00:00Herkese merhaba, bugün oldukça çarpıcı, bir o kadar da ufuk açıcı bir analizi masaya yatırıyoruz.
00:06Gazeteci Müyesser Yıldız'ın epey konuşulan o makalesini mercek altına alacağız.
00:10Odak noktamız ne mi?
00:11Türkiye Cumhuriyeti'nin kaybı diyebileceğimiz Lozan Barış Anlaşması'nın 103. yıl dönümü
00:16ve bu özel günde siyaset sahnesinde kopan fırtınalar, birbirinden tamamen kopuk,
00:22hatta taban tabana zıt tepkiler, aslında olaylara ve bu tepkilere yazarın sunduğu veriler üzerinden adım adım bakacağız.
00:28Hazırsanız hemen dalalım.
00:30Şimdi konuya girmeden önce temeli çok sağlam atmamız lazım.
00:34Yazar, makalesinde Lozan için aslında hepimizin çok iyi bildiği ama unutmaması da gereken o net ifadeyi kullanıyor,
00:42Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi.
00:44Bu tanım gerçekten işin kilit noktası.
00:47Neden derseniz, birazdan göreceğimiz tüm o farklı siyasi grupların bu tapu senedine nasıl baktığını,
00:53ona nasıl bir değer biçtiğini ya da tam tersi nasıl hedefe koyduğunu konuşacağız.
00:58Yani bu sadece tarihi bir belge meselesi değil,
01:01kimin nerede durduğunu, devletin kuruluş felsefesine nasıl yaklaştığını gösteren dev bir turnu sol kağıdı.
01:07Peki bugün tam olarak neleri konuşacağız?
01:10Gelin rotamıza hızlıca bir göz atalım.
01:12Önce 103. yılında Lozan'ın genel tablosuna bakacağız.
01:16Ardından iktidarın meseleye bakış açısını, sonra yeni açılım tartışmaları bağlamında dem ve PKK çizgisini
01:24ve son olarak da kurucu değerlerle kendi parti programı arasına sıkışan yeni partinin o zorlu sınavını inceleyeceğiz.
01:32Evet, ilk durağımız 103. yılında Lozan.
01:35Aslında yazarın deyimiyle tam bir tezatlar günü.
01:38Nedenine birazdan geleceğiz.
01:40Bakın 24 Temmuz öyle sıradan bir gün değil.
01:43Ülkenin temel taşı olmazsa olmazı.
01:47Ama gelin görün ki bu tarihi gün siyasi yelpazede öyle farklı, öyle kopuk yankılar buluyor ki insan şaşırıp kalıyor.
01:55Yazar burada çok haklı bir soru soruyor.
01:58Nasıl oluyor da böylesine kurucu bir gün tamamen farklı yönlere çekiştirilen tepkiler doğurabiliyor.
02:04Hatta yazar bunu Lozan'ı bir nevi yok hükmünde sayma, yani mutlak butlan operasyonu olarak okuyor.
02:11Düşünsenize, ortak paydamız olması gereken koskoca bir anlaşma, herkesin kendi güncel siyasi ajandasını açık ettiği bir vitrine donuşmuş durumda.
02:21Gelelim ikinci bölüme, iktidarın Lozan'a bakışı.
02:25Şimdi burada Cumhurbaşkanı'nın o günkü programına şöyle bir mercek tutmamız gerekiyor.
02:30Çünkü orada gerçekten dikkate değer bir tablo var.
02:33Şu zaman çizelgesine bir bakar mısınız?
02:3623 Temmuz'da Erzurum Kongresi coşkuyla kutlanıyor, harika.
02:40Ertesi gün, yani 24 Temmuz sabahı uyanıyoruz, Ayasofya ve Dr. Sadık Ahmet mesajları peş peşe geliyor.
02:46Hatta cuma çıkışı kameralar karşısında NATO konuşuluyor, Dünya Kupası konuşuluyor.
02:51Peki ya Lozan?
02:52Lozan maalesef tam 24 saatlik bir rötora uğruyor ve ancak öğleden sonra akıllara geliyor.
02:58Yazar burada ekstra bir yorum yapmadan sadece bu kronolojiyi önümüze koyuyor ama açıkçası resmi önceliklerin nereye kaydığını da çok net
03:05bir şekilde göstermiş oluyor.
