00:00Baka Igan, tapos na po ang National Board of Canvassers sa Canvassing pa sa Senetorial Partless Race.
00:07Kagabi, ito, nilabas na po nila yung ano, final at official tally.
00:14Pasok sa Magic 12 sina Bongo, Bam Aquino, Bato De La Rosa, Erwin Tulpo, Kiko Pangilinan, Rodante Marcoleta,
00:22Ping Lacson, Tito Soto, Pia Cayetano, Camille Villar, Lito Lapid at Aimee Marcos.
00:27Sa local race naman, halos na iproclama na rin ang mga nanalo.
00:31Ang tanong natin, ano na ang susunod?
00:34Lalo na at maraming magkakaanak ang maupo sa Senado, bagay sa ungreso at sa mga lokal na posisyon.
00:41Political families, yan po ang mainitausaping himay natin dito sa issue ng bayan.
00:49At Igan, makasama natin si Professor Karl Mark Ramota ng Department of Social Sciences ng University of the Philippines, Manila.
00:56Good morning, Professor Karl.
00:58Magandang umaga. Thank you for having me.
01:00Of course. At ito, tulungan natin yung ating publiko para paghimay nitong issue nito.
01:05Ngayong election 2025, sinabi nga namin kanina, hindi sa isan namin, no?
01:09Maraming po yung mga magkakaanak na maupo, although yung iba naman ay babalik lang.
01:15So, ano pagkakaiba ng political families dito sa issue ng political dynasties na sinasabi?
01:21Actually, unprecedented ngayong 2025 elections, practically a third of the composition of the next Senate are siblings.
01:31Unprecedented to. Ibig sabihin, apat na pairs ng magkakapatid ay mauupo ngayon sa Senado.
01:38Sapat ito para i-endorso o harangin ang ilang mamahalagang mga panukala o hakbang sa susunod na Senado.
01:46Hindi ko alam yung record, pero sa nagdaambam, marami na magkakapatid dyan eh.
01:50Like itong si Sen. J.B. Ayres ito at Sen. Jingo Estrada.
01:55Makikita mo naman minsan sa debate, eh hindi naman talaga sila nagkakasundurin.
02:01Ito ba'y healthy sa ating bansa na yung magkakapatid ay nandyan pero magkakaiba din yung kanilang pananaw, Professor?
02:10Actually, hindi lang magkakapatid, no? Sa nakaraan, may mga mag-iina rin.
02:13Mag-iina, o nga.
02:14Oo. Bagamat mayroong mga ganong mga klaseng hidwaan, siguro dahil na rin doon sa background nila bilang magkapamilya,
02:23nakita natin kadalasan mas black o mas sabay ang bumuboto rin sa kanilang record itong mga magkakamag-anak na ito o nasa isang panig.
02:32Pinapantunayan neto yung monopolyo sa kapangyarihan o hold sa kapangyarihan ng mga iilang individual o sa kaso neto, mga pamilya.
02:41Pero mas nakakabahala pa rin yung kaso o yung bilang ng mga dinastiyang politikal, lalo na sa lokal na pamamahala.
02:49Kasi yung hinahighlight halimbawa sa kasalukuyan ay yung Senado. Pero mas talamak o mas laganap.
02:55Nakong sa lokal, oo.
02:56Yung mamayagpag ng mga dinastiyang politikal magmula sa Luzon hanggang sa Mindanao.
03:03Sabi nga yung may mga political limits, term limit, diba? Three term, ganyan.
03:08Pero hindi nagtatapos dun sa tao. Kasi tutuloy din yung pamilya, asawa, anak o kamag-anak.
03:16So isa-isay lang po natin muna yung mga magkakaanak sa Senado, Professor.
03:20Sa Senado, yung magiging komposisyon, eto na po.
03:23May dalawang bilyar, dalawang kayatano, dalawang tulfo, at eto nga yung dalawang ejército estrada na abangitan natin.
03:30So, paano po ito makaka-apekto sa Senado, lalo na yung pending impeachment trial ni BP Sara Duterte?
