00:00KALDAO CAVES
00:02KAPAG SINABING KAGAYAN
00:04Kapag sinabing kagayan,
00:05isa sa mga unang pumapaso sa trip ng mga biyero ay ang mga kuweba.
00:09Dito kasi matatagpuan ang Kaldau Caves,
00:12kung saan natagpuan ang mga piraso ng buto ng sinuunang tao,
00:16o Homo luzonensis.
00:18Ayon sa UNESCO World Heritage Convention,
00:22isa sa richest archaeological sites ang lalawigan ng kagayan
00:25dahil sa mga nadidiskubring artifact dito,
00:28na may edad na daang libong taon na.
00:41Sa munisibilidad ng Bagao,
00:43isa rin kuweba ang sikat.
00:45Hindi dahil sa archaeological findings,
00:47kundi dahil sa loob nito.
00:49May isang underground river na pwedeng languyin,
00:52ang Duba Cave.
00:58Isang 30 to 45 minute drive mula sa sentro ng Bagao,
01:02mararating mo ang jump off point papuntang Duba Cave.
01:05Isa itong ilog na pwede rin maligo ang mga tao.
01:19At tubig na ito, siya rin pinakukunan ng irigasyon ng mga palayan sa paligid ng kagayan.
01:32Welcome po sa Bagao sir, sa Duba Cave.
01:36So, pupunta po tayo ngayon sa Duba underground river.
01:41Kung saan makikita natin doon,
01:43meron siyang skylight falls doon sa dulo.
01:46Medyo maababang langoy din,
01:49kaya kailangan natin ng mga productive gifts.
02:00Tatawid muna sa ilog bago marating ang bungangan ng Duba Cave.
02:05Pero kung mas adventurous ka, pwede mo rin itong languyin.
02:08As for me, let's save all the swimming for later.
02:38Cave Swimming Essentials.
02:42Life Vest? Check.
02:43Hard Hat? Check.
02:45Headlamp? Check.
02:46Time check.
02:473.40.
02:48Yung bayay natin ngayon, specifically now.
02:50We should be back here after an hour.
02:53Dahil ko natin na check.
02:55Mga paniki na lalabas exactly 6 p.m.
02:59But for other mga piheros naman,
03:02this can actually lead to a longer cave if you want.
03:13You ready?
03:14Okay.
03:15Ang ibig sabihin daw ng Duba sa Ilocano ay lusot.
03:23Dahil may ibang-ibang lusutan papasok at palabas itong kuweba.
03:27Kaya ano pang hinihintay natin?
03:29Lusotin at pasukin na natin ang kuwebang yan.
03:32Umpisa pa lang. Sabak na agad. Salam mo yan, mga bihero.
03:39At dahil may mga life vests tayo, easy-easy lang to.
03:42Ang adventure sa Duba Cave, may swimming.
03:57Rock climbing.
04:02Rock climbing.
04:11Jumping.
04:15Trekking.
04:17Spelunking. All in one na.
04:27Ooh.
04:29Ooh.
04:30Ooh.
04:33Biahero tip.
04:36Hindi naman natutuyan ng tubig ang Duba Cave.
04:39Kaya itapat ang inyong pagbisita sa summer season kung kailan mas mababa ang water level.
04:45Biahero tip, hindi naman natutuyan ng tubig ang Duba Cave.
04:51Kaya itapat ang inyong pagbisita sa summer season kung kailan mas mababa ang water level
04:57at mas marami kayong malalakaran bilang pahinga sa nakakapagod na lango yan.
05:06Dito lang nagdadiverge o nag-iipon yung pupu ng bats or guano.
05:14Pag-umpisa na tayo ako ng long swing, para 10-15 minutes na lango yan.
05:32Malamig ang tubig mula sa kuweba.
05:34Mag-ingat lang na huwag makalunok ng tubig dahil ang kuwebang ito ay tirahan ng mga libu-libong panigi.
05:39At alam nyo naman kung may bats, may guano o dumi ng panigi.
05:44So technically, you're going to be swimming in bat pee and poop.
05:48Kidding!
05:51After about 20 minutes of swimming and walking inside the cave,
05:55narating namin ng isang underground waterfalls.
06:01Ito ang tinatawag nilang Skylight Falls.
06:04Dahil meron tangbutas sa ibabaw kung saan nakakapasok ng bahagya ang sikat ng araw.
06:08After like a 5-minute swim,
06:28nag-ingat sa Lugo sa inyo.
06:31It's like an opening from the ceiling.
06:34It's from afar pa lang eh.
06:35That's a total darkness, but of course we have lights from our lamp.
06:39Ay, kita lang sa motor na parang,
06:41Uy, there's a light at the end of the tunnel!
06:43Kaya lang yan!
06:47From the mouth of the cave, kung saan tayo pumasok,
06:49which was 30 minutes ago,
06:52dumaan tayo sa may tubig.
06:56Actually, mag-swim tayo for about 5 minutes.
06:59Sabi ni Kuya, it's probably around 100-150 meters.
07:05Kapag medyo matasar yung tubig,
07:08it reach to 200-250 meters.
07:12I guess, it depends on the water.
07:14Now, we are at our turnaround point.
07:18Not a bad view.
07:20You know, after a 30-minute trek.
07:24Apparently, this is a cave system.
07:26It's not a very simple cave system.
07:29I think you can go as far as 3.5 kilometers.
07:33Which they haven't, or the local government peeps,
07:37haven't explored yet.
07:39I think they've gone to as of like a whole day of exploring,
07:44but they know that there's still more.
07:48But, yeah.
07:50Difficulty level,
07:53kayang-kaya sa mga beginners.
07:56Kung hindi kayo marunin mo ng mga yun,
07:58no problem, dahil may best.
08:01Kung hindi kayo kalbo,
08:02at walang kilaw magre-reflect sa inyong ulo,
08:06no problem, dahil meron din tayong lamps.
08:09Um, syempre, bago kayo pumunta dito,
08:12kung lang kayo alam sa engineering or trekking,
08:15okay lang, dahil andyan din naman sila buya
08:16from the local government agencies.
08:19Nangyutuno sa inyo.
08:21Um, yeah.
08:22If you want to explore some more, go.
08:25If you also want to witness
08:28the natural spectacle of bats
08:32releasing from the caves at 6 p.m.,
08:35then you can do also our route
08:38na 30 minutes in,
08:4030 minutes back out.
08:42Alright?
08:42So, we go back.
08:43Marami paraw lagusa na pwedeng makita sa cave system nito,
08:53lalo na para sa mga advanced spelunkers.
08:55Pero kami, masaya namang babad sa tubig sa falls,
08:58at lalo mo yun lang kami palabas.
09:00I don't know, do you think this is the IA?
09:01Go!
09:02All you gotta do
09:03is just subscribe
09:04to the YouTube channel
09:06of JMA Public Affairs
09:07and you can just watch
09:08all the Behind the Drew episodes
09:10all day,
09:11forever in your life.
09:12Let's go!
09:12Yee-haw!
Comments