00:01There are many scenes at ingy
00:03in the beginning of the class
00:05and see and hear it on the morning
00:07in the middle of the school
00:09in the middle of Mindanao
00:10at Sarangani and Yon San.
00:14When suddenly...
00:19...and the lupa
00:20...
00:22...
00:24Sa halos isang minutong paglindol,
00:27tila hindi natitigil sa pag-indayog
00:29ang lupa.
00:30Pasunod ang kabikabilang paghulog.
00:39Mabuti na lamang at nasa labas pa
00:41ng mga silid-aralan ang mga mag-aaral
00:43kaya naiwasan ang mas matinding pinsala.
00:507.8 magnitude ang liddol
00:53na yumanig sa katimugang bahagi
00:55ng Mindanao.
00:56Sa dagat ng bahagi ng Maasin, Sarangani
00:58naitala ang sentro ng pagyanig
01:00dahil umano sa paglubog ng bahagi
01:03ng Cotabato Trench.
01:04Kabilang ang General Santo City, Sarangani
01:06at mga kalapit na probinsya
01:08sa seismically active region
01:11sa bansa
01:11o madalas yumayanig ang lupa.
01:14Sa Mindanao rin tumama
01:16ang itinuturing na
01:17pinaka-mapaminsalang lindol
01:19sa bansa.
01:22Ang magnitude 8.1
01:24Moro Gulfquake
01:26noong 1976
01:27na sinundan pa ng tsunami.
01:29Dahil mababaw umano
01:31ang naging pag-alaw ng trench,
01:32naging mapaminsala
01:34ang Moro Gulfquake noon.
01:35Kapag mababaw po
01:37yung pinangyarihan po
01:38ng lindol,
01:39most likely
01:40mas mataas po yung impact
01:42o yung ground shaky
01:44na manaramdaman po natin.
01:46Compare po doon
01:47kapag malalim po
01:48yung pinangyarihan po
01:49ng lindol,
01:50maliit na po yung chance
01:51sa maramdaman po ito
01:52sa kalupaan.
01:55Ganito rin umano ang nangyaring pag-galaw
01:57sa 7.8 magnitude na lindol
02:00sa Sarangani
02:01sa Sarangani
02:01idong lunes.
02:02Sa nakalipas
02:03na isang daang taon,
02:047 malalaking lindol
02:05na ang tumama
02:06sa Sarangani.
02:10Napuruhan din ng lindol
02:11ang maraming establisimiento
02:13at istruktura
02:14sa General Santos City
02:15o Gensan.
02:17Makapigil hindi nga
02:18ang paglikas
02:18ng mga staff na ito
02:19ng isang fast food chain.
02:21Ilang sandali lamang
02:23nang makalaba sila,
02:27tuluyan gumuho ang gusali.
02:33Kahit ang malalaking mall,
02:35hindi kaya ang tindi
02:36ng pagyanig.
02:42Mga kawanda,
02:43ito po yung tatlong palapag
02:44na gusali
02:45ng isang supermarket
02:46dito sa barangay
02:48Kalumpang
02:49dito ho sa Gensan.
02:50At yung tatlong palapag
02:51na gusali,
02:51yung nakikita ho natin ngayon
02:53ay yung dalawang palapag
02:54na lamang,
02:54yung third and second floor
02:55dahil yung first floor
02:57o yung ground floor po
02:59nandunan,
03:00natabugunan na ho.
03:01So,
03:02as we speak ngayon po
03:03sa mga oras na ito,
03:04isa na po yung nakuha nilang
03:05patay dito
03:06sa supermarket na ito
03:09at dalawa pa
03:09yung pinaghahanap.
03:17Ground floor,
03:18dito po tayo.
03:18Ma'am, okay pa ba dyan?
03:19Dito po tayo banda ma'am.
03:23Dito po tayo banda.
03:24Safe tayo dito.
03:25Safe tayo dito.
03:26Opo, opo.
03:29Dyan sila huli nakita.
03:30Opo.
03:31Tapos yung kahapon,
03:33ito po dito po
03:34sa may bandang may dugo.
