00:01One of the worst species in the world is the most.
00:07It's the Philippines.
00:09It's all.
00:10It's the trunk, roots, soil, leaves.
00:14I was able to do it again.
00:15My gosh, if that's why, why not here?
00:22It's the little fire ants.
00:24One of the most aggressive and invasive animals in the world.
00:28Maaari itong magdulot din ng sunod-sunod na epekto po sa buong ecosystem
00:33which may eventually lead to what we call an ecological imbalance.
00:39Huli na bang lahat?
00:41O meron po ba tayong magagawa?
00:49Ayon sa National Geographic, nasa 20 quadrillion na langgam ang meron sa buong mundo.
00:54Ibig sabihin, sa kada isang tao ay may 2.5 million langgam.
00:58Kaya nilang magbuhat ng up to 50 times their body weight.
01:04Pero bukod sa literal na pagbubuhat, marami din silang binubuhat na responsibilidad para sa kalikasan.
01:09Sa food chain, silang kumakain sa mga patay na insekto.
01:12Hayop at iba pang organic matter na nakakatulong sa dekomposisyon.
01:16May ambag din sila sa pagmapalago ng lupa sa pamamagitan ng ant tunnels na kanilang hinuhukay.
01:21At may ilang ant species din na nagkakalat ng seeds para tumupo ito sa ibang mga lugar.
01:27May over 20,000 species of ants all over the world.
01:31Dito sa Pilipinas, na sa mahigit 500 species ng langgam ang meron tayo.
01:35Pero nitong 2025, may nadiscover na isang species na tinaguri ang isa sa worst ant species in the world.
01:42Ang little fire ants.
01:44Ang dami mong alam, Kuya Kim!
01:48Sa Iligan City, may dalawang barangay na kumpermadong nakitaan ng little fire ants.
01:54Ang pagka-discovery sa mga ito, aksidente lang daw pala.
01:58May bumisita na collaborator from University of California, Davis, si Fia Philip Ward.
02:04He is a very renowned, um, um, mermicologist.
02:07Like, nags-study talaga siya ng ants.
02:09Upon walking, marami kami nakita na mga maliliit na mga red ants.
02:15Hindi pa namin alam ano ba yun.
02:17But, iniisip kasi namin, phydole.
02:19Phydole is a different genus of ants na usually may malaki at saka may maliit siya.
02:25May major siya at saka may minor.
02:27But then, we noticed na walang major.
02:30Dito na raw naisip ng kasama nilang si Phil
02:32na baka little fire ants o wasmenia arupagtata ang mga ito.
02:36Nag-collect kami ng sampos.
02:38Kinuha namin, dinala namin sa lab at na-confirm namin na wasmenia yun.
02:42Tinamag itong little fire ant dahil bukod sa sobrang liit nila.
02:45Masakit din ang sting nila na similar to a burning sensation.
02:50Native sila sa Central at South America.
02:53Pero kumalat na sila sa Africa, North America, Taiwan at multiple Pacific Islands.
03:01At ang dahilan kung bakit nasa listahan sila ng worst ants in the world
03:04ay dahil aggressive at invasive sila.
03:08Ang isang species ay kinatawag na invasive.
03:10Kapag ito'y nakapasok sa isang lugar kung saan hindi ito native.
03:14Dito, nagkaroon sila ng kakayahang magparami, kumalat at magkaroon ng negatibong efekto
03:19sa environment, economy, agriculture o human activities.
03:23Kapag kasi nakapasok ang isang invasive species sa isang bagong ecosystem,
03:27maaaring ito makapagkumpetensya sa mga native species para sa pagkain at para sa tirahan.
03:32Dami mong alam, Kuya Kim.
03:34Para sa mga insektong ito, malaki ang posibilidad na nakarating sila sa ating bansa
03:39sa mamamagitan ng importasyon o sumama sila sa mga produktong inangkat mula sa ibang bansa.
03:44Maaaring sumama sa mga halaman at punla, lupa sa paso, frutas at gulay, troso at kahoy.
03:55They are small and then madami sila on the same size.
04:00In a specific area, hindi ka lang makakakita ng lima, sampo, mga more than thousand sa isang area lang.
04:07Pero ang tanging paraan lang para makumpirman ng little fire ant na mga ito
04:11ay kapag sinuri na sila sa laboratorio.
04:15Hindi dapat ismolin ng invasive ants na ito
04:18dahil malaki ang pwedeng maging impact sa ating biodiversity and native wildlife.
04:23Dahil aggressive din sila, pwede nilang itulak palayo ang ibang insekto at hayop
04:27mula sa kanilang natural habitat.
04:29Kapag nangyari ito, sulod-sulod ng epekto sa buong ecosystem
04:32at maaaring magdulot ng ecological imbalance sa bandang huli.
04:36Ang dami mong alam, Kuya Team!
04:39Pero magandang balita, hindi pa huli ang lahat at marami pa tayong magagawa.
04:44Before kayo umalis sa kung saan kayo nanggaling, e-check nyo muna
04:47kung may mga nakati-check na may mga langgamba dyan.
04:50Sa kaliit-liit nila, hindi sila usually nakikita
04:52so better safe than sorry na lang.
04:55Iningiri ng aming team ang panig ng Department of Environment and Natural Resources
04:59by Diversity Management Bureau.
05:01Magtutulungan ang DENR at ang Department of Agriculture Bureau of Plant Industry
05:06sa pagpapatupad ng quarantine measures para sa sama-samang pagsubaybay at kontrol.
05:11Panawagan sa publiko, mag-ulat ka agad kung may mapansin na maliliit,
05:16mamula-mula o kayo manging langgam na may matinding kagat.
05:19At umiwas muna maglipat ng lupa, halaman o materyales mula sa mga apektadong lugar
05:25patungo sa ibang bahagi ng bansa.
05:28Ang invasive ants na ito, patunay na hindi nasusukat sa size ang laki ng kanilang impact.
05:33Dahil sa ating mundo, lahat ng bagay ay konektado.
05:36May muna ang kulaking!
05:40folkkah
05:41...
05:41...
Comments