03:39Sabi ko nga kanina, yung dalawa o apat na pairing ng siblings, that's already a third of the composition of the next Senate.
03:48Isang bloke na yun, kung sila ay makakasamang boboto sa isang partikulo na panig,
03:53sapat para harangin ang panukalang impeachment o yung pagpapataw ng guilty verdict.
03:59O di kaya ay papanagutin si BP Sara doon sa impeachment complaint.
04:05Sapat din ito para i-endorso yung ilang mahalagang panukala, lalo na sa foreign policy,
04:11dahil dumadaan ito sa scrutiny ng Senado.
04:16Hindi naman pinagbabawal ng batas yung magkapatid, eh, no?
04:19Sa kasamaang palad, bagamat sinasabi ito sa konstitusyon na bawal ang mga political dynasty,
04:24pero may bahagi kasi doon sa provision na kailangan may enabling law.
04:29At sa napakarami ng mga panukala sa mga nakaraang kongreso, maging itong kasalukuyang kongreso,
04:36pero hindi nagpa-prosper kasi ang mismong mga didinig at magpapasa ay membro din ng mga political dynasties.
04:43Okay. Sa local level po, balikan natin, nabagid mo kanina, iba rin ng dynamics doon.
04:47Anong mga lugar na may political family sa...
04:50Yung iba ay parang natanggal, no?
04:52Natalo ng mga newbies, ika nga, yung mga bagong...
04:55Pero nanatili pa rin yung mas marami.
04:57Siguro na-highlight ngayon sa mga balita yung pagkatalo ni Sen. Villar sa Las Piñas.
05:03Okay.
05:03At yung pagkatalo ni Gwen Garcia sa Cebu.
05:07Pero tandaan natin, halimbawa, bagamat natalo si Cincia Villar sa Las Piñas,
05:12dominado pa rin yung Las Piñas ng isang political family.
05:16Gayun din sa Cebu, bagamat napalitan...
05:17Yung mga agilar.
05:19Oo, tama, no?
05:20Bagamat sa Cebu ay natalo yung governor o incumbent governor,
05:24nandun pa rin yung hold ng mga political families sa iba't-ibang mga lokalidad sa Cebu.
05:28Hindi na rin tayo lalayo siguro doon sa mga mismong may hawak ng kapangyarihan.
05:33Sa Ilocos, namamayag pa rin yung mga Marcos.
05:36At yung mga kamag-anak ng mga Marcoses sa buong probinsya.
05:40At syempre, yung resulta ng eleksyon sa Davao City,
05:44dominado pa rin ng mga Duterte.
05:47So, bagamat may mga magagandang mga naging resulta sa ilang mga lokalidad at mga individual,
05:53nakikita natin, very strong pa rin yung pananatili o hold ng mga political families sa kanilang mga lokalidad.
06:02Ano epekto nito, Professor, yung magkakamag-anak na nasa pwesto
06:05pagdating sa, dabagit mo yung decision-making ng Senate, pero sa lokal na posisyon?
06:12Ang pangunahin dito yung conflict of interest.
06:14Kasi nawawalay yung autonomy sa decision-making ng individual.
06:18Pangunahin siguro dahil sa familial relations.
06:23Sa ganitong tagpurin, halimbawa kung ang mayor at ang vice mayor ay magkamag-anak,
06:28nagiging conflict of interest to kasi nawawalay yung mekanismo para sa checks and balance.
06:33Halimbawa, ang vice mayor ang nagko-convene ng sangguniang pambayan o panlunsod.
06:38Tapos, ang punong ekotibo ay kamag-anak din niya.
06:41Na siyang tagapatupad ng mga pulisya.
06:43So, doon nawawalay yung mismong checks and balance.
06:46Kasi dahil magkamag-anak, wala ng mekanismo para questionin ang ilang mga panukala
06:53na maaaring hindi pumapabor sa interest ng mahamayon.
