- 7 minutes ago
Bu videoda Esad Mansur’un Bakara Suresi 106. ayet tefsiri işlenmektedir. Ayette Allah’ın “bir ayetin hükmünü kaldırıp yerine ondan daha hayırlısını veya benzerini getirmesi” ile ilgili ilahi hüküm açıklanır; nesh (ayetlerin hükmünün değiştirilmesi veya unutturulması) kavramı, şer’î hükümler ve Kur’an’daki nasih-mensuh ilişkisi Kur’anî perspektifle detaylı olarak anlatılır. Tefsir, Bakara suresi tefsiri, Esad Mansur, Bakara 106, Kur’an tefsiri, nesh konusu, hükümlerin değişmesi gibi anahtar konuları kapsamaktadır. 
Bakara suresi tefsiri, Esad Mansur, Bakara 106, Kur’an tefsiri, nesh ve mensuh, hükümlerin değişmesi, vahiy kavramı, iman ve Kur’an anlayışı.
Bakara suresi tefsiri, Esad Mansur, Bakara 106, Kur’an tefsiri, nesh ve mensuh, hükümlerin değişmesi, vahiy kavramı, iman ve Kur’an anlayışı.
Category
📚
LearningTranscript
00:00Bismillahirrahmanirrahim.
00:02Esad Mansur Tefsiri
00:04Bakara Suresi 106
00:06Ayetlerin birbirlerini nesletmesi
00:10Neste ilgili bazı hususlar
00:12Sünnetin dindeki yeri
00:16Biz bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya onu unutturursak,
00:22ertelersek mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz.
00:26Bilmezimizin ki Allah her şeye kadirdir.
00:28Bakara 106
00:30Nesletmek İbni Abbas'a göre değiştirmektir.
00:36Mücahide göre silmektir.
00:38Mücahit'ten başka bir rivayetle ayetin yazısı kalır fakat hükmü kalkar.
00:44Ata'ya göre nesletmek Kur'an'dan ne bırakırsak
00:47Settiye göre çekmektir ve kaldırmaktır.
00:51İbni Cerid'e göre bir ayetin hükmünden başka hükme nakletmektir.
00:55İbni Abbas, Mücahit, Ata, Sedih ve İbni Cerir Kur'an'ın ilk müfessirlerindendir.
01:03Tefsir kitaplarda hemen hemen her meselede bunların görüşleri geçer.
01:08Bilinen şudur ki eskilerin haberleri nes edilmez.
01:11Çünkü onlar birer haber ve eski kavimler hakkında birer bilgilerdir.
01:17Bunları nes etmek gerekmez.
01:20Çünkü birer bilgilerdir değişmez.
01:22Misal olarak
01:23Filan kavim azap gördü gibi
01:26Bu bir haberdir.
01:28Onu nes etmeye lüzum yoktur.
01:31Nes edilebilecek ayetler şerif hüküm içeren ayetlerdir.
01:35Gerçek budur.
01:36Ancak hüküm içeren bazı ayetler nes edilmiştir.
01:40Akide ile ilgili ayetler nes edilmez.
01:43Çünkü akide sabittir, değişmez.
01:46Hz. Adem aleyhisselamdan Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve selleme kadar aynıdır.
01:52Allah'a, meleklere, nebi ve rasullere, indirilen kitaplara, ahirete, cennete, cehenneme vesaire gibi akayet sabittir, hiç değişmez.
02:02Çünkü bunlar sabit birer gerçeklerdir.
02:07Ancak hüküm içeren ayetlerin nes edilebileceğini söyledik.
02:11Bunun sebebi, bu hükümler amellerle ilgili olduğundandır.
02:15Allah-u Teala, ameller hususunda belli bir hikmete göre helalı kaldırır ve onu haram yapar
02:21veya harama kaldırır ve helal yapar veyahut da bir farz-ı sünnet, bir mubahı farz kılar.
02:28Şerif hükmün tarifi
02:29Kulların amelleriyle ilgili şarenin, şeriatın hitabıdır, şeklindedir.
02:36Bu tarif yerinde ve doğru olanıdır.
02:39Ameller hakkında Allah hükmü değiştirebilir.
02:43Bazen nedenini açıklar, bazen açıklamaz.
02:46Bu noktada tek yetki sahibi Allah'tır.
02:49Allah'a inandığımız için bu hususa teslim olmalıyız.
02:51Buna binaen nes etmenin manası, bir ayetin hükmünün başka bir ayetin hükmüyle değiştirmek veya kaldırmak veyahut silmektir.
