00:00Aminado ang Education Department na nahaharap sa learning crisis ang bansa
00:06dahil sa dami ng mga estudyanteng hirap sa pagbabasa at sa basic math.
00:13Tutok na pagturo sa kanilang isang solusyon pero may iba pa raw dapat tugunan.
00:18Tulad ng gutom, nakatutok si Maki Pulido.
00:25Ha?
00:30Da, na, ang, ba, ko.
00:39Anong sinasabi ng binasa ba?
00:42Yung bag.
00:43Yung bag ay?
00:46Tinahanap pa.
00:47Tinahanap pa yung bag?
00:49Apo. Nasa upuan lang.
00:51Ha?
00:52Nasa upuan lang.
00:53Nasa upuan lang yung bag.
00:552023 na makilala namin ang nuoy grade 7 student na ito na paisa-isang pantig lang ang nababasa kahit 12 anyos na.
01:05Pandemic lockdowns ang nasisi dahil matagal na dinagklase ang marami at nang magbalik klase hindi naman face-to-face.
01:12Pero sabi ng United Nations Children's Fund o UNICEF, bago pa ang mga lockdown ay may learning crisis na sa bansa.
01:19Sa pag-aaral nga nito noong 2019, lumabas na siyam sa sampung Pilipinong nasa grade 5.
01:25Hindi kayang magbasa na angkop sa kanilang grade level.
01:2883% o mahigit walo naman sa sampu ang hirap sa basic mathematics.
01:33Pinakamalala sa Bangsa Moro Autonomous Region in Muslim Mindanao o BARM.
01:37At lumala pa yan noong pandemia.
01:40Hindi na yan itinatanggi ng Department of Education.
01:43Ay 100% nag-worsen.
01:45Kasi may mga bata na hindi pa marunong magbasa, nasa bahay lang sila.
01:48Hindi nila kasama yung teacher.
01:50So, paano silang matututong magbasa?
01:52Kaya nga anya nagsagawa ng Comprehensive Rapid Literacy Assessment noong school year 2024 to 2025
01:58para ma-assess ng mga guru ang mga estudyante mula grade 1 to 3.
02:01Lumabas dito na halos 60,000 nasa grade 3 ang hirap magbasa ng English.
02:08Pero matapos silang isa ilalim sa Summer Literacy Remediation Program ng DepEd,
02:12bumaba ang bilang sa 1,616 na lang.
02:16Dito sa Esteban Abada Elementary School sa Quezon City,
02:1938 estudyante ang nakitaan ng kahinaan sa pagbasa.
02:23Pinutukan sila ng mga guru sa after-school tutorial,
02:26kaya't napababa ang bilang sa dalawa na lang.
02:28Ang talagang nakatulong doon, yung one hour na si teacher talaga nakatutok lang doon sa mga may pangangailangan.
02:36Nahabol man daw nila mga naapektuhan ng COVID lockdown.
02:39Ngayon naman, problema ang gadget, kaya't hirap matuto ang mga bata.
02:44Actually, ang mga challenges talaga, minsan yung overexposure nila sa gadgets.
02:50Di ba yung mga printed material natin, hindi na masyadong pinapansin ng bata.
02:55Kasi they nakafocus sa phones.
02:58Problema na rin niya ni Nenita sa anak na mas gustong maglaro o manood sa cellphone kaysa mag-aral.
03:03Hindi na po siya nagfocus sa pagsulat.
03:06Problema talaga ang cellphone.
03:08Tinatutok talaga.
03:10Nandun po talaga ako sa tabi niya, ma'am.
03:12Kasi para hindi siya tatakbo, magsiselfon.
03:15Pero higit pa dyan ay ang problema sa gutom.
03:18Sa tansya ng World Food Program,
03:201.7 milyon na kabataan ng malnourished,
03:23kaya hirap matuto at mag-aral.
03:25Para tugunan nito, sabi ng DOH,
03:27popondohan nila ang feeding program sa elementarya.
03:30At school age,
03:31kinder pa lang,
03:32umpisahan na yung feeding
03:33at ginawa namin yung pera doon,
03:35ibinuho sa lahat ng young kids.
03:38Para at least they have one meal a day na good in the school.
