
34:39Görüşmek üzere.
Yorumlar