03:02Önceki ayet kalır fakat hükmü kalkar.
03:05Onun yerine gelen ayet yeni bir hüküm bildirir.
03:08Şerî nes şu şekilde tarif edilmiştir.
03:11Geç gelen şerî delille hükmü kaldırmaktır.
03:15Bütün alemler bu tarifi kabul ettiler.
03:18Unutturmak ise İbni Abbas'a göre, onu değiştirmeyiz bırakırız, şeklinde izah edilir.
03:25Unutturmanın Arapçası, nün sihe, şeklinde telaffuz edilir.
03:30Yine bu sözcük, nün es sihe, şeklinde okunur.
03:33Bu şekilde okunduğunda manası, tehir etmek, geciktirmek ve başka zamana bırakmak olur.
03:39Eski müfessirlerden Ebu Aliye, biz de onu geciktiririz, şeklinde tefsir etti.
03:47İkinci Raşid Halife Hazreti Ömer radıyallahu anh, onu geciktiririz, olarak tefsir etti.
03:54Katade adlı müfessir, peygamber onu unuttururuz, olarak tefsir etti.
03:58Diğer müfessirler, unutturmak, geciktirmek veya başka zamana bırakmak manaları üzerinde durdular.
04:06Sa'd bin Ebi Vakkas radıyallahu anh, tabiinden olan Sa'd İbni Musayyib adlı alim.
04:13Bu ayeti unutturmak manasında tefsir edince onu reddetti ve şu ayetleri okudu.
04:19Sana Kur'an'ı okutacağız, artık Allah'ın dilediği hariç sen hiç unutmayacaksın.
04:24Unut, bırak manasında geçer. Artık bu ayetin hükmünü unut veya bırak demektir.
04:34Bu hususa çelişki yoktur.
04:37Allah-u Teala şöyle buyurdu.
04:38Biz bir ayetin yerine başka bir ayet getirdiğimiz zaman ki Allah neyi indireceğini çok bilir.
04:45Sen ancak bir iftiracısın, derler. Hayır, onların çoğu bilmezler.
04:51De ki, onu ruhlu Kudüs, Cebrail, iman edenlere sebat vermek, Müslümanları doğru yola iletmek ve onlara müjde vermek için Rabbin katından hak olarak indirdi.
05:02İşte kafirler ayetleri değiştirme olayını görünce Hazreti Muhammed sallallahu aleyhi ve selleme sen müfterisin yani iftira atıyorsun dediler.
05:17Allah bu kafirlerin cahil olduklarını bildiriyor.
05:19Çünkü bunun nedenini bilemezler. Allah'a ve Resulüne inanmazlar.
05:25Oysa Allah müminlere hem bu Kur'an'la sabitlik veriyor ki artık onlar sarsılmazlar.
05:30Hem de müjde veriyor ki Kur'an onlara doğru olanı gösteriyor.
05:36Kur'an'a bağlılıkları devam ettiği müddetçe de doğru yol üzerine devam ederler.
05:42Buna göre ayetleri değiştirilince müminler değişmezler ve imanları sağlam kalır.
05:48Bundan dolayı neshetmenin veya unutturmanın manası tam vuzuha kavuşur ki bunun manası
05:54önceki ayetin Kur'an'da kalmasıyla beraber başka ayetin inmesi ve yeni hükümler içermesidir.
06:02Bu şekilde ayet Kur'an'dan kalkmaz, kalır.
06:06Fakat diğer ayet yeni hükümle gelir.
06:09Bundan dolayı önceki ayete mensuh, neshetilmiş denilir.
06:14Yeni gelen ayete de nasih, nesheten denilir.
06:17Usul-u fıkıhta bir kaydı olarak nasih ve mensuh konusu geçer ve incelenir.
06:24Fakat hangi ayetin hangi ayetle neshet edildiğine dair müştehitler arasında ihtilaf vardır.
06:29Ayetin nüzül sebebi.
06:31Kurtubi tefsirinde bu ayetin münasebetini şöyle aktardı.
06:34Kıble Mescid-i Aksa'dan Kabe'ye doğru çevrilince Yahudiler Müslümanlara haset ettiler ve İslam'a çatarak şöyle dediler.
06:43Muhammed arkadaşlığına bir şey emrediyor, ondan sonra bundan onları nehyediyor.
06:48Bu nedenle bu Kur'an Muhammed'in kafasından çıktı.
06:52İşte Kur'an ayetleri birbiriyle çelişir.
06:55Bunun üzerine Allah neshetmekle ilgili Bakara suresinde 106. ve Nahl suresinde 101 ve 102. ayetleri inzal buyurdu.