03:42Para sa GMA Integrated News,
03:44Mackie Pulido Nakatutok, 24 Oras.
03:46Mga kapuso,
03:51nag-dissipate o nawala na ang dating low-pressure area
03:54na minomonitor nitong mga nakalipas na araw.
03:56Pero may panibagong LPA na namang nabuo
03:59sa loob ng Philippine Area of Responsibility.
04:02Huli itong namataan sa layong 170 kilometers,
04:05kalura ng baknotan La Union.
04:07Ayon sa pag-asa,
04:08mababa ang chance nito maging bagyo sa ngayon,
04:10pero magpapaulan pa rin sa mga lugar na sakop
04:13ng mga kaulapan nito.
04:14Bukod sa bagong LPA,
04:16nagbabalik din ang ITCC o Intertropical Convergence Zone.
04:19Patuloy naman ang pag-ihip ng easterlies
04:21o mainit ang hangin sa ilapang panig ng bansa.
04:24Base sa datos ng Metro Weather,
04:26bago pa lamang magtanghali,
04:27may mga kalat-kalat na ulan na
04:28sa ilang bahagi ng Northern at Central Zone,
04:30Calabar Zone, Mimaropa, Bicol Region,
04:32at ilang bahagi ng Visayas at Mindanao.
04:35Mas malalaking bahagi na ng bansa
04:37ang uulanin pagsapit ng hapon at gabi.
04:39May hanggang intense o matitinding ulan
04:42lalo sa Ilocos Region,
04:43Mimaropa, Western Visayas,
04:45Zamboanga Peninsula,
04:46at Northern Mindanao.
04:47Sa Metro Manila,
04:48nananatiling mataas ang chansa ng ulan
04:50sa ilang lunsod bukas,
04:51kaya magdala pa rin ng payong.
04:54Ayon sa mga pag-aaral,
05:01tumatagal ng hanggang isang libong taon
05:05bago tuluyang mabulok ang mga plastik kabilang,
05:09ang mga sachet.
05:11Pero ang mga basurang yan,
05:13na nagkalat lang kung saan-saan,
05:15pwedeng i-recycle
05:16at mapakinabangan pa.
05:18Gaya ng mga silya
05:20na ipinagkaloob natin
05:22sa isang paralan sa Benguet
05:24sa ilalim ng kapuso ng kalikasan project
05:27ng GMA Kapuso Foundation.
05:29Tinawag ng World Bank
05:35na isang sachet economy
05:37ang Pilipinas
05:38dahil sa pagtangkilik ng mga Pilipino
05:41sa mga produktong tingi-tingi
05:44o yung mga nakasachet.
05:47Sa kanilang datos noong 2019,
05:49tinatayang 163 million sachet
05:53kada araw
05:54ang nakukonsumo ng bansa.
05:57Pero hindi lahat
05:58ay nare-recycle.
06:00Kaya marami ang nakakalat
06:01o bumabara pa
06:02sa mga kanal at estero.
06:05At ang malala
06:06na pupunta pa sa dagat.
06:09Kaya bilang bahagi
06:10ng kapuso ng kalikasan project
06:12ng GMA Kapuso Foundation
06:14at sa pakikipagtulungan
06:17ng Gardinia Bakeries
06:18Philippines Incorporated,
06:20ang mga patapo na plastic wrapper
06:22at sachet
06:23gagawin nating school chair.
06:25Itong single-use plastic na ito
06:28dinadala sa mga planta
06:30kung saan nililinis,
06:32tinutunaw,
06:33at ginagawang mga silya.
06:36Mas matibay na,
06:38mas nakatulong pa tayo
06:39sa ating mundo.
06:40Isa sa mga unang eskwelahan
06:43na ating nabigyan
06:44ng recycled chairs
06:45ay ang Dagadag Elementary School
06:48sa Mangkayan sa Bengge,
06:50kung saan tayo
06:51nakapagpatayo
06:51ng Kapuso School
06:53noong 2024.
06:55Dumadami na kasi
06:56ang mga estudyante roon,
06:58kaya ang ilan,
06:59mono-block chair na lang
07:00ang upuan.
07:01Yearly na tumataas
07:04yung enrollment
07:04mula noong
07:0528-22.
