00:00Herkese merhaba, bugünkü analizimize hoş geldiniz.
00:02Bugün tarihin gerçekten çok özel, çok çarpıcı bir sayfasına gidiyoruz.
00:07Birlikte Prof. Dr. Harun Demirkaya'nın 1974 Kıbrıs Barış Harekatı üzerine yazdığı o ufuk açıcı makalesini masaya yatıracağız.
00:17Geçmişteki o zorlu varoluş mücadelesinin adeta küllerinden doğarak bugünkü modern savunma kapasitemizi ve ulusal gücümüzün nasıl şekillendirdiğini adım adım inceleyeceğiz.
00:28Eğer hazırsanız bu tarihi yolculuğa hemen başlayalım.
00:32Peki bugün tam olarak nerelerden geçeceğiz?
00:36Yol haritamızı hızlıca bir göz atalım.
00:37Önce 1974 öncesi ve adadaki o varoluşsal kriz dönemine bakacağız.
00:43Ardından o siyasi baskı altındaki zorlu karar ve liderlik sürecini konuşacağız.
00:48Oradan işin belki de en uzun vadeli etkisi olan ambargodan savunma sanayisine uzanan sürece,
00:53sonra harekatın kahramanlarına ve nihayetinde geçmişten bugüne çıkaracağımız ceopolitik derslere değineceğiz.
01:01Birinci bölümümüz 1974 öncesi ve kriz yani kelimenin tam anlamıyla bir varoluş mücadelesi.
01:08Şimdi krize giden bu zaman çizelgesine baktığımızda gerilimin nasıl adım adım tırmandığını net bir şekilde görüyoruz.
01:16Yazarımız Demirkaya burada çok kritik bir noktaya parmak basıyor.
01:19Her şeyin temelinde o meşhur Enosis yani adayı tamamen Yunanistan'a bağlama hayali yatıyor.
01:25İşte bu hayal uğruna tarihe kanlı Noel olarak geçen o karanlık günler, o korkunç köy baskınları yaşanıyor.
01:32Çizelgenin sonuna 20 Temmuz 1974'e geldiğimizde ise Türkiye'nin artık bu gidişata dur demek için
01:381960 karantin anlaşmasından doğan haklarını sonuna kadar kullanarak o tarih müdahaleyi gerçekleştirdiğini görüyoruz.
01:45Bakın, makale sadece yukarıdan genel bir siyasi çerçeve çizmiyor.
01:49İnsanı o tarifsiz acığı merkeze alıyor.
01:52Özellikle Murat Ağa, Sandallar ve Atlılar köylerinde yaşanan trajedilere dikkat çekiliyor.
01:56Neden biliyor musunuz?
01:58Çünkü yazar bunun sadece diplomatik bir kriz olmadığını, çocukları yetim, anaları evlatsız bırakan, devata bir insani kriz olduğunu altını çizerek
02:06vurgulamak istiyor.
02:07Kırbüs Türk halkı için ortada başka hiçbir seçenek yoktu.
02:10Bu kesinlikle bir ölüm kalım, bir hayatta kalma mücadelesiydi.
02:13Şimdi geldik ikinci bölüme, zorlu karar ve liderlik.
02:17Aslında makalenin krizden çıkıp dönemin siyasetçilerinin omuzlarına yüklenen o inanılmaz yüke odaklandığı yer tam da burası.
02:24Makalede gerçekten altı çizilesi çok güçlü bir cümle var.
02:29Liderlik, popüler olanı değil, ülke için doğru olanı yapabilmektir.
02:33Yazar, dönemin başbakanı Bülent Tecevit ve ekibinin karşı karşıya kaldığı o boğucu baskıyı işte böyle özetliyor.
02:40Bir an için o günleri düşünün.
02:43Masada devasa diplomatik riskler var.
02:46Başta ABD olmak üzere koca bir dünyanın silah ambargosu tehditleri var.
02:50Ama o dönemin karar alıcıları tüm bu riskleri göze alıp kolay ve popüler olanı değil, ülkeleri ve Kıbus Türk halkı
02:58için doğru olanı seçtiler.
03:00Yani olayın boyutu sadece askeri birliklerin adaya çıkması değildi.
03:04Makale bunu devasa bir diplomatik savaş olarak da tanımlıyor.
03:07Harekatın ilk anından itibaren sadece kendi kamuoyunuzu değil, bütün dünyayı bu operasyonun bir hak ve zorunluluk olduğuna ikna etmeniz gerekiyor.
03:16Yazar, işte bu inanılmaz zorlu sürecin dönemin yöneticilerinin o güvenilir karakterleri ve geniş vizyonları sayesinde aşıldığını belirtiyor.
03:24Üçüncü bölümümüz, ambargodan savunma sanayisine, dış baskıların aslında nasıl beklenmedik, uzun vadeli ve pozitif bir miras bıraktığına yakından bakacağız.
03:33Evet, bu karşılaştırma bence makalenin en can alıcı noktalarından biri.
03:37Bir yanda 1974'ün o kısıtlı ekonomik imkanları ve boğucu ambargoları, diğer yanda ise bugünün ileri teknolojisi ve gelişmiş savunma
03:47sanayisi.
03:48Demirkaya'nın kurduğu temel tez tam olarak şu, uygulanan o ağır ABD ambargosu Türkiye'yi dize getiremedi.
