00:00Bismillahirrahmanirrahim.
00:02Esad Mansur Tefsiri
00:04Bakara Suresi 108. Ayet
00:07Gereksiz Sorular
00:09Müslümanların İsrail oğulları gibi gereksiz soru sormaktan nehyedilmesi.
00:16Yoksa siz de, ey Müslümanlar, daha önce Musa'ya sorulduğu gibi peygamberinize sorular sormak mı istiyorsunuz?
00:23Kim imanı küfre değişirse, şüphesiz dost doğru yoldan sapmış olur.
00:27Bakara 108.
00:30Allah-u Teala bazı sorular sormaktan nehyediyor.
00:34İsrail oğullarının Musa aleyhisselama sordukları sorular gibi bu tür sorular beş çeşittir.
00:411. Fuzuli ve Değersiz Sorular
00:44Misal, daha önce bu Bakara Suresini 67-71 ayetlerde anlattığımız gibi ineği kesme meselesidir.
00:52Musa aleyhisselam İsrail oğullarına, Allah Celle Celaluhu ineği kesilmesini emrediyor deyince,
00:59onlar bu inek nedir, küçük mü, büyük mü, rengi nedir, çifte koşuldu mu ve benzeri sorular sordular.
01:062. Akıl dışı sorular
01:09Misal, Allah bize açıkça gösterir misin diye Musa aleyhisselama sordular.
01:153. Doğru olmayan batılla ilgili sorular
01:19Misal, bize bir put yapar mısın diye Musa aleyhisselama sordular.
01:25Bize, niye Talut'u bir kral olarak Allah tayin etti ve benzeri sorular.
01:304. İstek ve arzularla ilgili sorular
01:34Misal, bize gökten yemek indirtir misin?
01:39Bu yemekten sonra men ve selva, yerine yetiştirecekleri, bakla, sarımsak, mercimek vs. türden yemek ve yiyeceklerin temin edilmesini sordular.
01:49Yine, köylerinin birbirlerinden uzak olmasını istediler.
01:535. Mükellefiyetlerle ilgili sorular
01:56Misal, savaşın kendilerine farz olmasına dair sorular yönelttiler.
02:02Savaş onlara farz kılınınca niye farz kılındı diye sordular.
02:06Doğru ve yerinde olan sorular, eğer bir meselenin hükmü veya onun hakkında hüküm anlaşılmamışsa,
02:13bir gerçeğin öğrenilmesi isteniyorsa veyahut bir olay hakkında fikir bilinmek isteniyorsa,
02:19bu ve buna benzer sorular sorulur. Sormakta bir beis yoktur.
02:22Bir Müslümanın başında yara vardı. Yıkanmak istiyordu. Fakat zehirlenmekten çekiniyordu.
02:30Sahabelere bu durumla ilgili soru sordu ama sahabelerden bir cevap alamadı.
02:35Adam yıkandı ve zehirlenip öldü.
02:38Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem bu durumdan haberdar olunca şöyle dedi.
02:41Niye bana sormadı? Hasta olanın şifası soru sormaktır.
02:47O yara üzerine bez kordu ve üzerine mes ederdi. O yeri yıkamaya gerek yoktu, dedi.
02:54Ebu Davud, İbn-i Mace ve Darik İdni.
02:56İşte bu çeşit sorular sorulur.
03:00İnsan dinini öğrenmek, fıkhını öğrenmek, fikirlerin netliğe kavuşmasını sağlamak,
03:06hayatla ve ilimle ilgili bilgi edinmekle ilgili hususlarda soru sorması gerekir.
03:11Fakat ilk beş çeşitle ilgili soru sormak doğru değildir.
03:15Bazı soruları da sormak haram veya küfre götürür.
03:18Allah'ı görmeyi istemek veya Allah'ın emrine itiraz ederek sormak veya Allah'ın emrini yaptım,
03:25benim başıma şu musibet geldi diye sorarak isyan etmek maazallah küfre götürür.
03:30Mükellefetlerle ilgili soru sormak da doğru değildir.
03:34Eğer Allah Müslümanları bir hükümle mükellef veya sorumlu tutarsa,
03:38o hükmü daha ağır hale gelmesine sebep olabilecek sorular sormak doğru değildir.
03:43Misal olarak, bir adam Resulullah sallallahu aleyhi ve selleme,
03:47Her sene mi haç yapacağız? diye sordu.
03:50Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem yüzünü ondan çevirdi.
03:54Adam tekrar sordu.
03:56Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem yüzünü yine adamdan çevirdi.
04:00Bu adam bir daha sordu.
04:02Resulullah kızarak şöyle dedi.
04:04Evet deseydim hiçbiriniz yapmayacaktınız.
04:07Sizi hangi şey üzerine bıraktıysam orada durun.
04:11Sizden öncekileri helaka düşünen durum onların çok soru sormaları
04:14ve peygamberleri üzerinde ihtilapa düşmeleridir.
04:17Eğer size bir emir verirsem onu gücünüz yettiği kadar yerine getirin.
04:22Buhari, Müslim
04:23Başka rivayette şöyle dedi.
