- 3 saat önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00Meşhur kimsenin, mesela dirayetli bir devlet adamının, faziletli bir ilim adamının, muvaffak bir ticaret veya iş adamının, şöhretli bir sanatkarın
00:12veya herhangi bir spor dalındaki bir rekortmenin bulunduğu mevküve makama gelmeden önceki hayatı, yetişme tarzı, elde ettiği şöhrete nasıl ulaştığı
00:24daima merak edilir.
00:27Hadis alimlerinin en büyüğü diye anılan, hazırladığı El-Cami'u Sahih isimli kitabı, Allah kelamı Kur'an-ı Kerim'den sonra
00:36dünyanın en kıymetli, en doğru, en sağlam kitabı kabul edilen bir alim olan İmam Buhari'nin de ilme başlama yaşı,
00:46ilim öğrendiği merkezler,
00:48Hocaları ve bunların adedi, ilim tahsili için yaptığı siyahatler, tahsil ettiği ilimler ve hadis ilminde elde ettiği paye, hocalık yaptığı
00:59merkezler, yetiştirdiği talebe ve bunların sayısı,
01:02tasnif ve tehlif ettiği eserler, eserlerinin özellikle El-Cami'u Sahih'inin ilmi kıymeti merak konusu olabilir.
01:12İşte biz tarihte bugün yani 31 Ağustos 870 tarihinde İmam Buhari'nin vefat etmiş olması dolayısıyla vaktimizin müsaadesi nispetinde bu
01:27konulardan bazılarına birer nebze de olsa temas etmek istiyoruz.
01:32Bilindiği üzere hadis alimleri küçükten büyüğe doğru ravi veya müsnit, muhaddis, hafız, şeyhul hadis, hüccet, hakim ve imam şeklinde derecelendirilir.
01:47Hemen belirtelim ki büyük alim Muhammed bin İsmail el-Buhari bu mertebelerin hepsini geçmiş, mezkür ilmi lakapların hepsini ihraz etmiş
01:58ve hadis ilminde en yüksek makama ulaşmıştır.
02:02İmam Buhari gerek hocalarının, gerek akranının, gerekse daha sonraki alimlerinin pek çok iltifatlarına, medihlerine ve sitayişkar sözlerine mazar olmuştur.
02:16Bunların hepsini burada zikretmemiz mümkün değildir.
02:19Fakat muhtelif asırlarda ve değişik memleketlerde yaşamış ilim erbabı arasında meşhur bazı alimlerin sözlerinden,
02:29sikri cüz, irade-i kül kabilinden birkaç tanesine kısaca temas etmek yerinde olacaktır.
02:37Büyük hadis ve fıkıh alimlerinden ve İmam Buhari hazretlerinin hocalarından Ahmet İbni Hanbel hazretleri Horasan onun gibi birisini yetiştirmedi,
02:49Buhara şehri Muhammed bin İsmail Buhari gibi bir kimse çıkarmadı ve hadisi ezberleyip hafız olmak Horasan'dan dört büyük kimseye nasip
02:58olmuştur.
02:59Onlardan biri İmam Buhari'dir buyurmuştur.
03:04Yine onun hocalarından ve önde gelen hadisçilerden Ali İbnül Medini rahmetullahi Ali,
03:10onun gibisini görmedim ve İmam Buhari kendisi gibi birisini görmemiştir sözlerini söylemiştir.
03:18Ahmet İbni Hamdun ise büyük ve mümtaz hadis alimi ve İmam Buhari'nin talebesi olan İmam Müslim'in,
03:25İmam Buhari'ye gelip ilimdeki üstünlüğünü görerek alnından öptüğünü, sonra da ona şöyle dediğini nakletmiştir.
03:35Müsaade et de ayaklarını da öpeyim.
03:38Ey sözü güzel, üstadların üstadı, muhaddislerin efendisi, hadis illetlerinin tabibi.
03:46Bunu mütakiben İmam Müslim bir hadis hakkında sorduğu suale gerekli cevabı aldıktan sonra şöyle demiştir.
03:54Sana yalnız haset edenler düşman olur.
03:58Şehadet ederim ki dünyada senin bir eşin daha yoktur.
04:03Kütüb-ü Sitte Musanniflerinden ve İmam Buhari'nin talebelerinden İmam Tirmizi,
04:09onun gibisini görmedim.
04:11Allah-u Teala onu bu ümmetin ziyneti kıldı demiştir.
04:15Meşhur hadis alimlerinden ve yine onun talebesinden Ebu Bekir İbni Hüzeyme,
04:22gök kubbe altında hadisi İmam Buhari'den daha iyi bilen, ondan daha çok hadis ezberlemiş olan bir hafız yoktur demiştir.
04:30Yine İbni Hüzeyme Muhammed İbni İshak,
04:35ben gök kubbe altında hadisi Muhammed bin İsmail el-Buhari'den daha iyi bilen kimse görmedim sözünü söylemiştir.
04:45İmam ve Allame gibi vasıflarla anılan,
04:48Fakih ve Hafız en-Nebevi Hazretleri,
04:52İmam Buhari Hazretleri hakkında
04:55hadiste Emirul Müminin ünvanını kullanmıştır.
04:59Hafız İbni Hacer el-Askalani,
05:03onu Cebelül Hıfız,
05:04Hıfız Dağı,
05:06İmam-ı Dünya,
05:08Cihanın İmamı,
05:09ve Sikatül Hadis,
05:11hadiste güvenilen kimse sıfatlarıyla tavsif etmiştir.
05:15Meşhur tabakat müellifi Ezzzehebi,
05:18onun için Şeyhül İslam ve İmam-ül Hufaz,
05:22hafızların imamı tabirlerini kullanmıştır.
05:26Hindistan'da yetişen büyük alimlerden,
05:30Abdülhak Ed-Dehlevi'nin kudsesirruh ifade ettiğine göre ise,
05:35İmam Buhari Hazretleri,
05:37hadis ilmi ve alimlerinin imamı olup,
05:40muhaddisler arasında,
05:42Emirul Müminin fil Hadis,
05:45ve Nasırul Ehadis'in Nebeviye,
05:48hadis-i şeriflere nusrat yardım eden lakaplarıyla anılır.