03:35Ah, dito po?
03:36Dyan sa may posting na yan.
03:37Ayan po.
03:37I-posting ito.
03:39Na-retrieve natin
03:40na isang patay.
03:41Opo.
03:42Nung mga 8.30
03:43kahapon,
03:44na umaga.
03:45Opo,
03:45pero nandito na kami
03:467.47.
03:48Opo.
03:48Pero mga hanggang
03:498.30,
03:50nagre-response pa sila.
03:51Okay.
03:52Kumakatok,
03:54sumasagot.
03:55Sumasagot at
03:55kumakatok.
03:56Kumakatok, oo.
03:57Ano po yung sinasabi nila nung
04:14kumakatok?
04:15Pati ang akong tindahan,
04:18damo nga kadami sa mga kukna ko,
04:20nang buak,
04:21tanan,
04:22mga tanan sa sulod na ako tindahan.
04:24Pati ang rib ko,
04:25nangaguba.
04:26Wala na,
04:27wala ikuan.
04:28Ang kanyang boarding house naman,
04:30pinaguhuri ng lindol.
04:32Mauni akong pisto,
04:34nga na bar down ang akong kader.
04:38Amuni akong kuan,
04:40amuni akong problema.
04:41Okay, damo isang nangaguba.
04:45Malaking pinsala rin ang iniwan ng lindol
04:47sa mahigit pitong dekada ng
04:49Notre Dame of the Dadyangas University.
04:54Maging ang bagong gawang gusali
04:56ng University of Santa Tomas
04:58sa Gensan,
04:59nasa Polrin.
05:00Ang crew sa ibabaw ng main building,
05:03pinabagsak ng lindol.
05:06Wala pang kabuo ang bilang ng mga namatay,
05:08nasugatan at talaga ng pinsala
05:10habang ginagawa namin ang ulat na ito.
05:19Kakatapos ng ipagdiwang ng parokya,
05:22ang kanilang ika-apat napong anibersaryo
05:24ng linggo,
05:25isang araw bago ang paglindol.
05:28Masaya ang buong parokya,
05:30pero kasunod ng pagdiriwang
05:32sa isang iglap.
05:36Ganito ang kinasadlakan.
05:41Ay!
05:42Talagang nawala ko yung kisame.
05:45Isang panel lang yun natira.
05:49Tila binalatan ang buong kisame.
05:51Ito na talaga ang naiwan,
05:53nag-crack nga.
05:54Ali po ito?
05:55Oo, yan, yan.
05:56Yung lalagyan ng holy water yan.
05:58Opo, lalagyan ng holy water.
05:59Kung magpasok dito bago magsimba.
06:01Hindi talaga namin...
06:03Inakala?
06:04Oo.
06:05Kahit minsan lang namin sa sarili
06:07na mangyari ito.
06:08Kasi tatlong bisis na ito
06:10naglindol dito sa Mindanao.
06:11Apo.
06:12Ang lalakas din.
06:13Naglaylayan ang mga kablet.
06:15Halos natabunan na
06:17ng mga bumagsak na materyales
06:18ang mga upuan.
06:19Sa kabila ng malaking pinsala
06:22sa simbahan,
06:23tila milagrong hindi nasira
06:25ang mga imahen sa loob nito.
06:27Tingnan mo na yung image
06:29ni Holy Cross.
06:30Hindi talaga siya natinag.
06:32Nakikita mo talaga
06:33hindi talaga niya sinira.
06:35Wala rin daw nasaktan
06:37sa mga tauhan
06:38at deboto sa simbahan.
06:44July 16, 1990.
06:46Isang ordinaryong hapo
06:48na biglang nabalot ng takot.
06:59Sa loob lamang ng ilang segundo,
07:02yumanig ang malaking bahagi ng Luzon
07:03sa lakas na 7.8 magnitude.
07:08Gumuho ang mga gusali,
07:10nagkabitak-bitak ang mga kalsada,
07:12naputol ang mga tulay
07:13at libu-libong buhay
07:15ang naapektuhan.
