00:00Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Kopenhag kriterlerini hatırlattı.
00:06Türkiye, AB için bu koşulları yerine getirmiyor dedi.
00:09Erdoğan ise bizim de bunun karşısında Ankara kriterlerimiz vardır ifadesini kullandı.
00:15Aslında ikisi de aşina olduğumuz kavramlar.
00:18Ancak hafızaları tazelemekte fayda var.
00:20O zaman vakti gelmişken soralım.
00:23Sahi neydi bu kriterler?
00:24Kopenhag kriterleri en basit anlamda şöyle ifade edilebilir.
00:33Avrupa Birliği'ne üye olmak isteyen ülkelerin yerine getirmesi gereken kriterler.
00:38Adının Kopenhag şehriyle anılması 1993 yılında gerçekleşen zirve ile ilgili.
00:44Çünkü bu kriterler 93'te Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da yapılan Avrupa Konseyi zirvesinde kabul edilmişti.
00:51Kriterleri 3 temel başlıkta ele almak mümkün.
00:55Öncelikle siyasi kriterler.
00:57Bunlar kapsamında başvuran ülkenin demokrasiye, hukukun üstünlüğüne, insan haklarına ve azınlıkların korunmasına saygı göstermesi gerekiyor.
01:06Yani AB şöyle diyor.
01:08Birliğe katılacaksanız demokratik standartlarınız sağlam olmalı.
01:11Örneğin seçimlerin serbest olması, ifade özgürlüğünün güvence altında bulunması ve bağımsız yargı gibi.
01:18İkinci başlığımız ekonomik kriterler.
01:21Öncelikle işleyen bir piyasa ekonomisine sahip olmanız gerekiyor.
01:26AB içindeki rekabet baskısına ve piyasa güçlerine dayanabilecek kapasitede bir ekonomiye sahip olmanız isteniyor.
01:32Örnek vermek gerekirse enflasyonun kontrol altında olması, özel sektörün güçlü olması, devlet müdahalesinin sınırlı kalması gibi.
01:41Şimdi gelelim 3. başlığımıza.
01:43Topluluk müktesebatını üstlenme kriteri.
01:46Peki bu ne demek?
01:47Birliğe girecek olan ülkenin Avrupa Birliği mevzuatını benimsemesi ve uygulaması şartı aranıyor.
01:54Yani bu mevzuatı yürürlüğe koyma kapasitesine sahip olmalısınız.
01:58Buradaki amaç AB'nin ortak kurallarına tam uyum.
02:01Meseleyi biraz daha açacak olursak çevre, tarım, rekabet, adalet, güvenlik gibi alanlarda AB standartlarının kabul edilmesi gerekiyor.
02:11Türkiye'de Kopenhag kriterleri ilk kez gündeme gelmiyor.
02:14Ülkemiz 1999 Helsinki zirvesinde resmen aday ülke olarak kabul edilmiş ve o tarihte Kopenhag kriterlerini yerine getirmeyi taahhüt etmişti.
02:252005 yılına kadar bu anlamda pek çok reform devreye girdi.
02:28Ancak 3 Ekim 2005'te başlayan Türkiye-AB tam üyelik müzakereleri sonraki yıllarda tıkandı ve AB üyeliği bir anlamda rafa kalktı.
02:38Peki ya Ankara kriterleri?
02:40Şimdi bir de ona bakalım.
02:42Ankara kriterleri kavramı 2010'ların başında dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından dile getirildi.
02:49Erdoğan artık bizim için Kopenhag kriterleri değil Ankara kriterleri vardır.
02:54AB alırsa alır, almazsa kendi bilir diyecekti.
02:56Ankara kriterleri Türkiye'nin Avrupa Birliği sürecinde yaşadığı hayal kırıklığına ve çifte standart algısına karşı geliştirildi.
03:04Türkiye bu yolda kendi demokratik, ekonomik ve siyasal standartlarını belirleme iradesine ortaya koyacaktı.
03:11Erdoğan'ın konuşmalarından çıkan sonuç bu şekildeydi.
03:15Ankara kriterleri neyi temsil eder diye sorduğumuzda karşımıza çıkan en önemli 5 başlık şöyle özetlenebilir.
03:21Milli egemenlik ve bağımsızlık, kendi demokrasi standartını belirleme, ekonomik ve teknolojik bağımsızlık, güvenlik ve istikrar önceliği, kültürel kimlik ve değerler.
03:34Peki Kopenhag ve Ankara kriterlerini amaç, öncelik, felsefe ve siyasi mesaj açısından kıyasladığımızda karşımıza çıkan en basit tablo nasıldı?
03:43Şöyle özetleyebiliriz.
03:45Bir tarafta AB üyeliği için standartlaşma, diğer tarafta ulusal ölçekte reform ve özgün standart.
03:53Bir yanda demokrasi, insan hakları, piyasa ekonomisi, diğer yanda egemenlik, milli çıkar ve yerli kalkınma.
04:00Bir tarafta evrensel normlara uyum, diğer tarafta yerli değerlere dayanarak ilerleme.
04:05Siyasi mesaja gelecek olursak, bir yanda AB'ye uyum, diğer yanda AB olsa da olmasa da biz yolumuza devam ederiz.
04:15Ankara kriterleri bir zamanlar kimilerine göre bir ülkenin kendi kriterlerini yazma hikayesi olarak algılanmış olabilir.
04:24Ancak aradan çok yıllar geçti ve bugün geldiğimiz noktada bilhassa kalkınma ve demokrasi modeli gibi başlıklarda derin endişelerin ortasındayız.
04:34Bu noktada son soruyu size bırakarak noktalıyorum.
04:38Sahi hangisi?
04:39AB'nin Kopenhag kriterleri mi yoksa Erdoğan'ın Ankara kriterleri mi?
04:44Hafıza sona erdi.
04:46Haftaya görüşmek dileğiyle.
Yorumlar