00:00Herkese merhaba. Bugün günlük haber akışında sıkça kulağımıza çalınan ama o perde arkasında dönen asıl diplomatik satrancı pek göremediğimiz bir
00:07konuyu masaya yatırıyoruz.
00:08Türkiye'nin kurucu tapu senedi Lozan Antlaşması.
00:11İncelediğimiz makalenin merkezinde aslında hepimizi çok yakından ilgilendiren oldukça spesifik ve sarsıcı bir soru var.
00:17Lozan Antlaşması neden paçavraya çevrildi?
00:20Gelin bu yüzyıllık antlaşmanın etrafındaki güncel krizlere ve bunun bugünkü diplomatik yansımalarına hep birlikte bakalım.
00:27İşe oldukça çarpıcı bir rakamla başlayalım.
00:308. Bu rakam ne anlama geliyor biliyor musunuz?
00:32İncelediğimiz kaynağa göre bu, Yunanistan'da sadece ve sadece bu eğitim öğretim yılında kapatılan Türk okullarının sayısı.
00:39Yazarımızın da altını ısrarla çizdiği gibi bu basit bir yerel eğitim meselesi falan değil.
00:43Yüzyıllık bir anlaşmaya dayanan çok daha büyük bir jeopolitik sürtüşmenin aslında ta kendisi.
00:48Gelelim ilk başlığımıza.
00:50Batı Trakya'daki son gelişmeler.
00:52Yunanistan'ın attığı bu adımlara biraz daha yakından baktığımızda karşımıza gerçekten ilginç bir tablo çıkıyor.
00:57Düşünün bölgede sadece 8 Türk okulu kapatılmakla kalmıyor, üstüne bir de Yunan hükümeti Gümülcüne ve İskeç'e kendi belirlediği yeni
01:04mühtüleri atıyor.
01:05Kaynağımız Türk yetkililerin bu hamlelere büyük tepki gösterdiğini ve bunların Lozan Antlaşması'nın azınlıklara garanti ettiği hakları açıkça hiçe saydığını
01:12belirttiklerini aktarıyor.
01:13Yani iki ülke arasındaki o hassas dengeyi derinden sarsan bir durumla karşı karşıyayız.
01:18İkinci bölüm Lozan ve mütekabiliyet yani karşılıklılık ilkesi.
01:22Meselenin özünü kavramak için seçilmiş İskeç'e müftüsü Mustafa Trampa'nın şu sözlerine bir kulak verelim.
01:28Diyor ki İstanbul Rum azınlığına Türkiye Cumhuriyeti Devleti bütün kolaylıkları sağlıyor.
01:32Ana vatanımıza o hakları nasıl veriyorsa biz de bunu istiyoruz.
01:35Mütekabiliyet söz konusu.
01:36Buradaki can alıcı nokta aslında şu.
01:39Türk temsilciler Türkiye'nin şu anda İstanbul'daki Rum azınlığa tanıdığı hakların ve gösterdiği kolaylıkların aynısını doğal olarak Trakya'da da talep
01:46ediyorlar.
01:47Ortada çok net bir karşılıklılık çağrısı var.
01:49Fakat yazarımız tam da bu noktada iç medyanın tutumundaki inanılmaz bir çelişkiye dikkat çekiyor.
01:55Bir anda Lozan'ı savunanları hedef alıp onlara seküler yobazlar diyerek anlaşmayı kutsamakla suçlayanlar var.
02:00Ama bir bakıyorsunuz aynı kişiler aynı nefeste Atina'nın kukla müftüler atayarak anlaşmayı tabiri caizse paçavraya çevirdiğinden şikayet ediyorlar.
02:09Yazar çok haklı bir soru soruyor.
02:11Eğer bu anlaşmanın sadece marjinal bir grup tarafından savunulduğuna inanıyorsanız parçalanmasından neden bu kadar rahatsız oluyorsunuz?
02:17Bu çelişki bize meselenin sadece bir dış politika değil aynı zamanda ciddi bir iç siyaset malzemesi olduğunu gösteriyor.
02:24Üçüncü başlığımız Patrikane ve Amerika Birleşik Devletleri Diplomasisi.
02:27Şimdi madalyonun diğer yüzüne geçelim.
02:29Kaynağımız Ruhban Okulu'nun yeniden açılması için Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği'nden gelen bitmek bilmeyen yoğun baskıların altını
02:36çiziyor.
02:37Yazarın iddiası oldukça net.
02:38Bu okulun açılması için baskı yapmak aslında devletin temellerinden olan hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'yla hem de Tevhidi Tedrisat yani
02:45Öğretim Birliği Kanunu'yla doğrudan çelişiyor.
02:48Peki bu uluslararası baskı mekanizması pratikte nasıl işliyor?
02:52Yazar Amerika merkezi yürütülen son diplomatik hamlelerin adeta bir röntgenini çekmiş.
02:56İlk adımda Başpiskopos Elpidoforos'un Patrikane tarafından Amerika'ya atandığını görüyoruz ki Metin bunun bile tek başına Lozan'a aykırı
03:03olduğunu savunuyor.
03:04İkincisi Ağustos ayı sonlarında Amerika Dışişleri Bakan yardımcısıyla okul hakkındaki umut verici gelişmeleri görüşmek için bir araya gelmesi.