07:02Allah-u Teala bir ayetin hükmünü kaldırırsa ondan daha iyi hüküm içeren veya benzeri bir ayet indirir.
07:11Ayette bunu açıkça beyan etmektedir.
07:13Ayetler arasında fark yoktur ve de hepsi de Allah'ın kelamıdır.
07:18Sadece hükümler arasında fark vardır.
07:20Allah-u Teala insanlar için hangisinin daha hayırlı olduğunu en iyi bilendir.
07:26Misal olarak Nisa suresinin 15. ayetinde
07:30zina eden kadınların ölüme kadar evlerinde hapis cezasına çarptırılır diye açıklıyor.
07:36Bu ayetin neshet edildiğine işaret vererek ona şu ifadeyi ekledi.
07:40Ve Allah onlar için ileride çıkış yolu gösterir.
07:44Nedekin bu ayet Nur suresinin 2. ayetinde neshet edilmiştir.
07:49Orada zina edenlere yüz kırpaç vurulmasından bahsedilmektedir.
07:52İşte bu ayet Nisa suresinde hükmü neshetmiştir.
07:57Nur suresindeki 2. ayeti nasih, Nisa suresinin 15. ayetinde de mensuh denir.
08:03Zaten Allah-u Teala Nisa suresi 15. ayette
08:06veya Allah onlar için çıkış yolu gösterir deyince bu ayetin neshedileceğine dair işaret veriyor.
08:12Bu nedenle Nur suresindeki 2. ayet nazil olunca
08:17Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle seslendi.
08:21Şu ayeti alın Allah onlar için çıkış yolu gösterdi.
08:25Başka bir misal.
08:27Mirasla ilgili ayetler inmeden önce
08:29baba, anneye ve akrabalara vasiyet farz idi.
08:33Bakara suresinin 180. ayetine baktığımızda
08:35bu ayetin Nisa suresinin 11 ve 12. mirasla ilgili ayetlerle neshedilmiştir.
08:40Daha önce kişi babasına, annesine ve akrabalarına istediği şekilde
08:45malını taksimini yaparak vasiyet ediyordu.
08:48Nisa suresindeki mirasla ilgili ayetler ise bunu neshedip
08:51Allah-u Teala mirastan herkese ne kadar düşeceğini tayin etmiştir.
08:56Kesinlikle Allah'ın tayini daha iyidir.
08:59Çünkü güzel adalet sahibi Allah'tır.
09:01Kişiye kalırsa birine veya bütün akrabalara zulüm yapabilir.
09:06Kimisine az, kimisine de çok verecektir.
09:09Nesle ilgili bazı hususları burada konumuza eklemek istiyoruz.
09:131. Ayet ancak başka ayetle neshedilir.
09:18Hadis-i şerif ayeti neshedmez.
09:21Mütabatir hadis olsa dahi ayeti neshedemez.
09:24Çünkü ayetlerin sübutu daha kuvvetlidir.
09:27Hem senet hem de metin açısından böyledir.
09:30Senet rivayetle, metin ise söz ve lafızlarla ilgilidir.
09:342. Mütabatir hadis, haberi ahad hadisi nesheder.
09:39Haberi ahad hadis de başka haberi ahadi nesheder.
09:43Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur.
09:45Sizi mezarlılara ziyaret etmekten nehyetmiştim fakat şimdi bunları ziyaret edin.
09:52Bu hadis haberi ahad'dir.
09:54Neshedilen önceki hadis de haberi ahad'dir.
09:57Namazda yüzü mescide aksaya doğru çevirmekle ilgili hadis mütevatirdir.
10:02Bu hadis Kabe'ye doğru yüzü çevirmenin faziyetini içeren ayetle Bakara 144 neshedildi.
10:083. Bazen ayet ve hadisler tamamen neshedilir.
10:13Yerine başka bir ayet veya hadis gelmez.
10:16Misal, kurban etlerinin saklanması yasak idi.
10:20Daha sonra bu hüküm tamamen kalktı.
10:23Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemle ayrıca veya gizlice konuşmak için sadaka vermek gerekirdi.
10:29Mücadele suresinin 12. ayetine bakın.
10:31Bundan sonra ayetle bu hüküm kalktı ve yerine başka hüküm gelmedi.
10:35Allah müminleri affettiğini açıkladı.
10:394. İslam şeriatı kıyamet gününe kadar devam edecektir.
10:44Artık onu nesh edecek hiçbir şey gelemez.