06:55Siguro sa susunod na eleksyon, dagdagan pa natin edukasyon dyan.
06:59Hindi pwedeng yung mayor at yung vice mayor ay magkamag-anak o governor o vice governor.
07:05Sinubukan yan eh.
07:06Yung pala ay mawawalay yung check and balance na tinatawag.
07:09Ito, given ang maraming political families na nakaupo,
07:11eh yung anti-political dynasty lo, anong porsyento na ito'y maisusulong?
07:19Matagal na, pero may nagsabing kausap akong eksperto din po, professor,
07:23na imbis na political dynasty, yung anti-political dynasty,
07:27yung turkontism,
07:29natatanda ko yung nag-cover ako nung panahon ni Senate President Obito Salonga,
07:32yun na isinulog niya.
07:34Ito po yung pagbalingbing ng mga politiko sa iba't ibang partido.
07:39Yung ba'y pwedeng mag-isimula na ng mga reforma?
07:44Ako, mahirap.
07:45Mahirap talaga, no?
07:45Mahirap na ipasa, pero hindi imposible.
07:48Okay.
07:48Ang mahalaga kasi dito, paano natin itatatak o ikikintal yung kamalayan sa mga mahamayan,
07:55sa mga botante,
07:56doon sa kahalagahan ng pagbibigay ng oportunidad sa marami para pumasok sa politika,
08:02sa pumagitan ng pagtakbo.
08:04Siguro hindi rin sa individual din ng mga kandidato.
08:07Mahalaga din paano yung reforma sa mismong political party system natin.
08:11Kasama na yung turncotism.
08:13Kasama na rin yung reforma sa campaign finance.
08:16Isa pa yun.
08:17Dahil kasi ito yung mga mekanismo na nagpapanatili doon sa control,
08:21dahil merong control sa resources eh.
08:23Yung kakayahan na maglunsad ng mga lokal at pambansang kampanya,
08:28it takes a lot of resources.
08:30At itong mga political dynasty na ito,
08:33meron silang control o hawak o access sa mga resources na ito.
08:37Pero kinabahan din sila dahil ang taas ang vote buying eh.
08:40Diba?
08:41Dahil baka naubos din.
08:43At doon tayo mas kabahan.
08:44Dahil yung vote buying na yun,
08:46eventually, saan ba nila babawiin ito?
08:48Siyempre, babawiin din ito sa taong bayan.
08:51Ano ang posibleng maging papel ng political families
08:53sa darating na 2028 presidential election?
08:57National election na po tayo, Profesor?
09:00Siyempre, itong 2025 elections,
09:02nakita natin na prelude siya doon sa 2028 presidential elections.
09:08Ang nakikita natin yung mga political dynasys,
09:10sila pa rin yung pangunahing makinarya
09:12para maghalal ng mga top officials,
09:16presidente, vice-presidente.
09:18Kaya, ang challenge ngayon, halimbawa,
09:20doon sa nabubuo o maaaring mabuo na oposisyon,
09:24ay paano nila,
09:26paano sila bubuo ng third force
09:28or alternative na puwersa
09:30na maaaring mag-offer ng iba
09:34o alternatibong agenda para sa mga mayan.
09:38Mahirap yun dahil, halimbawa,
09:40nakita natin sa nakaraang dalawang national elections,
09:432022 at 2025,
09:44may fragmentation sa hanay ng tinatawag na oposisyon
09:50o maging sa mga progresibong mga grupo.
09:53Ang challenge ngayon ay paano sila magsasama-sama
09:55para dito sa 2028 elections,
09:59pantapat doon sa mekanismo o sa makinarya
10:03ng mga traditional political dynasys.
10:06Ano ko, ang dami ko natutunan.
10:08Maraming salamat, Prof. Karl-Mark Ramota
10:10ng UP Manila.
10:13Isa-isa po nating ihimayin yan,
10:14tatalakayan at sasagutin pa rin
10:16ang mga issue ng bayan.
10:36social media pages ng unang hirip.
10:38Salamat kapuso!
Comments