05:53Muhasır müelliflerden,
05:56Hayrüddin Ezrikli de onun hakkında,
05:59Hebrül İslam,
06:00İslam'ın en büyük alimlerinden biri,
06:03Hafız-ı Hadis-i Resulillah,
06:05Resulullah Aleyhisselatü Vesselam'ın hadis-i şeriflerini hıfz eden tabirlerini kullanır.
06:13Yine son devrin büyük ilim adamlarından,
06:17Yusuf bin İsmail en-Nebhani rahmetullahi aleyh ise,
06:21onu Resulullah'ın sallallahu aleyhi ve sellem mucizelerinden biri olarak adetmektedir.
06:28Bazı alimlerde,
06:30İmam Buhari'nin,
06:31Allah-u Teala'nın yeryüzünde yürüyen ayetlerinden bir ayet olduğunu ifade etmişlerdir.
06:39Hakkındaki medihkar,
06:41övücü sözlerden,
06:43çok cüz'i bir kısmını naklettiğimiz,
06:46Hicri 194 yılının 13 Şevval Cuma günü,
06:50Miladi 21 Temmuz 810,
06:53Cuma namazından sonra,
06:55Mavera-ün-Nehir'in en büyük şehirlerinden biri olan Buhara'da doğan,
06:59Ebu Abdillah Muhammed bin İsmail el-Buhari,
07:03küçük yaşta yetim bir çocuk olarak ilim tahsinine başlayıp,
07:08zamanında okunması adet olan ilim ve fenleri okumuştur.
07:12İlk öğrenimini bitirdikten sonra,
07:14ağırlıklı olarak hadis ilmine yönelmiş,
07:17Ezzehebi'nin de kaydettiği gibi ilk defa hadis dinlemesi,
07:21820 senesinde olmuştur.
07:24Bu sahada aşkla, şevkle çalışmaya başlamıştır.
07:27Öyle ki her gece,
07:29en az 15-20 defa,
07:32hatırına gelen hadisleri yazmak için,
07:35yatağından kalkıp,
07:36mumunu, kandilini, lambasını yakacak,
07:39ve abdest alacak derecede,
07:42bu işin üzerine düşmüş olduğu kaynaklara geçmiştir.
07:46İmam Buhari,
07:48doğduğu yer olan,
07:49ve zamanın önemli ilim merkezlerinden birini teşkil eden Buhara'da,
07:53zekasının keskinliği,
07:56hafızasının kuvveti,
07:58ve kabiliyetinin üstünlüğü ile,
08:01etrafındakilerin hemen dikkatlerini üzerine çekmiş,
08:04onların hayret ve takdirlerini kazanmış,
08:07bu ilk tahsil yıllarında,
08:09bilhassa hadis ilmini öğrenmeye karşı,
08:12büyük bir ilgi duymaya başlamıştı.
08:14Kendisine,
08:16hadis ilmini öğrenmeye nasıl başladığı sorulduğunda,
08:19bu ilmi öğrenmeye,
08:21katipler arasında,
08:24katiplik yaparak,
08:25başladım.
08:27On yaşına kadar böyle devam ettim,
08:28cevabını vermiştir.
08:31On yaşından itibaren,
08:33hadis alimlerinin derslerine,
08:35devam etmeye başlamış,
08:37henüz on beş yaşına girmeden,
08:39yetmiş bin hadisi şerif ezberlemişti.
08:43Bu acip, enteresan hadiseyi duyanlar,
08:46hakikaten,
08:48bu kadar hadisi şerifi ezberledin mi,
08:50diye sorduklarında,
08:52onlara evet,
08:54hatta yetmiş binden fazladır.
08:56Ayrıca bu hadislerin,
08:58kimler tarafından rivayet edildiğini,
09:01ravilerin doğum ve ölüm tarihlerini de biliyorum,
09:03cevabını vermiştir.
09:05O,
09:06muhaddis ve hafız olduğu gibi,
09:09aynı zamanda fakih,
09:11fıkıh alimi,
09:11tarihçi,
09:12ve diğer birçok ilimlerle meşgul olmuş bir kimsedir.
09:16On yaşındayken,
09:17kendisine hadis-i şerif ezberleme ilham olunduğu,
09:21on bir yaşında hadis öğrendiği kimselerin hatalarını bulmaya başladığı,
09:25on altı yaşında,
09:27Abdullah İbnül Mübarek,
09:28ve Veki İbnül Cerrah'ın kitaplarını ezberlediği,
09:32ve müştehitlerin kitaplarını okuyup anladığı,
09:35yine bu yaşta,
09:36annesi ve ağabeyi ile hacca gittiği bilinmektedir.
09:40On sekiz yaşındayken,
09:42sahabe ve tabiunun hükümleri,
09:45fetvaları,
09:46ve diğer sözlerine dair kitap yazdığı,
09:49daha sonra Medine-i Münevvere'de,
09:51Hazreti Peygamber'in,
09:52sallallahu aleyhi ve sellem,
09:54kabri şerifleri yanında,
09:56mehtaplı gecelerde,
09:57ay ışığında,
09:59Et-Tarihul Kebir isimli büyük kitabını tehlif ettiği literatüre geçmiştir.
10:04Bundan sonra,
10:07ilim tahsili,
10:08özellikle hadis dinlemi okumak ve öğrenmek için,
10:11birçok memleket dolaştığı,
10:14kendi ifadesiyle,
10:16ikişer defa Mısır'a ve Şam'a,
10:18dört defa Basra'ya gittiği,
10:20beş yıl Basra'da,
10:22altı sene Hicaz'da kaldığı,
10:24Mekke'de Şafii fıkhını öğrendiği,
10:27muhaddislerle beraber Bağdat ve Kufi'ye,
10:30sayılmayacak kadar çok gittiği nazara dikkate alınacak olursa,
10:34Gıpta'ya şayan,
10:35ilmi şahsiyetinin nasıl teşekkül ettiği,
10:39bir parça anlaşılabilir.
10:41Hadis-i şerif toplamak gayesiyle,
10:44yukarıda bir kısmını zikrettiğimiz yerlerin yanı sıra,
10:47dolaştığı birçok şehir ve memleket,
10:49zamanında ilim merkezi olarak,
10:51temayüz eden yerlerdir.