10:47Çünkü Kur'an-ı Kerim'de Hz. Muhammed'in son peygamber olduğu bütün insanlara gönderildi.
10:53Ve ancak onun getirdiği din kıyamet gününe kadar Allah indinde makbuldür.
10:57Allah Celle Celaluhu şöyle buyurdu.
11:00Şüphesiz ki Allah tarafından kabul edilen din yalnız İslam'dır.
11:04Ali İmran 19
11:06Kim İslam'dan başka bir din ararsa bilsin ki kendisinden asla kabul edilmeyecek ve o ahirette ziyan edenlerden olacaktır.
11:15Ali İmran 85
11:17Sana kitabı hak ile indirdik, eski kitapları tasdik eder ve o kitaplara egemen olur.
11:24O kitapları nesh eder.
11:25Maide 48
11:27Bu ayetler İslam dininin diğer bütün dinleri nesh ettiğini bildiriyor.
11:32Ayrıca pratik olarak diğer dinleri ortadan kaldırmak için cihat farz kılınmıştır.
11:38Allah Teala şöyle buyurdu.
11:39Müşrikler istemeseler de dininin bütün dinleri üstün kılmak için peygamberini hidayet ve hak ile gönderen odur.
11:47Saf 9
11:48Fitne tamamen yok edilinceye ve din, kullukta yalnız Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın.
11:55Şayet vazgeçerlerse zalimlerden başkasına düşmanlık ve saldırı yoktur.
12:00Bakara 193
12:01Allah'a ve ahirete inanmayanlarla, Allah'ın ve Resul'ünün haram kıldıklarını haram kılmayanlarla ve hak dini olan İslam'a inanmayan ehli kitap olan Yahudi ve Hristiyanlarla İslam yönetimine boyun eğerek güçlerine kadar cizye verinceye kadar savaşın.
12:17Tevbe 29
12:19İşte cihat ve kıtalın farziyeti diğer dinleri ortadan kaldırmak ve yalnız İslam'a hakim kılmak içindir.
12:26Bu farz nes olayını gerçekleştirmek içindir.
12:30Zira İslam'da her düşüncenin metodu vardır.
12:34Diğer dinlerin İslam'da nes edilmesi bir düşüncedir.
12:37Diğerlerini ortadan kaldırmanın metodu cihat ve kıtaldır.
12:41İslam devleti diğer dinlerin mensuplarına İslamiyet'in doğruluğunu gösterebilmek üzere maddi engelleri kaldırmak için cihadı ilan eder.
12:49Fethi gerçekleştirir.
12:50Fethi yoluyla onların Müslümanlarla fikri tartışma yapmalarına bütün imkanları sağlar.
12:55Hiçbir kimseyi İslam'a zorla sokmaz.
12:57Böylece daveti fikirle yayar.
13:01İslam'ı kafiler üzerine uygulamanın nedeni ise onlara İslamiyeti pratik şekilde göstermektir.
13:08Nidekim vakada İslam'ın uygulanmasıyla onun yayılması ve insanların bu dine akın akın girmelerini sağladı.
13:14Cihat, fetih ve İslam'ı tatbik etmek, İslam'ı yaymak ve diğer dinlerini nes etmek için pratik yoldur.
13:21Nasır suresinde Allah bu gerçeği gösterdi.
13:25Şu var ki, Müslümanlar gerileme döneminde fikrin en düşük seviyeye ulaşınca,
13:30Osmanlıların son dönemindeki kafir batının fikri tesiri altında şu kaydayı çıkarttılar.
13:34Zamanın değişmesiyle ahkamın değişmesi inkar edilemez.
13:39Mecelle
13:40Bu madde kısmi bir mesele için konuldu.
13:44Örf ve adetlerle ilgili yargılardır.
13:47Ayrıca bu yargılar ahkam manasında geçti.
13:50Bahsedilen maddenin şehrinde şu misal verildi.
13:53Evlerin odaları aynı tarz üzerinde inşa ediliyordu.
13:57İnsan bir oda görürse yeterli olurdu.
14:00Evden vazgeçebilirdi.
14:01Fakat odalar türlü türlü inşa edilmeye başlayınca bir odanın görülmesi artık yeterli değil, bütün odalar değişti.
14:09Böylece ev üzerine ihtilaf olunca mahkemede böyle hüküm verir.
14:13Buna göre zaman değişince ahkam değişti dediler.
14:18Bu tür meseleler ahkamın değişmesiyle ilgili değildir.
14:22Vakıaların değişmesiyle ilgilidir.
14:24İnsan bir hüküm verecekse önce işin vakasını inceler.