03:55Aksine onu adeta silkeleyip kendi ayakları üzerinde dimdik durmaya zorladı.
04:00O günün kısıtlı imkanları, bugünün o yüksek teknolojik kapasitesini inşa eden en büyük motivasyon oldu.
04:06Bu adımlara baktığımızda, yazarın çizdiği o doğrudan nedel sonuç ilişkisini çok net görebiliyoruz.
04:12Birinci adım, harekatın hemen ardından gelen o ağır ambargo süreci.
04:16İkinci adım, yazarın tanımıyla yurtsever devlet adamlarının ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin inisiyatif alıp,
04:22kendi göbeğimizi kendimiz keseceğiz diyerek öz yeterlilik hamlesini başlatması.
04:27Ve üçüncü adım, bugün tüm dünyanın konuştuğu o modern milli savunma sanayimizin tohumlarının,
04:32işte tam da o kriz anında, o ağır baskı altında atılması.
04:35Dördüncü bölüm, harekatın kahramanları.
04:38Bu büyük operasyonun yükünü omuzlayan, yaşayan hürriyet destanını kanlarıyla yazan isimleri anma vakti.
04:45Yazarımız bu askeri unsurları, milletin hürriyet aşkının yaşayan destanı olarak tanımlıyor.
04:51Gözünüze bir canlandırın.
04:53Girne semalarından süzülen cesur paraşütçüler,
04:56sarp ve zorlu beş parmak dallarını aşan komandolar,
04:59denizden adaya çıkan amfibi çıkarma birlikleri ve tabii ki o güne kadar adada direnişin kalesi olan,
05:06yıllarca nöbet tutan TMT yani Türk Mukaveme Teşkilatı Mücahitleri.
05:11Makale, bu kahramanların sadece bir kara parçasını değil,
05:15insan onurunu, yaşama hakkını ve özgürlüğü savunduğunu çok güçlü bir dille anlatıyor.
05:20Tabii yazar, bu tarihi sorumluluğu üstlenen dönemin sivil ve askeri liderlerine de büyük bir saygı duruşunda bulunuyor.
05:27Cumhurbaşkanı Fahri Korutük, Başbakan Bülent Ecevit, Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan,
05:33Dışişleri Bakanı Turan Güneş ve Genelkurmay Başkanı Semih Sancar.
05:37Bununla birlikte Kıbrıs Türk halkının unutulmaz önderleri Dr. Fazıl Küçük ve Rauf Denktaş,
05:43yazar, bu dev isimlerini ve elbette canlarını ortaya koyan aziz şehitleri ve gazileri derin bir minnetle yad ediyor.
05:51Ve geldik son bölümümüze, geçmişten bugüne jeopolitik dersler.
05:55Şimdi sizden 1974'teki o kararlılıkla bugünün bölgesel zorlukları arasındaki bağı düşünmenizi rica ediyorum.
06:01Prof. Dr. Demirkaya'nın analizine göre, 1974'te sergilenen o devlet haklı ve milli birlik ruhu,
06:09inanın bugün de acil bir ihtiyaç.
06:11Yazar, günümüzün sıcak başlıklarına dikkat çekerek şu konuları listeliyor.
06:16Suriye'de PKK'nın devletleşme çabaları,
06:19hem Irak hem de Suriye'de varlıkları adeta görmezden gelinen Türkmenler,
06:24Ege Adalarındaki Yunan işgali meseleleri ve tabii ki Mavi Vatan'daki o kritik hak ve menfaatlerimiz.
06:30Yazar, işte tüm bu modern jeopolitik krizleri aşmak için 1974 tecrübesinin elimizdeki en güçlü rehber olduğunu savunuyor.
06:38Aslında tüm bu incelediğimiz makalenin, yazarın temel tezinin özeti tek bir cümlede saklı.
06:44Devletler, milli menfaatlerini koruyabildikleri ölçüde güçlü, milletler ise hafızalarına sahip çıktıkları ölçüde büyük olurlar.
06:52İşte bu yüzden, mesela sadece geçmişte ne olduğunu okuyup geçmek değil,
06:57o tarihi hafızaya sıkı sıkıya sahip çıkmak, bugünü ve yarını inşa etmek için kesinlikle şart.
07:03Tüm bu konuştuklarımızın ardından sizi şu can alıcı soruyla baş başa bırakmak istiyorum.
07:08Tarihsel hafıza bir milletin geleceğini gerçekten nasıl şekillendirir?
07:12Bugün bu incelememizde 1974'ün sadece askeri bir operasyon olmadığını,
07:17bir ulusun kriz anında nasıl kenetlendiğini,
07:20modern savunma sanayisinin temellerini o zor şartlarda nasıl attığını
07:24ve o günkü ruhun bugünkü jeopolitik meselelere nasıl ışık tuttuğunu gördük.
07:28Kaynağımızda da vurgulandığı üzere Kıbrıs Barış Harekatı'nın 52. yıl dönümü kutlu olsun diyoruz.
07:34Umarım bu analiz, geçmişin aslında bugünün nasıl şekillendirdiğine dair merakınızı daha da canlandırmıştır.
07:40Bir sonraki incelememizde görüşmek üzere, hoşçakalın.
Yorumlar