10:54Hemen hemen, bütün İslam tarihi boyunca,
10:58bilhassa hadis ilmini öğrenmek için,
11:00meşhur hadis alimlerinin bulundukları ilim merkezlerine gitmek,
11:04ilim öğrenmek için önemli bir şart idi.
11:08Bu sebeple,
11:09İmam Buhari de,
11:1116 yaşına geldiği,
11:12210 senesinden başlayarak,
11:16yıllarca,
11:1640 yaşına kadar,
11:18ilim öğrenmek için,
11:20pek çok ilim merkezine siyahat etmiştir.
11:23Bunların hepsini saymak mümkün değilse de,
11:26birkaç tanesini şöyle zikredebiliriz.
11:29Bu ilmi merkezler arasında,
11:31Mekke,
11:32Medine,
11:33Bağdat,
11:35Basra,
11:36Küfe,
11:37Mısır,
11:38Nişabur,
11:39Belk,
11:40Merv,
11:41Askalan,
11:42Dimeşk,
11:43Hıms,
11:44Rey,
11:45Kaysariye,
11:46Filistin'dedir.
11:47Ve benzeri,
11:50Birbirinden çok uzak yerler bulunduğu,
11:52Ve o günün ulaşım imkanları göz önüne getirilecek olursa,
11:57İşin ciddiyeti ve büyüklüğü daha iyi anlaşılır.
12:01Muhtelif merkezlere yaptığı siyahatlerinde,
12:04Binden fazla alimden,
12:06Hadis ve diğer ilimleri öğrenmiş,
12:09Kendisinin de,
12:11Başkalarına nakletmiş olduğu hususu,
12:13Kaynaklarda zikredilmekte,
12:15Ve hocaları sayılmaktadır.
12:17Hazretlerinden,
12:19Hadis-i Şerif işitip rivayet edenlerin sayısının,
12:23Doksan binden fazla olduğu,
12:26Gittiği her yerde,
12:28Etrafının hadis almak ve öğrenmek isteyenlerle dolup taştığı,
12:32Mesela,
12:34Nişabur'a gittiğinde,
12:36Kendisini dört bin ilim aşkı kişinin karşıladığı,
12:40Yine kaynaklarda kayıtlıdır.
12:43İmam Buhari,
12:45Devrinin büyük ilim merkezleri olan,
12:48Horasan,
12:50Irak'ın bütün şehirleri,
12:52Şam,
12:53Hicaz,
12:54Mısır,
12:55Ve diğer İslam memleketlerindeki,
12:57En büyük hadis alim ve hafızlarından,
13:00Uzun müddet dinlemek ve yazmak suretiyle,
13:03Kuvvetli bir şekilde,
13:05Hadis öğrendikten sonra,
13:07Bağdat'a gitmiş,
13:10Oraya gittiğinde,
13:11Kendisini imtihan için,
13:13Senet ve metinleri değiştirilen,
13:15Yüz hadisi,
13:17Asırlarına,
13:19Uygun olarak okumuştur.
13:21Yüz hadisi,
13:22Asırlarına uygun okuyunca,
13:25Hadis ilmindeki,
13:27Harikul ade kudret ve kuvvetini,
13:29Herkes görüp anlamış,
13:31Ve takdir etmiştir.
13:35İmam Buhari'nin ilminin çokluğuna,
13:38Hadis ilminde otorite olduğuna,
13:40Delalet eden,
13:42Pek çok hadise varsa da,
13:45Bunlardan bir tanesini belirtmek bile,
13:48Onun durumunu ortaya koymak için,
13:50Kafidir.
13:51Şimdi,
13:53Az önce bahsettiğimiz,
13:55Bağdat'taki imtihanın,
13:57Teferruatını ele alalım.
13:59İmam Buhari,
14:01Bağdat'a geldiğinde,
14:03Orada bulunan,
14:03Hadis alimlerinden,
14:05Çoğu toplanıp,
14:05Onu imtihan etmek istediler.
14:07Yüz tane hadis şerifi,
14:09Metin ve senet kısımlarının,
14:10Yerlerini değiştirdiler.
14:13Bu şekilde,
14:14Değiştirdikleri hadislerden,
14:15Her bir kişiye on hadis vererek,
14:19On kişiyi kendisine gönderdiler.
14:23Bunlar onun bulunduğu meclise gelerek,
14:25Her birisi yanlarında bulunan hadisleri okuyup,
14:29Bu hadisi şerifi biliyor musunuz diye,
14:32Tek tek sordular.
14:34On kişi onar hadisi okurken,
14:37Her birine İmam Buhari,
14:40Ben bu söylediğiniz şekilde,
14:42Bir hadis şerif bilmiyorum cevabını verdikten sonra,
14:46Birinci kişiye,
14:48Ve mütakiben diğerlerine,
14:50Senin okuduğun birinci hadisin metni böyle,
14:54İsna adı da şöyledir diye başlayıp,
14:57Onların okudukları sıra ile,
14:59Birden yüze kadar,
15:01Bütün hadislerin,
15:02Senet ve metinlerini,
15:04Doğru bir şekilde okudu.
15:07Bu imtihan sonunda,
15:09Orada bulunanların hepsi,
15:11Onun hafızasının kuvvetini,
15:13Hadis ilmindeki yüksekliğini anlayıp,
15:16Kabul ve takdir etmişlerdir.
15:19İmam Buhari,
15:22Tanınmış birçok ilim merkezinde,
15:23Hadis hocalığı yapmış,
15:25Onun hadis ilmindeki derecesi,
15:27O kadar yükselmiştir ki,
15:29Buhari'nin bilmediği hadis,
15:31Hadis değildir diyen alimler bile olmuştur.
15:35Muhammed bin İshak İbni Kuzeymen'in,
15:38Dünkü konuşmamızda nakletmiş olduğumuz sözü,
15:41Gök kubbe altında hadisi ondan daha iyi bilen kimsenin bulunmadığını ifade etmektedir.
15:48İmam Buhari,
15:49Kendi zamanında,
15:51Hadis şerifleri ezberleme,
15:53Kitap ve sünnetin manalarını anlama,
15:57Zeka, anlayış,
15:58Mâna çıkarma,
16:00İlim ve fıkhi malumatın çokluğu,
16:03Sühd ve vera,
16:04Hadis tariklerini bilme,
16:06İlletlerini anlama,
16:07Keskin görüşlülük,
16:11Kıymetli iştihat ve istimbaatla bir eşi bulunmayan kimse olarak,
16:15Alimlerce değerlendirilmiştir.
