- 17 saat önce
📌 Kürt siyasetinin önde gelen isimlerinden, eski Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Gültan Kışanak, T24'ün konuğu
📌 Bayram sonrası için işaret edilen düzenlemeler neden hâlâ hayata geçirilmedi? Süreçte bir tıkanma mı var?
📌 CHP için verilen 'mutlak butlan' kararı süreci nasıl etkiliyor?
📌 Hafta sonu yapılacak "İkinci Yüzyılda Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü" konferansından hangi mesajlar çıkacak?
🎙️ Şirin Payzın soruyor, Gültan Kışanak yanıtladı.
📌 Bayram sonrası için işaret edilen düzenlemeler neden hâlâ hayata geçirilmedi? Süreçte bir tıkanma mı var?
📌 CHP için verilen 'mutlak butlan' kararı süreci nasıl etkiliyor?
📌 Hafta sonu yapılacak "İkinci Yüzyılda Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü" konferansından hangi mesajlar çıkacak?
🎙️ Şirin Payzın soruyor, Gültan Kışanak yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, çok yoğun bir gündemin içindeyiz.
00:04Bu gündeminde ana konusu CHP, CHP'ye butlan atanması, Kemal Kılıçdaroğlu, kurultay tartışmaları.
00:11Bu ortamda yarın İstanbul'da önemli bir konferans düzenlenecek.
00:16Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü konferansı.
00:19Biraz sizlere bunu anlatmak istedim bugün.
00:21Gülten Kışanak'la birlikteyiz, hoş geldiniz.
00:24Gülten Kışanak, tabi ki biliyorsunuz ama tekrarlamak gerekirse önemli bir siyasetçi.
00:31Kürt siyaseti için de çok önemli bir siyasetçi.
00:33HDP'nin kurucularından Diyarbakır Belediye Eş Başkanı, onu hem bir kadın aktivist olarak hem de bir siyasetçi olarak çok farklı
00:44zamanlarda önemli dönüm noktalarında diyelim.
00:48Hep alanda da gördük ve inisiyatif alırken de gördük.
00:53Yarın da bir inisiyatif alıyorlar ve ikinci yüzyılda Cumhuriyet'in Demokratik Dönüşümü konferansını düzenliyorlar.
01:00Çağrıcıları önemli.
01:03Rıza Türmen ki T24'ün de yazarlarından eski ahim yargıcı, Türkiye'nin ahimdeki yargıçlarından,
01:11büyükelçi, diplomat, hukukçu, belki de doğayen hukukçu demem gerekiyor.
01:16İkiniz birlikte bir çağrı yapıyorsunuz ve diğer çağrıyı yapanlar arasında da gerçekten önemli isimler var.
01:23Şimdi yarınki konferans Cumhuriyet'in Demokratik Dönüşümünü konuşacak ama biz son günlerde öylesine anti-demokratik uygulamalarla karşı karşıyayız ki,
01:32bir taraftan demokrasiyi konuşalım derken her gün artık daha fazla şaşırmayız derken daha fazlasını getiriyorlar ki daha fazla şaşıralım diye.
01:42Şimdi ben tabii ki yarınki konferansı konuşacağım ama şöyle başlamak istiyorum.
01:48Şimdi bir sürecin ortasındayız.
01:51Bu süreçte çok önemli bir süreç.
01:54Defalarca başlayıp yarıda kalmış süreçleri gördük.
01:58Bu sefer öyle olmaması için de MHP başta olmak üzere DEM Parti, bütün sivil birleşenler çok azami dikkat gösteriyorlar gibi
02:08görünüyor.
02:09Ama bu CHP'ye mutlak mutlan meselesi bütün gündemi katladı.
02:15Süreç unutuldu.
02:18Erdoğan'da tam bir sessizlik var.
02:20İktidar da tam.
02:21İktidarın AKP kanadında sessizlik var.
02:24Bayramdan sonra yasal düzenlemeler dediler ortada hiçbir şey yok.
02:28İsterseniz kısaca böyle başlayalım.
02:30Çünkü yarın da aslında bunları da konuşacaksınız.
02:33Ne oldu Gülten Kışanak?
02:35Neden süreç dondu sizce?
02:37Bence süreç dondu diyemeyiz.
02:40Kamuoyunun gündeminden bir parça uzaklaşmış olabilir.
02:44Kamuoyunda şu anda sizin de ifade ettiğiniz gibi CHP'ye atanan mutlak mutlan kararı sonrasında yaşananlar ve bu sürecin nereye
02:53gideceği öncelikli konuşuluyor olsa da bence genel anlamda süreç dondu diyemeyiz.
02:59Tam tersine bence şöyle düşünmeliyiz.
03:03Bu yaşadığımız krizler, demokrasi krizleri bize Kürt sorunun barışçıl demokratik çözümü konusunda daha fazla şey söylüyor.
03:14Bu konuda çaba sarf etmek gerektiğini, bunun ihtiyacını ortaya çıkartıyor.
03:20Çünkü maalesef Türkiye tarihinde baktığımızda Kürt meselesi demokrasi krizini yaratan ana kaynaklardan biri haline gelmiş.
03:33Zaman zaman bunun hedefi sadece Kürtler olmuş.
03:37Ama işte zaman zaman da o genel demokrasi krizi hepimizin hayatını etkilemiş.
03:44Yaşanan çatışmalar, acılar, travmalar, bunun ekonomik maliyeti gündelik hayatımıza yansımalarından tutalım.
03:53Türkiye'deki demokratik kriterlerin bu kadar aşağıya düşmesinde önemli bir sorun alanı, hatta sorunların kaynağı gibi görebiliriz.
04:04Yani bu konuda bir çözüm üretememek maalesef antidemokratik uygulamaları normalleştiren, sıradanlaştıran bir hale döndü.
04:15Ve o nedenle ben bugün güncel olarak yaşadığımız demokrasi sorunlarını da çözebilecek bir yola girebilmek için
04:26bizim yapısal sorunlarımız dediğimiz genel olarak Cumhuriyet'in demokrasiyle buluşamaması,
04:35kimliklerle ilgili, inançlarla ilgili özgürlük alanlarında yarattığı sorunlar
04:40ve en başat sorunu olarak Kürt sorunu konusunda yapısal sorunları da çözmeyi hedefleyen bir perspektifle bakmalıyız bu meselelere.