07:07Sa 76,
07:09mabot sa
07:09120.
07:11Yung upuan,
07:12hindi po
07:12nadaragdagan.
07:14Binigyan rin natin
07:15ang kinder
07:15hanggang grade 3
07:16students
07:17ng school supplies
07:18at tinapay
07:19na pambangon.
07:21Sa kabuuan,
07:22148 recycled chairs
07:25ang naipamahagi natin
07:26sa Dagadag Elementary School
07:29at Kotkot Talabis Elementary School
07:31ang ating bagong
07:33Kapuso School
07:34sa Bengge.
07:35Mamamahagi rin tayo
07:36ng silya
07:37sa mga pinapagawa
07:38nating Kapuso School
07:40sa Rizal.
07:46Magandang gabi,
07:47mga kapuso.
07:48Ako po ngayong Kuya Kim
07:49na magbibigay sa inyo
07:49ng trivia
07:50sa likod ng mga
07:50trending na balita.
07:52Isang kakaibang ulap
07:53ang naispatan
07:54at nalitratuhan
07:55ng isang astrophotographer
07:56mula sa mataan.
07:58Ang napakalaking
07:59ulap
07:59dapat mangkatakutan.
08:05Abot langit
08:06ang pagkamangha
08:06ng mga netizens
08:07sa litratong ito.
08:09Isang napakalaki
08:10at pahabang ulap
08:11na halos sakupin
08:12ng isang bahagi
08:12ng Manila Bay.
08:14Hindi daw ito hinugot
08:15sa isang science fiction film
08:16kundi kuha
08:17ng astrophotographer
08:18na si Rob Kirby
08:19mula sa kanilang bayan
08:20sa Maribelas, Bataan.
08:22Hapon na itong June 15
08:23na magsimula raw
08:24sumama ang panahon.
08:25Nasa bahay po ako
08:26muna nandun.
08:27Nakarinig po ako
08:28lumabas na ako.
08:30Dito na raw tumambad
08:31sa kanya
08:31ang napakalaking ulap.
08:33Dahil maaga pa,
08:34hindi ko siya makuha
08:34sa long exposure
08:35ka, tinuna ko na lang po
08:37yung shelf cloud
08:38kasi sabi ko,
08:38hindi ko, hindi ko,
08:38hindi ko ang ganda.
08:39Hanggang sa angkuhan nga
08:40ni Rob Kirby
08:41na isa raw shelf cloud
08:42nagviral na.
08:44Ang nakakatuwa,
08:44syempre,
08:45kasi na-appreciate
08:46ng iba,
08:46nakikita ng iba,
08:48nagiging aware
08:49yung iba.
08:49Pero paano nga ba
08:50nabubuwa
08:51isang shelf cloud?
08:52At may dapat bang
08:53katakutan dito?
08:55Kula Kim,
08:55ano na?
08:57Ang mga shelf cloud
08:58kahanga-hanga man,
08:59pero nakakatakot
09:00ang itsura.
09:01Pahaba ito
09:01at wed ship.
09:03Ayon sa pag-asa,
09:04nabubuwa mga ulap na ito
09:05pag nagsasalubong
09:06ang mainit na hangin
09:07na may dalang moisture
09:08at pahabang malamig na hangin
09:10na galing sa isang
09:11severe thunderstorm.
09:12Yung malamig na hangin,
09:14tinutulak itong
09:14mainit na hangin
09:15pang pangmataas.
09:17Yung mainit na hangin
09:18na nagkakaroon
09:21na pagbubuo
09:22ng mga ulap.
09:23Yung shelf cloud na yan
09:24ay isa sa mga
09:25thunderstorm
09:26at ito yung
09:28nagbibigay
09:29ng malakas na ulan
09:30at
09:31malakas na hangin.
09:33Inaasahan talaga
09:34yung kitangat
09:35at pulog.
09:36Samantala,
09:37isa rin kakaibang
09:37cloud formation
09:38ang naispatahan
09:39sa Naga City
09:40nitong June 14.
09:41Ayon sa nakakuha
09:42ng video
09:42na si Jethro Gregorio,
09:44tila umiikot
09:45at muhababaraw ito.