16:19Muhammed Buhari Rahmetullahi Ali,
16:22Binden fazla hadis aliminden,
16:24Hadis şerif dinlemiş,
16:26Öğrenmiş,
16:28Ve rivayet etmiştir.
16:30Hocaları arasında,
16:32Ahmet İbni Hanbel gibi büyük ve meşhur alimler de vardır.
16:35Hadis ilmine hevesli olan kimseler,
16:39Her taraftan gelip,
16:41Buhari Hazretlerinin,
16:42Tedis halkasında bulunmak için,
16:44Huzurunda toplanmışlardır.
16:46Öyle ki,
16:47Derslerinde binlerce talebe bulunmuş,
16:50Ve kendisinden,
16:51Yetmiş binden çok,
16:52Ve yüz bine yakın,
16:54Hadis dinlemişlerdir.
16:56Bunlar arasında,
16:58İmam Müslim,
16:59Tirmizi,
17:00Nesai,
17:01Ebu Zür'a,
17:03Ebu Bekir İbni Huzeyme,
17:05İbni Ebi Davud,
17:07Ve Ebu Abdillah el-Mehamili gibi,
17:10Büyük ve tanınmış hadis alimleri de vardır.
17:13Buhara'nın köylerinden biri olan,
17:16Firebir,
17:17Ferebir şeklinde okunmaktadır.
17:19Firebir de,
17:21Buhari'den sahihini dinleyen,
17:23Ebu Abdillah el-Firebiri,
17:25Demiştir ki,
17:26İmam'dan,
17:28Sahihini,
17:28Buhari-i Şerif'i,
17:30Doksan bin kişi dinlemiştir.
17:32Şimdi benden başka,
17:34Ondan rivayet eden kalmamıştır.
17:37El-Buhari,
17:39Geniş ilminin yanı sıra,
17:41O kadar takva,
17:42Vera ve zühd sahibi bir zat idi ki,
17:46Mükerrerler dahil,
17:48Yedi bin iki yüz yetmiş beş,
17:50Hadis-i Şerif'i ihtiva eden,
17:52Ve Allah-u Teala'nın kitabından sonra,
17:54En sahih kitap olduğunda ittifak edilen,
17:57El-Cami'u Sahihini,
18:00Altı yüz bin hadisi şeriften,
18:04On altı sene zarfında seçerken,
18:07Kaynaklarda geçen kendi ifadesine göre,
18:11Her hadisi kitabına yazacağı zaman,
18:13Ya gusül abdesti,
18:16Veya,
18:17Sadece abdest alıp,
18:19İki rekat namaz kılmış,
18:21Ve istihare yapmıştır.
18:23Bu,
18:23O'nun büyük irade ve azminin,
18:27Maddi ve manevi yöndeki titizliğinin,
18:30En bariz alametidir.
18:32Yine kendisinden nakledildiğine göre,
18:35Demiştir ki,
18:37Ben bu sahihi,
18:38Altı yüz bin hadis arasından seçerek yazdım.
18:42Kendimle Allah-u Teala arasında,
18:44Bunu hüccet kıldım.
18:45Bu kitapta,
18:47Sahih hadisleri bildirdim.
18:48Bununla beraber,
18:49Kitabı almadığım,
18:50Koymadığım,
18:51Sahih hadisler,
18:53Bunlardan çok daha fazladır.
18:55Rivayete göre,
18:57Az önce temas ettiğimiz gibi,
18:59Bu kitabı,
19:01Mescid-i Haram'da yazmış,
19:03Her hadisi şerifi yazmadan önce,
19:06Semzem suyu ile gusetmiş,
19:09Veya sadece abdest almış,
19:10Makam-ı İbrahim'de iki rekat namaz kılmış,
19:15Kendisine göre,
19:17Sahih olduğu yakinen belli olan,
19:19Hadis-i şerifi,
19:21Bu kitaba yazmış,
19:22Ve böylece,
19:24Kitabını,
19:26On altı senede tamamlamıştır.
19:30Temize çekme işini ise,
19:31Medine-i Münevvere'de,
19:33Resulullah Efendimizin,
19:35Kabri şerifi ile,
19:37Minber-i şerifi arasında yaptığı,
19:40Her hadisi şerifi,
19:42Resulullah Efendimiz'e arz edip,
19:45Rüya veya ilham yoluyla,
19:47Kendisine,
19:48Bu benim hadisimdir buyurduğunu,
19:50Yazmış olduğu da,
19:52Rivayetler arasındadır.
19:54Sahih Buhari'nin,
19:56Hadise dair yazılmış,
19:58Bütün kitapların,
19:59En sahih olduğunda,
20:00Söz birliği bulunması,
20:02Hatta Allah'ın kitabı,
20:03Kur'an-ı Kerim'den sonra,
20:05En sahih kitabın,
20:06Sahih Buhari olduğunun,
20:07İfade edilmesi,
20:09Bu titizliğinin,
20:11Bir mükafatı olsa gerektir.
20:14Kendisinden önceki,
20:15Alimlerin tasiflerini inceleyen,
20:17Ve birçok eser talif eden,
20:19Tehlif eden İmam-ı Buhari,
20:22Sırf,
20:23Sahih hadislere dair,
20:24Kitap yazanların ilkidir.
20:27Kendisinden nakledildiğine göre,
20:30Gördüğü bir rüya,
20:32Sahihini tasif etmesine sebep olmuştur.
20:35Demiştir ki,
20:37Rüyamda,
20:38Sevgili Peygamberimiz,
20:40Sallallahu Aleyhi ve Sellem,
20:42Efendimiz'i gördüm.
20:44Ben karşılarında,
20:45Ayakta duruyordum.
20:47Elimde bir yelpaze vardı,
20:49Ve onunla,
20:50Resulullah Efendimiz'i serinletiyor,
20:53Mübarek yüzüne yaklaşmak isteyen,
20:55Sinekleri kovuyordum.
20:57Bu rüyamı,
20:58Bir rüya tabircisine anlattım.
21:01Sen öyle olacaksın ki,
21:04Yalan sözleri,
21:05Resulullah'tan uzaklaştıracaksın,
21:07Şeklinde tabir etti.