04:51Yoksa güncelin içerisinde maalesef günü atlatabiliriz, güncel bir krizin üstesinden ya geliriz, ya üstünden atlarız, ya çeperinden dolanırız.
05:02Ama bu demokrasi krizi üreten kaynaklar kaldığı sürece yarın başka sorunlarla karşılaşabiliriz.
05:11O anlamda ben bu kötü durumdan, bu musibetten bir şekilde demokratikleşme ihtiyacının etrafında daha büyük bir kümelenme yaratabilirsek,
05:25daha sorunlarımızı çözecek bir imkan yaratabiliriz.
05:29Ama şunun altında çizeyim, özür diliyorum sözünüzü kestiğim için.
05:34Tabii ki bu ortaya çıkan hukuksal kriz, demokrasi krizi, siyasi kriz,
05:41yani bu gerçekten önemli bir kriz.
05:44Türkiye'nin ana muhalefet partisine polisle girilmesi, mahkeme kararıyla,
05:50seçimli kongrenin yokmuş gibi sonuçlanması ve ortaya çıkan, arkasından da devam eden krizler çok önemli bir kriz.
06:01Bunu yok sayarak bir yerden konuşmuyorum.
06:04Tabii.
06:05Ve bunun doğal olarak Kürt sorununun barışçıl demokratik çözümüyle ilgili gündemi ötelediğini,
06:14biraz olumsuz etkilediğini, çünkü ana muhalefetin dahil olmadığı bir çözüm yürünebilecek bir yol değil.
06:24Yani şimdiye kadar Dem Parti özellikle buna çok özen gösterdi, dikkat gösterdi.
06:33Sayın Özgür Özel de bu konuda olumlu bir pozisyon aldı.
06:38Mecliste kurulacak komisyona katılmaları, komisyonda biraz yapıcı tutum sergilemeleri,
06:45söylemlerine dikkat etmeleri sürecin olumlu bir rotada gitmesine katkı sunuyordu.
06:49Şimdi kritik bir aşamadayız.
06:52O nedenle Türkiye'deki ana muhalefet partisinin tutumu, durumu, tabii ki süreci doğrudan etkileyen bir durum.
07:00Bunu da göz ardı edemeyiz.
07:02Evet. Şimdi sadece CHP'nin durumu değil ama mesela insan ister istemez düşünüyor.
07:08Siz siyasette çok tecrübe biriktirmiş bir isimsiniz.
07:11Hem yerel yönetimlerde, belediye başkanlığı sırasında hem de genel siyasette.
07:16Şimdi acilen çıkması gereken şeyler var.
07:19Ne onlar? Dönüş yasası mesela.
07:21Ondan sonra infaz düzenlemeleri, anayasal bir takım güvenceler.
07:25Abdullah Öcalan'ın görev tanımından tutun da bu sürecin daha sonrasında bu sürece katkıda bulunanların
07:36ya da içinde bizzat aktör olanların iktidarın kafası bozulduğunda tutulup cezaevine konulmasınlar diye
07:44bir takım düzenlemelerin getirilmesi gibi sıralayabiliriz daha işte yerel yönetimlerle ilgili düzenlemeler.
07:50Şimdi bunların da hiçbirisi yok.
07:52Yani sadece CHP değil mesele.
07:54Bugün siyasetin önünü açacak, bu sürecin önünü açacak ana temel noktalarda da bir ilerleme yok.
08:01Bunu siz nasıl okuyorsunuz?
08:04Yani mesela yerel yönetimlerle ilgili düzenleme yapılacak bu sürecin önemli parçası ama bakıyoruz
08:11hayal kayyumlar oturdukları yerde oturuyorlar.
08:14Ahmet Türk görevine dönemedi.
08:16Diğer yerlerde de aynı şekilde.
08:18Ahim kararları uygulanmıyor.
08:20Dolayısıyla hani biraz böyle bir saçma havada kalmış bir ortam yok mu?
08:28Nasıl görüyorsunuz?
08:30Bir kere şunu baştan kabul ederek, altını çizerek başlamakta fayda var.
08:36Konuştuğumuz mesele çok katmanlı.
08:38Tarihsel arka planı olan.
08:42oldukça zor, öyle kısa vadede tamamıyla çözülebilmesi mümkün olmayan bir konudan bahsediyoruz.
08:52Yani bu Türkiye'nin demokratikleşmesi ve Kürt sorunun çözümü
08:56bugünden yarına birkaç ay içerisinde olabilecek bir mesele değil.
09:03Önemli olan burada bir yerden başlayabilmek, bir yere tutunabilmek
09:07ve bir önümüze demokratikleşme ufku koyabilmek.
09:12Buralarda gelgitler olabilir, sıkıntılar olabilir, sorunlar olabilir.
09:17Bu uzun vadede çözülecek bir mesele.
09:21Çünkü Kürt meselesi dediğimiz mesele işte Cumhuriyet'in kuruluşu öncesinde başlayan,
09:27sonrasında devam eden, 100 yıl boyunca bir türlü çözmeyi başaramadığımız,
09:31son 50 yılında büyük acılar yaşanmasına vesile olmuş,
09:35büyük çatışmalar yaşanmasına vesile olmuş bir sorun.
09:39Temel hak ve özgürlüklerle ilgili boyutu var, demokrasiyle ilgili boyutu var,
09:45işte çatışmanın yarattığı sonuçlar ve çatışmanın hala potansiyel olarak orada duruyor olmasının
09:52yarattığı tehlikeler ve riskler var.
09:54O nedenle bunların hepsini tek kalemde çözebileceğimiz bir şey yok.
09:58Ama bu artık Türk sorunu çözmek değil ki.
10:01Zaten bu sorunu çözmek Türkiye'de bütün sorunlarını çözmek haline geldiği için.
10:04Onun için şöyle bakmakta fayda var ve bunları yani olması gerekenleri hep söyleyeceğiz.
