00:00Mga Igan, bahana naman sa maraming lugar dahil sa Super Typhoon Nando
00:03at malalakas sa pagulan, dulot ng habagat.
00:07Ang hangupit niyan sa iba't ibang lugar.
00:09Cote on Kang!
00:12Malasa ulan at hangin ang naranasan sa Santa Ana, Cagayan.
00:15Nabuwal ang mga puno, natukla pangyero, naputol ang kawad ng kuryente.
00:20Taglipanan din ang ilang mga gamit.
00:22Sa bahay ng Kalayan, malakas sa ulan, hangin at alon din ang naranasan.
00:25Pati sa bahay ng Kamalanigan o Kamalanyugan.
00:32Dahil parisagupin ng Bagyong Nando,
00:36na-activate ang flood warning device sa Chico River,
00:38diyan po sa Bontoc Mountain Province.
00:40Mataas umabot sa red level ang taas ng tubig pasado alas 3 ng hapon.
00:47Dumagasa ang tubig kasabay ng pagulan.
00:50At sa Metro Manila, ramdam din ang epekto ng pagulan.
00:53Sa Castle City, umabot hanggang bewang ang baha.
00:57Sa Araneta Avenue, hindi nadaanan ang mga sakyan ng lugar dahil sa baha.
01:02At sa bahagi ng barangay Santo Domingo, may tumirik pang sakyan ng mapadaan sa baha.
01:09Sa mga pagkakatuong ito, baka katulong sana ang mga flood control projects ng gobyerno.
01:14Ano ba dapat sana ang tamang ginawa para ito'y naiwasan?
01:17Yan ang ating alamin, kasama si Jomar Piguroa, ang isang structural engineer.
01:22Good morning.
01:23Good morning, Igan.
01:24Jomar, paliwanag mo nga sa ating mga kapuso.
01:27Yung palagi nating naririnig, flood control projects, na kung nagawa sana,
01:32o kung may nagawa, diba, iba, ghost pa nga eh, e makakatulong sa pagbaha.
01:36Unahin natin yung dike. Ano po ba itong dike na tinatawag?
01:41So ang dike po ay kadalasang ginagawa natin sa tabi ng ilog.
01:44At ito ay gawa sa kongkreto upang maproteksyonan ang nasa lupain na nasa ibabaw o nasa tabi ng ilog.
01:55So kapag ito ay nasira, ay maaaring maapektuhan ang ating pangagrikultura o ang ating mga kabahayan.
02:03Kung substandard yan.
02:04Yes, kung substandard. Kaya kailangan talagang napakatibay ng ating dike.
02:08Pero ito ay iniiwasan yung pag-apaw niya. Ganun ba?
02:12Tama po. Dahil sa, ang lupa po ay may potensyal na gumuho dala ng lakas ng agos ng tubig.
02:20Okay.
02:21Kaya kinakailangang maproteksyonan ang paligid ng ilog, especially kapag meron tayong kalsada, meron tayong mga kabahayan.
02:29So may iwasan yung soil erosion, no?
02:31Yes, tama po.
02:31Matilatawag pag madalas siyang naiiniumpog ng agos.
02:35Yes, especially sa bansa natin na panaybagyo, sa kagayan na halos ito yung proyekto.
02:43Ah, okay.
02:44Ito naman, narinig din natin madalas yung riprap.
02:46Ayan, paliwanag natin ni Engineer Jomar. Ano yung riprap?
02:49So riprap po ay gawa sa bato.
02:52At may mga...
02:54Ang ganyang tura, okay.
02:55May mga reinforcement po tayo, every layer.
02:58At ang kinaiba nito sa dike ay napapabagal nito yung pag-agos ng tubig dahil sa friction na nakukuha ng tubig sa surface.
03:10Sa mga bato-bato ba yan?
03:11Sa mga bato-bato.
03:12Okay.
03:13So kapag ito ay nasira, ganun din katulad ng dike, ay maaaring magkaroon ng pagkaguho sa mataas na lugar.
03:21So kadalasan, ito ay gawa sa gabions, yung mga tawag dito.
03:32May mga nets para yung mga bato natin ay siguradong ma-retain.
03:38Okay.
03:39Dababanggit din madalas yung pumping stations.
03:42Yan, yung dapat ay magbubugan ng tubig sa palabas sa mga mas malalaking bahagi ng dagat.