21:08İşte bu tabir,
21:10Sahihi yazmama sebep ve teşvik unsuru oldu.
21:14Bu eser tasnifinde,
21:16Hocası İshak İbni Raheveyh'in,
21:19Tavsiyesinin de,
21:21Büyük tesiri olduğunu,
21:23Gözden uzak tutmamalıdır.
21:25Zira hocası,
21:26Bir dersinde,
21:28Talebeleri arasında,
21:30Sadece,
21:32Yalnızca,
21:33Sahih hadis-i şerifleri,
21:35Cem eden,
21:35Bir kitap yazan bulunsa,
21:37Demişti.
21:39İşte,
21:39İmam Buhari Hazretleri,
21:41Hocasının,
21:42Bu ricasını,
21:44Emir telakki etmişti,
21:45Ve,
21:46Sahih Buharisini,
21:47Yazmıştır.
21:50Mısır'dan,
21:51Mısır'dan,
21:51Mavera Ünnehir'e kadar,
21:53Tanınmış ilim merkezlerinde,
21:55Hadis tedris ettikten,
21:57Öğrettikten sonra,
21:59Buhara'ya dönen,
22:00İmam Buhari Hazretleri,
22:0230 Ramazan 256,
22:07Yani,
22:0731 Ağustos,
22:09870 tarihinde,
22:12Ramazan bayramı gecesi,
22:14Semerkand'ın köylerinden,
22:16Ve merkeze,
22:182 fersah,
22:19Takriben,
22:2072 kilometre,
22:21Uzaklıktaki,
22:22Harteng'de,
22:24Vefat edip,
22:25Oraya,
22:27Defnedilmiştir.
22:28Halen,
22:29Kabri Şerifi,
22:31Ziyaret,
22:32Mahallidir.
22:33Türkiye Cumhuriyetlere,
22:35Gidenler,
22:36Onun Kabri Şerifi'nin de ziyaretle,
22:38Şereflenmektedirler.
22:39Adı Muhammed bin İsmail olup,
22:42810 senesinde,
22:44Buhara'da doğdu.
22:45870 yılında,
22:4760 yaşındayken,
22:49Ramazan bayramı gecesi,
22:52Semerkand'ın,
22:53Harteng kasabasında,
22:54Vefat etti.
22:55Buhara'da doğduğu için,
22:58Buhari ismiyle meşhur oldu.
23:00Hadis ilminde,
23:01En yüksek dereceye yükselmiş,
23:04Ve,
23:04Kur'an-ı Kerim'den sonra,
23:05İslam dininin,
23:06En kıymetli kitabı olan,
23:08Buhari-i Şerif kitabını yazmıştır.
23:12Henüz 10 yaşındayken,
23:13Gönlüne hadis ezberleme arzusu doldu.
23:1715 yaşına girmeden,
23:1970 bin hadisi şerifi,
23:21Ravileriyle birlikte,
23:23Yani rivayet edenlerin isimlerini,
23:25Doğum ve ölüm tarihlerini ezberledi.
23:2716 yaşına gelince,
23:30Abdullah bin Mübarek,
23:32Ve başka büyük alimlerin yazdığı,
23:34Hadis kitaplarını hıfzetti.
23:36Hafızası o kadar kuvvetliydi ki,
23:39Hadis-i Şerifleri,
23:40Bir kere işitince,
23:41Hemen ezberliyordu.
23:44Hadis-i Şerif toplamak için,
23:46Çok yerleri gezmiş,
23:47Ve bu seyahatlerinde,
23:50Binden fazla alimden,
23:51Hadis öğrenmiştir.
23:52Kendisinden hadisi öğrenip,
23:54Rivayet edenlerin sayısının ise,
23:5790 binden fazla olduğu,
23:58Kitaplarda yazıldır.
24:00Bir yere gittiğinde,
24:02Etrafı bir anda,
24:04Hadis-i Şerif öğrenmek isteyenlerle,
24:06Dolar taşardı.
24:07Nişabur'a gittiğinde,
24:09Kendisini,
24:104 bin kişi karşılamıştı.
24:12Hadis ilminde,
24:14Çok yüksek bir dereceye yükselen,
24:17Buhari Hazretleri,
24:19300 binden fazla,
24:20Hadis-i Şerif'i senetleriyle birlikte,
24:22Ezber biliyordu.
24:23Bu sebepten,
24:25Kendisine,
24:26Hadis imamı,
24:27Ünvanı verildi.
24:29Hatta bazı kitaplarda,
24:31800 binden fazla,
24:32Hadis-i Şerif'i bildiği,
24:33Ve bundan dolayı,
24:35Kendisine,
24:36Hakim dendiği de kaydedilir.
24:38İmam Buhari Hazretleri,
24:40İbadetleri tam bir huşu içinde yapardı,
24:43Sevgili seyirciler.
24:44Babasından çok mal ve para kalmıştı.
24:47Onların hepsini fakir ve muhtaçlara dağıttı.
24:50Çok cömert olup,
24:52Talebelerinin her türlü ihtiyaçlarını,
24:54Kendisi karşılardı.
24:56İmam Buhari çok az yerdi.
24:594 sene müddetle,
25:01Sadece katıksız ekmek yedi.
25:03Fakat,
25:04Bir ara hastalandı.
25:06Doktorlar muayene edince,
25:07Bu hastalık,
25:09Uzun müddet,
25:10Yalnız kuru ekmek yemekten hasıl olmuştur,
25:13Dediler.
25:14O günden sonra,
25:15Ekmeğin yanında,
25:16Bir bardak su da içmeye başladı.
25:19İmam Buhari Hazretleri,
25:21Varen günleri hariç,
25:23Bütün bir seneyi,
25:24Oruçlu geçirirdi.
25:27Gıybetten çok sakınırdı.
25:29Sebebini sorduklarında,
25:32Gıybet,
25:33Kul hakkına girer.
25:35İsterim ki,
25:37Rabbimin huzuruna vardığımda,
25:39Hakkını almak için,
25:41Kimse beni aramasın buyurdu.
25:44Meşhur,
25:45Buhari-i Şerif kitabını,
25:47Mescid-i Haram'da yazdı.