10:11Ufkumuzu geniş tutacağız.
10:13Bunun içerisinde temel demokratik kriterlerin tamamını buraya koyacağız.
10:18Yani yerel demokrasiyi de, kadın özgürlüğünde, seçilmişlik güvencesini de, siyasetin demokratik olarak işlemesinin önündeki tüm engellerin kaldırılması,
10:30ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, AYM kararlarının uygulanması o kadar çok demokratikleşme konusunda yapılması gereken o kadar çok şey var ki.
10:41Bunların tamamını talep edeceğiz, isteyeceğiz, ufkumuza koyacağız.
10:47Ana dil meselesinin çözülmesi, ana dilin önündeki engellerin kalkması.
10:52Ama bunların tamamını bir defa da çözebilecek sihirli bir yol yok.
10:58Peki ama sizce Erdoğan mı istedin?
11:02Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın süreci istemedin mi düşünüyorsunuz?
11:05Şu aşamada bütünlüklü bir çerçeve yasanın çıkması ve meselenin en niyetinde yapılmış bir çağrı var,
11:19toplanmış bir kongre, silahları bırakma konusunda alınmış bir karar var.
11:24Bunun hayata geçmesini, demokratik siyasete ya da demokratik toplumsal hayata katılmanın imkanlarını yaratacak bir çerçeve yasanın çıkması bir adımdır.
11:37Her şeyi çözecek bir şey değil ama önemli bir adımdır.
11:40Gerçekten bunu küçümsememek gerekiyor.
11:43Çünkü şu anda işte bir buçuk iki yıldır silahlar sustu, cenazeler gelmiyor.
11:48Bu önemli bir kazanç ama bunu çözecek bir hukuksal çerçeve ortaya çıkmadığı sürece o bir potansiyel sorun alanı olarak orada
11:58duruyor.
11:59Hepimizin kaygısı şu değil mi?
12:01Yarın süreç biter de yeniden çatışma başlarsa diye.
12:06Yani en azından bu bir adım, bu adımı atarken burada yapıcı olmak, bütünlüklü yaklaşmak.
12:13Çünkü hepimiz çok iyi biliyoruz ki keşke mesele sadece elinde silah bulunanlarla sınırlı olsaydı.
12:21Bugün Sayın Demirtaş da tırnak içinde terörle mücadele kanunundan yargılandı ve cezemde tutuluyor.
12:31Ben de şu anda başka binlerce insanda maalesef demokratik siyasette yer aldıkları için, kadın hareketinde oldukları için, sendikada oldukları için,
12:42gazeteci oldukları için, binlerce insan bir siyasi partinin ilinç örgütünde yer aldıkları için, belediye meclisi üyesi oldukları için, hukukçular mesela
12:51bunun içinden çıkamıyorlar.
12:54Bir milyondan fazla dava dosyası var diyorlar.
12:58Yani Türkiye'nin bu konuda bütün bir halkı kriminalize eden, bütün bir demokratik çalışma alanlarını da kriminalize eden, bu söylemden
13:08kurtulabileceği bir hukuksal, bütünlüklü bir çerçeveye ihtiyacımız var.
13:13Yani bu öyle basite indirgenlenecek, önemsizleştirilecek bir şey değil.
13:22Yani bunu başarabilirsek bu bile çok önemli bir şey.
13:26Gerçekten yüz binlerce insan, yüz binlerce insan yani bir mitinge katıldığı için, 8 Mart'a gittiği için, Nevroz'a gittiği
13:34için, bir sosyal medya paylaşımında bulunduğu için, belediye meclisi üyesi olduğu için gibi aklına gelecek doğal hayatın,
13:45içerisinde, gündelik olarak hayatını sürdürürken bir anda terörist doluverdi.
13:51Bu dosyaların bir kısmı kapanmış olsa bile sicil orada duruyor.
13:55Bir kısmı kaçak, mecburen yurt dışına gitmek zorunda kaldı, haksız yere yatmamak için.
14:01Yüzlerce, binlerce insanlar.
14:03Bütün bu burayı kapatacak, bu terör parantezini kapatacak, hukuk dışına itilen bu yüz binlerce, binlerce insanı yeniden hukuk içerisine alacak
14:15bir çerçeve yasa.
14:16Sizin uzaktan izlenimi soruyorum, mesela daha yakın zamanda Diyarbakır'daydım, Diyarbakır sizin şehriniz, esnafla görüşüyoruz eski çarşıda.
14:26Dediler ki ya biz asla iktidar tarafına güvenmiyoruz, bakın Selahattin Başkan içeride, Figen Başkan içeride, 3 gün sonra buraya gelip
14:35tekrar Diyarbakır'da hiçbir güvencemiz yok,
14:38ne olacağı belli olmaz, Ahmet Başkan geri dönmedi işine, makamına Ahmet Türk'ten bahsediyorlar vesaire.
14:46Ardından da Mardin'deydim, benzer şeyleri duydum.
14:49Şimdi benim sormak istedim, bir, niye Selahattin Demirtaş bırakılmıyor sizce?
14:54İki, MHP bu kadar iştahlıyken devlet bahçeli ki bu önemli bu süreç için, Erdoğan'ın bu sessizliği sizce bir ismira
15:04mı bekliyor, Amerikalıları mı bekliyor ya da gerçekten istemiyor mu?
15:08Dışarıdan bir göz olarak nasıl analiz ediyorsunuz?
15:11Şimdi bir kere şunu söyleyeyim, bu çağrı yapıldıktan ve bu kongre toplanıp bu kararlar alındıktan sonra uzunca bir zaman geçti.
15:23İşte hatta silahları yakma işte 11 Temmuz yıl dönümü gelecek, üzerinden neredeyse 2 yıl geçmiş olacak.
15:30Bu uzun bir zaman, bu kadar zaman içerisinde iktidarın adım atmamış olması büyük bir eleştiri konusudur ve bunu her gün
15:42ve her gün biz yeniden söylüyoruz.
15:44Yani bu sürüncemeye bırakılacak, ötelenebilecek, zamana yayılabilecek, başka fırsatlar kullanılabilecek bir konu değil.