03:07Ve işin belki de en trajikomik detayı, sonunda Cumhurbaşkanlığı internet sitesine o kutlama mesajı konuyor ama alt başlıkta unutulan ibareye
03:16inanamazsınız.
03:18Lozan Barış Antlaşlası'nın imzalanmasının 103. yıl dönümü mesaj taslağı.
03:23Evet, yanlış duymadınız, bildiğiniz taslak.
03:26Yazar bu detayı yakalıyor ve diyor ki, işte ülkenin tapu senedine gösterilen özensizliğin en somut hali, özen ve dikkat resmen
03:34hak getire.
03:35Tabii olay sadece bir taslak kazasıyla bitmiyor.
03:38İktidar cephesindeki o derin söylem çatlağı işi çok daha ilginç kılıyor.
03:42Bakın, bir yanda resmi devlet makamından paylaşılan, son derece diplomatik ve antlaşmayı öven o mesaj duruyor.
03:49Ama tam karşısında iktidara en yakın gazetelerden birinin attığı şu manşete bakın, asırlık utanç, Lozan.
03:56İnanılmaz değil mi?
03:57Aynı gazete İsmet İnönü'yü hedef alıp bu anlaşmayı hezimet ve skandal olarak damgalıyor.
04:03Yani devletin zirvesi resmi bir kutlama yaparken, kendisine en yakın medya organının bunu bir utanç kaynağı olarak servis etmesi, makalenin
04:11de altını kalın çizgilerle çizdiği devasa tezatlardan biri.
04:15Peki, madalyonun diğer yüzünde ne var?
04:18Üçüncü bölümümüz Lozan ve Yeni Açılım.
04:20Burada bambaşka bir frekansa geçiyoruz.
04:23Makalenin sunduğu verilere göre, dem ve PKK çizgisi, Lozan'ı ve peşinden gelen 1924 anayasasını öyle bir bağımsızlık zaferi olarak
04:33falan görmüyor.
04:34Tam aksine, kendi hedeflerinin önündeki en büyük duvar olarak konumlandırıyorlar.
04:39Dertleri ne peki?
04:40Dertleri devletin o tekçi denilen yapısıyla.
04:43Diyorlar ki, dönelim 100 yıl öncesine bu tekçi yapıyı başlatan Lozan'la şöyle bir gerçek yüzleşme yaşayalım ve o yapıyı
04:51kökten söküp atalım.
04:52Niyet gayet açık.
04:54Yazar bu arka planı alıp günümüzdeki meclis koridorlarına, siyasi tartışmalara bağlıyor.
04:59Mesela Meclis Başkanı Numan Kurtuluş'un şu sözleri çok kritik.
05:03Bu yasa bir kritik eşik tanımlayacaktır.
05:05Bu yeni süreçle birlikte önümüze gelecek olan meseleleri de devlet haklı ve millet vicdanıyla çözebilme başarısını ortaya koymamız lazım.
05:12Yazar bu cümleyi merkeze alarak diyor ki,
05:14Bakın, mecliste hazırlığı yapılan ve kök yasa diye adlandırılan bu çalışmalar aslında öyle sıradan bağımsız işler değil.
05:21Düpedüz planlı ve koordine bir açılım sürecinin ayak sesleri.
05:25Tabi resmi bütün olarak görebilmek için Kurtulmuş'un bu sözlerini Dem Parti sözcüsü Ayşegül Doğan'ın tam da aynı günlerdeki
05:33şu açıklamasıyla yan yana okumak lazım.
05:35Ne diyor Doğan?
05:36Çerçeve yasa, yeni bir evrenin ve bir dizi yeni yasal düzenlemenin startı olacak.
05:41Bütünlüklü demokratikleşme programının ilk halkası.
05:44Şifreler çok net değil mi?
05:46Makale farklı siyasi mahallelerden gelen bu iki açıklamayı ucuca ekleyerek,
05:50Lozan'ın yıl dönümünde kapalı kapılar ardında yeni bir açılım sürecine doğru ortak bir iğme yakalandığını söylüyor.
05:56Bu bölümü kapatmadan, yazarın düştüğü şu notu da es geçmeyelim.
06:00Yine aynı günlerde, Lozan'ın tam 103. yıl dönümünde PKK'nın Avrupa'daki uzantıları kalkıp İsviçre'de sokaklara dökülüyor.