25:49Her bir hadis-i şerifi,
25:50Yazmadan önce,
25:51Gus eder,
25:52Kabe-i Şerife'nin yanında,
25:54İki rekat namaz kılıp,
25:55İstihare ederdi.
25:56Ondan sonra,
25:57Kitabına geçirirdi.
25:58Bu kitabın,
26:00Müsvetleden temize çekme işini ise,
26:03Medine-i Münevvere'de,
26:04Peygamber Efendimizin,
26:05Kabri-i Şerifi ile,
26:06Minberi arasındaki,
26:08Ravda-i Mutahara'da yaptı.
26:10Bu hadis-i şerifleri,
26:12600 bin hadis-i şerif arasından seçmiş,
26:15Ve kitabını,
26:1616 senede tamamlamıştır.
26:18İmam-ı Buhari Hazretleri,
26:20Buhara'da iken,
26:22Oranın valisi kendisine bir haber göndererek,
26:25Eserlerini alıp yanına gelmesini,
26:27Hadis-i şerifleri,
26:29Bizzat kendisinden dinlemek istediğini bildirdi.
26:31Ayrıca,
26:33Kendi çocuklarına hususi olarak,
26:35Hadis-i şerif dersi vermesini istedi.
26:37Lakin İmam Buhari Hazretleri,
26:40Gelen o haberciye,
26:42Kardeşim,
26:44İlim,
26:45Mübarek ve muhteremdir.
26:47Bu bakımdan ben,
26:49Aziz olan ilmi,
26:51Valinin kapısına götürerek,
26:53Zelil edemem.
26:55İlim ayağa gitmez,
26:56İlmin ayağına gidilir.
26:58Eğer o ilim öğrenmek istiyorsa,
27:01Buraya gelmelidir.
27:02Çocuklarına ders vermem hususuna gelince,
27:04Ben burada ders okuyan,
27:06Bunca talebeyi mahrum edip de,
27:08Vakitlerimin sadece,
27:10Valinin çocuklarına hasretmem doğru olmaz.
27:13Eğer çocuklarına,
27:15Çocuklarına ders aldırmak istiyorsa,
27:17Onları da buraya göndermelidir.
27:19Buyurdu.
27:19Vali bu cevabı alınca,
27:23Nefsine uyarak,
27:24İmamın,
27:25Buhara'dan çıkması emrini verdi.
27:28İmam Buhari Hazretleri,
27:30Onu Allah-u Teala'ya havale edip,
27:31Buhara'dan çıktı.
27:33Bir ay sonra,
27:34O vali,
27:35Bir suç işleyip,
27:36Grevden alındı,
27:38Ve bir merkebe bindirilerek,
27:40Şehrin sokaklarında,
27:42Dolaştırıldı.
27:42Halkın ve çocukların,
27:45Hakaretlerine uğrayıp,
27:46Hor ve zelil oldu.
27:48İmam Buhari ise,
27:49Buhara'dan çıkar çıkmaz,
27:52Semerkantlar bunu,
27:53Haber alıp,
27:55Kendi yurtlarına davet ettiler.
27:58Lakin,
27:59Semerkant'a giderken,
28:01Bir grup Semerkantlı'nın,
28:02Uygunsuz hareketlerini işitince,
28:04Oraya gitmekten de vazgeçti.
28:07Yol üstündeki,
28:09Hartenk kasabasına gidip,
28:11Oradaki akrabasının,
28:13Yanında kaldı.
28:15Fakat,
28:16İnsanların haline,
28:18Çok üzülmüş ve incinmişti.
28:20Mübarek kalbi daralmış,
28:22Canı sıkılmıştı.
28:24O gece,
28:26Teheccüd namazından sonra,
28:28Ellerini kaldırıp,
28:30Ya Rabbi,
28:31Yeryüzü bunca genişliğiyle,
28:33Bana dar oldu.
28:35Artık yaşamak,
28:37Bana tat vermiyor.
28:38Beni rahmetine kavuştur,
28:40Diye dua etti.
28:41Duası kabul olup,
28:43O ay içinde hastalandı,
28:45Ve Ramazan bayramı gecesinde,
28:47Vefat etti.
28:49Vefatından sonra,
28:51İnsanlar,
28:52Mübarek mezarına akın edip,
28:55Bereketlenmek için,
28:56Kabir toprağından götürmeye başladılar.
28:59Öyle oldu ki,
29:01Kabir açılacak hale geldi.
29:02Her ne kadar mezarını korumak için,
29:05Bekçi tutuldu ise de,
29:07Halkın hücumu önlenemedi.
29:09Sonunda,
29:10Kabirin etrafı,
29:11Demir parmaklıkla,
29:12Çevrilmek zorunda kaldı.
29:15İmam Buhari Hazretleri,
29:17Buyuruyor ki,
29:18Allah-u Teala'nın,
29:20Mubah ettiği,
29:21Kullanmamıza izin verdiği,
29:23Şeylerin çeşidi ve sayısı,
29:24Pek çok olup,
29:25Haram ettiği şeyler ise,
29:27Pek azdır.
29:27Sonra,
29:30Mubahlardaki fayda ve lezzet,
29:32Haramlardakinden kat kat fazladır.
29:34Üstelik Mubah,
29:36Yani helal olan şeyleri,
29:38Kullananları Allah-u Teala sever.
29:40Haram işleyenleri ise sevmez.
29:42Aklı olan,
29:43Doğru düşünebilen bir kimse,
29:45Çabuk geçen bir lezzet için,
29:47Allah-u Teala'yı gücendirmeyi ister mi?
29:51Elbette istemez.
29:52Rabbimiz,
29:54Zararı olan bir lezzeti haram etmişse,
29:57Buna mukabil,
29:59Aynı lezzette olan,
30:00Zararsız hatta faydalı,
30:02Birçok şeyleri mubah etmiş,
30:04Kullanmaya izin vermiştir.
30:07Helal olan,
30:08Bu çeşit çeşit nimetleri bırakıp da,
30:11Haram ve üstelik de zararlı olan zevklere uzanmak,
30:15Bir Müslüman için ne kadar utanılacak bir haldir?
30:19Aklı ve insafı olan bir Müslüman,
30:21Geçici bir zevk uğruna,
30:24Sahibine ısyan edip de,
30:26Kendini ateşe atmaz.