15:53Hepimizin insani ve vicdani olarak bir an önce en azından çatışma zemininden bu konuyu çıkartacak bir yasal düzenlemeye ihtiyacımız var.
16:04İkincisi, bu yasal düzenleme yapılmadan da şu anda idari olarak iktidarın çözüm konusundaki güveni artırmak için idari olarak yapabileceği basit
16:18şeyler var.
16:19Yani kendisine engel olmaktan çıkartacağı konular var.
16:23Ahim Ayeme kararları zaten yasal olarak uygulanması gereken bir konu.
16:27Bunlar bu konularda adım atılması, Sayın Demirtaş'ın serbest bırakılması, Figen Yüksek Dağı'nın hatta cezaevinde bulunan yüzlerce insanın bu
16:39şekilde idari kararlarla yani yasal bir değişiklik bile olmadan hemen serbest bırakılması gerekir.
16:46Kaldı ki zaten Türkiye'deki hukuk sisteminde tutuklama bir tedbirdir.
16:51Yani en azından bu ilkeye bile uyusa şu anda yüzlerce insan dışarıda olabilir.
16:56Bunu eleştiririz, eleştirmeye devam ediyoruz.
17:00Bu bir yanlıştır, bu bir ayak diremedir.
17:03Bunun değiştirilmesi lazım.
17:05Ama bir taraftan da son bir aydır, başta Sayın Erdoğan olmak üzere AKP'lilerin azından sürece bağlıyız, yasayı getireceğiz, meclis
17:14tatile girmeden yasayı çıkartacağız diye açıklamalar duyuyoruz.
17:18Biz bunu demokratik kamuoy olarak bir taahhüt olarak kabul ediyoruz ve hepimiz yüksek sesle lütfen bu sözünüzün gereğini yerine getirin.
17:28Meclis kapanmadan bu çerçeve yasayı bütünlü bir şekilde bu ülkenin geleceğine dair olumlu bir adım, başlangıcının ilk adımı olarak lütfen
17:42bu adımı atın.
17:43Sözünüzü tutun, bu taahhütün gereğini yerine getirin diye de söylemek istiyoruz.
17:50Çünkü şöyle bir şey, demokratik muhalefet sadece itiraz ederek değil, aynı zamanda neyin yapılması gerektiğini de göstererek,
17:59aynı zamanda onun arkasına bir toplumsal güç koyarak da bu mücadeleyi sürdürmek durumunda.
18:04Peki, mesela 12. yargı paketi var ama içimde beklenilen düzenlemeler yok.
18:10Yani iktidar kanatının değişik bir durumu var.
18:13Şimdi siz yarın Cumhuriyet'in demokratik dönüşümü diye bir konferans düzenlediniz, başta da söyledim.
18:20Rıza Türmen sizinle birlikte eş olarak bu çareyi, ana çareyi yapan ana iki isimsiniz ama sadece yalnız değilsiniz.
18:30Pek çok isim var, eski siyasetçiler var, gazeteciler var, akademisyenler var.
18:39Aynen, şuradan tam listeyi hemen söylemek gerekirse, özür dilerim, ben de göreyim.
18:46Ahmet Türk var, Ali Bayramoğlu var, Akın Birdal var, Doğu Ergül var, Levent Köker var, Mehmet Bekeroğlu var, Mesut Yiyen
18:54var,
18:54Vahap Coşkun var, Şebnem Korur Fincancı var, Yakın Ertürk var, Pakrat Estukyan var, Zeynep Altoğuk var.
19:03Yani çok Fatma Bostan Ünsal var.
19:05Farklı toplum kesim, siyasi görüşten ve toplumun farklı kanatlarına sesini duyurabilecek olan isimleri yarın bir araya getiriyorsunuz.
19:17Ama anladığım kadarıyla bu çağrı metnine baktığım zaman güncel siyasetten daha uzaklaşarak genel prensipler üzerine bir çerçeve çizmişsiniz anladığım kadarıyla.
19:31Belki de neyi hedeflediğini siz anlatırsınız daha iyi.
19:36Şimdi öncelikle şunu düzelteyim, Rıza Türmen, Rıza Bey ile ben çağrıcı ekibimizin ortak görüşü olarak açılış konuşmalarını siz yaptın diye
19:50bize önerdiler, biz de kabul ettik.
19:53Yoksa hani aramızda hep birlikte bir şey.
19:57Çünkü bu bir sivil inisiyatif, işte böyle konuşarak, herkes bir başka birini önererek, öbürü ötekiyle konuşarak böyle bir grup oluştu.
20:06Ve bu bir nihai grup da değil.
20:08Biz bu davete daha geniş kesimlerinde icabet etmesini, bunun büyümesini, devam etmesini, hatta başka toplantılarla, başka çalışmalarla yürümesini istiyoruz.
20:19Çünkü demokratikleşme konusunu ana eksenini alan hem yapısal sorunları hem güncel sorunları bütünlüklü bir perspektifle tartışan ve çözüm politikası geliştiren
20:31bir yola giremezsek,
20:34güncel tartışmalar içerisinde demokratik muhalefet giderek etkisizleşir.
20:40Yani demokratik muhalefet biraz geçmişe bakan, muhasebesini yapan ama daha çok da geleceğe dair bir kurucu irade gösteren, bir politik
20:52tutum alan, nelerin yapılması gerektiği konusunda görüş açığa çıkartan,
21:00farklı kesimlerle birlikte, hayatın farklı zamanlarında, farklı momentlerde, farklı sosyolojilerde dünyaya gelmiş olmak bizim için bir eksiklik değil.
21:11Tam tersine her birimiz bu cumhuriyetin demokratik bir karakter kazanmaması nedeniyle,
21:17farklı yönleriyle de olsa bunun zararını görmüş kişiler olarak demokratikleşmeyi birlikte arzu eden, bunu beraber kurabileceğine inanan bir ses çıkartmak
21:30istedik.
21:30Şöyle bir ihtiyaç mı duydunuz?
21:32Siyasette şu an bir tıkanma var.