09:46Kaya't napagkamala nila
09:47itong buhawi.
09:48Mabuti na lang daw
09:49at hindi naman daw
09:50ito tumama sa lupa.
09:51Pero anong
09:52klaseng ulap
09:53kaya ito?
09:58Ang namataang
09:59cloud formation
09:59sa Naga City,
10:00posibleng
10:01isang funnel cloud
10:02para itong buhawing
10:03nakabitin
10:04sa langit
10:05pero hindi ito
10:05tumatama sa lupa.
10:07Gaya ang
10:08shelf cloud,
10:09ang mga funnel cloud
10:10ay nabubuo rin
10:11tuwing may bagyo
10:11o thunderstorm.
10:12Ang hangin
10:13sa iba't ibang taas
10:14ng ating atmosphere
10:14ay nagkakaroon
10:15ng pagkakaiba
10:16sa bilis
10:16at sa direksyon
10:17na siyang
10:18nagdudulot
10:18ng pag-ikot
10:19ng hangin.
10:20Habang umiikot
10:21ang hangin,
10:22umaangat ito,
10:22lumalamig
10:23at bumubuo
10:24ng ulap
10:24na hugis embudo
10:25o funnel.
10:27Sakali mang
10:27bumaba ito sa lupa,
10:30samatala para malaban
10:31ng trivia sa likod
10:32ng viral na balita
10:33ay post o comment lang
10:34hashtag
10:34Kuya Kim,
10:35ano na?
10:36Laging tandaan
10:37kimportante
10:37ang may alam.
10:38Ako po si Kuya Kim
10:39at sagot ko kayo
10:4024 hours.
10:42Dahil pahirap
10:43ng pahirap
10:44ang pagtukoy
10:44sa gawa ng
10:45Artificial Intelligence
10:46o AI,
10:47may mongkahi
10:48ang isang sangay
10:48ng Department of Information
10:49and Communications
10:50Technology
10:51o DICT.
10:53Sabi ng bagong
10:54Deputy,
10:54Executive Director
10:55ng Cybercrime
10:56Investigation
10:57and Coordinating Center,
10:59pwedeng palagyan
10:59ng disclaimer
11:00o pasabi
11:01ang post
11:02o content
11:03na likha
11:04gamit
11:04ang Artificial Intelligence.
11:06Babala ng ahensya,
11:07binabantayan nila
11:09ang umaabuso
11:10sa teknolohiya
11:10gaya ng fake news,
11:12mga panluloko
11:12trolls.
11:13May mga paraan
11:14nila sila
11:15para ma-detect
11:16ang mga gawang
11:16AI
11:17at deep fake.
11:19Kinansilaan ng
11:22COMELEC 2nd Division
11:23ang registration
11:24ng Duterte Youth
11:26Partilist
11:26sa botong
11:272-1.
11:29Kinatigan ng
11:29COMELEC 2nd Division
11:30ang isang petisyon
11:31noong 2019
11:32kung saan
11:34ipinuntong
11:34may paglabag
11:35kaugnay
11:36sa material
11:37representation
11:38dahil
11:3934 years old
11:40ang nominee
11:41ng Duterte Youth
11:42na si
11:43Ronald Cardema
11:44nang tumakbo
11:45noon.
11:4625
11:47hanggang 30
11:47years old
11:48dapat ang edad
11:49ng Partilist
11:49representatives
11:50ng youth sector
11:52ayon sa
11:52Partilist System Act.
11:55Gumamitin umano
11:55ng makinarya
11:56ng National Youth
11:57Commission
11:57ang grupo.
11:59Ayon sa COMELEC
11:59maaari pang
12:00magsumitin
12:00ang motion
12:01for reconsideration
12:02ng Partilist
12:03kaya wala pa
12:04itong epekto
12:05sa panalo nila
12:06nitong 2025
12:07elections.
12:08Sinusubukan po
12:09namin kunin
12:10ang reaksyon
12:10ng Duterte
12:11Youth Partilist.