30:28Allah-u Teala bizleri,
30:30Nefsimizin şerinden muhafaza eylesin.
30:34Başka bir sohbetinde ise,
30:37İmam Buhari Hazretleri,
30:39Ey Müslümanlar,
30:41Helali, haramı ve ibadetlerin nasıl yapılacağını,
30:45Bilhassa nelere nasıl inanılacağını,
30:48Her önüne gelen kimseye sormamaldır.
30:51Hele hele kendi aklıyla,
30:53Kendi görüş ve düşüncesiyle konuşanlara,
30:57Dinden bir şey sorulmaz.
30:59Bu gibi mühim meseleleri sormak için,
31:01Ehli sünnet alimlerinin kitaplarını okuyan,
31:05Bilen ve bildiren doğru Müslümanları,
31:07Allah adamlarını aramalı, bulmalı,
31:10Dini, imanı, helal ve haramı bunlara sorup,
31:13Onların sözlerinden ve yazılarından öğrenmelidir.
31:16Kurtuluş yolu işte budur.
31:19Ehliyeti olmayanlara sorarak,
31:22İbadetlerini onların sözlerine göre yapan,
31:25Dünyada ve ahirette felakete düşer,
31:28Allah-u Teala halimizi ve sonumuzu,
31:30Hayırlı ve selametli eylesin buyurdu.
31:33İbih Buhari, İmam-ı Buhari Hazretlerinin en tanınmış eseri olup,
31:39Asıl ismi,
31:40Cami-i Sahihtir.
31:42Eser,
31:44Buhari-i Şerif diye de meşhurdur.
31:47İmam-ı Buhari Hazretleri,
31:49Bu eserine,
31:50Sahih denilmesinin sebebini şöyle anlatıyor.
31:52Rüyamda,
31:54Peygamber Efendimiz'i gördüm,
31:57Karşılarında oturuyordum,
31:59Ve elimde bulunan yelpazeyi,
32:01Sallayıp,
32:03Mübarek vücudunu serinletiyor,
32:06Mübarek yüzüne yaklaşmak isteyen sinekleri uzaklaştırıyordum.
32:10Büyük zatlar,
32:11Bu rüyamı,
32:13Sen,
32:13Peygamber Efendimiz'in hadisi şeriflerini,
32:16Onun sözüymüş gibi uydurulan yalanlardan ayırırsın,
32:19Şeklinde açıkladılar.
32:20Bundan sonra,
32:23Çok uğraşarak,
32:24Sahih hadisleri topladım,
32:26Ve bu şekilde meydana gelen eserin ismi,
32:29Sahih oldu.
32:31Sahih Buhari'nin içinde,
32:34Yedi bin iki yüz yetmiş beş hadisi şerif vardır.
32:39Bunlar tabi ki mükerrerlerle birliktedir.
32:43Tekrar olanlar çıkarılırsa,
32:45Dört bin hadisi şerif kaldığı,
32:48İlim adamlarımca belirtmektedir.
32:49İmam-ı Buhari Hazretleri,
32:52Bu hadisi şerifleri,
32:54Altı yüz bin hadisi şerif arasından seçmiştir.
32:57Kitabını,
32:58On altı senede vücuda getirmiştir.
33:01Değerli seyirciler,
33:02İmam-ı Buhari Hazretleri,
33:04Hadis alimlerinin en büyüğüdür.
33:07İsmi,
33:08Muhammed bin İsmail'dir.
33:11Sekiz yüz on senesinde,
33:12Buhara'da doğdu,
33:14Sekiz yüz yetmişte,
33:16Semerkant'ta vefat etti.
33:18Hadis ilminde yüksek derecede olup,
33:21Üç yüz binden fazla hadisi şerifi,
33:24Senetleriyle birlikte ezbere bilen bir alim olduğu için,
33:28İmam,
33:29Buhara'lı olduğu için de,
33:32Buhari denilmiş,
33:33Ve İmam-ı Buhari,
33:35Veya İmam Buhari ismiyle meşhur olmuştur.
33:38İmam Buhari,
33:40Allah-u Teala'nın,
33:42Salih kurlarındandı.
33:44Zamanında,
33:45Hadis ilminde,
33:45Kitap ve sünnetin manalarını anlamada,
33:48Zekada,
33:50Fıkıh bilgisinin çokluğunda,
33:52Hüküm çıkarmada bir eşi yoktu.
33:54İmam-ı Buhari Hazretleri,
33:56İlk tahsiline doğduğu yer olan Buhara'da başladı.
34:00Babası da hadis ilminde alimdi.
34:03Bu ilk tahsil yıllarında,
34:05Hadis ilmini öğrenmeye karşı ilgi duyuyordu.
34:08Kendisine hadis ilmini öğrenmeye nasıl başladığı sorulduğunda,
34:12Bu ilmi öğrenmeye,
34:15Katipler arasında,
34:17Katiplik yaparak,
34:18Başladım.
34:2010 yaşına kadar böyle devam ettim cevabını vermiştir.
34:23Henüz 15 yaşına girmeden,
34:2670 bin hadis-i şerifi ezberlemişti.
34:29Bu hadiseyi duyanlar,
34:31Hakikaten bu kadar hadis-i şerif,
34:34Ezberledin mi?
34:35Diye sorduklarında,
34:37Onlara,
34:38Evet,
34:39Hatta,
34:4070 binden daha fazladır.
34:42Ayrıca,
34:43Bu hadislerin,
34:44Kimler tarafından rivayet edildiğini,
34:46Ravilerin doğum ve ölüm tarihlerini de biliyorum,
34:49Dedi.
34:49O zamanlar,
34:52Bilhassa hadis ilmini öğrenmek için,
34:54Meşhur hadis alimlerinin bulunduğu ilim merkezlerine gitmek,
34:58İlim öğrenmek için önemli bir şarttı sevgili seyirciler.
35:01Bu sebeple,
35:03İmam-ı Buhari Hazretleri de,
35:0516 yaşından itibaren ilim öğrenmek için siyahatlere çıkmıştır.
35:09Pek çok ilim merkezine yaptığı siyahatleri,
35:1240 yaşına kadar devam etmiştir.