21:34Bari sivil toplum daha sesini yükseltsin.
21:38Evet, toplumsal alanda, sivil toplumun, demokrasinin asıl öznelerinin biraz daha rol aldığı, sorumluluk aldığı, konuştuğu, tartıştığı, bir gelecek vizyonu ortaya
21:49koyduğu,
21:50biraz daha ufkumuzda umut olan bir yerden bu konuyu açmak istedik.
21:58Çünkü bu memlekette en önemli meselelerden birisi de artık insanların değişime dair umudu kalmıyor.
22:04Bu umudun bizde olduğunu, bu umudun bizde olduğunu hatırlamak ve bunu göstermek durumundayız.
22:11Peki, tabanda bu sürece yönelik inancın düşük olması da bunu yapmanızda bir sebep mi?
22:18Yani biz sadece süreçle sınırlamıyoruz bunu.
22:21Evet, bu süreç demokratikleşme konusunu konuşmak için bir zemin, bir fırsat sundu.
22:29Siz de gazetecisiniz, biliyorsunuz biz iki yıl önce bu meseleleri konuşamıyorduk.
22:34Kürt sorunu konuşulamıyordu.
22:36Yani ana dil meselesi konuşulamıyordu.
22:38Silahı nasıl hayatımızdan çıkartacağız?
22:40Bunları konuşamıyorduk.
22:42Yani bu bir zemin sundu.
22:43Fakat bu sunulan zeminin yeterince değerlendirilmediği kanaatindeyiz biz.
22:50Yani toplum olarak, sivil toplum olarak, bu konulara kafa yoran insanlar olarak ve geleceğimizi, ortak geleceğimizi birlikte kurabileceğimize, eşitlik üzerine,
23:02özgürlük ilkeleri üzerine, demokratik ilkeler üzerine kurabileceğimize inanan insanlar olarak bir aktivasyon içerisinde olmamız, bir tutum almamız gerektiğini düşündüğümüz için
23:12bu inisiyatifi kurduk.
23:14Çünkü evet parlamentoda bir komisyon kuruldu.
23:17Orada bir tartışma var.
23:18Siyasi partilerin bu konuda önermeleri var.
23:22Ama maalesef güncel sorunlar, demokratikleşme ile ilgili yaşanan güncel sorunlar o kadar baskın çıkıyor ki bu köklü sorunlarımızı çözebilecek bir
23:33perspektif, bir ufuk açma konusunda da orada sıkıntılar yaşanıyor.
23:37Ama toplumsal alanda biz bunu kurabiliriz.
23:40Gençler olarak, kadınlar olarak, Kürtler, Türkler, farklı kimlikler, inanç, kimliği farklı olanlar, Aleviler, demokrat, Müslümanlar tek kriterimiz var.
23:51Gerçekten demokratik bir geleceğe, ortak demokratik bir geleceğe inanmak ve bu konuda bir tutum alma inisiyatifi göstermek.
24:00CHP'nin başına gelen mutlak mutlak, özgürlükler sizin de söylediğiniz gibi süreci aslında destek verdi çok.
24:06Komisyon raporunda bir iki maddeye belki şerhini koydu CHP yönetimi, Özgür Özel'in yönetimi ama genel itibariyle desteklediler.
24:16Şimdi baktığımız zaman geçen gün Kemal Kılıçdaroğlu, yani mutlak mutlanla atanan Kemal Kılıçdaroğlu durdu durdu.
24:22Çok neo Osmanlıca bir açıklama yaptı.
24:25Herkes çok şaşırdı bu açıklamalara.
24:28Bu CHP'nin başına gelen mutlak mutlan beslesinin biraz da bu süreçle ilgili olduğunu düşünüyor musunuz?
24:34Yani sanki CHP'den yana bir sıkıntı çıkmasın, Kemal Kılıçdaroğlu'nun liderliğinde bir CHP ile bu süreci atlatalım gibi bir seçime
24:45doğru gidelim gibi bir fikir mi var sizce?
24:47Bunlar ben çok itibari etmiyorum.
24:51En niyetinde Kılıçdaroğlu kendisi aday olduğunda Kürtlerin oyunu istedi ama Kürtlerle yan yana bir fotoğraf vermekten de imtina etti.
24:59Böyle konuşmaya gerek yok yani buradan tartışmaya.
25:02Fakat ben şöyle bir şey söylemek istiyorum.
25:05Benim rahmetli annemin şöyle bir sözü vardı.
25:09Derdi yoksul ya da öksüz hırsızlar çıkarken ay akşamdan doğarmış.
25:16Yani biz Kürt meselesini ne zaman konuşmaya başlasak memlekette sağdan soldan bıtırak gibi yeni sorunlar çıkıyor.
25:25Yani bu konuya bir mercek tutmak, bir odaklanmak, buradan bir çözüm çıkartmak, bir yol almak konusunda maalesef her defasında,
25:36hani benim yaşım buna müsait, her çözüm sürecinde maalesef bunları yaşıyoruz.
25:42Farklı sorun alanları ortaya çıkarak bu meseleye odaklanmamızı, mercek tutmamızı ve buradan bütünlüklü bir çözüm çıkartmamızı öteliyor.
25:52Eğer bunun farkına varırsak, gerçekten herkesin bunun farkına varması çok önemli.
25:59Ya ne oluyor da, ya bu çok önemli, tarihsel bir konuyu çözebilir miyiz, nasıl çözelim, en azından çatışma zeminini kaldıralım,
26:07en azından bu meselenin kök sorunları da var, demokrasiyle bunun bağı var, birlikte ne yapabiliriz konuşalım.
26:14Bu söylediğiniz önemli.
26:16Evet, onun için herkesin buna dikkat etmesi gerektiğini düşünüyorum.
26:18Bu söylediğiniz çok önemli, çünkü Cansu Çanlıber çok önemli bir röportaj yaptı Bülent Kuşoğlu'yla.
26:24Ve Bülent Kuşoğlu bu aslında şuna refere etti, bir devlet aklı var.
26:28Ve bu devlet aklı bu butlan meselesini ortaya koyuyor, pişiriyor.