14:28Sonra hükmü vakası üzerine indirir.
14:30Böyle bir maddenin konmasına ne lüzum vardı.
14:34Maalesef bu madde daha sonra şeriat ahkamını değiştirmek için kullanılmaya başlandı.
14:39Sanki zaman şeriatı veya ahkamı nes edermişçesine bir kayda oluştu.
14:44Her asırda vakaların değişmesi nedeniyle iştihat yapılır.
14:48Fakat bu iştihatlar eski ahkamı nes etmez, yeni ahkam olur.
14:52İşte bir kısım mesele nedeniyle genel bir kayda konularak şeriat dışında ahkam uydurulmaya başlandı.
14:59Fetvalar gayri İslami ahkamlar devletin uygulamalarına dahil edildi.
15:04Şu bilinmelidir ki, zaman, mekan, adet, gelenek ve örflerin değişmesiyle ahkam değişmez ve nes edilmez.
15:12Bunlar için ancak iştihat yapılır.
15:15Bunlar incelendikten sonra onlarla ilgili şerih hüküm aranır ve üzerlerine uygulanır.
15:20Günümüzde parlamentolarda kanunlar çıkartılıp şeriat kanunları nes ediliyor.
15:25Oysa insanlar Allah'ın şeriatını nes edemezler.
15:29Böyle bir şeye yönelmek güfürdür.
15:31Bu işi yapanlar kendilerine kanun koyma ve nes etme hakkını veriyorlar.
15:36Oysa bu hak yalnız Allah'a aittir.
15:38Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem dahi ayetleri nes edemiyorken nasıl olur da bu insanlar kendilerine böyle bir hak tanıyıp parlamentoda her kanunu değiştirebiliyorlar?
15:48Sünnetin dindeki yeri
15:511. Mücmel ayetlerin tafsilatlarını gösterir.
15:55Misal, Kur'an'da namaz mücmel olarak geçti.
15:59Sünnet bunun detaylarını gösterdi.
16:02Burada sünnet bir şeyi nes etmedi.
16:04Mücmel, detaysız hükmün detaylarını açıkladı.
16:082. Genel ayetlere tahsis getirir.
16:11Misal, zina edenlere yüz kırbaç vurulur.
16:14Sünnet ise evli olup da zina edenlere rejim hükmü getirdi.
16:19Bu hükme tahsis denilir.
16:21İstisna kılınmaktır.
16:23Buna nes denilmez.
16:253. Mutlak ayetlere kayıt getirir.
16:28Misal olarak, hırsızın elini kesmekle ilgili hüküm mutlaktır.
16:33Elin nereden kesileceğine dair hükme kayıt veya mukayyet denilir.
16:37Hırsızın eli bilekten kesilir diyen hüküm mukayyettir.
16:414. Kur'an'daki asıl olanlara fer, dal getirir.
16:45Misal olarak, Allah-u Teala şöyle buyurdu.
16:48İki kız kardeşle beraber aynı anda evlenip iki hanımı edinmek size haram kılındı.
16:54Nisa 23.
16:56Sünnet, Resulullah'ın şu sözüyle buna fer getirdi.
17:00Kadın ile halası aynı anda iki zevce edinmek haram olduğu gibi,
17:04kendisi ile teyzesi aynı anda zevce edinmek haramdır.
17:07Buhari ve Müslim.
17:095. Sünnet, Kur'an'da hiç aslı geçmeyen yeni bir hüküm getirir.
17:14Misal olarak, Resulullah şöyle buyurdu.
17:18Gümrük alanlar cennete giremezler.
17:20Müslim.
17:22Kur'an'da gümrükle ilgili hüküm hiç geçmedi.
17:256. Sünnet, Kur'an'ı tefsir eder.
17:27Ne dekime Resulullah bazı ayetleri tefsir etti.
17:31Tefsir etmenin manası ayette geçen lafızların anlamlarını açıklamaktır.
17:37Sahabeler Arapçayı bildikleri için lafızların anlamlarını hemen anlıyorlardı.
17:41Bu sebeple Resulullah Kur'an'ı pek tefsir etmiyordu.
17:45Ancak bir kısım ayetlerin lafızlarının manalarını açıkladı.
17:49Yukarıda gösterdiğimiz gibi, Resulullah ayetlerin mücmen lafızlarına detay,
17:54mutlak lafızlarına kayıt, genel lafızlara tahsis ve asıl olan hükümlere ferleri gösterir.
18:00Bazı sahabeler İbn-i Ablas tefsirle iştikal edip ayetlerin lafızlarının manalarını açıklıyordu.