35:14Gittiği ilim merkezleri,
35:17Mekke,
35:18Medine,
35:19Bağdat,
35:20Basra,
35:21Kufe,
35:22Mısır,
35:23Nişabur,
35:24Belh,
35:25Merv,
35:26Askalan,
35:27Dimeşk,
35:28Hıms,
35:29Yani Humus,
35:30Rey,
35:31Kayseriye,
35:32ve diğer yerlerdir.
35:34Gittiği yerlerde,
35:36Zamanın meşhur hadis alimleriyle görüşüp,
35:39Onlardan hadisi şerif dinliyordu.
35:41İşittiği hadisi şerifleri yazıyor,
35:43Ve ekseriyetle ezberliyordu.
35:46O kadar kuvvetli zekası ve hafızası vardı ki,
35:50Hadisi şerifi bir kere işitince,
35:52Veya okuyunca,
35:53Hemen ezberliyordu.
35:56Haşid bin İsmail,
35:58Şöyle anlatmıştır.
35:59Buhari,
36:01İşittiklerini,
36:02Küçük yaşına rağmen yazmıyordu.
36:04Ama ezberliyordu.
36:06Basra'da bizimle beraber,
36:08Hadis alimlerini dolaşırdı.
36:10Biz yazardık fakat o yazmazdı.
36:12Biz ona yazmamasının sebebini sorar dururduk.
36:16Aradan,
36:17On altı gün geçmişti ki,
36:19Bize,
36:20Artık bana sataşmakla,
36:22Çok oldunuz.
36:24Yazdıklarınızı getirip gösterin bakalım dedi.
36:27Ona yazdıklarımızı getirdik.
36:30O da bize,
36:31On beş binden fazla,
36:33Hadisi şerifin hepsini,
36:36Ezberden okuyuverdi.
36:38Sonra şöyle dedi.
36:39Görüyorsunuz ki,
36:41Boşuna gelip günlerimi heder etmemişim.
36:44O zaman anladık ki,
36:46Hadis ilminde,
36:47Hiç kimse onu geçemez.
36:49Sevgili seyirciler,
36:51İmam-ı Buhari Hazretlerinden,
36:53Hadis-i Şerif işitip rivayet edenlerin sayısı,
36:57Doksan binden fazladır.
36:59Git diye her yerde,
37:00Etrafı hadis-i Şerif almak ve öğrenmek isteyenlerle dolup taşardı.
37:04Nişabur'a gittiğinde,
37:07Kendisini dört bin kişi karşılamıştır.
37:10İmam-ı Buhari Hazretleri,
37:12Ömrünün son yıllarında,
37:14Nişabur'a döndüğünde,
37:16İlimdeki üstünlüğünü bilenler,
37:18Etrafında toplanmıştı.
37:20Bu durum,
37:22Bazı kimselerin kıskanmasına,
37:24Ve hoş olmayan tutum içine girmelerine sebep olmuştu.
37:28Bundan dolayı Nişabur'dan ayrılıp,
37:30Buhara'ya gitti.
37:31Bu seferde,
37:33Buhara valisi,
37:34Halid bin Ahmet,
37:36İmam-ı Buhari Hazretlerine haber gönderip,
37:39Eserlerini alıp yanına gelmesini,
37:41Onları bizzat kendisinden dinlemeyi istediğini bildirdi.
37:44Ayrıca,
37:45Kendi çocukları için,
37:47Hususi hadis-i şerif dersi vermesini,
37:51İmam-ı Buhari Hazretleri,
37:54Vali'ye şöyle cevap verdi.
37:56Ben,
37:57İlmi,
37:58Emir'in kapısına götürüp,
38:00Zelil etmem.
38:02Eğer ilmi istiyorsan,
38:04Mescitte,
38:05Yahut evimdeki ilim meclisinde hazır bulun.
38:07Bu sözümü kabul etmezsen,
38:10Beni kürsüde ders vermekten menet ki,
38:13Allah katında mazur olayım.
38:15Çünkü ben,
38:16Peygamber Efendimizin,
38:17Her kime bir ilimden sorulur,
38:20O da onu gizlerse,
38:22Kıyamet günü ateşten bir gem vurulur,
38:24Hadis-i şerifi gereğince,
38:26İlmi gizleyemem.
38:28Çocukları için,
38:29Hususi ders vermesini istemesine karşı da,
38:33Şöyle cevap verdi.
38:34Ben,
38:35Bir kısım kimseleri,
38:37Hadis-i şerif dersinden men edip,
38:39Birkaç kişiye ders veremem.
38:42Bunun üzerine,
38:43Vali,
38:44İmamın,
38:44Buhara'dan çıkması emri verdi.
38:47İmam Buhari Hazretleri,
38:49Vali'yi,
38:50Allah-u Teala'ya havale edip,
38:52Buhara'dan çıktı.
38:54Aradan bir ay geçmeden,
38:56Bu vali,
38:57Görevinden alındı.
38:59Bir merkebe bindirilip,
39:01Şehri dolaştırılması,
39:03Ve,
39:04Kötü işler yapanın,
39:05Sonu işte budur diye,
39:06Bağırılması emri geldi.
39:08Valinin sözlerine uyarak,
39:10İmam-ı Buhari Hazretlerine,
39:13Çeşitli eziyetlerde bulunan kimselerin de,
39:16Her birine,
39:17İnsanların,
39:18Ders ve ibret alacakları,
39:20Çeşitli sıkıntılar isabet etti.
39:22Değerli seyirciler,
39:24Dinimizin doğru anlaşılıp,
39:26Doğru tatbik edilmesi için,
39:29İslam alimleri,
39:31Tefsir,
39:32Hadis,
39:33Fıkıh ve kelam ilimlerinde,
39:35Kitaplar yazmışlardır.
39:36Bu kitapların hepsi,
39:38Kaynak kitap hükmünde olup,
39:39İçlerinden,
39:41Kur'an-ı Kerim'den sonra,
39:42En sahih kitabın,
39:44Say-ı Buhari olduğunu,
39:46Sohbetimizin başında da arz etmiştik.
39:49İmam-ı Buhari,
39:50Rahmetullahi Aleyh Hazretlerinin bildirdiği,
39:52Şu hadis-i şerifle,
39:54Sohbetimizi tamamlıyoruz.
39:56Uydurduğu bir sözü,
39:59Hadis olarak söyleyen kimse,
40:02Cehennemde azap görecektir.
Yorumlar