Aired (September 20, 2026): Samahan si Doc Ferds Recio at ilang bird watcher na alamin ang iba’t ibang ibon sa Pilipinas at silipin ang kanilang mundo.



‘Born to be Wild’ is GMA Network’s groundbreaking environmental and wildlife show hosted by resident veterinarians Doc Nielsen Donato and Doc Ferds Recio. #BornToBeWild #GMAPublicAffairs #GMANetwork

Watch it every Sunday, 9 AM on GMA
Network. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes.

Category

🎈
Fun
Transcript
00:00Sa himpapawid, umuputok ang matitingkad nilang kulay.
00:09Mayroong nagtatago sa mga dahon, proud sa mahaba nitong mga pakpak.
00:18Ang ilan mukhang aayaw magpa-istorbo sa sanga.
00:25Iba't iba ang anyo.
00:30Iba't iba ang kulay.
00:34Pero lahat may sariling kwento.
00:41Silipin natin ang ganda at hiwaga ng mga ibon sa mata ng mga matatalas na linteng.
00:56Sa gitna ng mga nagtataasan at naglalaki ang mga puno, isang munting ibon ang nag-aabang.
01:06Malakamatis ang matinkad niyang kulay.
01:09At kapansin-pansin ang mahaba nitong tuka.
01:12Ang kanyang ulo, ilan nagliliwanag ang disenyo.
01:15First time ko makakakita ng ibon na ganito.
01:20And one of the most distinguishing characteristic nitong ibon na ito.
01:25Usually kasi kapag kingfisher, nakikita natin sila sa tabi ng bodies of water.
01:30Ito sa forest natin magbita.
01:32Endemic o dito lang sa bansa ito matatagpuan.
01:36Ito ang South Philippine Dwarf Kikfisher.
01:40Kapag nasama siya dito sa green plumage, makikita mo talagang lutang-malutang yung kulay.
01:47Sa gitna ng mga nagtataasan at naglalaki ang mga puno, isang munting ibon ang nag-aabang.
01:55Kahit matingka na kulay, hindi madaling makita ang munting hunter na ito.
02:00Yung dapo talaga nila is nasa mga 2 meters from the ground lang.
02:052 meters from the ground?
02:061 meters to 2 meters from the ground.
02:08Kasi kadalasa kasing nila yung mga ensay kasi nasa lupa.
02:12Para mabilis.
02:13Mabilis yung hunting nila.
02:14Kaya kailangan ng matalas na mga mata.
02:17At matalas na pagmamasid.
02:21Si Ronel, isa sa mga birder at guide, mahigit 6 na taon na niyang inaaral ang mga ibon dito.
02:29Okay sir, kita ko na siya.
02:30Kita mo na?
02:31Oo.
02:332 meters from my light here.
02:35Okay.
02:352 meters, 12 o'clock.
02:37Okay.
02:39Ayun nga ano, kulay pula tapos may mga dots na sa ulo niya.
02:46Kulay orange yung beak.
02:47Saka steady lang siya.
02:55Sa Palawan, ganito rin katalas ang mga mata ng mga bird photographers na nakilala namin.
03:02Sabay-sabay kaming tumutok sa mga kingfisher na dito naglalagi.
03:06Sa isang manipis na sanga,
03:09may binabantayan ang Rufusback Dwarf Kingfisher na ito.
03:14Para magbigay ng espasyo sa kanyang meriendang isda.
03:17Iniluwa muna niya ang hindi natunaw na pagkain.
03:25Pinapagaspas na niya ang kanyang mga pakpak.
03:27Nang handa na siya.
03:32Nang handa na siya.
03:34Sugot.
03:41Success!
03:43Isang araw na namang busog ang kingfisher nito.
03:49Kung angat ang kulay ng mga kingfisher sa kabilang tirahan,
03:54kailangan namang linawan ang paningin para sa ibong halos kasing kulay ng mga dahon.
04:00Ito ang guayabero o batotok.
04:03Isang uli ng parot na sa Pilipinas lang makikita.
04:09Ang ibon na ito, palakad-lakad sa mga sanga.
04:12May target na kainin.
04:17Bungan ng chiko pala ang pinunta ng guayabero sa punong iyon.
04:22At hindi lang siya nag-iisa.
04:26Solve na solve sa magbang ang mga ibong ito.
04:30Pero may mas mahalaga pa palang na iiwan ang mga ibong ito.
04:34Ang mga buto na mga prutas na kanilang kinakain na nanahuhulog sa lupa,
04:40kusang tumutubo hanggang maging isang matayog na puno.
04:46Bawat kain may naitutulong sa pagpapalaganap ng buhay sa gubat.
04:56Oras na rin ang tibog ng white-eared brown dove o alimukon.
05:04Dito sa isang nature center sa Albay,
05:06ang kanyang merienda,
05:08bunga ng halamang monstera.
05:10Mukhang matamis kasi nga yung bunga na iyon,
05:13mayroong mga fruit flies na lumilipad sa paligid.
05:17Pero may gustong makihati.
05:19Uy, may dumating.
05:21May dumating na parang isang ibon din, dilaw.
05:25Sinulo na ngayon ng Black Mape Oriole ang bunga ng monstera.