03:11Ve üçüncü olarak Doktor Limberakis'in okulun sınıfları dolana kadar mücadeleden vazgeçmeyeceklerini açıkça ilan etmesi.
03:17Kaynağımıza göre bu son derece planlı ve organize bir uluslararası baskı kampanyası.
03:23Dördüncü bölüm Patrik'in küresel temasları
03:25Yazarın sunduğu kanıtlara şöyle bir zaman çizelgesinde baktığımızda gerçekten çarpıcı bir tabloyla karşılaşıyoruz.
03:32Ağustos ayında az önce bahsettiğimiz Amerika temasları var.
03:35Eylül'ün ortasına geliyoruz bir bakıyoruz Patrik İngiltere'de İskoçya'daki yazlı konutunda bizzat kral çağısıyla buluşuyor.
03:41Hemen ardından Ekim ayında Bulgaristan'da Başbakan Radev ile resmi bir görüşme yapıyor.
03:46Makale bu ziyaretler sırasında Patrik'in sıklıkla Türkiye'nin tanımadığı ekümenik ünvanıyla kabul edildiğine
03:52ve Loza'nın çizdiği sınırları aşarak uluslararası arenada adeta bir devlet başkanı gibi hareket ettiğine dikkat çekiyor.
03:58İşte tüm bu yoğun küresel trafiğin ardından yazarımız o can alıcı soyuyu fırlatıyor ortaya.
04:03Ankara'dan Patrik'e dönüp de
04:04Yahu siz Kral Charles'la ne görüştünüz diye soran oldu mu?
04:08Makaleye göre cevap koca bir hayır.
04:10Düşünsenize dışarıda bu kadar üst düzey bağımsız temaslar kuruluyor ama Ankara'dan resmi düzeyde hiçbir sorgulama gelmiyor.
04:17Yazarın asıl eleştirdiği noktada işte tam olarak bu sessizlik.
04:20Üstelik bu uluslararası turlar devam ederken içeride de çok ilginç gelişmeler yaşanıyor.
04:25Eylül sonlarına doğru Patrik, Rahip Demetrius Samarası, Bizans döneminden kalma yetimhane baş yöneticiliği gibi bir makamı atıyor.
04:33Yazar burada müthiş bir zıtlık kurmuş.
04:34Bir tarafta Batı Trakya'da Türk halkının seçtiği müftüler Yunanistan tarafından kesinlikle tanınmıyor, diğer tarafta İstanbul'un göbeğinde Bizans dönemi tarzı
04:43atamalar rahatlıkla yapılabiliyor.
04:45Metin yurt içindeki bu tür adımların hiç sorgulanmamasından duyulan derin hayal kırıklığını aktarıyor.
04:50Beşinci ve son bölümümüz.
04:52Lozan'ı gerçekte kim aşındırıyor?
04:53Yazar bu iddiasını temellendirmek için Ekim ayı sonlarındaki bir Vatikan ziyaretini detaylandırıyor.
04:59Patrik bir ayin için Vatikan'a gidiyor ve dikkat edin Türkiye'nin Vatikan Büyükelçisi tarafından ağırlanıyor.
05:04Buraya kadar her şey normal görünebilir.
05:06Ama sıkı durun, asıl kriz noktası şu.
05:08Görüşmede Papa Leo kendisini resmi olarak Konstantinopo Ekumenik Patriği ünvanıyla kabul ediyor.
05:14Yazarın gözlemi çok keskin.
05:15Türk etkililer kendisini resmi olarak ağırlarken bile o salonda Türkiye'nin Lozan kapsamında hukuken reddettiği ve son derece tartışmalı olan
05:23bir ünvan kullanılıyor.
05:24Aslında şu iki durumu yan yana koyduğumuzda yazarın o baştaki Lozan neden Paçavri'ye çevrildi argümanı kabak gibi ortaya çıkıyor.
05:31Sol tarafta Batı Trakya'nın gerçeği var.
05:33Türk okullarının kapısına kilit vuruluyor.
05:35Sağ taraftaysa Türkiye'deki gerçek.
05:37Patrik, Rumların Gökçeada'ya dönüşünü ve oradaki okulların yeniden açılmasını en büyük başarılarından biri olarak göğsünü geri geri anlatıyor.
05:44Yazar, Yunanistan'da Türk hakları gasp edilirken, mütekabiliyet yani karşılığlılık ilkesi olmadan içeride tam tersi bir tablonun yaşandığına ve buna sessiz
05:52kalındığına vurgu yapıyor.
05:54Günün sonunda incelediğimiz bu makaleden çıkardığımız sonuç gerçekten çok derin.
05:58Olayı özetleyen şu çok çarpıcı ve provokatif soruyla bitirelim.
06:02Bir anlaşma içeride çiğnenirken dışarıda korunabilir mi?
06:05Yazarın da vurguladığı gibi, eğer siz kendi evinizde Lozan'ın bu şekilde delinmesine göz yumarsanız, Yunanistan'ın veya başkalarının onu
06:12paçavraya çevirmesine pek de şaşırmamalısınız.
06:14Bu incelememizde bana eşlik ettiğiniz için çok teşekkürler.
06:17Diplomasi ve karşılıklılık ilkesi üzerine hepimizin şapkamızı önümüze koyup düşüneceği çok şey var. Orası kesin.
06:22İzlediğiniz için teşekkürler.