12:13Baka kapuso,
12:14bumisita sa
12:15GMA Network
12:16ang mga opisyal
12:17ng Asian Academy
12:17of Creative Arts
12:18ang nasa likod
12:20ng prestiyosong
12:20Asian Academy Awards
12:22kung saan
12:22siyam na beses
12:24na rin nagwagi
12:24ang 24 oras.
12:26Nakatutok si
12:27Nelson Canlas.
12:31Mula sa Singapore,
12:33lumipad pa Pilipinas
12:34ang mga opisyal
12:35ng Asian Academy
12:36of Creative Arts
12:37na sina
12:38AACA President
12:39Michael McKay
12:40at CEO
12:41Fiona McKay
12:42para bumisita
12:43sa GMA Network.
12:44Sinalubong sila
12:45ng mga kapuso
12:46executives.
12:47We applaud
12:50the AACA
12:51for recognizing
12:52and celebrating
12:53the best
12:53in our industry
12:54for our shared
12:55vision of nurturing
12:56the next generation
12:58of media leaders
12:59and practitioners
12:59and in helping
13:01elevate the region's
13:02competitiveness
13:03in the global market.
13:04Natutuwa kami
13:05at natutuwa tayong lahat
13:06dahil it's their first time
13:08to come to GMA
13:09and we're happy
13:11to welcome them.
13:12Excited din kami
13:13kasi tomorrow
13:15we will have a conference
13:16about production
13:18and co-production
13:18opportunities
13:19and trends
13:20sa media.
13:20Itinatag
13:22ang AACA
13:23upang kilalani
13:24ng kahusayan
13:25sa malikhaing pagawa
13:26at itaguyod
13:27ang pinakamataas
13:28na antas
13:28ng pagkilala
13:29na pinipili
13:30ng mga kapwa
13:31profesional
13:31sa larangan
13:32ng content creation,
13:34pagganap
13:35at produksyong
13:36pang media.
13:37We're here really
13:37to catch up
13:38with our friends
13:39from GMA
13:40and say hello
13:42on their 75th anniversary
13:44which is a fantastic milestone.
13:46The support
13:46that GMA
13:47have given
13:48to the industry
13:49via the Asian Academy
13:50of Creative Arts
13:52is terrific
13:53so we really
13:53came along today
13:54to say thank you.
13:55Para sa GMA
13:56Integrated News,
13:58Nelson Canlas
13:59nakatutok 24 oras.
14:01Literal na sweat and tears
14:07ang pinuhonan
14:07ng buong cast
14:08at crew
14:09ng Encantadio Chronicle Sangre
14:10para sumakses
14:11ang kanilang pilot episode.
14:14Pero simula pa lang yan
14:15dahil may mas matindi
14:16at malaking digmaan
14:17pang magaganap
14:18sa lupain
14:19ng mga diwata.
14:20Ang behind the scene moments
14:22ng mga sangre
14:23silipin sa chika
14:24ni Nelson Canlas.
14:25Ang pinusuan
14:31at tinutukang
14:32opening scene
14:33ng Encantadio Chronicle Sangre.
14:37Alam nyo bang
14:38hindi puro green screen
14:40at computer generated
14:41imagery
14:42o CGI lang
14:43dahil ang mga sangre
14:45Nag-horseback riding talaga
14:54sa bahagi
14:55ng Mount Pinatubo.
14:56Hello mga kapuso
14:57dito kami
14:58sa make-up pastor lang.
14:59So ito na nga
15:00totoo
15:01yung kabay
15:01yung sasakyan natin
15:02hindi tayo
15:03magjo-joke
15:04this time.
15:05Hi Malek
15:06say hi!
15:09Ang mga sangre
15:11game na game
15:12na nangabayo
15:12sa gitna
15:13ng initan
15:14at alikabok.
15:15Inipa
15:16yung kabaya
15:17din.
15:23Medyo nashock lang ako
15:24na
15:25ano
15:26na
15:26anbilis
15:27nang takbo
15:28ng kabayo ko
15:28kasi
15:29first time
15:30kayo na experience.
15:33Sa ikalawang gabi
15:35ng higanteng
15:35telepantasya
15:36ipinakilala na
15:38si Hara Cassandra
15:39ng Lireo
15:40played by Michelle D.