07:18Pinakamatinding tinamaan
07:19ang summer capital ng Pilipinas,
07:22Baguio City.
07:25Maygit isang libong katao
07:27ang natabunan at nasawi
07:28dahil sa paghuho
07:29ng gusali at lupa.
07:33At milyong piso ang halaga
07:34ng mga nasirang
07:35imprestruktura at kabuhayan.
07:38Hindi namin matcha kung kailan
07:40kami makakaba.
07:41Tsaka ang unang-una talagang
07:42wala ng pag-asa ang bahay.
07:46Maka wonder,
07:47paano nga ba nabago
07:48ng isang lindol
07:49ang pamamuhay
07:50ng isang buong henerasyon?
07:52Matapos ang mahigit tatlong dekada,
07:55buhay pa rin ang takot
07:56sa alaala
07:57ng mga nakaligtas.
07:59Ang lindol sa Baguio
08:01noong 1990
08:02ang itinuturing
08:03na isa sa pinakamalakas
08:06at pinakamapaminsalang kalamidad
08:08na yumanig sa ating bansa.
08:12Ayon sa mga eksperto,
08:14ang pagyanig na yun
08:15ay dahil sa paggalaw
08:16ng daguban segment
08:17ng Philippine Fall System
08:18o yung malaking bitak
08:20sa ilalim ng lupa
08:21kung saan nagtatagpo
08:22o gumagalaw
08:23ang malaking bahagi
08:24ng mundo
08:24na tinatawag na
08:26tectonic place.
08:27Kapag biglang dumulas
08:29o gumalaw,
08:29ang magkabilang panig
08:31ng bitak na ito.
08:32Doon
08:32nagkakaroon ng lindol.
08:35Ang lindol noong
08:36July 16, 1990
08:38nagsilbing malagim
08:39na paalala
08:40sa buong bansa.
08:42Nang Pilipinas
08:44ay nasa
08:44Pacific Ring of Fire,
08:46isa
08:47sa mga
08:47pinakaaktibong
08:48earthquake zones
08:49sa buong mundo.
08:57Makalipas
08:57ang halos
08:5836 na taon,
09:00buhay pa raw
09:00sa alaala
09:01ni Pastor Mario
09:02ang naranasang
09:03kalamidad.
09:04Batang bata
09:05pa ako noon.
09:08About 35 years old.
09:10Kasi nung nangyari
09:11yun,
09:11nasa loob ako
09:12ng factory building
09:13namin.
09:14Akala ko,
09:15nahihilo lang ako.
09:17Hanggang marinig ko
09:18yung sigawan
09:18yung mga empleyado
09:19na lindol,
09:20sabi ni Lindol,
09:21Lindol.
09:21Sa Bornham Park,
09:22yung football ground,
09:24yung mga ibang mga body,
09:27sinasalansan doon
09:28para makilala
09:28ng mga relatives nila.
09:31Yung sa football ground doon,
09:32doon natutulog
09:33yung mga taga-bagyo noon.
09:37At dahil sa malakas
09:38na lindol
09:39sa Sarangani
09:40at karating na lugar
09:41nito lamang lunes,
09:42tila nabuhay raw muli
09:43ang takot sa dibdib
09:44ni Pastor Mario.
09:47Nung napanood ko
09:48nga yung nangyayari
09:49sa Mindanao,
09:51sumariwa ang isip ko
09:52yung mga nangyayari noon.
09:53Dito sa bahay,
09:55ako'y naganda palagi
09:57ng emergency lights ko
09:59kasi kung gabi nangyayari,
10:01kahit mga simpleng
10:03mga ilaw na ganito,
10:05makakatulong ng malaki.
10:06We formalize.
10:10Mula sa takot,
10:11nabuo ang kahandaan.
10:13Mula sa karanasan,
10:14nabuo ang karunungan.
10:16At mula sa trahedya,
10:18nabuo ang mas matibay
10:20na pagpapahalaga
10:21sa buhay.
10:35Nabuo ang pikus Nar
10:46You
Comments