03:47Saan naman po ito dapat nilalagay, Engineer?
03:49So dito, Igan, dapat ito ay nilalagay sa mga mabababang lugar kung saan naiimbak yung tubig.
03:59Naiipon muna?
04:00Naiipon muna dahil sa tubig ulan.
04:03At kailangan itong ipump out sa mga karating ilog o sa karating dagat.
04:07At kapag ito ay nasira, yung na-accumulate na tubig doon sa isang lugar ay maaaring umapaw at magkaroon ng pagkasira sa ating mga pasilidad.
04:21Baha na.
04:22Tama.
04:23Okay.
04:23Isa rin po sa sinasabing pwedeng gawin para ika nga eh, maiwasan natin o makontrol yung baha.
04:29Dredging.
04:30Dredging.
04:31So paliwanag natin, Engineer, sa ating mga manonood, ano po ba yung dredging?
04:36So, dredging po, katulad ng ginagawa natin sa mga ilog natin within Metro Manila sa Pasig,
04:44ay hinuhukay natin yung ilalim ng ilog.
04:48Okay.
04:48Upang mapalaki natin yung capacity ng ilog o ng channel para mas malaki yung maging capacity kapag umaagos yung tubig.
05:00Pag bumuso din ng ulan.
05:02Pag bumuso sa ulan.
05:02Pero ang problema, yung hinuhukay natin lupa, saan dapat nilalagay yan?
05:06Sinasabi, gilid lang, kaya bumabalik eh.
05:08Pwede rin po, pwede rin siyang ilagay sa gilid.
05:11Ngunit kailangan maisiguro ng geotechnical engineer na hindi siya babalik.
05:17Okay.
05:18May binisita pong project sa bawang La Union, si Secretary Vince Disson ng DPWH.
05:24May mga tubo na parang nakapatong lang daw.
05:28So, ano pong naging problema dun sa project site na yan?
05:34Ayan, kung makikita po natin sa video, talagang substandard nga yung pagkakagawa.
05:39Okay.
05:40Yung mga bakal ay nagsisilabasan pa.
05:42Ano ba to? Diki ba to?
05:43Ayan, tama po. Diki po yan.
05:45At nakita natin, hindi pa tapos yung proyekto at hindi maganda yung pagkaka-install ng mga pipes.
05:52Ito po ang tinatawag na whip holes kung saan kapag during ulan ay nasasaturate yung loob ng Diki.
06:01At kailangan yung tubig ay mailabas dun.
06:03Kaya nagkakabit tayo ng whip holes.
06:05Kaya, sa nakikita natin, ayan, katulad po nang nasa video.
06:09Ano yung hawak-hawak na yan?
06:10Ayan po ang whip holes na medyo substandard yung pagkakagawa.
06:13Bakit substandard?
06:14Nakabaon pa siya at least 2 meters para masiguro na makukolekta yung tubig sa loob.
06:21Baka sabihin ng kontraktor, hindi pa nga tapos eh.
06:24Ayan niya po.
06:25Pero sa nakikita natin ay mukhang yan na yan.
06:29Ayan o, ano yan?
06:29Ayan yung mga yun.
06:30Ba't hindi magkakadugtong ano?
06:32Opo.
06:33Nilalagay siya every certain meters.
06:35Okay.
06:35Okay.
06:36Ang layunin nito ay para matuyo yung loob at hindi laging saturated.
06:41Dahil may impact rin ito sa ating infrastruktura.
06:45Kapag nanatili yung tubig doon, maaari ding mag-collapse.
06:48Okay.
06:49Naku, kung maayos lang talaga yung ano, no?
06:51Pag sasagawa, baka bawas-bawas yung problema natin sa baha.
06:55Naku, maraming salamat, Engineer Jomar Pigaroa.
06:57Isang structural engineer.
06:59Magbabalik po ako ng hirayot.
07:01Wait!
07:02Wait, wait, wait, wait!
07:04Huwag mo munang i-close.
07:06Mag-subscribe ka muna sa GMA Public Affairs YouTube channel
07:09para lagi kang una sa mga latest kweto at balita.
07:13At syempre, i-follow mo na rin ang official social media pages
07:16ng unang hirit.
07:19Bye-bye.
07:21An-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an-an.
Comments