06:08Ve açtıkları pankartlarda Lozan'ı Kürt soykırımını başlatan metin olarak ilan ediyorlar.
06:14Makale bu detayı da tarafsızca önümüze koyarak, o cephenin Lozan'a duyduğu yapısal ve tarihi düşmanlığını net bir şekilde belgeliyor.
06:22Yani atılan adımlar kesinlikle tesadüf değil.
06:25Geldik dördüncü ve son bölümümüze, yeni partinin Lozan sınavı.
06:30Bu kısım gerçekten tartışılmaya çok açık.
06:33Özgür Özel ve ekibinin kurduğu o yeni muhalefet partisinin sahneye çıkışını ve oradaki ciddi çelişkileri konuşacağız şimdi.
06:40Hatırlarsınız bu yeni parti yola çıkarken vitrine öyle sembolik, öyle güçlü mesajlar koydu ki gittiler hacı bayramda cuma namazı kıldılar
06:49tıpkı Mustafa Kemal Atatürk'ün birinci meclisi açarken yaptığı gibi.
06:53Sonra birinci meclis kürsüsüne çıktılar, oradan Anıtkabir'e geçip o özel deftere Atatürk'ün kuşatılan mirasını koruma görevini üstlendiklerini yazdılar.
07:03Bunların hepsi, Cumhuriyet'in fabrika ayarlarına, o bağımsızlık ruhuna selam çakan oldukça net gövde gösterileriydi.
07:10Hatta lansman günü Özgür Özel kürsüye çıkıp sınırları çok keskin bir şekilde çizdi.
07:17Ne Lozan'dan, ne Misak-ı Milli sınırlarından, ne Türkiye'nin bölünmez bütünlüğünden, ne partimizin ve Cumhuriyet'in kurucu değerlerinden bir
07:27adım bir santim başka bir yerdeyiz.
07:29Şöyle bir dinlediğinizde Lozan'a ve o kurucu değerlere olan bu inanç, bu sadakat vurgusu gerçekten muazzam güçlü duruyor.
07:38Ama işin içine bir ama giriyor işte.
07:41Yazar, bu efsanevi söylemleri alıp partinin resmi yazılı programıyla eşleştirdiğinde ortaya inanılmaz bir tezat çıkıyor.
07:48Sıkı durun, Cumhuriyet'in kurucu mirasını ölümüne savunacağını iddia eden o parti programının tam anında Türk kelimesi sadece ve sadece
07:56iki kez geçiyor.
07:58İşin daha da garibi, metnin geneline baktığınızda eşit yurttaşlık, Kürt sorunu, ana dil hakkı gibi,
08:03aslında az önce konuştuğumuz o yeni açılım cephesinin argümanlarıyla birebir örtüşen kavramlar havada uçuşuyor.
08:10Yazar da haklı olarak çok sert bir eleştiri getiriyor.
08:12Sözlü olarak bir santim bile sapmadık derken, kağıda dökülen bu parti programındaki uçurumda neyin nesi?
08:18Ve yazar, hepimizi derin derin düşündürecek o iki harika metaforla makalesini noktalıyor.
08:25İlk düğme ve testi kırılmadan.
08:27Diyor ki, bakın yeni siyasi oluşumlar kuruluyor, rüzgarlar yön değiştiriyor, olası yeni çözüm süreçleri konuşuluyor.
08:35İşte tam da bu arifede, Türkiye'nin tapu senedi olan Lozan konusunda atılacak her adım hayatı.
08:40Yazarın derdi, muhalefet etmek için muhalefet yapmak değil, dert, yarın öbür gün yeni hayal kırıklıkları yaşanmasın diye,
08:48o gömleğin ilk düğmesinin doğru iliklendiğinden emin olmak, yani testi kırılmadan önce uyarmak.
08:54Peki ya siz ne düşünüyorsunuz?
08:56Siyasi aktörlerin Lozan'a yaklaşımlarındaki bu duruma göre esnemeler, günün sonunda ülkenin kurucu senedini nasıl etkiler?
09:03Sizce ilk düğme doğru ilikleniyor mu?
09:06Bu analizimizin sonuna geldik.
09:07Umarım bazı parçaları birleştirmenize yardımcı olmuştur.
09:10Bir sonrakinde görüşmek üzere, hoşçakalın.
Yorumlar