26:34Geçen gün de Davutoğlu, Ahmet Davutoğlu, Talebani ve Barzani ile görüşmeden döndü ve burada canlı yayınımıza katıldı.
26:42O da dedi ki, sarayda dedi, bir devlet aklı oluşturmaya çalışan bir mekanizma var ve bunlar bu mutlak butlanı ve
26:52bugün işte bir sürü antidemokratik uygulamayı onlar yüzünden görüyoruz.
26:57AKP'nin bir kanadının da bu meselelerden yani CHP'ye yapılanlardan mutsuz olduğu söyleniyor.
27:04Bu yönde de kulisler var.
27:05Bu size söylediğiniz bu mu?
27:07Yani bir devlet aklı var yine devreye girdi ve çözüm süreci varken biz CHP problemi yaşamaya başladık ve başka şey
27:14konuşulamıyor.
27:14Şimdi biliyorsunuz bu devlet aklı meselesi yeri geldiğinde bir derin devlet var, bütün demokratikleşme adımlarının önüne set çekecek, yeri geldiğinde
27:26provokatif şeyler de yapacak bir akıl olarak da kullanılıyor.
27:31Bazen de devlet aklını işte şimdi Kuşoğlu'nun söylediği gibi kendince devletin çıkarlarını koruyan bir şeymiş gibi tarif etmeye çalışıyorlar.
27:41Bence devlet denilen şey soyut bir durumdur.
27:46Bunun somut olan kısmı nedir?
27:48Yasamadır, yargıdır, yürütmedir, bürokrasidir, savunmadır, emniyettir, polisdir.
27:55Biz böyle bakmalıyız ve bunun hukukla çerçevelenmesi gerektiğini kabul etmeliyiz.
28:01Çünkü toplumsal sözleşme dediğimiz anayasal rejimler böyle ortaya çıkmış.
28:08Denilmiş ki gücü elinde bulunduranı bir sınırlamamız lazım.
28:13Sınırlamazsak gücü elinde bulunduranlar bunu kötüye kullanabilirler.
28:17Onun için anayasal rejimler, toplu sözleşmeler aslında toplumu, halkı, vatandaşı, yurttaşı korumak üzere, az olanları korumak üzere ve gücü de
28:31sınırlamak üzere yapılmıştır.
28:33Biz hepimiz öncelikle bunu hatırlamalı.
28:37Biz böyle derin devlet, gerektiğinde rutin dışına çıkan devlet, devlet aklı gibi pazarlanmak istenen şeylerin hiçbirine itibar etmemeliyiz ve bunların
28:51tamamını reddetmeliyiz.
28:53Biz demokratik bir ülke kurmak istiyorsak, bir gelecek kurmak istiyorsak kendisini toplumsal sözleşmeyle, hukuk devleti normlarıyla, demokratik kriterlerle sınırlanmış bir
29:07güç rejimi olmalı.
29:10Yani genel bir tespittir. Güç, zehirler, mutlak güç, mutlaka zehirler.
29:16Gücü elinde bulunduranlar eğer hukuk normlarıyla, eğer toplumsal muhalefetle, eğer denge denetleme mekanizmalarıyla sınırlanmazsa,
29:26yani insanoğlu çiğ süt emmiş gücü elinde bulunduran kötü şeyler yapabilir.
29:31O nedenle ben bu devlet aklı şeyine itibar etmiyorum, edilmemesi gerektiğini düşünüyorum.
29:37Bunun etrafında bir tartışma yürütmeyi de doğru bulmuyorum.
29:41Karşımızda bir iktidar var, karşımızda bir bürokrasi var, bir yargı var.
29:45Ne sorunumuz varsa, neyi eksik buluyorsak, neyi yanlış buluyorsak muhatabımız odur.
29:50Onlarla konuşmalıyız, onlara itiraz etmeliyiz.
29:52Doğru olanı da kendimiz tarif etmeliyiz.
29:55Son olarak, şimdi enteresan.
29:58Bir karşılıklı güven, şöyle soracağım.
30:01Siz tabii bedel de ödemiş bir siyasetçisiniz.
30:07Bir ortada karşılıklı güven sorunu olduğunu düşünüyor musunuz?
30:11Şöyle söyleyeyim.
30:12Mesela işte baktığımız zaman iktidar kanadı ne diyor?
30:17Ya biz karşı tarafa güvenmiyoruz, tam silah bırakmalı.
30:20Öbür tarafta diyor ki, ya ben yapacağım en sembolik işi yaptım.
30:24Bu tip süreçler güven üzerine kurgulu olmalıdır.
30:27Şimdi adım atmak tarafı sizdedir.
30:30Ama sürekli bir güvensizlik üzerinden yürüyen ve o şekilde devam ediyor.
30:35Bu hep böyleydi ama hala o güvensizlik üzerine giden bir süreç var.
30:40Bu siyasetçiler arasında da var, taraflar arasında da var.
30:44İşte kimine göre kandil ayak diriyor.
30:48Efendim Suriye Kürtleri daha farklı düşünüyor.
30:50Şimdi Irak'taki Taliban-Barzani aileleri arasındaki çekişme süreci etkiliyor.
30:55Amerika devrede vesaire.
30:56Siz ortada ciddi bir güven krizi olduğunu düşünüyor musunuz?
31:01Siz mesela güveniyor musunuz?
31:04Yıllarca cezaevinde kaldıktan sonra ne diyorsunuz mesela?
31:08Şuna dikkat etmemiz gerek, ben hala şurada %100 güven içindeyim dediğiniz alanlar var mı?
31:16Bir kere ben şunu söyleyeyim.
31:18Kesinlikle bu tür sorunlar %100 güvenerek çözülmez.
31:22Böyle bir şey yok.
31:23Hiçbir zaman dünyadaki örnekler de bize gösteriyor.
31:26Taraflar %100 birbirine güvenerek o masaya oturmuyorlar.
31:30Yani ancak adım adım güven inşa ediyorlar.
31:35Onun için biraz önce yasanın çıkmasını ne kadar önemsediğimizi anlatmaya çalıştım.