04:27Müslümanlar içinde, Müslümanlara karşı en büyük cürüm işleyen kimse odur ki,
04:32haram kılınmamış olan bir şey hakkında soru sorar da,
04:35bu suali sebebiyle o şey haram kılınıverir.
04:38Buhari, Müslim
04:39Bu nedenle Allah-u Teala bir ayette,
04:43Ey iman edenler!
04:45Açıklanırsa hoşunuza gitmeyecek olan şeyleri sormayın.
04:49Eğer Kur'an indirilirken onları sorarsanız size açıklanır.
04:53Açıklanmadığına göre Allah onları affetmiştir.
04:56Siz sorup da başınıza iş çıkarmayın.
04:58Allah çok bağışlayıcıdır, aceleci değildir.
05:02Maide 101
05:04Bunun manası, Kur'an'da bir şeyin hükmü belli olmadan ondan sorup,
05:09ondan sonra hüküm nazi olursa siz zorda kalırsınız.
05:13Fakat sormadan Kur'an'da onun hükmü indirilirse size açıklanır.
05:17Bunun manası sıkılmazsınız veya o hüküm sizi sıkıntıya sokmaz.
05:21Çünkü Allah, insanların kendi kendilerine temin ettikleri rahmetten onlara daha fazla rahmet sağlar.
05:29İnsanlar savaş için heyecanlı olurlar ancak uzun süren savaşlar da böyle değildir.
05:35Her sene haç yapmak istiyorlar.
05:37Haçça giden kimse oradayken her sene haç yapacağım der.
05:40Fakat zaman geçince arzusu değişir.
05:43Abdullah bin Amr bin el-Az her gün oruç tutmak istedi.
05:46Resulullah, ayda üç gün yeter deyince Abdullah, daha fazla tutabilirim dedi.
05:53Resulullah, her hafta pazartesi ve perşembe tut dedi.
05:57Abdullah, daha fazla tutabilirim deyince Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem,
06:02Davud aleyhisselamın orucunu tut dedi.
06:05Bir gün tutarsın, bir gün bozarsın.
06:08Abdullah böyle tutmaya başladı.
06:10Zaman geçip yaşlanmaya başlayınca pişmanlığını dile getirdi ve
06:15''Keşke Resulullah'ın sözünü dinleseydim.
06:18Her ayda üç gün veya haftada iki gün tutmakla ilgili nasihatını kabul etseydim.'' dedi.
06:23Allah, insanın maslahatını ve gücünü insanın kendisinden şüphesiz daha iyi bilir.
06:28Doğrusu olan mükellefiyetle ilgili hükmü daha hafif hale getirmek için soru sormak
06:33veya şikayet gibi bir harekette bulunmaktır.
06:35Misal olarak, orucun gecelerinde yatsıdan sonra eşlerin cinsel ilişki kurmaları yasaktı.
06:42Bazı sahabeler bu duruma dayanamayıp,
06:45Resulullah'a bu yasağı bozuklarını söyleyerek, pişmanlıklarını göstererek şikayette bulundular.
06:51Allah-u Teala bu yasağı nes eden Bakara suresindeki 187. ayeti indirdi.
06:56Böylece Müslümanların şikayetleri üzerine bu hüküm indi.
06:59Sanki bu şikayet hükmü hafifletmek için bir soru şeklindedir.
07:02Boş, değersiz ve fuzuli sorulara sormak ciddi insanlara yakışmaz.
07:08Şöyle ki, İsrailoğulları, kef ehlinin sayısı kaç? diye sordular.
07:13Israrla soruyorlar ve cevap vermeye çalışıyorlardı ki,
07:17Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem onlara cevap versin.
07:21Allah-u Teala Resulüne onlara cevap verme dedi.
07:23Çünkü önemli olan onların sayısı değil, onların kıssasından anlanacak ders ve ibrettir.
07:29Kef suresi 22.
07:31Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şunlardan nehyettiğini Buhari ve Müslim rivayet ettiler.
07:38Filan, dedi ve şöyle veya böyle denildi.
07:41Parayı boşuna harcamaktan ve çok soru sormaktan.
07:45Parayı, malı tamamen boşuna harcamak,
07:48falan şöyle dedi veya böyle dedi gibi sözler ve boş sorulan sorular nehyedildi.
07:52Bu üç husus mekruhtur ama haramda para harcamak israf olur.
07:58Bu ise haramdır.
08:00Dedi, demedi, gıybet olursa haram olur.
08:03Gıybet, kişinin sevmediği bir şeyi kişinin arkasından diğerlerine söylemektir.
08:08Bu ayette, Musa'ya sorulu gibi sormak istiyorsanız ve devamında kim imanı küfre değiştirirse doğru yoldan sapmış olur.
08:18Bunun manası inadına, akıl dışı veya yalanlayarak soru sormaktan nehyi vardır.
08:22Allah'ı bize açıkça gösterir misin, melekleri önümüze indirir misin,
08:28Allah bunu veya şunu yapabilir mi diye sormak doğru yoldan sapmaktır.
08:33Değersiz soru sormak, arzularla ilgili soru sormak haram değilse de doğru değildir.