05:30Ang nature center nga ito sa Albay, Malaparaiso.
05:34Para sa mga ibon dahil salana ang lugar sa makakain.
05:40At payapa ang kanilang pamumuhay.
05:46Dito sa Aurora Memorial National Park,
05:49dumayo naman ang mga bird watcher gaya ni Noy Silvestre.
05:52Naganda na mga gamit niyo.
05:54Ito pa yung ginagamit nyo pag nag-birding kayo dito?
05:57Yes, sir.
05:58Dito sa area nito ay medyo marami kami nakitang ibon.
06:02Mahabang lente,
06:04mamahaling mga kagamitan,
06:07at maraming pasensya.
06:09Iyan ang ilan sa mga baon ng mga birther
06:12para masilip ang mga ibon.
06:14Minsan, saglit lang kung magpakita.
06:17Ipinakita sa amin ni Noy ang ilan niyang kuha
06:20sa mga ibon sa Aurora.
06:22Isa na riyan ang hinahalin tulad sa ibong Adarda,
06:26ang Philippine Trogon.
06:30Hindi naman magkamayaw sa pagtuka ng bunga ng balete
06:34ang buzzing flower pecker.
06:40Elegantery,
06:40ang matitingkad na dilawan na balikibo ng elegantit.
06:44So, nagdadala po ako ng book na pilaka guide
06:47para ma-identify na namin agad.
06:50Pansyon natin ka namin.
06:51Kasi hindi pa naman kami ganun ka galing
06:55o ka-experience namin.
06:56Hindi pa kami galing talaga sa galing
06:58sa pag-identify ng ibon.
07:01Parang pagkilala sa isang bagong kaibigan,
07:03kailangang malaman muna ang pangalan
07:05bago mas maunawaan ang kwento nito.
07:09How important is it that we identify these birds?
07:12Indication po kasi yun na maganda pa yung
07:14biodiversity rito sa atin,
07:16dito sa lugar namin.
07:17Makakatulong kami hindi lang dun sa proteksyon ng ibon
07:22o hindi dun sa science din kasi nagkubukuha sila ng record.
07:27Malaking ngiti para sa mga border kapag nakakakita ng mga pambihirang ibon.
07:32Gaya ng ibong ito na mukhang naka-full glam makeup pa.
07:37Ito ang scale-feathered maghoha na nakilala rin bilang adarna.
07:44Naikot-ikot lang din sa himpapawid ang braminikite o lawi.
07:53Sa tabing kalsada na ito sa Agusan del Sur,
07:58inapyas ang isang parte ng muron.
08:01Ipinangtambak raw ang mga lupang nakukuha rito para sa isang proyekto.
08:08Pero mas kapansin-pansin sa tapyas na lupa ang mga butas na ito.
08:14Hindi lang pala ito ordinaryong mga butas,
08:17kundi tirahan ng mga makukulay ng ibon.
08:21Ito ang Rufous Crown Bee Eater o pilala sa lokal na pangalan itong Pirik-Pirik.
08:27So dito sa mga bee eaters na ito,
08:30sila ay mga cavity nesters.
08:31Sila ay nag-nest sa loob mga holes or cavity.
08:35Yung anthropogenic factor o yung mga human activities
08:38ang naggagawa itong mga cliff na gusto nila.
08:42So in this sense,
08:43kinetake advantage nitong mga bee eaters na ito.
08:46Yung mga human activities ng pagpapiyas ng lupa
08:50o kaya yun in this case,
08:52yung pag-extract nitong mga buhangin o quarrying na area.
08:57Ang mga Pirik-Pirik,
08:59grupo-grupo kung mamuhay.
09:02Manabatal yun kung sumugod.
09:04Laging nagda-dive sa mga kolonis, yun nagkukulaps.
09:08Kasi yung populasyon ng mga bee,
09:11nauubos talaga.
09:11Kasi pag naalaman ng mga Pirik yun na maraming bees,
09:16naghahatak siya ng marami pang kasama.
09:22Malasundano rin sa dami kung sumugod sa sakahang ito sa kagayan,
09:27ang mga tagat at mga tinis.
09:30Ang punteria nila,
09:31ang bagong bungkal na sakahang ito.
09:35Literal na early bird ang mga ibong ito sa pagkain.
09:39Hindi kinuturing nga lang sila na peste dito.
09:42Sa pagkaakalang mga tagim ang kanilang kinakain.
09:47Kadalas na natin makita sila sa mga palayan na ito
09:50dahil nandito yung mga kinakain nila.
09:52Lalo na kapag may mga nag-aararo o bagong bungkal yung lupa,
09:56doon lumalabas yung mga insekto, mga uod na kinakain.
09:59Sa paningin ng ilan, peste sila.
10:03Samantalang sa paningin ng kalikasan,
10:05may papel sila.
10:08Sa tulong ng mga birder at iba pang taong may malasakit sa mga ibon,
10:13patuloy nating nakikilala ang mga hari at reyna ng himpapawid.
10:20Tapag-aaralan natin ang kanilang mga galao.
10:24At ang papel nila sa buhay ng gubat at ng tao.
10:29Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
10:32Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
10:35mag-subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.

Recommended