15:45Galing siya
15:48sa buhok
15:48ni Lira
15:48abo ni Amihan
15:50at tugon
15:50ni Kashupeya
15:51pero
15:52biro ng fans
15:53tila nakuha niya
15:54ang muka ni Alena
15:55angas ni Danaya
15:57at
15:57attitude ni Perena.
15:59Paano ba naman kasi
16:00pinapupunta niya
16:02ang pamilya ni Danaya
16:03sa mundo
16:04ng mga tao?
16:05Viral na meme
16:06tuloy online
16:07bakit kinakalaban
16:09ng Reina Reina
16:10ang
16:10Asia's Mechanico?
16:17Bukod sa
16:18kasalukuyang Hara
16:19ipinakilala na rin
16:20si PBB's
16:21celebrity collab
16:22housemate
16:22Mika Salamanka
16:23bilang si
16:24Anaka
16:25ang alagang
16:26kwago
16:27ni Kera Mitena.
16:28Kwento ni OIC
16:29for GMA Entertainment
16:30Club
16:31Cheryl Ching C
16:32ang bawat kapuso
16:33star
16:33nakasama sa cast
16:35tulad ng
16:35kanilang mga karakter
16:37went through
16:38the most challenging
16:39selection process
16:40bago mapili
16:41at makasama
16:42sa mega series.
16:43Hindi siya
16:44normal na casting call
16:46tawag siya
16:47ng destiny
16:47kasi hindi lang
16:49naman
16:49namin pinili
16:51yung pinakamaganda
16:52o pinakamagaling
16:53ang hinahanap
16:54namin
16:55ay yung mga
16:56artista
16:56na kayang
16:57i-continue
16:58yung legacy
16:59at kayang
17:00mangalaga
17:01ng brillante
17:02sa loob man
17:03ng serye
17:04o sa labas.
17:07The selection
17:08process
17:09is just
17:09the tip
17:10of the iceberg
17:11dahil
17:12simula palang
17:12daw ito
17:13ng pinakamatitinding
17:14iaambag nila
17:15para maging
17:16makatotohanan
17:16ang kanilang
17:17pagganap
17:18bilang mga
17:18mandirigma
17:19sa Encantadya.
17:21Actually,
17:21believe ako
17:22sa kanila
17:23to be honest
17:23believe ako
17:25sa preparations
17:25nila
17:26on every
17:27shooting day
17:28na they go
17:29to the set.
17:30Nagpapasalamat
17:31ang mga nasa
17:31likod ng kamera
17:32dahil naging
17:33collaborative daw
17:34ang lahat.
17:35Tahak namin
17:36talaga
17:36mabigyan
17:38talaga
17:38yung audience
17:39ng isang
17:39entertaining
17:40na show.
17:41Matuwa sila
17:41na-excite
17:42sila
17:42sa action
17:43ma-amaze
17:45yung mga
17:45bata
17:45sa mga
17:46special effects
17:46yun yung
17:47talaga
17:48yung goal
17:48namin.
17:49Ngayong gabi
17:50matutonghaya
17:51ng Encantadix
17:52ang buhay
17:53ni na Sangre
17:54Danaya
17:54sa mundo
17:55ng mga tao.
17:56At mas
17:57makikilala
17:58si Keramitena
17:59ang buot
18:00ng dating
18:00ifre
18:01na itinakwil
18:02magbabadyana
18:04ng panganib
18:05sa Encantadia.
18:07Nelson Canlas
18:08updated
18:08sa Showbiz Happening.
18:12And that's my chika
18:13this Wednesday night.
18:14Ako po si
18:15Ia Adeliano,
18:16Miss Mel,
18:16Emile.
18:19Salamat sa iyo
18:20Ia.
18:20Thanks Ia.
18:21At yan ang mga
18:22balita ngayong
18:22Merkoles.
18:23Ako po si
18:24Mel Tianco
18:24para sa
18:25mas malaking
18:26mission.
18:27Para sa
18:27mas malawak
18:28na paglilingkod
18:28sa bayan.
18:29Ako po si
18:29Emile
18:30Mula sa
18:31GMA
18:31Integrated
18:32News,
18:32ang News
18:33Authority
18:33ng Pilipino.
18:34Nakatuto kami
18:3524
18:35oras.