31:41Yani bu bir güven inşa eden adım olacak, süreci ilerleten bir adım olacak.
31:47Toplu bir güven ve toplu bir çözüm yok.
31:51Yani buradan bakmak, ben bu söylediklerinin evet halkta da var, siyasetçide de var.
31:58Bu işte çatışmayı sonlandırmak için görüşmeleri yürüten taraflarda da var.
32:04Bu güvensizlikler olacak.
32:07Bu meselenin doğası gereği böyle.
32:11Yani toptan güvenmek ancak bir nedir?
32:16Hani dost işidir, bittik, anlaştık.
32:19Hadi şu anda bir şey imzalayalım, kalkalım noktasıdır.
32:22Böyle bir durumda değiliz.
32:24Ama adım adım bunu inşa etmek lazım.
32:26Bazı adımlar atılması lazım.
32:28O nedenle biz demokratik siyaset tarafında olanlar,
32:31demokrasik muhalefetin sesini duyurmak isteyenler,
32:35kadınlar olarak, demokrasiye inanan insanlar olarak şunu anlatmaya çalışıyoruz.
32:40Adım atılsın.
32:41Yani bu zaten çözüm süreçleri için temel mottodur.
32:45Yani o bisikletin pedalinin hep çevrilmesi lazım.
32:49Fakat tek ayakla bir tarafını sadece basarak pedalı çeviremezsin.
32:53O pedalin iki tarafının da dönmesi lazım.
32:56Ve böylece yol alacaksın.
32:58Yani toptan güven ya da toptan güvensizlik diye bir durum,
33:02bu çatışma çözümüne uyan bir şey değil.
33:07Siz mesela bütün o süreçleri de yaşamış birisi olarak,
33:12bu sefer ne kadar yakın olduğunuzu düşünüyorsunuz?
33:15Şöyle göstermek gerekirse.
33:17Yani şu kadar mı uzaksınız, ilk defa bu kadar yakınız mı diyorsunuz?
33:22Ne diyorsunuz merak ettim.
33:23Bu konuda ben şöyle,
33:25bazen aslında hayatta bu işte kuantum teorisinin şeyidir,
33:30hiç hesaplı olmayan bir etken süreci çok ileri de taşıyabilir.
33:36Hiç hesaplı olmayan bir etken sürecin daha gerileri atılmasına da neden olabilir.
33:42O nedenle böyle bir şey tarifim yok.
33:45Hani şu kadar yakınız ya da bu kadar uzağız demek yerine barış için çalışmak gerektiğine inanıyorum.
33:52Demokrasi için çalışmak gerektiğine inanıyorum.
33:55Bıkmadan, usanmadan doğru olanı, olması gerekeni, bizi bir arada tutacak olanı,
34:01sorunlarımızı çözecek olanı söylemek, bunu örmek, bunu çoğaltmak,
34:05bunun güç ilişkilerini yeniden açığa çıkartmak, toplumsal gücünü yeniden açığa çıkartmak gerekir.
34:12Fakat şöyle bir fark var, şu farkın altını özellikle çizmek istiyorum.
34:17Bu kez şöyle bir şey yaptı Sayın Öcalan,
34:23en başta silahları devreden çıkarma konusunda tek taraflı bir irade ortaya koydu.
34:29Bu aslında durumu çok kolaylaştıran bir şey.
34:32Çok kolaylaştıran.
34:34Çünkü önceki çatışma çözüm denemelerinde yaşadığımız şey şuydu,
34:39hani biraz geri çekilelim, biraz bir bakalım, şunu da yapalım bunda.
34:43Ama şu anda aslında bizim, yani Türkiye kamuoyunun biraz bu yaşadığımız günlük sorunlar nedeniyle
34:53ötelediğimiz, unuttuğumuz bir mesele var.
34:55Yani çok önemli bir şeydi tek taraflı olarak silahları devreden çıkarma iradesinin beyan edilmiş olması,
35:03bunun bir video ile kamuoyuna duyurulması, buna dair bir karar alınması,
35:09Kürt hareketinin kendisini ben bir stratejik dönüşüm yaşamak istiyorum diye beyan etmesi,
35:15bunlar çok önemli şeyler.
35:18Yani diğer çatışma çözüm süreçleriyle kıyaslandığında,
35:22hani böyle en başlangıçta 10 adım falan ileriye gidilen bir durum aslında.
35:27Fakat bunun gerekleri, bunun hukuki gerekleri yerine getirilmediği için,
35:32orada patinaj yapmaya başladı durum.
35:35Oysa bu gerçekten, yani bu depaki süreçteki en belirgin fark bu.
35:43Yani bu konuda stratejik bir dönüşüm konusunda kararlı olmak,
35:47bunu beyan etmek, bununla ilgili kararlar almak bir şey açısından da şunu da kabul etmek gerekir,
35:54yani mecliste böyle bir komisyonun kurulması,
35:57Kürt sorununun kök nedenleri de var, demokratikleşme ile ilgili sorunlar da var,
36:02bunlar da adım adım yapılacak ama bir de silah meselesi var,
36:06silahla ilgili de bir yasal düzenleme yapılmalı diyen bir komisyon raporunun,
36:10kabaca en basit haliyle talep ettim,
36:13raporun çıkmış olması da önemli.
36:16Hani bir de şöyle bir şey, bu çözüm süreçlerinde taraflarda şöyle bir şey yok,
36:23en sonunda tamamen mutlu olmak diye bir durum yok.
36:27Her iki tarafta da biraz mutluluk, biraz memnuniyetsizlik olabilir, olacak.
36:33Yani onun için ben şeyde de,
36:38yani Sayın Öcalan'ın bu stratejik değişim konusunda bu kadar net bir tutum almasını,
36:44Kürt Hareketi'nin bu konuda kendini bağlayacak kararlar almasını son derece önemli buluyorum.
36:49Yine mecliste bu komisyonun kurulmuş olmasını umuyor ve diliyorum ki,
36:54o komisyona üye veren tüm partiler aynı yaklaşımla bu yasayı,
36:59Temmuz ayında meclis kapanmadan çıkartmak için çaba sarf ederler.
37:04Öcalan'la kimin görüşeceği meselesi son olarak bunu sorarak da bağlayayım.
37:09Şimdi sadece İmralı heyeti ve devlet yetkilileri görüyor.
37:12Anladığımız kadarıyla yalanlanmadığı için bir iki ziyaret daha olmuş.
37:17Siz mesela Öcalan'la görüşmenin daha geniş kitleri,
37:21mesela siyasetçileri, Kürt Hareketi'nin önemli isimlerini,
37:26bu konuda çalışan akademisyenleri,
37:29geçenlerde Ayşegül Doğan açıklamasında dedik ki,
37:32gazetecilerle görüşmek istiyor aslında.
37:34Bu görüşmelerin hemen başlamasına,
37:37ne diyorsunuz bu konuda, talebeniz var mı?
37:40Sizin mesela yarın bu çare ekibi sizce Öcalan'dan görüşülebilmeli mi mesela?
37:45Yani bu talepten çok bence bir ihtiyaç.
37:49Neden? Çünkü şu anda en kritik pozisyonda Sayın Öcalan.
37:54Hem devlet onunla görüşüyor,
37:56hem partimizden siyasi bir heyet gidiyor,
38:01meclisten bir heyet gitti,
38:03hem Kürt Hareketi, silahlı Kürt Hareketi orayla muhatap oluyor.
38:08Çok kritik bir noktada.
38:10Yani Sayın Devlet Bahçeli'nin son söylediği şekliyle bir barış koordinatörlüğünü şu anda zaten fiili olarak yapıyor.
38:20Fiili olarak yaptığı şey bu.
38:22Herkese bir şekilde bunu da böyle yaparsak çözebiliriz,
38:26şunu da şöyle yaparsak buradan adım atabiliriz,
38:29hayır burada bir tıkanma varsa bunu da şöyle aşabiliriz diyen,
38:32orada fikir üreten ve devletin de muhatap aldığı, görüştüğü bir anlamda bu şeyin kilit kişisi konumunda.
38:42O nedenle o kişinin, o kilit konumundaki olan Sayın Öcalan'ın kamuoyuyla buluşması bence,
38:50hani ne derler, eşyanın tabiatı gereği böyle.
38:53Yani içinde bulunduğumuz mesele böyle bir meseleyse,
38:58bu kişi kilit bir kişi ise,
39:01herkes orayla konuşarak bu konuda bir yol açmaya çalışıyorsa,
39:06o kişinin pozisyonunu rahatlatmak, toplumla kamuoyuyla buluşmasını sağlamak
39:11ve bu yaptığı işe denk bir konumda olmasını sağlamak lazım.
39:17Buradan şunun altını çizmek istiyorum,
39:19bu statü meselesi biraz eksik tartışılıyor kamuoyunda.
39:23Sanki o canım bir sıfat arıyor, ona ne sıfat vereceğiz.
39:26Değil, öyle bir şey değil.
39:28Yani statü meselesi şu anda sen o kişiyi bir adada, bir hücrede tutarak
39:39bu kadar büyük işte önemli bir rol oynamasını istiyorsun.
39:43Bu buna denk değil.
39:45Denk değil yani.
39:46Sen eğer bu kadar önemli bir konuda, bu kadar önemli bir rol oynamasını bekliyorsan,
39:52ki pratikte de iki yıldır mesele her tıkanlığında oranın üzerinden bir şekilde yeni formüller bulunarak çözülebiliyorsa,
40:02her defasında yeni öneriler getiriliyorsa,
40:05orayla bir diyalog kuruluyorsa,
40:07o zaman artık onun o konumdan çıkması lazım.
40:11Tartışılan statü denilen şey,
40:13o rolü oynayabilecek koşullara sahip olması
40:16ve kamuoyuyla daha fazla buluşması,
40:19bugün bana sorduğunuz soruların doğrudan kendisine sorulması,
40:23bence Türkiye kamuoyu açısından bir ihtiyaç.
40:27Peki, Gülten Kaşanak çok teşekkür ederiz.
40:30Yarın ikinci yüzyılda Cumhuriyet'in Demokratik Dönüşümü Konferansı,
40:33Cem Karaca Kültür Merkezi Bakırköy İstanbul'da düzenlenecek.
40:38Dediğim gibi önemli konuşmacılar var.
40:41Aslında üç yaşar beş yukarı bütün tartışma ve konuları biliyoruz ama,
40:45yani hep konuşulan meseleler.
40:48Ama tabii bu günceli de katarak,
40:50yeniden nerede kalmıştık ve ne yapılabilirin üzerinden geçmek önemli olacak diye düşünüyorum.
40:56Çok teşekkürler geldiğiniz katıldığınız için.
40:58Ben teşekkür ediyorum.
40:59Bu vesileyle bir cümlelik daha bir konferansa dair bir şey söyleyeyim.
41:04Bu konferans bir ilk adım olsun istiyoruz.
41:07Biz bir önayak olduk.
41:09Bu ilk çağrı grubu, ilk konferans.
41:12Umuyor ve diliyoruz ki yarınki tartışmalarla birlikte ve katılımcılarıyla birlikte bu tartışmalar devam etsin,
41:21daha güçlensin, etrafında bir toplumsal mutabakat oluşsun.
41:25Birbirimizi dinlemeye, anlamaya, ortak çözüm politikaları geliştirmeye çok ihtiyacımız olan bir dönemdeyiz.
41:32Bunu başaracağımıza inanıyorum ve herkesi konferansımızı izlemeye davet ediyorum.
41:38Çok teşekkürler geldiğiniz katıldığınız için.
41:41Bugünlük bu kadar diyelim.
41:43Noktayı koyalım.
41:44T24'ü lütfen izlemeye devam edin.
41:47İzlediğiniz oranda bize destek vermiş oluyorsunuz.
41:51Bağımsız gazetecilik yaşasın diye.
41:53Başka türlü bir gazetecilik mümkün sloganımızı yaşatmış oluyorsunuz.
41:57İyi akşamlar.
41:58Teşekkürler.
42:00Teşekkür ederim.
Yorumlar